Том 3 № 17 (2025)

Том 3 № 17 (2025)
Опубликован: 23-05-2025

Статьи

4-7 40 38

РОЛЬ ЛЕКСИКО-ГРАММАТИЧЕСКИХ ЕДИНИЦ В РАЗВИТИИ ЛЕКСИЧЕСКИХ СИСТЕМ УЗБЕКСКОГО И РУССКОГО ЯЗЫКОВ

Дилдора Юнусова

Тезис посвящена анализу лексико-грамматических единиц как ключевого элемента языковой системы, обеспечивающего связь между лексикой и грамматикой в русском и узбекском языках. Рассматриваются способы выражения грамматических значений, различия между флективной и агглютинативной системами, особенности словообразования и заимствования. Особое внимание уделяется влиянию межъязыковых контактов, билингвизма и гибридных языковых форм. Подчёркивается роль лексико-грамматических единиц в преподавании, переводе и межкультурной коммуникации.

8-12 43 23

ҲОКИМИЯТ ВАКИЛИГА ЁКИ ФУҚАРОВИЙ БУРЧИНИ БАЖАРАЁТГАН ШАХСГА ҚАРШИЛИК УЧУН ЖАВОБГАРЛИКНИ НАЗАРДА ТУТУВЧИ ЖИНОЯТ ҚОНУНЧИЛИГИНИ НОРМАЛАРИНИ ТАКОМИЛЛАШТИРИШНИНГ АЙРИМ МАСАЛАЛАРИ

Уткир Холиқов

Ушбу мақолада ҳокимият вакили ёки фуқаролик бурчини бажараётган шахсга қаршилик кўрсатганлик учун жавобгарликни назарда тутувчи жиноят қонунчилигини такомиллаштириш масалалари ёритилган.

13-16 38 21

ЛИКВИДАЦИЯ ПОСЛЕДСТВИЙ ОПОЛЗНЕЙ «ЦЕНТРАЛЬНЫЙ» И «СЕВЕРНЫЙ» АНГРЕНСКОГО УГОЛЬНОГО РАЗРЕЗА

З.А. Эргашева, Б.И. Салимов , Ш.У. Облокулов

Оползневые участки «Центральный» и «Северный» расположены в восточной части северного борта Ангренского угольного разреза между ПК23 и ПК38 на расстоянии 0,3-0,5 км юго-восточнее действующей автодороги А-373 Ташкент-Ош.

17-20 50 160

XOTIRA HAQIDAGI QARASHLAR VA XOTIRANI RIVOJLANTIRISH YO‘LLARI

Durdona Ibragimova

Ushbu maqola inson psixikasining muhim jihatlaridan biri bo‘lgan xotira jarayonini har tomonlama tahlil qilishga qaratilgan. Xotiraning mazmuni, mohiyatini, inson faoliyatidagi ahamiyati va uning asosiy turlari keng yoritilgan. maqolada psixologiya, pedagogika, nevrologiya kabi fanlar uchun muhim nazariy asos bo‘lib xizmat qiladi.Komil inson bo‘lib shakillanishda insonga diniy va dunyoviy bilimlar kerak bo‘ladi, bunday ko‘plab bilimlarni olish uchun yaxshi xotira egasi bo‘lmog‘ingiz shartdir.

21-23 152 72

HOZIRGI ZAMON PSIXOLOGIYASINING TADQIQOT METODLARI

Rohila Mustafoyeva

Ushbu tezisda hozirgi zamon psixologiyasida qo‘llanilayotgan asosiy tadqiqot metodlari tahlil qilingan. Psixologik jarayonlarni chuqur va aniq o‘rganish uchun eksperimental, kuzatuv, test, suhbat, so‘rovnoma, kontent-tahlil kabi metodlarning afzalliklari va kamchiliklari ko‘rib chiqilgan. Shuningdek, zamonaviy texnologiyalarning psixologik izlanishlardagi o‘rni alohida yoritilgan. Ishda metodlarning qo‘llanish sohasi, ularning ishonchliligi va natijaviyligi haqida xulosa berilgan. Tezis psixologiya sohasida ilmiy izlanish olib borayotgan talabalar, tadqiqotchilar va amaliyotchi psixologlar uchun foydalidir.

24-26 28 16

BILINGVIZM MASALALARIGA DOIR

Yoqutxon Yormatova

Maqola tilshunоslikning bilingvizm hodisasi va uning klassifikatsiyasi masalalariga bag‘ishlangan bo‘lib, mazkur klassifikatsiya borasida berilgan talqinlar tizimga solingan va turli xil manbalar asosida jamlangan.

24-26 30 34

BILINGVIZM MASALALARIGA DOIR

Yoqutxon Yormatova

Maqola tilshunоslikning bilingvizm hodisasi va uning klassifikatsiyasi masalalariga bag‘ishlangan bo‘lib, mazkur klassifikatsiya borasida berilgan talqinlar tizimga solingan va turli xil manbalar asosida jamlangan.

