Jild 5 № 1 (2025)
Maqolalar
КОРПОРАТИВ ДАРОМАДНИ СОЛИҚҚА ТОРТИШ МЕХАНИЗМИНИ ТАКОМИЛЛАШТИРИШ БОРАСИДАГИ ИЛМИЙ-НАЗАРИЙ ҚАРАШЛАР
Аннотация: Ушбу мақолада корпоратив даромадни солиққа тортиш механизмини такомиллаштиришнинг илмий-назарий асослари таҳлил қилинган. Солиқ сиёсатининг самарадорлигини ошириш, инвестиция муҳитини яхшилаш ва хўжалик юритувчи субъектлар фаолиятини рағбатлантиришда корпоратив даромад солиғининг роли ёритилган. Шунингдек, халқаро амалиёт таҳлил қилиниб, Ўзбекистон шароитида татбиқ этиш имкониятлари ўрганилган. Муаллиф корпоратив солиқ сиёсатида адолат, шаффофлик ва самарадорлик принципларини таъминлашга доир таклиф ва тавсиялар ишлаб чиққан.
FANLARARO TADQIQOTLAR JARAYONIDA TALABA-YOSHLARNING JISMONIY TARBIYASIGA DOIR SOG'LOMLASHTIRISH DASTURLARINI INDIVIDUALLASHTIRISH NAZARIYASI VA AMALIYOTI
Annotatsiya: Zamonaviy ta'lim tizimi o'quvchilar va yoshlar salomatligini saqlash va mustahkamlash bo'yicha tobora ortib borayotgan vazifalarga duch kelmoqda. Ushbu tezisda shaxsiylashtirilgan yondashuvlarni yaratishda fanlararo tadqiqotlarning ahamiyatini ko'rsatib, sog'lomlashtirishga yo'naltirilgan jismoniy tarbiya dasturlarida individuallashtirishning nazariy asoslari va amaliy qo'llanilishi o'rganiladi. Tadqiqotda jismoniy va psixologik farovonlikni yaxshilashda individual dasturlarning samaradorligini ko'rsatadi, maqsadli tadbirlarni ishlab chiqishda fanlararo usullarning rolini ta'kidlaydi.
Аннотация: Современная система образования сталкивается со все большими проблемами в сохранении и укреплении здоровья учащихся и молодежи. В тезисе рассматриваются теоретические основы и практическое применение индивидуализации в программах физического воспитания, ориентированных на оздоровление, а также подчеркивается важность междисциплинарных исследований в создании персонализированных подходов. Исследование демонстрирует эффективность отдельных программ в улучшении физического и психологического благополучия, подчеркивая роль междисциплинарных методов в разработке целевых вмешательств.V
ЛИДЕРСТВО: ОПРЕДЕЛЕНИЕ,ВИДЫ,ПОДХОДЫ.
Аннотация. Отмечается, что лидерство изучается специалистами в различных областях (менеджмент, управление персоналом и др.). Под лидерством понимается искусство оказывать влияние на людей для достижения групповых целей. Делается акцент на том, что лидеры должны обладать следующими основными качествами: уметь устанавливать контакт со своими подчиненными, направлять их, выступать посредником в конфликтах, решать проблемы путем сравнения различных альтернатив, правильно распределять ограниченные ресурсы, идти на риск и проявлять инициативу. Указывается, что организационная культура, экономическая и социальная структура, степень объединения в профсоюзы, а также другие факторы могут потребовать разных подходов к определению лидерства.
RАQАMLI TЕXNОLОGIYАLАR АSОSIDА TА’LIM JАRАYОNLАRINI TАKОMILLАSHTIRISH MАSАLАLАRI
Rеzyumе: Mаqоlаdа tа‘lim jаrаyоnlаrini rаqаmli tеxnоlоgiyаlаr аsоsidа tаkоmillаshtirish hаqidа mа‘lumоt bеrilgаn.
