Том 4 № 26 (2025)

In the context of the digital economy, the banking sector faces an important and difficult task of improving existing products and services, as well as creating new and qualitatively different from existing banking products. The article examines the main areas of development of the banking sector in the context of digital transformation and possible risks associated with their use.

Во всем мире наблюдается рост частоты воспалительных заболеваний кишечника у детей, в частности – болезнь крона, заболеваемость которой варьирует от 1,5 до 11 на 100000 случаев.

Детская инвалидность является одной из важнейших проблем современного общества. По данным ООН, ВОЗ, ЮНИСЕФ в населении земного шара в 2006 году было 140 млн. детей с инвалидностью, а в настоящее время их более 240 миллионов. По мнению экспертов Всемирной организации здравоохранения, доля тяжёлой детской инвалидности в детской популяции составляет в мире около 2%

Ushbu tezisda diqqat yetishmovchiligi sindromi (DES)ning maktab yoshidagi bolalarning o‘quv faoliyatiga, ijtimoiy munosabatlariga va umumiy rivojlanishiga ta’siri ko‘rib chiqiladi. DES – giperaktivlik, impulsivlik va diqqatni uzoq vaqt jamlay olmaslik bilan namoyon bo‘ladigan ruhiy rivojlanish buzilishidir. Tadqiqotda DES sabablari, diagnostika vositalari, psixoterapevtik va pedagogik yondashuvlar, shuningdek, O‘zbekistondagi mavjud tajribalar yoritilgan. Muallif DESni barvaqt aniqlash, kognitiv-bixevioral terapiya (KBT), farmakoterapiya, individual o‘quv rejalar va sog‘lom turmush tarzini shakllantirish orqali ta’limdagi muvaffaqiyatga erishish imkoniyatlarini asoslab beradi.

O‘zbekiston ta’lim tizimida globallashuv va raqamli transformatsiya jarayonlari ta’lim sifatini oshirishga katta ta’sir ko‘rsatmoqda. Maxsus fan o‘qituvchilarining mediakompetentligini rivojlantirish, axborotni samarali ishlatish, tanqidiy tahlil qilish va raqamli texnologiyalarni qo‘llash zarur. Ushbu tezisda mediakompetentlikni rivojlantirish metodikasi, interaktiv o‘qitish va o‘quvchilarga bo‘lgan ta’siri tahlil qilinadi.

O‘zbekiston ta'lim tizimida globallashuv va raqamli transformatsiya jarayonlari ta'lim sifatini oshirishda muhim o‘rin tutadi. Maxsus fan o‘qituvchilarining mediakompetentligini rivojlantirish, zamonaviy pedagogik texnologiyalarni o‘zlashtirish va o‘quvchilarga axborotni samarali ishlatishni o‘rgatish zarur. Mediakompetentlik faqat texnologik bilimlar bilan cheklanmay, axborotni tanqidiy baholash va ongli ravishda foydalanish madaniyatini ham o‘z ichiga oladi. Ushbu tezisda mediakompetentlikni rivojlantirish uchun metodik yondashuvlar va o‘quvchilarga ta’sirlar tahlil qilinadi.

Ushbu tezisda O‘zbekistonda ta’lim tizimini raqamli transformatsiya sharoitida modernizatsiya qilish jarayonida maxsus fan o‘qituvchilarining mediakompetentligini rivojlantirish masalalari tahlil qilingan. "Raqamli ta’lim tizimi to‘g‘risida"gi qonun va boshqa normativ hujjatlar asosida raqamli va pedagogik ko‘nikmalarni oshirish zarurati asoslab berilgan. Mediakompetentlikni rivojlantirish uchun modulli o‘quv dasturlari, amaliy mashg‘ulotlar, interaktiv metodlar va zamonaviy texnologiyalardan foydalanish kabi metodik yondashuvlar taklif etilgan. Bu esa o‘qituvchilarning kasbiy salohiyatini oshirish va ta’lim jarayonining samaradorligini kuchaytirishga xizmat qiladi.