27-28 43 19

EKOLOGIK MATERIALLARDAN FOYDALANIB TAYYORLANGAN AVTOMOBIL YONILGʻI BAKINI SINOV JARAYONLARI

Pahlavon Abdurahmonov , I.N. Saydaliyev

Maqolada ekologik materiallardan tayyorlangan avtomobil yonilg‘i baklarini sinovdan o‘tkazish jarayonlari, ularning metodik asoslari va amaliy natijalari tahlil qilingan. Avvalo, ekologik toza, engil va korroziyaga chidamli materiallarning afzalliklari ko‘rib chiqilib, bunday baklarning avtomobillarda qo‘llanishi samaradorligi yoritilgan. Shundan so‘ng, mahsulotga nisbatan qo‘llaniladigan zamonaviy sinov turlari — mustahkamlik, sızdırmazlik, harorat va bosimga chidamlilik, hamda ekologik xavfsizlik darajasi o‘rganilgan. Maqola yakunida sinov natijalari asosida muayyan xulosalar chiqarilib, ekologik materiallar asosida ishlab chiqilgan yonilg‘i baklarini avtomobilsozlik sanoatida qo‘llash bo‘yicha amaliy tavsiyalar keltirilgan.

27-28 40 24

EKOLOGIK MATERIALLARDAN FOYDALANIB TAYYORLANGAN AVTOMOBIL YONILGʻI BAKINI SINOV JARAYONLARI

Pahlavon Abdurahmonov , I.N. Saydaliyev

Maqolada ekologik materiallardan tayyorlangan avtomobil yonilg‘i baklarini sinovdan o‘tkazish jarayonlari, ularning metodik asoslari va amaliy natijalari tahlil qilingan. Avvalo, ekologik toza, engil va korroziyaga chidamli materiallarning afzalliklari ko‘rib chiqilib, bunday baklarning avtomobillarda qo‘llanishi samaradorligi yoritilgan. Shundan so‘ng, mahsulotga nisbatan qo‘llaniladigan zamonaviy sinov turlari — mustahkamlik, sızdırmazlik, harorat va bosimga chidamlilik, hamda ekologik xavfsizlik darajasi o‘rganilgan. Maqola yakunida sinov natijalari asosida muayyan xulosalar chiqarilib, ekologik materiallar asosida ishlab chiqilgan yonilg‘i baklarini avtomobilsozlik sanoatida qo‘llash bo‘yicha amaliy tavsiyalar keltirilgan.

29-30 43 18

AVTOMOBIL YONILG‘I BAKLARINI ISHLAB CHIQARISHDA EKOLOGIK MATERIALLARDAN FOYDALANISH VA SINOV TARTIBINING ZAMONAVIY YONDASHUVLAR ASOSIDA TAHLILI

Pahlavon Abdurahmonov , I.N. Saydaliyev

Ushbu maqolada avtomobilsozlik sanoatida yonilg‘i baklarini ishlab chiqarishda ekologik materiallardan foydalanishning ilmiy va amaliy asoslari yoritilgan. An’anaviy metall asosli baklarning kamchiliklari tahlil qilinib, ularning o‘rnini bosuvchi zamonaviy ekologik materiallar — kompozitlar, polimerlar, alyuminiy va karbon asosidagi materiallarning afzalliklari ko‘rsatib berilgan. Shuningdek, mahsulot sifatini ta’minlashda muhim bo‘lgan zamonaviy sinov usullari, jumladan, kompyuter modellashtirish, laboratoriya va dala sharoitlaridagi sinovlar, real vaqt monitoringi kabi yondashuvlar chuqur tahlil qilingan. Maqola yakunida ekologik xavfsizlik, iqtisodiy samaradorlik va mahsulot ishonchliligini oshirishga qaratilgan taklif va tavsiyalar berilgan.

29-30 33 30

AVTOMOBIL YONILG‘I BAKLARINI ISHLAB CHIQARISHDA EKOLOGIK MATERIALLARDAN FOYDALANISH VA SINOV TARTIBINING ZAMONAVIY YONDASHUVLAR ASOSIDA TAHLILI

Pahlavon Abdurahmonov , I.N. Saydaliyev

Ushbu maqolada avtomobilsozlik sanoatida yonilg‘i baklarini ishlab chiqarishda ekologik materiallardan foydalanishning ilmiy va amaliy asoslari yoritilgan. An’anaviy metall asosli baklarning kamchiliklari tahlil qilinib, ularning o‘rnini bosuvchi zamonaviy ekologik materiallar — kompozitlar, polimerlar, alyuminiy va karbon asosidagi materiallarning afzalliklari ko‘rsatib berilgan. Shuningdek, mahsulot sifatini ta’minlashda muhim bo‘lgan zamonaviy sinov usullari, jumladan, kompyuter modellashtirish, laboratoriya va dala sharoitlaridagi sinovlar, real vaqt monitoringi kabi yondashuvlar chuqur tahlil qilingan. Maqola yakunida ekologik xavfsizlik, iqtisodiy samaradorlik va mahsulot ishonchliligini oshirishga qaratilgan taklif va tavsiyalar berilgan.