MАSОFАLI О‘QITISHNING NАZАRIY АSОSLАRI
Аnnоtаtsiyа: Intеrnеt tеxnоlоgiyаlаrining kirib kеlishi bir nеchа аsrlаr dаvоmidа о‘zgаrmаy kеlgаn hоlаtlаrni о‘zgаrtirib yubоrdi. Bu оdаtdаgi xаt yоzishmаlаri еlеktrоn pоchtа bilаn, kutubxоnаlаr еsа wеb-sаytlаr bilаn аlmаshinishidа nаmоyоn bо‘ldi. Еndilikdа еsа tа’lim tizimidа tа’lim оlishning аn’аnаviy shаkllаri о‘rnigа mаsоfаviy tа’lim еlеmеntlаri kirib kеldi. Zаmоnаviy аxbоrоt vа kоmmunikаstiyа tеxnоlоgiyаlаri vоsitаlаrini tа’lim jаrаyоnigа kirib kеlishi аn’аnаviy о‘qitish usullаrigа qо‘shimchа rаvishdа yаngi о‘qitish shаkli - mаsоfаviy о‘qitish yаrаtilishigа оmil bо‘ldi.
STAGES OF FORMING THE SKILL OF USING SYNONYMS IN TEACHING ENGLISH
Annotation: In the realm of English language education, the strategic incorporation of synonyms emerges as a fundamental pedagogical approach. Beyond its apparent association with vocabulary enrichment, the utilization of synonyms in teaching English encompasses a myriad of benefits that extend to various facets of language acquisition. From fostering nuanced communication skills to instilling confidence in both written and spoken expression, the emphasis on synonyms brings depth and versatility to the learning experience.
QISHLOQ XOʻJALIGINI “YASHIL” IQTISODIYOT ASOSIDA BARQAROR RIVOJLANTIRISH
Annotatsiya. Hozirgi vaqtda ekologik muammolar tufayli qishloq xo'jaligi organik qishloq xo'jaligi modeliga o‘tkazilmoqda. Maqolada barqaror rivojlanishni ta’minlashda organik qishloq xo'jaligining ahamiyati, mohiyati va uning o‘ziga xos xususiyatlari, shuningdek, organik qishloq xo'jaligiga o‘tish zarurati keltirtilgan.
METHODS FOR DEVELOPING SKILLS IN CRITICAL THINKING AND SOLVING PROBLEM SITUATIONS IN A NEW GENERATION OF TEXTBOOKS.
Annotation: This article explores innovative methods for fostering critical thinking and problem-solving skills through modern textbook design. It examines how new generation textbooks integrate active learning strategies, digital tools, and interdisciplinary approaches to enhance students' cognitive abilities. Through a literature review, methodological analysis, and discussion of results, the article proposes practical strategies for educators and textbook developers to cultivate these essential skills in learners.
MUMTOZ ADABIYOTINING SHAKILLANISHI
Annotatsiya: . Markaziy Osiyo mintaqasi, eng avvalo, uning o‘zagi –
O‘zbekiston adabiyoti va san’ati jahon badiiy madaniyati tarixidagi eng yorqin
va e’tiborli sahifalardandir. Oʻzbekistonda ogʻzaki (folklor) va yozma adabiyot
taraqqiyotining kelib chiqishini oʻrganish ushbu serhosil hududda istiqomat
qiluvchi oʻtroq va koʻchmanchi xalqlar madaniyatining oʻzaro intensiv va jadal
taʼsiridan ishonchli dalolat beradi. Ushbu maqola davomida biz ham o’zbek
adabiyotshunosligini turli olimlar tomindan davrlanishini tahlil etdik.
Shuningdek, maqolada mumtoz janrlardan bugungi zamonda foylanish darajasi ham.
ALISHER NAVOIY ASARLARINING TARBIYAVIY AHAMIYATI
ANNOTATSIYA: Ushbu maqolada o'zbek mumtoz adabiyotining zabardast namoyandasi bo'lmish Alisher Navoiyning"Mahbub ul-qulub","Hayrat ul-abror","Farhod va Shirin" asarlaridagi tarbiyaviy jihatlar tahlil qilingan.
