Том 4 № 21 (2025)

Том 4 № 21 (2025)
Опубликован: 19-08-2025

Статьи

4-5 29 9

SUN’IY INTELLEKT VA TA’LIM: IMKONIYATLAR VA XAVFLAR

Diana Mamarasulova

Ushbu maqolada sun’iy intellektning zamonaviy ta’lim tizimidagi o‘rni, uning afzalliklari va salbiy oqibatlari atroflicha tahlil etilgan. Individuallashtirilgan ta’lim, avtomatlashtirilgan baholash, inklyuziv imkoniyatlar kabi jihatlar muhokama qilinadi. Shuningdek, sun’iy intellektdan foydalanishda yuzaga keladigan xavf-xatarlar — insoniy aloqaning yo‘qolishi, shaxsiy ma’lumotlarning himoyasizligi va algoritmik noxolislik kabi muammolar ham ko‘rib chiqilgan. Maqola yakunida sun’iy intellektdan pedagogik maqsadlarda ongli, ehtiyotkor va teng imkoniyatlarga asoslangan tarzda foydalanish lozimligi ta’kidlanadi.

6-8 12 2

ENDOMETRIAL RETSEPTIVLIK BUZILIGAN HOLATLARDA TROMBOTSITLARGA BOY PLASMA SAMARADORLIGINI OSHIRISH: ZAMONAVIY REGENERATIV VA IMMUNOMODULYATOR STRETEGIYALAR

Suraya Yuldasheva , Nilufar Abdullayeva

Endometrial retseptivlik – bu bachadon shilliq qavatining embrionni qabul qilish va muvaffaqiyatli implantatsiya qilishga tayyor holatidir. Ushbu holatning buzilishi bepushtlikning asosiy sabablaridan biri hisoblanadi, ayniqsa, endometrioz, surunkali endometrit yoki yupqa endometriy fonida kuzatiladi. Retseptivlik buzilganda, hatto sog‘lom va sifatli embrion ham endometriyga yopishmaydi.

9-10 17 8

EFFECTS OF REFLECTIVE TEACHING ON DEVELOPING REFLECTIVE LEARNERS

Sherzod Sharopov

Fostering reflective practice in the classroom benefits not only individual teachers but the entire school community. Teachers should be motivated to engage in reflection, drawing on their personal interests, experiences, and the unique characteristics of their students, as this can enhance their teaching capabilities. Reflective practice enables teachers to better understand their students, their strengths, and areas for development. By cultivating a culture of reflection, classrooms are transformed into environments that support continuous improvement in teaching and learning.

11-13 22 7

СИСТЕМАТИЗАЦИЯ ВИДОВ ОБРАЗЦОВ В ЭКСПЕРТНОЙ ДЕЯТЕЛЬНОСТИ: ТРАДИЦИОННЫЕ И ЦИФРОВЫЕ ПОДХОДЫ

Шахноза Парахатова

Современная криминалистическая и уголовно-процессуальная наука сталкивается с необходимостью адаптации существующих теоретических конструкций к изменяющимся реалиям правоохранительной практики. Одним из таких направлений является проблема классификации образцов, используемых в экспертных исследованиях. Несмотря на наличие значительного количества научных работ по вопросам судебной экспертизы, классификация образцов остаётся недостаточно проработанной, особенно с учётом цифровизации доказательственной базы. В данной работе предпринята попытка систематизировать основные классификационные подходы к образцам и предложить авторскую типологию, соответствующую современным условиям уголовного судопроизводства.

14-25 20 6

СОВЕРШЕНСТВОВАНИЕ ПРАВОВОГО СТАТУСА СРЕДСТВ ИНДИВИДУАЛИЗАЦИИ В ГРАЖДАНСКОМ ПРАВЕ РЕСПУБЛИКИ УЗБЕКИСТАН: ТЕОРЕТИКО-ПРИКЛАДНОЙ АНАЛИЗ

Абдумалик Абдурахимов

В статье рассматриваются теоретико-правовые и прикладные аспекты совершенствования правового статуса средств индивидуализации в гражданском законодательстве Республики Узбекистан. Особое внимание уделено анализу действующих норм Гражданского кодекса, регулирующих исключительные права на товарные знаки, фирменные наименования и наименования мест происхождения товаров. Автор критически оценивает фрагментарность и общий характер существующих положений, а также отсутствие специального правового режима. В работе приведена классификация международных моделей регулирования отношений, связанных со средствами индивидуализации (частноправовая, смешанная, публично-правовая), и дана оценка соответствия узбекской модели современным условиям цифровой и рыночной экономики. Особое внимание уделено необходимости имплементации норм Парижской конвенции и Соглашения по ТРИПС, разработке механизмов правовой охраны в виртуальной среде и защите прав иностранных инвесторов. Статья завершается обоснованными научными и практическими предложениями по реформированию законодательства.