31-33 33 15

ART-PEDAGOGIK METODLAR ASOSIDA UMUMTA’LIM MAKTABLARIDA KREATIV KOMPETENSIYALARNI RIVOJLANTIRISH

Ayjamal Najimova

Mazkur maqolada art-pedagogika metodlarining zamonaviy ta’lim tizimidagi o‘rni, ayniqsa, umumta’lim maktablarida kreativ kompetensiyalarni shakllantirishdagi roli yoritilgan. O‘quvchilarda mustaqil fikrlash, kreativ tafakkur, estetik idrok va emotsional ifoda kabi ko‘nikmalarni rivojlantirishda san’at vositalarining samaradorligi asoslab berilgan. Maqolada art-pedagogik metodlarning turlari, amaliy yondashuvlari va ularni o‘quv jarayoniga integratsiyalash tajribalari ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, o‘qituvchining art-pedagogik salohiyati va bu yondashuv asosida kreativ kompetensiyalarni rivojlantirish yo‘llari tahlil qilinadi.

31-33 48 29

ART-PEDAGOGIK METODLAR ASOSIDA UMUMTA’LIM MAKTABLARIDA KREATIV KOMPETENSIYALARNI RIVOJLANTIRISH

Ayjamal Najimova

Mazkur maqolada art-pedagogika metodlarining zamonaviy ta’lim tizimidagi o‘rni, ayniqsa, umumta’lim maktablarida kreativ kompetensiyalarni shakllantirishdagi roli yoritilgan. O‘quvchilarda mustaqil fikrlash, kreativ tafakkur, estetik idrok va emotsional ifoda kabi ko‘nikmalarni rivojlantirishda san’at vositalarining samaradorligi asoslab berilgan. Maqolada art-pedagogik metodlarning turlari, amaliy yondashuvlari va ularni o‘quv jarayoniga integratsiyalash tajribalari ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, o‘qituvchining art-pedagogik salohiyati va bu yondashuv asosida kreativ kompetensiyalarni rivojlantirish yo‘llari tahlil qilinadi.

34-35 39 26

MADANIYATLARARO TARJIMANING O‘RNI

E’zoza O’roqova

Ushbu maqola madaniyatlararo tarjimaning zamonaviy jamiyatda ahamiyatini va uning tarjima jarayonidagi o‘rni hamda madaniyatlararo aloqalarni rivojlantirishdagi vazifalarini o‘rganadi. Madaniyatlararo tarjima faqat so‘zlarning tilga o‘tkazilishi emas, balki ular ortidagi madaniy ma’no va kontekstlarni to‘g‘ri anglash va yetkazish jarayonidir. Tarjima orqali turli xalqlar o‘rtasidagi madaniy tafovutlarni kamaytirish, stereotiplarni bartaraf etish va global muloqotni rivojlantirish mumkinligi maqolada ko‘rsatildi.

34-35 35 14

MADANIYATLARARO TARJIMANING O‘RNI

E’zoza O’roqova

Ushbu maqola madaniyatlararo tarjimaning zamonaviy jamiyatda ahamiyatini va uning tarjima jarayonidagi o‘rni hamda madaniyatlararo aloqalarni rivojlantirishdagi vazifalarini o‘rganadi. Madaniyatlararo tarjima faqat so‘zlarning tilga o‘tkazilishi emas, balki ular ortidagi madaniy ma’no va kontekstlarni to‘g‘ri anglash va yetkazish jarayonidir. Tarjima orqali turli xalqlar o‘rtasidagi madaniy tafovutlarni kamaytirish, stereotiplarni bartaraf etish va global muloqotni rivojlantirish mumkinligi maqolada ko‘rsatildi.

36-38 51 351

IQTISODIY TARAQQIYOT, IQTISODIY O’SISH VA MILLIY BOYLIK

Shohjahon Ubaydullayev

Ushbu tezisda iqtisodiy taraqqiyot, iqtisodiy o'sish va milliy boylikning o'zaro ta'siri tahlil qilingan Iqtisodiy siyosatni shakllantirishda innovatsiyalar, inson kapitalini rivojlantirish va barqaror iqtisodiyotga o'tish kabi masalalar muhim ahamiyatga egaligi ham ta’kidlab o’tilgan.

36-38 43 37

IQTISODIY TARAQQIYOT, IQTISODIY O’SISH VA MILLIY BOYLIK

Shohjahon Ubaydullayev

Ushbu tezisda iqtisodiy taraqqiyot, iqtisodiy o'sish va milliy boylikning o'zaro ta'siri tahlil qilingan Iqtisodiy siyosatni shakllantirishda innovatsiyalar, inson kapitalini rivojlantirish va barqaror iqtisodiyotga o'tish kabi masalalar muhim ahamiyatga egaligi ham ta’kidlab o’tilgan.