Tezisda professional ta’lim muassasalari maxsus fan o‘qituvchilarining mediakompetentligini rivojlantirish zarurati va dolzarb muammolari yoritiladi. Texnik infratuzilmaning yetarli emasligi, raqamli savodxonlikning pastligi, metodik resurslarning cheklanganligi va motivatsiya muammolari asosiy to‘siqlar sifatida ko‘rsatiladi. Ularni bartaraf etish uchun texnik ta’minotni yaxshilash, raqamli ko‘nikmalarni oshirish va rag‘batlantirish tizimini yaratish taklif etiladi.

Ushbu maqolada sun’iy intellekt (SI) texnologiyalari asosida yaratilgan adaptiv ta’lim tizimlarining o‘quvchilarning individual rivojlanishiga qanday ta’sir ko‘rsatayotgani tahlil qilinadi. Dasturiy platformalar, o‘quvchi profillari, differensial yondashuvlar va mashinalarni o‘rganish mexanizmlarining natijalari statistik misollar bilan yoritiladi. O‘zbekiston ta’lim tizimiga integratsiya qilish imkoniyatlari ham tahlil qilinadi.

Zamonaviy axborot tizimlarida fayllarni samarali boshqarish, saqlash va ularga tezkor murojaat qilishda fayl nomlarining uzunligi muhim texnik omillardan biri hisoblanadi. Fayl nomlarini qisqartirish algoritmlari – bu fayllarni aniqlashda qisqa, ammo yagona va tanib olinadigan nomlar yaratishga xizmat qiluvchi texnologik yondashuvlardir. Ushbu maqolada fayl nomlarini qisqartirishning eng ko‘p qo‘llaniladigan algoritmlari: Huffman algoritmi, Base64 kodlash, URL qisqartirish, Slugify texnikasi va hashing metodlari yoritiladi. Shuningdek, C#, Python dasturlash tillarida ularning implementatsiyasi, afzalliklari va qo‘llash doiralari misollar bilan ko‘rib chiqiladi. Qisqartirilgan fayl nomlarining xavfsizligi, nomlarning unikalligini ta’minlash va tizim optimallashtirishdagi o‘rni haqida ilmiy-amaliy tahlil beriladi. Bu algoritmlar, ayniqsa, bulutli saqlash, web-ilovalar, fayl almashinuvi tizimlari uchun dolzarb yechim hisoblanadi.

Мақолада Қарақалпоғистон агроиқлим шароитида экилган полиз экинлари меваларини тоза турида сақлашдаги касалликлар таъсирини ўрганишга боғлиқ илмий тадқиқотлар натижалари берилган.

This study analyzes the expenses and income involved in the process of delivering natural gas to consumers. Using the example of capital expenditure calculations, the economic efficiency of installing new pipelines, replacing outdated ones, project planning, and other necessary technical measures is examined. The total costs for each type of activity are identified, and the overall project cost is analyzed.

Ushbu maqolada O‘zbekistonda barqaror turizmni rivojlantirish imkoniyatlari, mavjud muammolar va ularni bartaraf etish bo‘yicha yechimlar tizimli tahlil qilinadi. Barqaror turizmning nazariy asoslari, xalqaro tajriba va ularning mahalliy amaliyotga tatbiq etish masalalari ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, ekologik, ijtimoiy va iqtisodiy barqarorlik tamoyillari asosida turizmni rivojlantirish istiqbollari ham yoritiladi. Mahalliy aholini jalb etish, raqamlashtirish, ekologik xavfsizlik va madaniy merosni asrash bo‘yicha amaliy takliflar berilgan.

