Ер ислоҳоти стратегиясининг устувор йўналишлари: муаммо ва ечимлар

Олмалиқ комбинати мисолида тоғ-кон металлургия комплекслари ҳудудида кўп йиллик техноген ўзгаришларни ландшафтларга таъсирини геоинформацион усулларда баҳолаш ва тадбиқ қилиш долзарб ҳисобланади. Сабаби, ахборот технологиялари, рақамли иқтисодиётга ўтиш барча жабҳаларни қамраб олмоқда. Мавжуд табиий экотизим, тоғ-кон металлургия комбинати ишга туширилгач ҳамда фаолиятини давом эттириши билан атроф-муҳит табиатини ўзгаришларига сабаб бўлган. Бу ҳолат давом этмоқда, иқтисодиёт учун керакли соҳа эканини инкор этмаган ҳолатда, атроф муҳитга таъсирини геоинновацион усулларда таҳлил қилиш, амалиётда қўллаш ўринлидир

Aholi punkti yerlari ma`lumotlarini yig’ish va uning hisobini yuritish juda murakkab jarayon bo’lib, hozirda zamonaviy texnologiyalardan foydalangan holda uni nazorat qilish va hisobini yuritish muhim ahamiyatga ega bo’lmoqda. Shu nuqtayi nazardan maqolada aholi punkti yerlari hamda foydalanuvchilarining hisobini olish muntazam ravishda monitoringini yuritish afzalliklaridan foydalanish yuzasidan tavsiyalar ishlab chiqilgan.

Давлат ер кадастрини юритишни рақамлаштириш, Давлат кадастрлари ягона тизими маълумотларида манзиллар реестрини шакллантириш,кўча номларини юритиш манфаатдор вазирлик ва идораларга интерактив хизмат кўрсатишда аҳборотларнинг ишончлилиги таъминлаш муҳим аҳамият касб этади. Шу нуқтаи назардан мақолада аҳоли пункти ҳудудида манзиллар реестри маълумотларини ArcGIS дастурий таъминоти асосида базалаштириш, янгилаш, хато ва камчиликларни бартараф қилиш юзасидан маълумотлар берилган.

В данной статье рассмотрены проблемы внедрения информационных технологий существующих практически для всех предприятий страны, которые ведут проектную деятельность. Это связано с изменением требований к качеству изготавливаемой продукции со стороны компанийзаказчиков и стремлением руководства повысить эффективность работы предприятия.

Geoinformatics work in the field of cultural heritage in the country, including in Bukhara region, is being carried out at an excellent level. However, the decision to carry out the work on the inventory and restoration of cultural heritage sites as soon as possible has not been positively resolved. Therefore, one of the most pressing problems facing the industry today is a positive solution through the use of modern techniques and technologies and their implementation in accordance with international requirements through the methods used in topographic survey of cultural heritage sites

Мақолада агрокластерларни ташкил этиш зарурияти ва ривожлантириш тамойиллари, шарт-шароитлари, босқичлари ва самарадорлигини аниқлашга оид назарий қарашларни ўрганиш асосида такомиллаштирилган ва кенгайтирилган таърифи ишлаб чиқилган, унинг умумий хусусиятларини тизимлаштириш асосида давлат томонидан қўллаб - қувватлашнинг асосий йўналишлари аниқланган.

Целью системы общей безопасности, включая экологической безопасности является своевременное выявление и предотвращение как внешних, так и внутренних опасностей, и угроз, обеспечение защищенности деятельности предприятия и достижения им целей бизнеса. Разработка системы экологической безопасности предприятия и организация ее успешного функционирования должны опираться на методологические основы научной теории безопасности.