39-42 39 23

ABDULLA ORIPOV SHE’RIYATIDA RUHDOSHLIK SOG‘INCHI IFODASI

Shaxnoza Shomurodova

Ushbu maqolada A.Oripov she’riyatidagi asosiy mavzulardan  bo‘lgan ruhiy holat – ruhdoshlikka intilish, ruhdoshlik sog‘inchi tuyg‘usining  badiiy ifodasi tahlil qilinadi. Ruhdoshlik sog‘inchi shaxsiy tuyg‘ular bilan cheklanmay, Vatanga, millatga bo‘lgan ma’naviy intilish sifatida ochib beriladi. Shoir she’riyatidagi o‘ziga xosliklar haqida xulosa qilinadi.

39-42 30 17

ABDULLA ORIPOV SHE’RIYATIDA RUHDOSHLIK SOG‘INCHI IFODASI

Shaxnoza Shomurodova

Ushbu maqolada A.Oripov she’riyatidagi asosiy mavzulardan  bo‘lgan ruhiy holat – ruhdoshlikka intilish, ruhdoshlik sog‘inchi tuyg‘usining  badiiy ifodasi tahlil qilinadi. Ruhdoshlik sog‘inchi shaxsiy tuyg‘ular bilan cheklanmay, Vatanga, millatga bo‘lgan ma’naviy intilish sifatida ochib beriladi. Shoir she’riyatidagi o‘ziga xosliklar haqida xulosa qilinadi.

43-46 56 10

ONA TILI TA’LIM TIZIMIDA SIFAT SO‘Z TURKUMINI O‘QITISH METODIKASI

Ozoda Abdumajitova

Maqolada sifat so‘z turkumini ona tili ta’lim tizimida o‘qitishda turli metodlar va multimedia vositalaridan foydalanish aks etgan.

43-46 86 27

ONA TILI TA’LIM TIZIMIDA SIFAT SO‘Z TURKUMINI O‘QITISH METODIKASI

Ozoda Abdumajitova

Maqolada sifat so‘z turkumini ona tili ta’lim tizimida o‘qitishda turli metodlar va multimedia vositalaridan foydalanish aks etgan.

47-50 48 49

ONA TILI TA’LIM TIZIMIDA ANTONIMLARNI O‘QITISH TEACHING ANTONYMS IN THE MOTHER TONGUE EDUCATION SYSTEM

Komila Isoqulova

Maqolada antonim so‘zlarning o‘quvchi nutqidagi ahamiyati, ularni ona tili ta’lim jarayonida o‘qitish usul va topshiriqlari yoritilgan.

47-50 73 28

ONA TILI TA’LIM TIZIMIDA ANTONIMLARNI O‘QITISH TEACHING ANTONYMS IN THE MOTHER TONGUE EDUCATION SYSTEM

Komila Isoqulova

Maqolada antonim so‘zlarning o‘quvchi nutqidagi ahamiyati, ularni ona tili ta’lim jarayonida o‘qitish usul va topshiriqlari yoritilgan.

51-52 42 39

KIMYOVIY QO‘SHIMCHALAR VA ULARNING KERAMZIT BETON TARKIBI VA XOSSALARIGA TA'SIRI

Shavkat Raximov , Adhambek Alimov

Ushbu maqolada zamonaviy qurilish materiallari sifatida keng qo‘llanilayotgan keramzit betonning fizik-mexanik xossalarini yaxshilash maqsadida kimyoviy qo‘shimchalarning ta’siri o‘rganildi. Ishning asosiy maqsadi — turli turdagi kimyoviy qo‘shimchalar yordamida keramzit betonning mustahkamlik, suv singdiruvchanlik, zichlik kabi asosiy ko‘rsatkichlarini yaxshilash yo‘llarini aniqlashdir. Tadqiqot davomida plastiklashtiruvchi, suvni kamaytiruvchi va tezlashtiruvchi turdagi qo‘shimchalar sinovdan o‘tkazildi hamda ularning beton tarkibiga optimal miqdorda qo‘shilishi bo‘yicha tavsiyalar ishlab chiqildi. Eksperimental natijalar shuni ko‘rsatdiki, to‘g‘ri tanlangan kimyoviy qo‘shimchalar yordamida keramzit betonning sifat ko‘rsatkichlarini sezilarli darajada oshirish mumkin. Mazkur ish natijalari qurilish sohasida energiya tejamkor, engil va mustahkam beton turlarini ishlab chiqish uchun amaliy ahamiyatga ega.