26-32 36 2

ФОРМЫ НЕДОБРОСОВЕСТНОЙ КОНКУРЕНЦИИ В ЦИФРОВОЙ СРЕДЕ

Зохиржон Мирзарахимов

В данной статье исследуются формы недобросовестной конкуренции, возникающие в цифровой среде. Автор рассматривает, как современные информационно-коммуникационные технологии и электронная коммерция изменили характер конкурентной борьбы, приведя к появлению новых форм нарушений, таких как киберсквоттинг, манипуляции с алгоритмами, цифровая дискредитация и введение потребителей в заблуждение. Особое внимание уделяется правовому анализу статьи 21 Закона Республики Узбекистан «О конкуренции» и ее применимости к нарушениям в цифровом пространстве. Также приводится обзор международной практики — законодательств США, ЕС и механизмов ВОИС (WIPO), в частности ACPA и UDRP. В заключении предложены рекомендации по совершенствованию национального законодательства в целях эффективного противодействия цифровым формам недобросовестной конкуренции.

33-40 21 12

BO‘LAJAK INGLIZ TILI O‘QITUVCHILARINING LEKSIK KOMPETENSIYASINI TAKOMILLASHTRIOSH MAZMUNIGA BO‘LGAN ZAMONAVIY YONDASHUVLAR

Zarnigor Ismoilova

Mazkur maqolada bo‘lajak ingliz tili o‘qituvchilarining leksik kompetensiyasini takomillashtirish mazmuniga zamonaviy yondashuvlar tahlil qilingan. Leksik kompetensiya o‘qituvchining kasbiy tayyorgarligida muhim o‘rin tutadi, chunki u dars samaradorligi, o‘quvchilarning nutq faoliyatini shakllantirish va o‘quv jarayonida til boyligini oshirishga bevosita ta’sir ko‘rsatadi. Maqolada kommunikativ yondashuv, vazifaga asoslangan o‘qitish va integratsiyalashgan ta’lim metodlari orqali leksik bilimlarni samarali rivojlantirish yo‘llari yoritilgan.

41-43 29 10

TALABALARDA KREATIV KOMPETENTLIKNI TAKOMILLASHTIRISH

R.Sh. Berdiyeva

Ushbu maqolada talabalarda kreativ kompetentlikni shakllantirishning nazariy asoslari va amaliy yondashuvlari ko‘rib chiqiladi. Kreativ kompetentlik - bu shaxsning muammolarni hal qilish, yangi g‘oyalarni yaratish va innovatsion faoliyatni amalga oshirish qobiliyatidir. Maqolada kreativ kompetentlikning mohiyati, uni rivojlantirish uchun zarur shart-sharoitlar va ta’lim jarayonidagi ahamiyati tahlil qilinadi.

44-45 31 6

MILLIY QADRIYATLARIMIZNI AKS ETTIRUVCHI JOY NOMLARI

Dilafruz Berdiyarova

Ma’naviy tafakkurimiz mahsuli bo’lgan joy nomlariga milliy qadriyatlarimizning ajralmas bir qismi sifatida qarash har birimizning burchimizdir. Bu qadriyatlar esa insoniyat uchun barcha zamonlarda ham eng muhim buyuk ma’naviy boylik bo’lib xizmat qilganligi dalillarda o’z ifodasini topgan.

46-48 24 3

SOME FEATURES OF THE MATERIAL CULTURE OF THE POPULATION OF THE SANGZOR-ZAMIN REGION AT THE TURN OF THE 20TH AND 21ST CENTURIES

Nodir Beknazarov

This article explores key aspects of the material culture of the population of the Sangzor-Zamin region, particularly in the Jizzakh oasis, at the turn of the 20th and 21st centuries. Special attention is given to traditional practices related to horse equipment and horse breeding. The author examines terminology related to equestrian gear preserved in the local dialects, analyzing their functional features and comparing them with similar terms used among other Turkic peoples. The study highlights the ethnolinguistic heritage of the Uzbek, Kazakh, Kyrgyz, and partially Tajik populations of the region, revealing both shared and unique cultural elements. The results contribute to the understanding and preservation of the linguistic and cultural legacy of Turkic-speaking communities.

49-51 34 38

NON-EQUIVALENT LEXIS IN TRANSLATION: CLASSIFICATION OF LACUNAE

Shohista Matkarimova

This article addresses one of the pressing issues in the field of translation—the phenomenon of lacunae, which refers to linguistic and cultural elements that exist in one language but lack direct or full equivalents in another. Lacunae, from the perspective of both linguistics and cultural studies, are classified into linguistic and cultural types. Linguistic lacunae pertain to grammatical or lexical units, while cultural lacunae encompass notions related to customs, values, and the social life of a particular people. This paper explores how lacunae manifest in language, their role in intercultural communication, and the translation challenges they present. Various translation strategies used to compensate for lacunae—such as transliteration, adaptation, descriptive translation, and explanatory translation—are analyzed. The findings of this research have practical relevance for translators and linguists, contributing to a deeper understanding of cultural differences and supporting accurate and culturally sensitive translation practices.