Maqolada o‘rmon fondi yerlarini kadastr baholash metodologiyasini takomillashtirish va tamoyillarini o‘zgartirish zarurligi asoslab berilgan, shu asosda kelgusida ushbu yerlardan foydalanganlik uchun ijara haqi belgilanadi. O'rmon fondi yerlarining kadastr qiymatini ularning infratuzilmasining rivojlanish darajasini hisobga olgan holda aniqlash metodologiyasi keltirilgan. O‘rmon fondi yerlarining infratuzilmasi ko‘rib chiqilib, geoaxborot modellashtirish yordamida bunday infratuzilmani baholash algoritmi ko‘rsatilgan. Daraxt o'simliklari bilan qoplangan va qoplanmagan yerlarni samarali va oqilona boshqarish uchun qo'llaniladigan kompleks integral ko'rsatkichni (infratuzilmani rivojlantirish koeffitsientini) hisoblash usuli keltirilgan.

Мақолада ўрмон хўжалигининг яйлов ерлариида деградацияга учрашининг олдини олиш ва самарали фойдаланиш, уни ташкил этиш борасидаги илмий ва амалий ишлар. Иқлим ўзгариши шароитида яйлов ерларидан фойдаланишни лойиҳавий усуллари бўйича маълумотлар ва тавсиялар келтирилган.

Қишлоқ хўжалиги ерларидан фойдаланиш ҳолати мониторингини ўтказиш жуда кўп вақт ва маблағ сарфланадиган жараён бўлиб, ҳозирда унинг замонавий технологияларидан бири бўлган учувчисиз учиш аппаратлари афзалликларидан фойдаланиш қишлоқ хўжалиги экинлари билан банд бўлган ерларни назорат қилиш ва кузатишда муҳим ахамиятга эга бўлмоқда. Шу нуқтаи назардан, мақолада ерларнинг қишлоқ хўжалиги экинлари билан тўлиқ қамралганлигини, экинларнинг ҳолатини мунтазам равишда мониторинг қилиш ишларини учувчисиз учиш аппаратлари ёрдамида амалга ошириш афзалликларидан фойдаланиш юзасидан тавсиялар ишлаб чиқилган.

In the global aspect, problems associated with irrigation and land reclamation are being studied globally, especially in regions with arid and semiarid zones. Agriculture is based on irrigated agriculture in the arid and semiarid regions (Uzbekistan, Central Asian countries). There are many problems such as poor soil conditions and land quality, salinization and pollution of irrigated soils, groundwater and water sources. All these problems negatively affect the ecological environment, and one of the reasons for their appearance is the improper water management of irrigation systems. Soil salinization is considered from two sides, the first as a process that appeared for natural reasons and conditions. The second one is the intervention of people in the irrigation process. The highest salinity occurs when people intervene in the ecosystem. The biggest problem in Central Asia is the Aral Sea disaster, the depletion of its water resources. The consequences of this disaster were salinization in irrigated agriculture. This problem is common in Central Asia for over 8 thousand years.

Мақолада бузилган ерларни рекултивация қилиш зарурати ва ушбу тадбирни амалга оширишда ер бошқарувининг роли келтирилган.

The article identifies the impact of anthropogenic factors on the example of Ahangaran district of Tashkent region of the Republic of Uzbekistan in the mountain and foothill areas. In Ahangaron district of Tashkent region, the total area of pastures is 84,725 hectares, which 18,115 hectares (21%) of total area are degraded to varying degrees. It is provided a number of scientific and practical suggestions and recommendations for the improvement, restoration and efficient use of pastures.

2022 йилнинг 1 январ холатига Ўзбекистон Республикаси ўрмон фонди ерларининг умумий майдони 11,998 млн. гектарни ёки жами Республика ерларининг 26,5 фоизини ташкил қилади. Бу жуда катта кўрсаткич бўлиб, мазкур ерлардан ҳозирги кунда қандай фойдаланилаётганлиги тўғрисида ҳақли савол туғилади. Шундан, ўрмонзор ва бутазорлар майдони 3,2 млн. гектарни ташкил қилади. Умумий давлат ўрмон фондининг 81 фоизи чўл худуди, 16,1 фоизи тоғ худуди, 1,8 фоизи водий худуди, 1,1 фоизи тўқай худудидан иборат