51-52 36 23

KIMYOVIY QO‘SHIMCHALAR VA ULARNING KERAMZIT BETON TARKIBI VA XOSSALARIGA TA'SIRI

Shavkat Raximov , Adhambek Alimov

Ushbu maqolada zamonaviy qurilish materiallari sifatida keng qo‘llanilayotgan keramzit betonning fizik-mexanik xossalarini yaxshilash maqsadida kimyoviy qo‘shimchalarning ta’siri o‘rganildi. Ishning asosiy maqsadi — turli turdagi kimyoviy qo‘shimchalar yordamida keramzit betonning mustahkamlik, suv singdiruvchanlik, zichlik kabi asosiy ko‘rsatkichlarini yaxshilash yo‘llarini aniqlashdir. Tadqiqot davomida plastiklashtiruvchi, suvni kamaytiruvchi va tezlashtiruvchi turdagi qo‘shimchalar sinovdan o‘tkazildi hamda ularning beton tarkibiga optimal miqdorda qo‘shilishi bo‘yicha tavsiyalar ishlab chiqildi. Eksperimental natijalar shuni ko‘rsatdiki, to‘g‘ri tanlangan kimyoviy qo‘shimchalar yordamida keramzit betonning sifat ko‘rsatkichlarini sezilarli darajada oshirish mumkin. Mazkur ish natijalari qurilish sohasida energiya tejamkor, engil va mustahkam beton turlarini ishlab chiqish uchun amaliy ahamiyatga ega.

53-57 105 13

BOSHQARUV PSIXOLOGIYASI

Toxir Nurulloyev

Mazkur maqolada boshqaruv psixologiyasi, boshqaruvning uslublari, rahbar va xodimlar o‘rtasidagi munosabatlar, zamonaviy boshqaruv psixologiyasining muammolari haqida so‘z yuritiladi.

53-57 58 16

BOSHQARUV PSIXOLOGIYASI

Toxir Nurulloyev

Mazkur maqolada boshqaruv psixologiyasi, boshqaruvning uslublari, rahbar va xodimlar o‘rtasidagi munosabatlar, zamonaviy boshqaruv psixologiyasining muammolari haqida so‘z yuritiladi.

58-60 40 12

IOT TEXNOLOGIYALARI AQLLI SHAHARLARDA

Dilorom Xamidjanova

Ushbu tezisda Internet texnologiyalarining (IoT) aqlli shaharlarni yaratish va rivojlantirishdagi roli va ahamiyati tahlil qilinadi. IoT tizimlari yordamida infratuzilmani boshqarish, energiya samaradorligini oshirish, xavfsizlikni ta'minlash, transportni nazorat qilish va shaharlarda ekologik holatni yaxshilash imkoniyatlari ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, IoT texnologiyalarining shaharlarga yanada aqlli va samarali tus berishdagi o‘rni, ularning ijtimoiy va iqtisodiy ta’siri ham muhokama qilinadi. Tezisda, shuningdek, IoT texnologiyalarini joriy etishdagi asosiy muammolar, xavfsizlik masalalari va ularning keyingi rivojlanish istiqbollari ko‘rib chiqilgan.

58-60 42 23

IOT TEXNOLOGIYALARI AQLLI SHAHARLARDA

Dilorom Xamidjanova

Ushbu tezisda Internet texnologiyalarining (IoT) aqlli shaharlarni yaratish va rivojlantirishdagi roli va ahamiyati tahlil qilinadi. IoT tizimlari yordamida infratuzilmani boshqarish, energiya samaradorligini oshirish, xavfsizlikni ta'minlash, transportni nazorat qilish va shaharlarda ekologik holatni yaxshilash imkoniyatlari ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, IoT texnologiyalarining shaharlarga yanada aqlli va samarali tus berishdagi o‘rni, ularning ijtimoiy va iqtisodiy ta’siri ham muhokama qilinadi. Tezisda, shuningdek, IoT texnologiyalarini joriy etishdagi asosiy muammolar, xavfsizlik masalalari va ularning keyingi rivojlanish istiqbollari ko‘rib chiqilgan.

61-64 42 21

TIJORAT BANKLARI KREDIT PORTFELI SIFATI TAHLILI

Nematjon Avilov , Abdulaziz Komiljonov

Ushbu maqolada tijorat banklarining kredit portfeli sifati tushunchasi, unga ta’sir etuvchi omillar, boshqaruv mexanizmlari va O‘zbekiston bank tizimidagi amaliy holatlar tahlil qilinadi. Shuningdek, xalqaro tajribalar asosida kredit portfeli sifatini oshirishga doir tavsiyalar ilgari suriladi.

61-64 61 24

TIJORAT BANKLARI KREDIT PORTFELI SIFATI TAHLILI

Nematjon Avilov , Abdulaziz Komiljonov

Ushbu maqolada tijorat banklarining kredit portfeli sifati tushunchasi, unga ta’sir etuvchi omillar, boshqaruv mexanizmlari va O‘zbekiston bank tizimidagi amaliy holatlar tahlil qilinadi. Shuningdek, xalqaro tajribalar asosida kredit portfeli sifatini oshirishga doir tavsiyalar ilgari suriladi.