52-54 33 11

VIRUSLI GEPATIT BILAN KASALLANGAN TUG‘ISH YOSHIDAGI AYOLLARDA BIOKIMYOVIY MARKERLARNING DIAGNOSTIK AHAMIYATI

Fazilat Karimova

Ushbu maqolada virusli gepatit bilan kasallangan tug‘ish yoshidagi ayollar organizmida yuzaga keladigan biokimyoviy o‘zgarishlar tahlil qilinadi. Biokimyoviy markerlar orqali kasallikning erta bosqichlarini aniqlash, homiladorlikka ta’siri va ona-homila salomatligini saqlash imkoniyatlari ko‘rib chiqiladi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, ALT, AST, bilirubin, GGT kabi markerlar virusli gepatitning og‘irlik darajasi va patologik jarayonni monitoring qilishda muhim diagnostik mezonlardir.

55-58 20 12

COLOR CONCEPTS IN LINGUOCULTURAL CONTEXT: PEDAGOGICAL CONDITIONS FOR EFFECTIVE TEACHING

Gulinur Arabova

This paper analyzes the pedagogical conditions for teaching color concepts through a linguocultural approach. Color concepts reflect cultural values and emotional associations unique to each language. By comparing English and Uzbek, the study explores how different meanings of color words influence intercultural communication. The use of multimodal tools—images, digital media, and games—is recommended to teach the cultural depth of colors. A cognitive-methodological model is proposed to help learners understand colors as symbolic concepts. The research emphasizes the importance of intercultural competence in bilingual education and offers practical suggestions for culturally informed English language teaching.

59-60 34 10

YASHIL BRENDING ASOSIDA KORXONADA EKOLOGIK MARKETING STRATEGIYALARINI TAKOMILLASHTIRISH

Dilshod Rahmatov

Global iqlim o‘zgarishi, tabiiy resurslarning kamayib borishi va iste’molchilarning ekologik ong darajasining ortib borayotgani korxonalarni marketing strategiyalarini qayta ko‘rib chiqishga majbur qilmoqda. Bugungi kunda bozorda muvaffaqiyat qozonish uchun oddiy reklama yoki narx ustunligi yetarli emas – iste’molchilar brendning ijtimoiy va ekologik mas’uliyatini ham hisobga olmoqda. Shu sababli, yashil brend yaratish va uni asosli marketing strategiyasi bilan uyg‘unlashtirish korxonaning uzoq muddatli barqarorligiga xizmat qiladigan dolzarb yondashuvga aylanmoqda. Yashil brending (green branding) – bu korxonaning ekologik qadriyatlar asosidagi marketing siyosati bo‘lib, atrof-muhitga zarar yetkazmaslik, resurslardan tejamli foydalanish va ekologik innovatsiyalar orqali ijobiy brend imijini yaratishga qaratilgan. Mazkur maqolada yashil brending asosida ekologik marketing strategiyalarini takomillashtirishning zarurati, asosiy tamoyillari va amaliy yondashuvlari tahlil qilinadi.

61-63 11 4

ГИСТОМОРФОЛОГИЧЕСКИЕ РЕЗУЛЬТАТЫ НОВОЙ КОМПОЗИТНОЙ ГЕМОСТАТИЧЕСКОЙПЛЕНКИ В ХИРУРГИИ ПАРЕНХИМАТОЗНЫХ ОРГАНОВ

Б.Р. Абдуллажанов , М.Ю. Кучкаров

Гемостаз является первичным условием для предотвращения осложнений, присущих хирургическим процедурам. Неконтролируемое кровотечение может продлить пребывание в стационаре, увеличить расходы и привести к гиповолемическому шоку, недостаточности сердечно-сосудистой системы и, как следствие, к смерти.В современную эпоху достижения в области местных агентов расширили возможности управления гемостазом у хирургических пациентов. Эти достижения включают физические, рассасывающиеся (т.е. окисленная целлюлоза и желатиновые пены) и биологические агенты (т.е. местный тромбин, фибрин, тромбоцитарный гель).

64-66 28 9

TA'LIM MUASSASALARIDA ERKAK PEDAGOGLAR SONINI OSHIRISHNING DOLZARBLIGI: MUAMMO, IMKONIYAT VA YECHIMLAR

Surayyo Eshmirzayeva

Bugungi globallashuv davrida har bir  jamiyatning taraqqiyot darajasi, avvalo, uning ta'lim tizimi sifatida namoyon boʻlmoqda.Ta'lim sifatini oshirish esa, eng avvalo, pedagog kadrlarning malakasi va tarkibiy holatiga bogʻliq.Ayni damda, Oʻzbekiston ta'lim muassasalarida erkak oʻqituvchilar sonining yetarli emasligi dolzarb masalalardan biri sifatida kun tartibida turibdi. Ayrim mutaxassislar bu holatni oylik maoshlarining pastligi bilan izohlashmoqda. Bu esa, ta'lim tizimidagi gender muvozanatining buzilishiga, ayniqsa, oʻquv tarbiya jarayonlarida salbiy ta'sir koʻrsatmoqda.