АННОТАЦИЯ: В статье анализируются просветительские аспекты произведений выдающегося представителя узбекской классической литературы Алишера Навои, таких как «Махбуб ул-кулуб», «Хайрат ул-аброр», «Фарход и Ширин».
ANNOTATION: This article analyzes the educational aspects of the works of Alisher Navoi, a prominent representative of Uzbek classical literature, "Mahbub ul-qulub", "Khairat ul-abror", "Farhod and Shirin".
EFFECTIVE INSTRUMENTS OF LABOR INCOME TAXATION IN REDUCING POVERTY AND INEQUALITY: THE CASE OF UZBEKISTAN
Abstract: Labor income taxation is a critical policy instrument for promoting inclusive growth, reducing poverty, and narrowing income inequality. In Uzbekistan, where economic reforms have been accelerating since 2017, personal income tax policies are increasingly being used to address socioeconomic disparities. This paper examines the effectiveness of key labor income tax instruments—such as progressive tax brackets, personal allowances, and social contributions—in reducing poverty and inequality. It draws on national data, international experiences, and recent tax policy changes in Uzbekistan. The findings suggest that while progress has been made, the redistributive potential of labor taxation remains underutilized due to high informality, regressive social payments, and limited targeted support for low-income workers.
EUPHEMISMS IN POLITICAL DISCOURSE: A COMPARATIVE ANALYSIS OF THE AMERICAN AND RUSSIAN CONTEXTS
Abstract: Linguistic tools are instrumental in shaping political discourse in modern states. Euphemisms, in particular, serve as a key mechanism for mitigating sensitive issues and managing public opinion. This paper explores the role of euphemistic expressions in political communication, focusing on how political actors utilize language to legitimize controversial decisions and minimize negative societal responses. The study provides a comparative analysis of the American and Russian political traditions, highlighting differences in euphemism usage shaped by political culture and historical context. It is argued that while both nations employ euphemisms strategically, their communicative approaches reflect divergent rhetorical priorities and sociopolitical objectives.
BELBOG’LI KURASHCHILARNING KUCH SIFATLARINI TARBIYALASH MASALASI
Annotatsiya: Belbog'li kurashchining sport tayyorgarligi pedagogik jarayon bo‘lib, u quyidagilarni o‘z ichiga oladi: jismoniy tayyorgarlik (kurashchida sportchining jismoniy sifatlarini rivojlantirish), texnik-taktik tayyorgarlik (kurashda zarur bo‘lgan texnik ko‘nikmalarni o‘zlashtirish va to‘g‘ri harakat qilish qobiliyati). turli raqiblar bilan kurash qurish), axloqiy va irodaviy tayyorgarlik (g'alabaga erishish uchun zarur bo'lgan irodaviy fazilatlarni tarbiyalash).
Аннотация: Спортивная подготовка борца на поясах представляет собой педагогический процесс, включающий: физическую подготовку (развитие физических качеств спортсмена-борца), технико-тактическую подготовку (овладение техническими навыками, необходимыми в борьбе, и умением правильно двигаться). построение боя с различными противниками), морально-волевая подготовка (воспитание силы воли, необходимой для достижения победы).
Abstract: Sports training of a belt wrestler is a pedagogical process, which includes: physical training (development of the physical qualities of an athlete in a wrestler), technical-tactical training (mastering the technical skills necessary in wrestling and the ability to act correctly. building a fight with various opponents), moral and volitional training (cultivation of volitional qualities necessary for victory).
MILLIY KURASHCHILARNING JISMONIY SIFATLARINI RIVOJLANTIRISHDA HARAKATLI O‘YINLARDAN FOYDALANISH MASALASI
Annotatsiya:Tezisda yosh milliy kurashchilarning jismoniy sifatlarini harakatli o’yinlardan foydalanilgan holda rivojlantirish bo’yicha olib borilgan ilmiy va taxliliy ishlar bayoni keltirilgan.