Ushbu ilmiy tezisda tijorat banklarida korporativ boshqaruv tizimini zamonaviy tendensiyalar asosida takomillashtirish zarurati va asosiy yo‘nalishlari yoritilgan. Xususan, bank faoliyatida ochiqlik, shaffoflik, strategik boshqaruv va manfaatdor tomonlar bilan o‘zaro ishonch asosidagi munosabatlarni mustahkamlash kabi jihatlar tahlil qilingan. Tadqiqotda korporativ boshqaruvni raqamlashtirish, ESG (ekologik, ijtimoiy va korporativ boshqaruv) tamoyillarini joriy etish, xalqaro standartlarga moslashtirish hamda ichki audit va nazorat mexanizmlarini kuchaytirish bo‘yicha ilg‘or tajribalarga e’tibor qaratilgan. Natijada, zamonaviy yondashuvlar asosida korporativ boshqaruvni takomillashtirish banklar faoliyatining samaradorligi va moliyaviy barqarorligini oshirishga xizmat qilishi isbotlab berilgan.

Ўзбекистон картошка уруғчилиги тизимининг аҳамияти ўрганилган. Ёндашув ва муаммолар таҳлил қилинган шунингдек, имкониятлар баҳоланган, картошка уруғчилидаги замонавий яндашув, ижтимоий ҳолат ҳамда иқтисодий муносабатларга фикр-мулолоҳазалар билдирилган.

Ushbu maqolada ko‘p yillik begona o‘tlar bilan kuchli darajada zararlangan kuzgi bug‘doy maydonlarini o‘rim-yig‘imga tayyorlashda desikatsiya tadbirlarining samaradorligi yoritilgan. Tajribalar Toshkent viloyati Qibray tumanidagi Paxta seleksiyasi, urug‘chiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti tajriba xo‘jaliklarida 2015–2017-yillarda olib borilgan. Bunda mahalliy SuyuqXMD va UzDEF defoliantlarining turli me’yorlari qo‘llanilgan holda begona o‘tlar qurishi, don hosili va sifat ko‘rsatkichlari ta’siri o‘rganilgan. Olingan natijalarga ko‘ra, defoliantlar qo‘llanilishi natijasida nazoratga nisbatan don hosili 1,1-1,4 s/ga ga qo‘shimcha don hosili olinganligi aniqlangan.

Ushbu maqolada davlat xizmatchilarining ma’naviy, axloqiy va kasbiy faoliyatining sifatlarini takomillashtirish borasida amalga oshirilayotgan va amalga oshirilgan ishlar va ularning samaradorligi nimalarga bog’liq ekanligi manbalar asosida ilmiy talqin va solishtirmalar orqali ko’rsatilib berilgan. Davlat xizmatchilari va ularning faoliyat samaradorligi rivojiga ta’sir etuvchi asosiy omillar, jumladan, innovatsiyalar, me’yoriy-huquqiy bazalar, tarixiy saboqlar va adabiyotlar ham e’tiborga olingan. Bugungi kunda davlat xizmatchilarini quyidan yuqorigacha kamolatga yetkazishda ta’lim- tarbiya sohasining o’rni ahamiyatli ekanligi, rivojlangan davlatlar tajribasidan unumli va maqsadli foydalanish shartlari ham ko’rsatilib o’tilgan. Yosh avlodni professional davlat rahbarlari darajasida tarbiyalashda, buyuklar ibrati muhimligi ko’rsatib o’tilgan.

Klient-server arxitekturasi zamonaviy kompyuter tizimlarida keng qo‘llaniladigan asosiy arxitekturaviy yondashuvlardan biridir. Ushbu maqolada klient-server arxitekturasi tushunchasi, uning ishlash tamoyillari, afzalliklari va kamchiliklari haqida ma’lumotlar beriladi. Maqolada, shuningdek, klient-server arxitekturasining bugungi kunda tarmoq tizimlari, veb-dasturlar va boshqa tizimlar uchun qanday ahamiyatga ega ekanligi to‘g‘risida ham  fikr mulohazalar yuritiladi. Tizimni markazlashtirilgan boshqarish tamoyilida tashkil etish orqali tizim samaradorligini oshirish mumkin. Biroq, bu arxitekturadagi ba‘zi kamchiliklar, masalan, serverga ortiqcha yuklanish, xavfsizlik muammolari va yuqori texnik talablar, tizim samaradorligiga ta‘sir ko‘rsatishi mumkin. Maqolada ushbu afzalliklar va kamchiliklar tahlil qilinib, klient-server arxitekturasining qo‘llanilishi bilan bog‘liq imkoniyatlar va muammolar keltirilgan.