67-72 15 6

ERTA YOSHDAGI DUDUQLANISHNI ANIQLASH VA OLDINI OLISH USULLARI

Dilrabo Mirzaxmedova

Erta yoshdagi duduqlanishni aniqlash va oldini olish usullari mavzusidagi ushbu maqolada bolalarda 2–6 yosh oralig‘ida uchraydigan nutq buzilishlarining eng muhim turlaridan biri — duduqlanishning erta tashxislash va profilaktika masalalari yoritiladi. Erta aniqlash duduqlanishning kuchayib ketishini oldini olishda muhim ahamiyatga ega. Tadqiqotda ota-onalarning bolaning nutq rivojlanishidagi kichik og‘ishlarni sezish qobiliyati, logopedik skrining testlari, pediatr va nevropatolog ko‘rigidan o‘tish zarurati tahlil qilinadi. Shuningdek, maqolada duduqlanishga olib keluvchi asosiy omillar — genetik moyillik, asab tizimi yetilmaganligi, psixologik travmalar va oiladagi stress omillari chuqur o‘rganiladi. Oldini olish bo‘yicha tavsiyalar sifatida bolaga tinch psixologik muhit yaratish, to‘g‘ri nutqiy muhitni shakllantirish, vizual va eshitish stimullari balansini ta’minlash, logopedik mashg‘ulotlar va nafas mashqlarini muntazam o‘tkazish kabi metodlar taklif etiladi. Ushbu maqola logopedlar, psixologlar, pediatrlar, tarbiyachilar va ota-onalar uchun amaliy qo‘llanma vazifasini bajaradi. Tadqiqotning maqsadi — duduqlanishni erta bosqichida aniqlab, uning surunkali shaklga o‘tishini to‘xtatish.

73-74 20 3

AHOLI JAMG‘ARMALARINI INVESTITSIYALASH MEXANIZMLARINI RIVOJLANTIRISH: MIKROINVESTITSIYALAR VA KRAUDINVESTING IMKONIYATLARI

Abbos O‘ktamov

Zamonaviy iqtisodiy rivojlanish sharoitida aholi jamg‘armalarini iqtisodiyotga jalb etish mamlakatlarning moliyaviy barqarorligi va investitsion faolligini ta’minlashda muhim ahamiyat kasb etmoqda. O‘zbekiston sharoitida fuqarolarning omonatlari va jamg‘armalari, asosan, bank tizimi orqali yoki uy sharoitida saqlanmoqda. Bu esa ulardan iqtisodiy rivojlanish manbai sifatida to‘liq foydalanilmasligiga olib keladi. Shu nuqtai nazardan mikroinvestitsiyalar va kraudinvesting mexanizmlarini rivojlantirish orqali aholi jamg‘armalarini samarali investitsiyalash dolzarb masala bo‘lib qolmoqda.

75-76 17 7

XALQARO SARMOYALAR VA AHOLI BANDLIGI: O‘ZBEKISTONDA BARQAROR IQTISODIY RIVOJLANISHNING MUHIM OMILI SIFATIDA

Abbos O‘ktamov

Barqaror iqtisodiy rivojlanishning asosiy omillaridan biri sifatida xorijiy investitsiyalar va aholi bandligi o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlik tobora dolzarb tus olmoqda. Rivojlanayotgan mamlakatlar, jumladan, O‘zbekiston ham o‘z iqtisodiyotini modernizatsiya qilish, texnologik yangilanishni amalga oshirish va yangi ish o‘rinlarini yaratishda xalqaro sarmoyalarga katta tayanmoqda.

77-80 26 4

ДИАГНОСТИКА И ЛЕЧЕНИЕ СИАЛАДЕНИТОВ И СИАЛОЛИТИАЗА

Eldar Халилзаде

Сиаладениты чаще всего встречаются у мужчин в возрасте 50–70 лет. Частота возникновения составляет 0,173 на 10 000 человек. Воспалённые железы проявляют себя преимущественно отёком, чувствительностью и уплотнением, часто сопровождающимися гнойными выделениями из соответствующих протоков. Staphylococcus aureus является наиболее частой бактериальной причиной сиаладенита. К факторам риска относятся сахарный диабет, ВИЧ-инфекция, гигиена полости рта и хроническая ксеростомия.Сиалолитиаз (заболевание слюнных камней) — наиболее распространённое обструктивное заболевание слюнных желез. Он возникает в результате образования конкрементов в протоковой системе слюнных желёз. Пациенты с сиалолитиазом часто обращаются с жалобами на отёк и боль после еды, а также с анамнезом повторяющихся острых гнойных сиаладенитов.Причинами возникновения могут быть нарушения обмена веществ, гиповитаминозы, физико-химические изменения слюны, закупорка протоков инородными телами и влияние некоторых лекарств.