XORAZMIY VA UNING “MUHABBATNOMA “ASARI
Annotatsiya: Ushbu maqolada Xorazmiy qalamiga mansub “Muhabbatnoma” asarining adabiy – estetik xususiyatlari ,janr tabiati, va o’zbek mumtoz adabiyoti taraqqiyoti dagi o’rni tahlil etiladi . Asar epistoylar lirik janrda yozilgan bo’lib ,unda shoirning sof muhabbat,sadoqat, vafodorlik kabi umuminsoniy qadriyatlarga munosabatli poetic shaklda ifoda topgan.”Muhabbatnoma” o’zining falsafiy teranligi,badiiy obrazlilik darajasi,til va uslub jihatidan o’z davrining ilg’or yodgorliklaridan biti sifatida e’tirof etiladi. Tadqiqot davomida asarning poetik strukturasiga ,obrazlar tizimiga hamda uning o’zbek adabiy tilining shakllanishiga qo’shgan hissasiga alohida e’tibor qaratilgan.
O'QITUVCHI FAOLIYATIDA MUOMALA MADANIYATI VA PSIXOLOGIYASI
Annotatsiya: Mazkur maqolada o‘qituvchi kasbiy faoliyatida muloqot madaniyatini shakllantirish, pedagogik faoliyatni endigina boshlayotgan yosh o‘qituvchilar o‘z kasbiy mahoratlarini oshirish, o’qituvchi va o’quvchilar o’rtasida o‘zaro munosabatini shakllantirish, pedagogik muloqot madaniyati, o’qituvchi va o’quvchi o’rtasida ma’lum bir sodir bo’ladigan vaziyatlar haqida qisqacha ma’lumotlar berilgan.
Аннотация: В данной статье дана краткая информация о формировании культуры общения в профессиональной деятельности педагогов, повышении профессионального мастерства молодых педагогов, только начинающих свою педагогическую деятельность, формировании взаимоотношений педагогов и учащихся, культуре педагогического общения, а также отдельных ситуациях, возникающих между педагогами и учащимися.
Abstract: This article provides brief information on the formation of a culture of communication in the professional activity of a teacher, the improvement of professional skills of young teachers who are just starting their pedagogical activity, the formation of mutual relations between teachers and students, the culture of pedagogical communication, and certain situations that occur between teachers and students.
BOLANING MAKTABDA O’QISHGA JISMONIY TAYYORLIGI
Annotatsiya: Ushbu maqolada bolaning Maktabga jismoniy tayyorlik, shuningdek, bola tomonidan madaniy gigiyenik malakalarning egallanishi, ularda shaxsiy gigiyena qoidalariga rioya qilish odatini tarbiyalashi shuningdek jismoniy tayyorlik bolada maktabga yetuklikni shakillantirishning zarur tarkibiy qismi ekanligi haqida ma’lumotlar keltirilgan.
Аннотация: В данной статье дана информация о физической готовности ребенка к обучению в школе, а также о приобретении ребенком культурно-гигиенических навыков, выработке привычки соблюдать правила личной гигиены, а также о том, что физическая готовность является необходимым компонентом формирования готовности ребенка к обучению в школе.
Abstract: This article presents information on the child's physical readiness for school, as well as the child's acquisition of cultural and hygienic skills, the upbringing of the habit of observing personal hygiene rules, and the fact that physical fitness is a necessary component of the formation of school readiness in a child.
INKLYUZIV TA’LIM VA TARBIYA. MAKTABGACHA TA’LIM TASHKILOTIDA QISQA MUDDATLI GURUHLARNI TASHKIL QILISH.
Annotatsiya : Ushbu maqoladagi ma’lumotlar Qisqa muddatli guruhlardagi ta’lim-tarbiya jarayonining mazmuni moslashuvchan xususiyatga ega, shuningdek, bolaning o‘ziga xos, shaxsga yo‘naltirilgan kamol topishini ta’minlaydigan innovatsion pedagogik texnologiyalardan foydalanishni o‘z ichiga oladi hamda Inklyuziv ta’lim haqida tushuncha, inklyuziv ta’limga muhtoj bo‘lgan bolalar bilan ishlash masalasining ilmiy nazariy ahamiyati, uni o’rganilganlik darajasi va xozirgi vaqtdagi ahamiyati yoritilgan.