Мақолада Марказий регион – Сирдарё ва Самарқанд воҳаси ҳамда Жанубий регион – Сурхондарё водийсида тарқалган суғориладиган оч тусли бўз тупроқларининг зичлиги, солиштирма оғирлиги ва ғоваклиги тўғрисидаги маълумотлар келтирилган. Ушбу тупроқлар ҳайдалма ости қатламида ҳосил бўлган «плуг товони» – зичлашган қатламини ҳар 3-4 йилда, ўсимликларнинг вегетация даври тугаган даврда – куз ойларида бир маротаба чуқур юмшатиш ишларини ўтказиб туриш, тупроқнинг нафақат умумфизикавий, сув-физикавий ва физик-механик хоссаларини яхшиланишига, балки ўсимликларни ўсиши ва ривожланишига янада ижобий таъсир кўрсатади.

Мақолада чеклангандан оқилона фойдаланиш зарурати кўриб чиқилади ердан фойдаланиш ва уни муҳофаза қилишни яхшилаш, бу ишларни амалга оширишда ер тузишнинг роли.

Ерлардан оқилона фойдаланиш ҳамда муҳофаза қилишда чуқур иқтисодий моҳиятга ва иқтисодиёт тармоқлари учун аҳамиятга эга бўлган давлат ер кадастри муҳим роль ўйнайди. Ер кадастрини юритишнинг оъектив характери ер тўғрисидаги ахборотларга зарурият билан аниқланади. Бунда ахборот, энг аввало, ер муносабатларини тартибга солиш учун, шу жумладан, унинг ер қонунчилик ижоди, ер ресурсларидан фойдаланишни башоратлаш ва режалаштириш, ер ресурсларини тармоқлараро тақсимлаш (қайта тақсимлаш), мамлакат бўйича ердан фойдаланиш самарадорлигини баҳолаш каби функцияларни амалга ошириш учун зарур.

Ushbu maqola viloyat yer resurslarini boshqarishni  takomillashtirish negizida yerdan foydalanishni boshqarish tizimi samaradorligini oshirishga qaratilgan. Yer tabiiy resurs, umummilliy boylik sifatida jamiyat hayotida uning iqtisodiy-ijtimoiy rivojlanishi yo‘lida siyosiy, huquqiy jihatdan kelajakda yerdan foydalanish istiqbollari hisobga olingan holda takomillashuvi muhim hisoblanadi. Ayniqsa, yer resurslaridan foydalanishda teng huquqlilikni ta’minlash, yer resurslarini tartibga solishning iqtisodiy mexanizmini ro‘lini oshirish kabi masalalar sohaga raqamli axborot texnologiyalarini keng joriy qilish bilan xal etilmoqda.

Недавно представители ООН опубликовали достаточно оптимистичный прогноз, касающийся роста численности населения на планете, выводом которого стало постановление о том, что население постоянно будет возрастать. Согласно последним данным как ожидается, к 2050 году численность населения мира увеличится на 2 миллиарда человек — с 7,7 миллиарда до 9,7 миллиарда, а к концу столетия, несмотря на продолжающееся снижение уровня рождаемости, достигнет пиковой отметки — почти 11 миллиардов человек. Согласно прогнозам, в течение этого периода все больше людей по всему миру будут выбирать в качестве места проживания города, и число детей в возрасте до 5 лет будет уступать числу лиц в возрасте 65 лет и старше.

Қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқаришида иштирок этувчи омиллар- ер, капитал ва меҳнат ҳар бири ўзига яраша ишлаб чиқариш жараёнида қатнашувчи манбалар ҳисобланиб, ўз салоҳияти, яратувчилик хусусияти ҳамда қувватидан келиб чиқиб, янги ишлаб чиқарилаётган маҳсулотга ўз ҳиссаларини қўшадилар. Маҳсулот сотилгандан кейин ҳар бир омил ўз ҳиссасини–ер эгаси рентани, капитал эгаси –фойдани, ишчи меҳнатига яраша иш ҳақини олиш ҳуқуқига эга бўлади. Натижада рента фойдаланилган ер эвазига тўланган ҳақ (рента) сифатида намоён бўлади. Ерга эгалик ҳуқуқидан келиб чиқиб, рента ҳам ер эгаси мулкига айланади. “Рента – ердан фойдаланилганлик учун ер эгасига тўланадиган ҳақдир. У ернинг сифатига, миқдорига, қулай жойлашишига, олинадиган ҳосил миқдорига, ишлаб чиқариладиган маҳсулот сифатига, маҳсулотларнинг сотилиш баҳосига, олинадиган фойда кўламига ва бошқа бир қатор омилларга боғлиқдир

Мақолада ер рентаси назарияси, аграр ва ер ислоҳоти жараёни ҳақида шунингдек, ҳозирда хорижий мамлакатлар шу жумладан, МДҲ давлатларининг ер солиғини ундириш тажрибалари, дифференциал рентани шакллантирувчи омиллар бўйича ер солиғи тизимини такомиллаштириш ва унинг аҳамияти, ер солиғининг қишлоқ хўжалигидаги ўрни ва аҳамияти ҳамда ерларнинг норматив қийматини баҳолаш тизимларининг ўзаро боғлиқлиги ва таҳлили, ягона ер солиғининг қишлоқ хўжалиги ерларининг мелиоратив ҳолатини яхшилаш ва тупроқ унумдорлигини оширишдаги ўрни ва ягона ер солиғи тизимидаги маълум камчиликлар ёритиб ўтилган. Изланиш давомида амалдаги ер солиғи тизимини такомиллаштириш масалалари кўриб чиқилган ҳамда улар асосида таклиф ва тавсиялар берилган.

Land has been the material basis of land relations and the main source of ownership since ancient times. Efforts to adapt land to efficient use date back to ancient times, when it was random and limited to land use purposes. This article describes the socio-economic aspects and actions that occur in the process of land use.

Жамиятимиз ва иқтисодиётимизнинг шиддат билан ўзгариб ва ўсиб бораётган эҳтиёжларини қондириш ўз навбатида ер ислоҳотини амалга оширишни тақозо қилади. Зеро, бугунги кунда дунёда ер ислоҳоти билан боғлиқ кўплаб муаммолар кузатилмоқда. Масалан, ерларни қайта тақсимлашнинг кескинлашиши, ерлар иқтисодий унумдорлиги пасайишининг олдини олиш ва инвестицияларнинг тақчиллиги, ерлар деградациясини бошқаришда иқтисодий услубларнинг камлиги, қишлоқ хўжалиги ерларининг оборотдан чиқиб кетишининг олдини олиш шулар жумласидандир. Ерлар мелиоратив ҳолатининг бузилиши, эрозия, қурғоқчилик ва қум босиши, шўрланишнинг кучайиши, саноат ва транспорт қурилишлари, фойдали қазилмаларнинг очиқ тарзда ўзлаштирилиши, техноген омиллар натижасида ерларнинг оборотдан чиқарилиши жадаллашиб бормоқда. Натижада кўплаб мамлакатлардаги каби мамлакатимизда ҳам ер фондини сақлаб қолиш ва унинг таркибини тартибга солиш бўйича чора тадбирлар амалга оширилмоқда.