81-83 25 4

ТЕХНОЛОГИЧЕСКИЕ ОСОБЕННОСТИ ПЕРЕРАБОТКИ СЕРЕБРОСОДЕРЖАЩИХ СУЛЬФИДНЫХ РУД

Джамшид Исмаилов

В статье представлены результаты комплексного исследования современных технологий переработки серебросодержащих руд. Проведен всесторонний анализ физико-химических свойств месторождений с акцентом на содержание драгоценных металлов. Исследованы различные методы обогащения и цианирования, включая флотационный, гравитационный и сорбционный процессы. Установлена низкая эффективность прямого цианирования без предварительного обогащения, а также недостаточная результативность гравитационного метода.

84-85 22 3

СУВЧЕЧАККА ҚАРШИ ЭМЛАШНИНГ АҲАМИЯТИ ВА ЎЗБЕКИСТОН УЧУН ДОЛЗАРБЛИГИ

Гулмира Чориева

Сувчечак (Varicella) — герпесвируслар оиласига мансуб Varicella Zoster вируси орқали юқадиган юқори контагиоз касаллик. Инфекциянинг юқумлилик индекси 87–90% бўлиб, эмланмаган шахслар билан контактда деярли барча ҳолларда юқади. У асосан болаларда кузатилса-да, катталар ва ҳомиладор аёлларда оғир кечиши, пневмония, энцефалит ва ўлим ҳолатларига олиб келиши мумкин.

86-88 19 5

BOZOR KONSENTRATSIYASI, RAQOBAT SIYOSATI VA ISTEʼMOLCHILAR HUQUQLARINING MUHOFAZALASHNING BAHOLASH USULLARI

Zafar Turayev

Ushbu ishda bozor konsentratsiyasi, raqobat siyosati va iste’molchilar huquqlarini muhofazalashni baholashning zamonaviy usullari — Gini–Simpson indeksi, Hannah–Kay indeksi, Theil entropiya indeksi, Panzar–Rosse H-statistikasi, Iste’molchi farovonligi o‘zgarishi indeksi va Raqamli bozor konsentratsiya indeksining nazariy asoslari, formulalari va amaliy qo‘llanishi yoritiladi. Har bir usulning yaratilish tarixi, asoschilari va nazariy qarashlari, bozor o‘zgarishlariga ta’siri hamda marketing strategiyalarida erishilgan yutuqlar misollar bilan tushuntiriladi. Ushbu yondashuvlar raqobat darajasini aniqlash, monopol xavflarni kamaytirish, iste’molchilar farovonligini oshirish va marketing strategiyalarini optimallashtirish uchun samarali vosita sifatida tavsiya etiladi.

89-92 18 10

МЕТОДЫ ОЦЕНКИ ЭФФЕКТИВНОСТИ БИРЖЕВОГО РЫНКА В СИСТЕМЕ КОНКУРЕНТНОЙ ПОЛИТИКИ: ПОКАЗАТЕЛИ, ИНДЕКСЫ И АЛГОРИТМЫ МОНИТОРИНГА

Джамшид Хамраев

В статье рассматриваются современные методы оценки состояния биржевого рынка как ключевого инструмента конкурентной политики. Основное внимание уделено анализу механизмов выявления и предотвращения манипулятивных практик, обеспечению прозрачности торгов и защите прав участников. В работе систематизированы и описаны основные подходы к оценке эффективности биржевого регулирования, включая использование индексов ликвидности, коэффициентов волатильности и моделей прогнозирования ценовых колебаний. Результаты исследования демонстрируют, что комплексное применение экономико-математических, институциональных и поведенческих методов анализа позволяет не только повышать эффективность регулирования, но и снижать системные риски.

93-95 14 5

XOʻJALIK YURITUVCHI SUBYEKTLARNI BOSHQARISHDA MARKETING RISKLARINI HISOBGA OLISH AHAMIYATI

Alisher Xasanov

Mazkur tezis xo‘jalik yurituvchi subyektlarni boshqarishda marketing risklarini hisobga olish zarurati va ahamiyatini ilmiy-nazariy hamda amaliy jihatdan tahlil qiladi. Marketing risklari korxonaning strategik qarorlarida noaniqlik va salbiy oqibatlarni yuzaga keltiruvchi omillar bo‘lib, ular ichki va tashqi muhitdagi o‘zgarishlar, talab va taklif dinamikasi, raqobat darajasi, texnologik o‘zgarishlar, huquqiy talablar va ijtimoiy omillar ta’sirida shakllanadi. Tadqiqotda marketing risklarini aniqlash, baholash va kamaytirish usullari, shu jumladan, statistik, ekspert va model asosidagi yondashuvlar ko‘rib chiqilgan. Xalqaro tajriba asosida risklarni boshqarishning ilg‘or strategiyalari tahlil qilinib, milliy sharoitga moslashtirilgan tavsiyalar ishlab chiqilgan.