65-67 58 17

TIJORAT BANKLARIDA KREDIT PORTFELINI BOSHQARISHNING XORIJ TAJRIBASI

Nematjon Avilov , Abdulaziz Komiljonov

Tijorat banklarining asosiy faoliyat yo‘nalishlaridan biri mijozlarga kreditlar ajratish bo‘lib, bu banklarning daromad manbalaridan biri hisoblanadi. Kredit portfeli bankning moliyaviy barqarorligi va risk darajasini bevosita belgilaydi. Shu sababli, kredit portfelini samarali boshqarish bank faoliyatining asosiy ustuvorliklaridan biridir. So‘nggi yillarda global miqyosda moliya bozorlarining o‘zgaruvchanligi va iqtisodiy sharoitlarning murakkablashuvi banklar kredit riskini aniqlash va boshqarishda yangi usullarni joriy etishni talab qilmoqda.

65-67 39 24

TIJORAT BANKLARIDA KREDIT PORTFELINI BOSHQARISHNING XORIJ TAJRIBASI

Nematjon Avilov , Abdulaziz Komiljonov

Tijorat banklarining asosiy faoliyat yo‘nalishlaridan biri mijozlarga kreditlar ajratish bo‘lib, bu banklarning daromad manbalaridan biri hisoblanadi. Kredit portfeli bankning moliyaviy barqarorligi va risk darajasini bevosita belgilaydi. Shu sababli, kredit portfelini samarali boshqarish bank faoliyatining asosiy ustuvorliklaridan biridir. So‘nggi yillarda global miqyosda moliya bozorlarining o‘zgaruvchanligi va iqtisodiy sharoitlarning murakkablashuvi banklar kredit riskini aniqlash va boshqarishda yangi usullarni joriy etishni talab qilmoqda.

68-71 74 34

ISH HAQI TUSHUNCHASI VA UNING IQTISODIY MAZMUNI

Lazizbek Mamajonov , Diyorbek Abdualimov

Ushbu maqolada ish haqi nima ekani va u iqtisodiyotdagi o‘rni haqida so‘z boradi. Ish haqining asosiy vazifalari, ya’ni ishchi kuchini mehnat qilishga undashi, ularning yashash darajasiga ta’siri va ish kuchiga bo‘lgan ehtiyojni qanday shakllantirishi tushuntiriladi. Shuningdek, ish haqi tizimidagi hozirgi holat, minimal ish haqi va ijtimoiy adolat masalalari haqida ham fikr yuritiladi

68-71 69 22

ISH HAQI TUSHUNCHASI VA UNING IQTISODIY MAZMUNI

Lazizbek Mamajonov , Diyorbek Abdualimov

Ushbu maqolada ish haqi nima ekani va u iqtisodiyotdagi o‘rni haqida so‘z boradi. Ish haqining asosiy vazifalari, ya’ni ishchi kuchini mehnat qilishga undashi, ularning yashash darajasiga ta’siri va ish kuchiga bo‘lgan ehtiyojni qanday shakllantirishi tushuntiriladi. Shuningdek, ish haqi tizimidagi hozirgi holat, minimal ish haqi va ijtimoiy adolat masalalari haqida ham fikr yuritiladi

72-75 44 15

INFLYATSIYA TA’SIRINI BANK OPERATSIYALARI ORQALI KAMAYTIRISH YO‘LLARI

Nematjon Avilov , Davlatjon Esonaliyev

Mazkur tezisda inflyatsiya jarayonining iqtisodiyotga, xususan tijorat banklari faoliyatiga ko‘rsatadigan ta’siri tahlil qilingan. Inflyatsiyaning ijtimoiy va makroiqtisodiy nomutanosibliklarga sabab bo‘lishi, banklarning kreditlash, likvidlik va foiz siyosatiga salbiy ta’siri asosida ko‘rsatib o‘tilgan. Shuningdek tezis tijorat banklarining inflyatsiyani jilovlashdagi strategik roli, ya’ni pul-kredit siyosatini muvofiqlashtirish, selektiv kredit siyosati, raqamlashtirish, valyuta operatsiyalari va moliyaviy savodxonlikni oshirish kabi choralarni yoritadi.

72-75 39 13

INFLYATSIYA TA’SIRINI BANK OPERATSIYALARI ORQALI KAMAYTIRISH YO‘LLARI

Nematjon Avilov , Davlatjon Esonaliyev

Mazkur tezisda inflyatsiya jarayonining iqtisodiyotga, xususan tijorat banklari faoliyatiga ko‘rsatadigan ta’siri tahlil qilingan. Inflyatsiyaning ijtimoiy va makroiqtisodiy nomutanosibliklarga sabab bo‘lishi, banklarning kreditlash, likvidlik va foiz siyosatiga salbiy ta’siri asosida ko‘rsatib o‘tilgan. Shuningdek tezis tijorat banklarining inflyatsiyani jilovlashdagi strategik roli, ya’ni pul-kredit siyosatini muvofiqlashtirish, selektiv kredit siyosati, raqamlashtirish, valyuta operatsiyalari va moliyaviy savodxonlikni oshirish kabi choralarni yoritadi.