В статье рассматриваются основы функционального подхода к изучению лексико-грамматических явлений в современном русском языке. Акцент сделан на взаимодействии лексических и грамматических элементов в процессе построения речи, а также на их функционально-семантической роли в различных контекстах. Автор подчёркивает важность анализа грамматических форм с позиции их коммуникативной значимости, что открывает новые возможности для более глубокого понимания языка как системы.

The article examines the main aspects of the formation of the piano suite genre in the works of various composers. Information is presented on the leading trends in the development of the piano suite and their features in different periods of the genre's development.

Ushbu maqolada bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarining kasbiy shakllanishida konfliktologik madaniyatning tutgan o‘rni va uni shakllantirishda akmeologik yondashuvning imkoniyatlari ilmiy-nazariy va amaliy nuqtai nazardan tahlil qilinadi. Konfliktologik madaniyatni rivojlantirishning dolzarbligi, ta’lim jarayonidagi roli hamda pedagogik faoliyatdagi samaradorligi yoritiladi.

Мақолада кичик ёшдаги ўқувчиларнинг ижодий салоҳиятининг таркибий қисмларини ривожлантиришда таълим фаолияти муайян психологик-педагогик шароитларни яратилиши, ижодий таълим фаолияти инсонпарварликка эга бўлиб, умуминсоний қадриятлар тизимига асосланиши, кичик мактаб ўқувчисида қобилият ва майлларни ривожлантириш, ўқитувчининг асосий вазифаси - тан олиш ва ҳар бир болада айнан унинг, индивидуал иқтидорини ривожлантириш, яратиш ёш ўқувчининг ижодий салоҳиятини ривожлантиришнинг индивидуал усулини топа билиши лозимлиги ҳақида ёритилган.

Бугунги кунда пиролиз жараёни суюқ маҳсулотларидан ва риформинг жараёни маҳсулоти риформатлардан, шу билан бирга нефтни қайта ишлаш маҳсулотларидан ароматик углеводородларни ажратиб олиш орқали ишлаб чиқариш ҳам фойдали усул бўлиб ҳисобланмоқда. Ароматик углеводородлардан бензол, толуол, ксилоллар, этилбензол, инден, нафталин, антрацен каби бирикмаларга нефт-кимё, органик синтез, лак-бўёқ маҳсулотлари, фармацевтика каби соҳаларда жуда катта талаб бор. Пиролиз жараёни суюқ махсулотлари ва риформинг жараёни маҳсулоти риформатлар таркибидаги ароматик углеводородлар миқдори кейинчалик саноат даражасида қайта ишлаб уларни ажратиб олиш учун етарли даражада кўп ҳосил бўлади. Пиролиз жараёни суюқ махсулотлари қуйи молекуляр олефинлар (этилен, пропилен) ишлаб чиқариш жараёнида, таркибида бензол, толуол ва ксилолларга бой бўлган иккиламчи маҳсулот сифатида ҳосил бўлади.

Модел эритмаси таркибидан бензолни ажралиш даражаси ДЭГ эритувчисида ДМСО га қараганда юқори натижа кўрсатди, лекин ДЭГ+ДМСО аралаш эритувчиси асосида олиб борилган экстракция натижаси эса индивидуал эритувчиларга нисбатан янада юқори даражада чиқиши тажрибалар натижасида аниқланди.

This article analyzes the political, economic, and social changes in the provinces of the Fergana Valley during World War II. It focuses on the mobilization of the local population, the functioning of industrial sectors, cooperation with evacuated enterprises, and the impact of wartime events on the region’s subsequent development.