96-99 35 6

TARIX DARSLARINI AMALIY METODLAR YORDAMIDA TASHKIL QILISHDA SAYOHATLAR VA MUZEYLARNING AHAMIYATI

Kamola Sabitova

Ushbu maqolada ta’lim tizimida tarix darslarini darslari tashkil etishda amaliy metodlardan foydalanish, amaliy dars turlaridan muzeylarga ekskursiyalar, tarixiy yodgorliklarga sayohatlar tashkil qilish va ularning ahamiyati haqida ma’lumotlar berilgan. Amaliy dars turlarida qo‘llanishi mumkin bo’lgan innovatsion axborot texnologiyalari va interaktiv metodlarni tarix fanidan misollar yordamida ochib berilgan. Bundan tashqari, amaliy metodlarni amaliyotga tadbiq qilinish natijasida o‘quvchilarning shakllanishi mumkin bo’lgan kompetensiyalari izohlangan.

100-105 12 1

TAJRIBADA AJRATILGAN ISTIQBOLLI MAHALLIY HANDALAK NAV-NAMUNALARINING TAVSIFI

I.O. Beknazarov

Maqolada Surxondaryo viloyatida handalak nav namunalarini o‘rganish va yig‘ish bo‘yicha olib borilgan tadqiqotlar natijasi keltirilgan. Ilmiy ekispedidsiya asosida turli tumanlardan 30 dan ortiq nav namunalari yig‘ilgan. Ushbu maqolada istiqbolli ba’zi namunalar tavsifi keltirilgan.

106-108 13 2

EKSPORT KREDIT AGENTLIKLARINING TASHQI SAVDO OPERATSIYALARINI MOLIYALASHTIRISH XALQARO TIZIMIDAGI O‘RNI

Azimjon Axmadjanov

Maqolada eksport-kredit agentliklarining (EKA) xalqaro amaliyotda tashqi savdoni moliyalashtirishdagi ahamiyati, ularning iqtisodiy vazifalari hamda bugungi moliyaviy va geosiyosiy sharoitlarda eksport faoliyatini qo‘llab-quvvatlashdagi roli yoritib berilgan. Shuningdek, yetakchi eksport-kredit agentliklariga ega davlatlarning eksportni qo‘llab-quvvatlash tizimi, tashkil etilish modellari hamda tashiq savdo moliyalashtirish vosita va usullari tahlil qilingan.

109-113 38 8

MIGRATSIYA OQIBATIDA YOSHLAR ONGIDA MILLIY O‘ZLIKNING O‘ZGARISHI

Buniyot Mirzayev

Tezis migratsiya jarayonlari yoshlar orasida milliy o‘zlik tushunchasining transformatsiyasiga qanday ta’sir ko‘rsatishini ilmiy tahlil qiladi. Global migratsiya oqimlari va transmilliy madaniy almashinuv sharoitida yoshlarning madaniy identitetida yuzaga kelayotgan o‘zgarishlar, ijtimoiy ongdagi qayta shakllanishlar, shuningdek, milliy qadriyatlar bilan yangi madaniy kodlar o‘rtasidagi munosabatlar o‘rganiladi. Tezisda yoshlarning ijtimoiy muhitga moslashuvi jarayonidagi psixologik va madaniy omillar, ularning milliy o‘zlikni qabul qilish va anglashidagi murakkabliklar tahlil qilinadi. Tadqiqot natijalari yoshlarning milliy identitetining global madaniy ta’sirlar ostida ham yangilanishi, ham saqlanishi jarayonlari o‘rtasidagi dinamikani ochib beradi. Ushbu ish ijtimoiy siyosat, madaniyatshunoslik va yoshlar sohasidagi tadqiqotchilar uchun muhim nazariy va amaliy ahamiyatga ega.