Аннотация: В статье излагается информация о том, что содержание образовательного процесса в группах кратковременного пребывания является гибким, а также включает использование инновационных педагогических технологий, обеспечивающих уникальное, личностно ориентированное развитие ребенка, освещается понятие инклюзивного образования, научно-теоретическая значимость проблемы работы с детьми, нуждающимися в инклюзивном образовании, уровень ее изученности и ее актуальность на сегодняшний день.
Abstract: The information in this article is that the content of the educational process in short-term groups is flexible, and also includes the use of innovative pedagogical technologies that ensure the child's unique, personally oriented development, and the concept of inclusive education, the scientific and theoretical significance of the issue of working with children in need of inclusive education, the level of its study and its current relevance are highlighted.
INGLIZ VA RUS TILLARIDA SINTAKSISNING TURLI XIL XUSUSIYATLARI
Annotatsiya: Ushbu maqolada ingliz va rus tillarida sintaksisning o‘ziga xos xususiyatlari o‘rganilgan. Tadqiqotda har ikki tilning gap tuzilishi, so‘z tartibi, bog‘lovchilar va kompleks gaplarning shakllanishi tahlil qilingan. Maqola ingliz va rus sintaksisidagi umumiylik va farqlarni ochib berib, ularning til o‘rganishdagi ahamiyatini ko‘rsatadi.
Аннотация: В данной статье изучаются особенности синтаксиса английского и русского языков. В исследовании проанализированы структура предложений, порядок слов, использование союзов и построение сложных предложений. Статья раскрывает как общие черты, так и различия синтаксиса, а также их значение для изучения языка.
Abstract: This article studies the syntactic features of English and Russian languages. The research analyzes sentence structure, word order, the use of conjunctions, and the formation of complex sentences. The paper reveals the similarities and differences in syntax and emphasizes their importance in language learning.
BO‘LAJAK O‘QITUVCHILARNI SOG‘LOM TURMUSH TARZINI RIVOJLANTIRISH METODOLOGIYASI (ESTETIK TARBIYA MISOLIDA)
Annotatsiya:Tezisda bo‘lajak o‘qituvchilarni sog‘lom turmush tarzini rivojlantirish jarayonida ularni estetik tarbiyalash metodologiyasi yoritildi.
MAHALLIY BYUDJETLAR DAROMADLARINI OSHIRISH VA BOSHQARUV SAMARADORLIGINI TA’MINLASH
Annotatsiya. Ushbu maqola Oʻzbekiston Respublikasi mahalliy byudjetlarining daromadlar bazasini kengaytirish va ularni samarali boshqarish mexanizmlarini ishlab chiqishga bagʻishlangan. Tadqiqotda statistik tahlil, solishtirmali usul va xalqaro tajribalarni oʻrganish metodlaridan foydalanilgan. Natijalarda mahalliy byudjetlarning 65% soliq tushumlaridan, 23% esa markaziy transferlardan tashkil topishi, bu esa hududlar oʻrtasida moliyaviy nomutanosiblikni keltirib chiqarishi aniqlandi. Xalqaro tajribalar (Shvetsiya, Niderlandiya) asosida mahalliy soliq tizimini isloh qilish, raqamlashtirish va transferlarni optimallashtirish boʻyicha takliflar ishlab chiqilgan. Tadqiqot natijalari mahalliy byudjetlarning mustaqilligini oshirish va iqtisodiy barqarorlikka erishish uchun amaliy ahamiyatga ega.
Annotation. This article explores mechanisms to increase local budget revenues and improve financial management efficiency in Uzbekistan. The study employs statistical analysis, comparative methods, and case studies of international best practices (Sweden, Netherlands). Key findings reveal that 65% of local budgets rely on tax revenues, while 23% depend on central transfers, creating regional fiscal disparities. The paper proposes reforms based on digitalization, tax diversification, and optimized transfer systems to enhance fiscal autonomy. The research provides practical recommendations for policymakers to strengthen local financial independence.