It discusses modern PR technologies, their differences from marketing, methods, and advantages. Also, the types of PR are explained.

This article provides information about the most commonly used multifunctional office applications, IT tools, and the Zoom platform, as well as the advantages of using digital technologies in the learning process. It also discusses the improvement and utilization of modern digital technologies in the field of education, aimed at both teachers and students.

This article analyzes the role of Karakalpak national dances in the spiritual life and cultural heritage of the people. It highlights how dance art expresses the traditions, aesthetic views, and life philosophy of the nation. The article provides information on the historical development of Karakalpak dances, their unique features, and their significance in educating the younger generation. The author emphasizes the importance of preserving and promoting national dances.

Ushbu maqolada raqs san’atining sahna san’ati sifatidagi rivojlanishi hamda professional faoliyatga aylanishi yoritilgan. Raqsning zamonaviy ta’lim tizimidagi o‘rni, raqqos va raqqosalarning kasbiy tayyorgarligi, sahna raqslarining turlari haqida so‘z yuritilgan. Shuningdek, professional raqs san’atining jamiyatdagi madaniy va estetik ahamiyati tahlil qilingan.

Ushbu maqola klassik balet va zamonaviy raqsning texnikasi, uslublari va farqlari haqida batafsil ma'lumot beradi. Raqs san'atining ikki asosiy turi o'rtasidagi asosiy farqlarni ko'rsatish orqali, maqola har ikkala uslubning o'ziga xos xususiyatlari va tarixi bilan tanishtiradi. Klassik baletda qat'iy texnika, shakllar va dramatik hikoyalar mavjud bo'lsa, zamonaviy raqsda erkinlik, individual ifoda va yangi uslublar ustunlik qiladi. Maqola, shuningdek, har ikki uslubning jismoniy harakatlar, musiqa va estetikaga ta'sirini muhokama qiladi. Klassik balet va zamonaviy raqsni solishtirish orqali, maqola raqs san'atining rivojlanishini va uning zamonaviy dunyodagi ahamiyatini ta'kidlaydi.

Ushbu maqola klassik balet va zamonaviy raqsning texnikasi, uslublari va farqlari haqida batafsil ma'lumot beradi. Raqs san'atining ikki asosiy turi o'rtasidagi asosiy farqlarni ko'rsatish orqali, maqola har ikkala uslubning o'ziga xos xususiyatlari va tarixi bilan tanishtiradi. Klassik baletda qat'iy texnika, shakllar va dramatik hikoyalar mavjud bo'lsa, zamonaviy raqsda erkinlik, individual ifoda va yangi uslublar ustunlik qiladi. Maqola, shuningdek, har ikki uslubning jismoniy harakatlar, musiqa va estetikaga ta'sirini muhokama qiladi. Klassik balet va zamonaviy raqsni solishtirish orqali, maqola raqs san'atining rivojlanishini va uning zamonaviy dunyodagi ahamiyatini ta'kidlaydi.

this article provides information on the concept of Independent Education, its purpose, tasks and types.

Ушбу мақола жамиятда хотин-қизларнинг фаоллигини ошириш масаласини ўрганади. Хотин-қизларнинг сиёсий, ижтимоий ва иқтисодий жараёнлардаги фаоллиги жамиятнинг барқарор ривожланиши учун муҳим омилдир. Мақолада гендер тенглигини таъминлаш, таълим, медиа воситалари ва сиёсий иштирокнинг аҳамияти таҳлил қилинади. Мақолада олинган тадқиқотлар ва халқаро тажрибалар асосида хотин-қизлар фаоллигини ошириш бўйича тавсиялар берилади.

Nutqni tarjima qilishda lingvistik nomutanosiblik tushunchasi tarjimonning madaniy, tilshunoslik va kommunikativ farqlarni hisobga olmagan holda amalga oshirilgan tarjimalarida yuzaga keladi. Bu holat nutqning asl ma'nosi, ruhini yoki maqsadini to'liq etkazishga to'sqinlik qiladi. Lingvistik nomutanosiblik kommunikativ ta'sirni o'zgartirib, tomoshabin yoki tinglovchiga noto'g'ri yoki noaniq axborot yetkazilishiga olib kelishi mumkin. Shu sababli, tarjimon har bir tilning o'ziga xos xususiyatlarini va kontekstini yaxshi bilishi lozim.