114-116 4 2

O‘ZBEKISTON AGRAR SOHASIGA INVESTITSIYA JALB QILISHNING HOZIRGI HOLATI VA ISTIQBOLLARI

Ravshanbek Yusufjonov

O‘zbekiston Respublikasi agrar sektori iqtisodiyotning asosiy tarmoqlaridan biri bo‘lib, mamlakat aholisining oziq-ovqat xavfsizligini ta’minlash, yangi ish o‘rinlari yaratish va eksport salohiyatini oshirishda muhim o‘rin tutadi. So‘nggi yillarda qishloq xo‘jaligi tizimida chuqur islohotlar amalga oshirilmoqda — yer munosabatlari takomillashtirilmoqda, agroklasterlar rivojlanmoqda, ilg‘or texnologiyalar joriy etilmoqda. Ushbu o‘zgarishlarning barqaror rivojlanishi esa, bevosita agrar sohaga yetarli miqdorda va maqsadli yo‘naltirilgan investitsiyalarni jalb qilish bilan chambarchas bog‘liqdir. Investitsiyalar agrar sohaning modernizatsiyasi, ishlab chiqarish samaradorligini oshirish, qayta ishlash sanoatini rivojlantirish, sug‘orish tizimlarini yaxshilash va ekologik muammolarni hal qilishda muhim manba hisoblanadi. Hozirgi davrda davlat tomonidan bu borada bir qator qo‘llab-quvvatlov choralarining ko‘rilayotganiga qaramay, investitsion jarayonlarda tizimli muammolar va to‘siqlar hamon mavjud.

117-121 14 7

QATLAMLARARO G’OVAK MUHITDAGI SUYUQLIK FILTRATSIYA JARAYONINING GIDRADINAMIKSI RIVOJLANISHI TAHLILI

Nazokat Tursunaliyeva

Qatlamlararo g‘ovak muhitdagi suyuqlik filtratsiyasi masalan, neft-gaz konlaridagi yoki gidrogeologik qatlamlardagi suyuqlik oqimining gidrodinamik rivojlanishini ilmiy-texnik nuqtai nazardan tahlil qilingan. Shuningdek, bu jarayonni asosiy bosqichlari grafik ko’rinishda berilgan.

122-124 23 11

THE PROBLEM OF LEXICAL-SEMANTIC EQUIVALENCE: BASED ON ENGLISH-UZBEK TRANSLATION EXPERIENCES

Gulzira Mirzaakhmedova

This article examines the issue of lexical-semantic equivalence in the context of English-Uzbek translation. Drawing on examples from literary, journalistic, and technical texts, the paper explores the challenges translators face when selecting equivalent units in the target language. Special attention is given to cultural, stylistic, and contextual factors that affect the adequacy of translation. The findings suggest that full equivalence is often unattainable due to conceptual differences between the two languages, and that creative strategies, such as adaptation and paraphrase, are frequently required.

125-126 69 3

THE ROLE OF ARABIC LANGUAGE IN BUSINESS NEGOTIATIONS IN THE MIDDLE EAST

Akmaljon Umarov

The Arabic language plays a crucial role in facilitating effective business negotiations in the Middle East. As a symbol of cultural identity and a tool of interpersonal connection, Arabic enables deeper trust-building and mutual understanding between business partners. This thesis explores the significance of Arabic in negotiation contexts, highlights linguistic and cultural factors influencing business communication, and provides insights for foreign business professionals engaging in Middle Eastern markets.

127-129 12 2

ИННОВАЦИОННЫЕ МЕТОДИКИ ФОРМИРОВАНИЯ ХУДОЖЕСТВЕННО-ТВОРЧЕСКИХ ПРИЁМОВ У НАЧИНАЮЩИХ ПИАНИСТОВ В АКАДЕМИЧЕСКОМ КЛАССЕ

Талифа Файзиева

В статье рассматриваются современные подходы к формированию художественно-творческих приёмов у начинающих пианистов в академическом классе. Проанализированы инновационные методики, направленные на развитие выразительности, музыкального мышления, интерпретационных навыков и креативности учащихся.

130-134 15 2

ICHKI ISHLAR XODIMLARINING KASBIY SHAKLLANISHINING NAZARIY-FALSAFIY ASOSLARI

Sherzodjon Nabiyev

Ushbu maqolada ichki ishlar xodimlarining kasbiy shakllanishining nazariy-falsafiy asoslari keng qamrovda tahlil qilingan. Tadqiqotda ontologik, gnoseologik, aksiologik, antropologik, etik va praksseologik yondashuvlar orqali kasbiy shakllanish jarayonining murakkab tabiati ochib berilgan. Maqolada Martin Xaydegger, Immanuel Kant, Jürgen Xabermas, Max Scheler, Zigmund Freyd, Karl Jung va boshqa taniqli falsafachilarning nazariy konsepsiyalari ichki ishlar sohasiga tatbiq etilgan. Tadqiqotda kasbiy shakllanishning dialektik xarakteri, bilish jarayonining epistemologik aspektlari, qadriyatlar tizimining shakllanishi, shaxsning ijtimoiy institutlar bilan o'zaro ta'siri, axloqiy mas'uliyat masalalari va zamonaviy texnologik sharoitlardagi yangi qiyinchiliklar tahlil qilingan. Maqola ichki ishlar xodimlarining sifatli tayyorgarligini ta'minlash uchun chuqur nazariy-falsafiy asoslarning zarurligini asoslaydi.