76-79 39 23

TIJORAT BANKLARINING PASSIV OPERATSIYALARI MOHIYATI

Muhammad Ayyub Eshonov , Dilobar Tolibjonova

Mazkur maqolada tijorat banklarining passiv operatsiyalari, ularning turlari, resurslar bazasini shakllantirishdagi roli va bank barqarorligiga ta’siri tahlil qilinadi. Bank resurslarini jalb qilish usullari, depozit siyosati, qimmatli qog‘ozlar chiqarish, banklararo operatsiyalar va Markaziy bank resurslaridan foydalanish yo‘llari o‘rganiladi. Shuningdek, xalqaro va milliy tajribalar asosida passiv operatsiyalarni boshqarish tamoyillari yoritilib, ularning banklar moliyaviy salohiyatiga ta’siri ko‘rsatib berilgan.

76-79 66 20

TIJORAT BANKLARINING PASSIV OPERATSIYALARI MOHIYATI

Muhammad Ayyub Eshonov , Dilobar Tolibjonova

Mazkur maqolada tijorat banklarining passiv operatsiyalari, ularning turlari, resurslar bazasini shakllantirishdagi roli va bank barqarorligiga ta’siri tahlil qilinadi. Bank resurslarini jalb qilish usullari, depozit siyosati, qimmatli qog‘ozlar chiqarish, banklararo operatsiyalar va Markaziy bank resurslaridan foydalanish yo‘llari o‘rganiladi. Shuningdek, xalqaro va milliy tajribalar asosida passiv operatsiyalarni boshqarish tamoyillari yoritilib, ularning banklar moliyaviy salohiyatiga ta’siri ko‘rsatib berilgan.

80-83 38 18

TIJORAT BANKLARIDA JAMG‘ARMA FAOLIYATINI RIVOJLANTIRISHNING XORIJ TAJRIBASI

Muhammad Ayyub Eshonov , Dilobar Tolibjonova

Mazkur maqolada tijorat banklarida jamg‘arma operatsiyalarini rivojlantirish borasida Germaniya, AQSh, Yaponiya va Hindiston tajribalari tahlil qilinadi hamda ularning O‘zbekiston sharoitida qo‘llanishi mumkin bo‘lgan jihatlari yoritiladi. Xalqaro tajribalar asosida institutsional ishonchni kuchaytirish, soliq va foiz rag‘batlarini joriy etish, fintex imkoniyatlaridan foydalanish va moliyaviy savodxonlikni oshirish O‘zbekistonda jamg‘arma tizimini takomillashtirishning muhim omillari sifatida ko‘riladi. Maqolada ushbu strategik yondashuvlar orqali barqaror va inklyuziv bank tizimini shakllantirish imkoniyatlari ko‘rib chiqiladi.

80-83 34 18

TIJORAT BANKLARIDA JAMG‘ARMA FAOLIYATINI RIVOJLANTIRISHNING XORIJ TAJRIBASI

Muhammad Ayyub Eshonov , Dilobar Tolibjonova

Mazkur maqolada tijorat banklarida jamg‘arma operatsiyalarini rivojlantirish borasida Germaniya, AQSh, Yaponiya va Hindiston tajribalari tahlil qilinadi hamda ularning O‘zbekiston sharoitida qo‘llanishi mumkin bo‘lgan jihatlari yoritiladi. Xalqaro tajribalar asosida institutsional ishonchni kuchaytirish, soliq va foiz rag‘batlarini joriy etish, fintex imkoniyatlaridan foydalanish va moliyaviy savodxonlikni oshirish O‘zbekistonda jamg‘arma tizimini takomillashtirishning muhim omillari sifatida ko‘riladi. Maqolada ushbu strategik yondashuvlar orqali barqaror va inklyuziv bank tizimini shakllantirish imkoniyatlari ko‘rib chiqiladi.

84-86 49 14

AN’ANAVIY VA ZAMONAVIY QURITISH USULLARINING ILMIY TAQQOSLANISHI

Xolida Xasanova , Dostonbek Ubaydullayev

Ushbu maqolada qishloq xo’jaligi mahsulotlarini quritishning an’anaviy va zamonaviy usullari taqqoslangan. Quritishning umumiy tasnifi hamda qishloq xo’jaligi mahsulotlarni sifatli saqlash usullari keltirilgan. 

84-86 36 14

AN’ANAVIY VA ZAMONAVIY QURITISH USULLARINING ILMIY TAQQOSLANISHI

Xolida Xasanova , Dostonbek Ubaydullayev

Ushbu maqolada qishloq xo’jaligi mahsulotlarini quritishning an’anaviy va zamonaviy usullari taqqoslangan. Quritishning umumiy tasnifi hamda qishloq xo’jaligi mahsulotlarni sifatli saqlash usullari keltirilgan. 