This article explores aspects of psychoacoustics and the impact of music on the human brain and psyche from a scientific perspective. It analyzes how humans perceive sound, the neurological and psychological effects of music, as well as the role of music therapy in clinical practice. The research findings indicate that music can be used to regulate emotional states, reduce stress and enhance memory. The article also highlights the application of psychoacoustic principles in modern technologies.

Ушбу мақолада Сурхондарё вилояти шароитида 2024-йил экилган ғўза ўсимлигида ғўза тунлами зараркунандасига қарши кимёвий препаратларнинг самарадорлигини ўрганиш  бўйича олиб борилган илмий изланишлар натижаси баён қилинган.

В данной статье рассматривается роль русского языка в международных отношениях, анализируется его историческое развитие, участие в политических процессах, а также значение и функции русского языка в современном мире.

Geometriya fanida fazoviy shakllarni o'rganish muhim ahamiyatga ega bo'lib, ular nafaqat matematik tushunchalarni chuqurlashtirishga yordam beradi, balki kundalik hayotimizdagi ko'plab ob'ektlar va hodisalarni tushunishda ham muhim rol o'ynaydi. Piramida va konus fazoviy geometrik shakllar sirasiga kirib, arxitektura, muhandislik, dizayn va boshqa sohalarda keng qo'llaniladi. Ushbu maqolada biz piramida va konusning asosiy elementlari, sirtlari va hajmlarini hisoblash formulalari bilan tanishamiz hamda ularning o'xshashlik nisbatlarini o'rganamiz [4].

This thesis examines the role of flipped classrooms in enhancing integrated learning models, which emphasize interdisciplinary connections and student-centered approaches. The flipped classroom model inverts traditional teaching by delivering instructional content online outside class and dedicating in-class time to interactive, collaborative, and problem-solving activities. The study explores how this approach impacts student engagement, critical thinking, and learning outcomes in integrated learning environments. Through a literature review, qualitative case studies, and surveys, the research analyzes the benefits and challenges of flipped classrooms and provides recommendations for effective implementation in interdisciplinary settings.

Sanctions adopted by the United Nations Security Council under Chapter VII of the UN Charter, with the aim of maintaining or restoring international peace and security, encompass a wide range of non-military enforcement measures [1]. Since 1966, the Security Council has established numerous sanctions regimes, including economic and trade sanctions, arms embargoes, travel bans, and financial restrictions. These measures are intended to compel states or non-state actors to alter behaviors that threaten international peace and security.

В статье рассматривается эффективность и объём интегральных лекционных занятий в клинической фармакологии как важного компонента медицинского образования. Особое внимание уделяется преимуществам интегрального подхода, который объединяет теоретические знания из различных дисциплин и их применение в реальных клинических ситуациях. Исследуются методы формирования клинического мышления у студентов, а также оптимальная структура и продолжительность интегральных лекций, способствующие более глубокому усвоению материала и повышению качества обучения. Автор подчёркивает важность сочетания теории и практики в обучении, а также роль преподавателей в эффективной организации таких занятий.

В статье рассматриваются основные особенности внедрения виртуальных лабораторий в процесс преподавания фармакологии. Подчеркиваются преимущества использования цифровых симуляторов, включая безопасность, экономичность и возможность многократного моделирования клинических ситуаций. Анализируются методические и технические аспекты реализации виртуальной лаборатории, включая интеграцию в учебный процесс, требования к программному обеспечению и подготовку преподавателей. Также обозначены ключевые проблемы внедрения и предложены возможные пути их решения. В заключение рассматриваются перспективы развития виртуальных лабораторий как важного инструмента в цифровой трансформации медицинского образования.