135 15 1

XOTIN-QIZLARNING JAMIATDAGI O’RNI

Marjona Mardonova

Mazkur maqola xotin-qizlarning jamiatdagi o’rni haqida so’z yuritiladi. Bugungi kunda jamiatimizda xotin-qizlar tijorat va o’zlarining tabirkorlik sifatida katta marralarni ko’zlab jamiatimizga ancha foydalari tegmoqda. Xa oldingi davrlarda ayollar u qizlarni o’rni uyda uy ro’zg’or deb aytishardi. Ammo hozir esa unday davrlar o’tib ketti. Bizning jamiatimizda yosh oila qurganlar yoki endi oila qurmoqchi bo’lgan oilalar o’qigan ilmli bilimli qizlardan bo’lsin deb havas qilishadilar. Oldingi davrlarda o’qigan qizni nima qilasan o’qib olim bo’larmidi deb aytishardi. Afsuski halli hanuz shunday oilalar jamiatimizda mavjuddirlar bu juda achinarli holatlardan biridir. Shunday ota-onalar borki ularni ko’rsan ko’zing quvonadi qizini o’qitib oliy ma’lumotli qilib uning kelajagi uchun kurashadigan tahsinga loyiq ota-onalar. Albatta bunaqa ota-onalarimiz jamiatda ko’payishiga umidvormiz. Mana shunday ota-onalarimiz uchun xotin-qizlar jamiatda o’z o’rinlarini topishyopdi.

136-139 49 5

ZAMONAVIY ADABIYOTSHUNOSLIKDA RAMZ TADQIQI

Mexri Norova

Ushbu maqolada jahon va o‘zbek adabiyotshosligidagi ramzga bo‘lgan qarashlar, ramz-simvolning lug‘atlardagi turli tar’riflari, simvolizm va simvol o‘rtasiga o‘xshashliklar va farqlar,  adabiyot va san’atda ramzning bir necha bosib o‘tgan bosqichlari, ramzning bir necha ko‘rinishlari haqida ma’lumotlar berilgan.  Ramziy tahlil uchun ranglar, predmetlar, narsalar, flora va fauna dunyosi tanlandi. Tanlangan obyekt asosida ifodalangan ko‘chma – timsoliy maʼno aniqlandi, shunigdek, obyektlar, so‘zlar yoki tushunchalar muayyan assotsiatsiyalarni keltirib chiqarishi o‘rganildi.

140-143 33 7

O‘ZBEK MUMTOZ ADABIYOTIDA ILOHIY MAVZU VA RIVOYATLAR

Umida Muxtorova

Sharq adabiyoti tarixida diniy-tasavvufiy tushunchalar bilan badiiy adabiyotning integratsiyalashuvi, ya’ni Qur’oni karim va hadisi sharif ta’siri natijasida umuminsoniy g‘oya hamda axloqiy konsepsiyalar aks etgan turli xil janrdagi asarlar mavjud.

144-148 16 1

AMIR TEMURGA BAG’ISHLANGAN DRAMATIK ASARLARDA NUTQ, QO’SHMA GAPLAR SINTAKSISI

Zebo Yaxshiyeva , Durdona Jumayeva

Ushbu maqolada Amir Temur haqida yozilgan o’zbek va jahon nasridgi asarlarda nutq poetikasi hamda ularda qo’llanilgan shart ergash gapli qo’shma gaplar turlari va bu qo’shma gaplarning ishlatilishidan mualliflarning maqsad muddaolari tahlilga tortilgan. Shuningdek, mualliflarning davr va makon silsilasida turli zamonlarda va turli hududlarda yaratilgan buyuk Sohibqiron haqida yaratilgan asarlarda aynan shart ergash gapli qo’shma gaplarning ishlatilishidan ko’zlangan vazifalarni ilmiy tadqiq etdik.

149-151 19 0

ИНСТИТУЦИОНАЛЬНЫЕ И ФУНКЦИОНАЛЬНЫЕ РАЗЛИЧИЯ МЕЖДУ ИСЛАМСКОЙ И КОНВЕНЦИОНАЛЬНОЙ ФИНАНСОВЫМИ СИСТЕМАМИ

Ойгул Мадаминова

Исламская финансовая система представляет собой целостную парадигму финансовых отношений, основанную на нормах шариата, и во многих аспектах существенно отличается от конвенциональной (традиционной) системы. Отличия эти проявляются как на институциональном уровне – в структуре институтов, принципах регулирования и корпоративном управлении, – так и на функциональном уровне – в характере финансовых продуктов, механизмах финансирования и распределении рисков. В данном параграфе, опираясь на проанализированные материалы и мировой опыт, подробно рассматриваются указанные различия. Особое внимание уделено тому, как эти различия проявляются на практике и что они означают для финансового сектора (в том числе в контексте развивающейся финансовой системы Узбекистана).