Аннотация. Данная статья посвящена исследованию механизмов увеличения доходов местных бюджетов и повышения эффективности управления финансами в Узбекистане. В работе использованы статистический анализ, сравнительный метод и изучение международного опыта (Швеция, Нидерланды). Результаты показали, что 65% доходов местных бюджетов формируются за счет налогов, а 23% — за счет трансфертов, что усугубляет региональную диспропорцию. Предложены меры по цифровизации, диверсификации налогов и оптимизации трансфертов. Исследование имеет практическую ценность для укрепления финансовой самостоятельности регионов.
BOLALARNI SPORTGA TANLASHNING ZAMONAVIY METODLARI
Annotatsiya: Mazkur maqolada bolalarni sportga tanlash jarayonining zamonaviy metodlari, texnologik yondashuvlari va ularning afzalliklari tahlil qilingan. An’anaviy jismoniy testlar bilan bir qatorda psixologik baholash, antropometrik ko‘rsatkichlar, sun’iy intellekt, videoanaliz va VR/AR texnologiyalar kabi yangi uslublarning seleksiya jarayonidagi o‘rni ko‘rib chiqiladi. O‘zbekiston amaliy tajribasi asosida sport maktablari va seleksiya markazlarida olib borilayotgan ishlar misol tariqasida keltirilib, yosh sportchilarning iqtidorini erta aniqlash va to‘g‘ri yo‘naltirishning ahamiyati yoritilgan. Maqola trenerlar, sport seleksiya mutaxassislari va ilmiy tadqiqotchilar uchun amaliy ahamiyatga ega.
BOLALARNI SPORT TURLARIGA SARALAB OLISH TEXNOLOGIYALARI
Annotatsiya: Ushbu maqolada bolalarni sport turlariga saralab olish va ularni rivojlantirish jarayonlarida qo‘llaniladigan zamonaviy pedagogik va metodik texnologiyalar tahlil qilinadi. Bolalarda jismoniy qobiliyatlarni aniqlash, sport salohiyatini baholash va ularga mos sport turini tanlashdagi yondashuvlar va usullar ko‘rib chiqiladi.
OʻYINLAR ORQALI BOLALARGA TAʼLIM-TARBIYA BERISH MASALASI
Annotatsiya: Mazkur tezisda bolalar tarbiyasida o‘yinlarning tutgan o‘rni, taʼlimiy va tarbiyaviy jarayonlarda ularning samaradorligi tahlil qilinadi. O‘yinlar yordamida bolalarning tafakkuri, nutqi, ijtimoiy ko‘nikmalari va axloqiy qarashlarini shakllantirish imkoniyatlari yoritiladi. Tadqiqotda o‘yin faoliyatining pedagogik ahamiyati, metodik jihatlari va amaliy misollar asosida tahlil etiladi.
UMUMIY O'RTA TA'LIM MUASSASALARIDA RUS TILI DARSLARINI O'RGATISHNING INTERFAOL USULLARI
Annotatsiya. Ushbu maqolada rus tili fanini milliy sinflarda samarali o‘rgatishning interfaol metodlari yoritilgan. Til o‘rgatish jarayonida o‘yinli topshiriqlar, guruhli ishlar, rolli o‘yinlar, axborot texnologiyalaridan foydalanish va vizual materiallar orqali o‘quvchilarda qiziqish uyg‘otish, mustaqil fikrlashni rivojlantirish hamda rus tilida muloqot qilish ko‘nikmalarini shakllantirish yo‘llari tahlil qilingan. Maqolada o‘qituvchining innovatsion yondashuvi va metodik mahorati til o‘rgatish jarayonining muvaffaqiyatiga qanday ta’sir qilishi ko‘rsatib berilgan.