In this article we will talk about the current issues of land use, guarantees of land rights, issues of diversification of land use in the development of territories on the basis of the general scheme of diversification of land use in the regions of the district, which is becoming more relevant today

Ushbu maqolada xususiylashtirishning mohiyati, xususiylashtirilishi mumkin bo’lgan yerlar toifalarini belgilash va kengaytirish bo’yicha ma’lumotlar tahlil qilingan. Noqishloq xo’jaligi ahamiyatiga molik yerlarda joylashgan yer uchastkalarini joriy etish va mol-mulk solig’ini qayta ko’rib chiqish, xususiylashtirish asosida yer bozorini ilmiy-metodologik asoslarini yaratish bo’yicha taklif va tavsiyalar berilgan

Бугунги кунда қишлоқ хўжалиги тармоқларида ерларда фойдаланишни такомилаштириш бизннг асосий вазифамиздир. Ушбу мақола ерлардан оқилона ва самарали фойдаланиш хамда Жиззах вилояти Бахмал туманида интенсив боғларни жойлаштириш ва интенсив боғларни мунтазам сонини ошириб боришда бир қанча таклиф ва тавфсиялар бериб ўтилган.

Ushbu maqolada lalmi ekin maydonlaridan foydalanishning an’anaviy usullarini o’zgartirgan holda zamonaviy tarzda yondashish, samarali bo’lgan ekinlarni ekish va parvarishlash, lalmi yerlardan qanday qilib sug’oriladigan yerlardanda ko’proq daromad olish mumkin, lalmi hududlarda istiqomat qiluvchi aholining iqtisodiy jihatdan o’sishini ta’minlash haqida yoritib berilgan

Мақолада суғориладиган ерларда ўзбошимчалик билан қурилган ёки қурилаётган уй-жой, бошқа бино, иншоот ҳамда ўзга кўчмас мулкни аниқлаш ва бартараф этишни ташкил этишга қаратилган қонунчилик ҳужжатлари билан боғлиқ норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар мазмун моҳияти очиб берилган.

Мақолада мамлакатимизда ер ресурслари бўйича кадрлар тайёрлаш ва илмий-тадқиқот ишларини ислоҳотлар талабларига мос тарзда ташкил этиш муаммолари ва ушбу муаммоларнинг ечими ёритиб берилган.

This article on the basis of new definitions, improvement of regulatory documents and their analysis reveals suggestions and comments on the development of new legislation related to the use of forest lands. It also analyzes the most important issues that will serve the further development of the theory of land law. In terms of environmental law researched the legal regulation of legal protection and use of forest lands, the role and importance of forest lands in the system of natural resources, the origin of the right to protect and use forest lands in the context of research, legal relationship related to compliance the norms, the content of the norms aimed at regulating them, essence and problems of application in practice, management system in the field of forest fund land use and protection, powers of governing bodies, as well as the issue of legal liability for violations of the legislation on the use of forest lands

Мазкур тадқиқот иши мамлакатимизда аҳоли томорқаларидан фойдаланиш харажатларини молиявий қўллаб- қувватлаш механизмлари ва томорқа ер эгаларини қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш, шартномавий муносабатларни тартибга солиш, етиштирилган маҳсулотларни эркин тасарруф этишда ҳуқуқий асосларнинг яратилганлиги масаласига қаратилган

Мақолада Ўзбекистон Республикасида давлат бошқаруви органларининг ер участкаларини хусусийлаштириш соҳасидаги ваколатлари, хусусийлаштириш мақсадида бўш турган ер участкаларининг аниқланиши ва электрон-онлайн аукционга қўйиш масалалари юзасидан фикр юритилган. Хусусийлаштириш объектлари, субъектлари, ер участкаларини хусусийлаштириш шакллари ва тартиби, хусусийлаштирилган ер участкаларининг ҳуқуқий мақомини белгилашга оид ислоҳотлар мазмун – мохияти очиб берилган.

Ушбу мақолада учинчи ренессанс даврида қишлоқ хўжалигини инновацион ривожлантиришнинг устивор йўналишлари ва мамлакатимизда қишлоқ хўжалиги мулкий муносабатларининг бозор иқтисодиёти талабларига мос ташкил этилаётгани ва фермер хўжаликларининг ишлаб чиқаришни ташкил этиш-нинг асосий субъектлари сифатида фаолият юритишлари ёритиб берилган.