87-91 37 147

MEVA-SABZAVOTLARDAN KAMPOT VA SHARBATLAR ISHLAB CHIQARISH TEXNOLOGIYASI

Xolida Xasanova , Quvonchbek Xabibullayev

Mazkur maqolada presslash va diffuzion usullar asosida tiniq meva va sabzavot sharbatlari ishlab chiqarish texnologiyasi yoritiladi. Tiniqlik darajasini ta’minlovchi bosqichlar — filtrlash, enzimatika va stabilizatsiya texnologik jihatdan tahlil qilinadi. Bunda mahsulot sifati, organoleptik ko‘rsatkichlar va saqlanish muddati bo‘yicha yondashuvlar ilmiy asosda tahlil etiladi.

87-91 66 16

MEVA-SABZAVOTLARDAN KAMPOT VA SHARBATLAR ISHLAB CHIQARISH TEXNOLOGIYASI

Xolida Xasanova , Quvonchbek Xabibullayev

Mazkur maqolada presslash va diffuzion usullar asosida tiniq meva va sabzavot sharbatlari ishlab chiqarish texnologiyasi yoritiladi. Tiniqlik darajasini ta’minlovchi bosqichlar — filtrlash, enzimatika va stabilizatsiya texnologik jihatdan tahlil qilinadi. Bunda mahsulot sifati, organoleptik ko‘rsatkichlar va saqlanish muddati bo‘yicha yondashuvlar ilmiy asosda tahlil etiladi.

92-96 41 21

INFLATSIYA DARAJASINING BANK XIZMATLARI VA MAXSULOTLARIGA TA`SIRI

Nematjon Avilov , Davlatjon Esonaliyev

Ushbu maqolada inflyatsiya darajasining O‘zbekiston bank tizimidagi xizmatlar va mahsulotlar narxiga ko‘rsatayotgan ta’siri tahlil qilingan. Inflyatsiya bank xizmatlari narxining oshishiga, mijozlarning moliyaviy imkoniyatlari va xatti-harakatlariga bevosita ta’sir ko‘rsatmoqda. Shuningdek tijorat banklarida xizmatlar narxining inflyatsiya fonida o‘zgarishi, bu o‘zgarishlarning aholining turli qatlamlariga ta’siri va xalqaro tajribalar asosida inflyatsion bosimni yumshatish yo‘llarini ko‘rsatib o‘tilgan.

92-96 32 13

INFLATSIYA DARAJASINING BANK XIZMATLARI VA MAXSULOTLARIGA TA`SIRI

Nematjon Avilov , Davlatjon Esonaliyev

Ushbu maqolada inflyatsiya darajasining O‘zbekiston bank tizimidagi xizmatlar va mahsulotlar narxiga ko‘rsatayotgan ta’siri tahlil qilingan. Inflyatsiya bank xizmatlari narxining oshishiga, mijozlarning moliyaviy imkoniyatlari va xatti-harakatlariga bevosita ta’sir ko‘rsatmoqda. Shuningdek tijorat banklarida xizmatlar narxining inflyatsiya fonida o‘zgarishi, bu o‘zgarishlarning aholining turli qatlamlariga ta’siri va xalqaro tajribalar asosida inflyatsion bosimni yumshatish yo‘llarini ko‘rsatib o‘tilgan.

97-100 32 17

BANKLAR ARO VALYUTA JAMG‘ARMASINING MOHIYATI

Zafarbek Sadikov , Ziyoyiddin Abdujaporov

Mazkur maqolada banklararo valyuta muomalasida uchrayotgan asosiy muammolar va xavf-xatarlar tahlil qilinadi. Unda banklar o‘rtasida valyuta savdosi jarayonida yuzaga keladigan tizimli xatoliklar, tartibga solishdagi muammolar, valyuta kursining beqarorligi, likvidlik tanqisligi, huquqiy me’yorlarning yetarlicha ishlab chiqilmaganligi kabi salbiy omillar yoritib berilgan. Shuningdek, xalqaro tajriba asosida tavsiyalar berilib, O‘zbekiston moliya tizimida banklararo valyuta muomalasini takomillashtirish yo‘llari ko‘rib chiqilgan.

97-100 36 17

BANKLAR ARO VALYUTA JAMG‘ARMASINING MOHIYATI

Zafarbek Sadikov , Ziyoyiddin Abdujaporov

Mazkur maqolada banklararo valyuta muomalasida uchrayotgan asosiy muammolar va xavf-xatarlar tahlil qilinadi. Unda banklar o‘rtasida valyuta savdosi jarayonida yuzaga keladigan tizimli xatoliklar, tartibga solishdagi muammolar, valyuta kursining beqarorligi, likvidlik tanqisligi, huquqiy me’yorlarning yetarlicha ishlab chiqilmaganligi kabi salbiy omillar yoritib berilgan. Shuningdek, xalqaro tajriba asosida tavsiyalar berilib, O‘zbekiston moliya tizimida banklararo valyuta muomalasini takomillashtirish yo‘llari ko‘rib chiqilgan.