BOLALARNING TASVIRIY FAOLIYATINI RIVOJLANTIRISHDA ZAMONAVIY YONDASHUVLARNING O‘RNI VA SAMARADORLIGI
Annotatsiya: Ushbu tezisda bolalarning tasviriy faoliyatini rivojlantirishda zamonaviy yondashuvlarning o‘rni va samaradorligi yoritildi. Innovatsion texnologiyalar, interaktiv metodlar va STEAM tizimi orqali tasviriy san’at darslarini tashkil etish yo‘llari ko‘rib chiqiladi.
AMALIY DARS JARAYONIDA AMALGA OSHIRILADIGAN TA'LIMNING PEDAGOGIK KOMPETENTSIYASI
Annotatsiya: Ushbu ishda amaliy dars jarayonida amalga oshiriladigan ta’limning pedagogik kompetentsiyasi masalasi bo’yicha ma’lumotlar keltirilgan.
BOLALARNING MAKTAB TA’LIMIGA TAYYORGARLIGIGA TA’SIR ETUVCHI OMILLAR
Annotatsiya: Mazkur maqolada bolalarning maktab ta’limiga tayyorgarligiga ta’sir etuvchi omillar yani bunda maktabgacha ta’lim tashkilotlari, mahallalarda tashkil etilgan maxsus guruhlar hamda oilaning bolalarning maktab ta’limiga tayyorlashdagi o’rni haqida ma’lumotlar keltirilgan.
Аннотация: Место дошкольного образования, влияющее на готовность детей к школе: дошкольное образовательное учреждение, специальная информация по месту жительства, роль семьи в подготовке детей к школьному обучению.
Abstract: The place that influences children's readiness for preschool education: preschool educational institution, special education at the place of residence, and information on the role of the family in preparing children for school education.
ESP AND EAP FOR FUTURE EDUCATORS: PREPARING FOR INTERNATIONAL TEACHING ENVIRONMENTS
Abstract. In today’s globalized education landscape, future educators must develop specialized linguistic, academic, and intercultural competencies to succeed in diverse teaching environments. English for Specific Purposes (ESP) and English for Academic Purposes (EAP) play a crucial role in equipping teachers with these essential skills. While ESP focuses on subject-specific language proficiency, EAP enhances academic literacy, research capabilities, and professional communication. This paper explores the integration of ESP and EAP into teacher education programs, highlighting their impact on teaching effectiveness and adaptability. Despite challenges such as curriculum limitations and access to authentic materials, strategic solutions like tailored course development, hands-on training, and international teaching exchanges can enhance ESP and EAP instruction.
СОПОСТАВИТЕЛЬНЫЙ АНАЛИЗ ПАДЕЖНОЙ СИСТЕМЫ В РУССКОМ И УЗБЕКСКОМ ЯЗЫКАХ
Аннотация: В данной статье проведён сравнительный анализ падежной системы русского и узбекского языков. Рассмотрены количество падежей, их грамматические функции, синтаксические особенности, а также морфологические средства выражения. Особое внимание уделено различиям в аналитическом и синтетическом способах выражения падежных значений. Работа также включает анализ трудностей перевода падежных конструкций с одного языка на другой.
Abstract: This article presents a comparative analysis of the case systems in Russian and Uzbek. It examines the number of cases, their grammatical functions, syntactic features, and morphological expression. Special attention is paid to the contrast between analytical and synthetic ways of expressing case meanings. The paper also analyzes the challenges of translating case constructions between the two languages.
Annotatsiya: Ushbu maqolada rus va o‘zbek tillaridagi kelishik tizimi taqqosiy tahlil qilinadi. Kelishiklarning soni, grammatik funksiyalari, sintaktik xususiyatlari va morfologik ifodalanish vositalari ko‘rib chiqiladi. Ayniqsa, kelishik ma’nolarining analitik va sintetik ifodalanishi o‘rtasidagi farqlar tahlil qilinadi. Shuningdek, bu ikki til o‘rtasida kelishik konstruktsiyalarini tarjima qilishdagi muammolar ham yoritiladi.
TECHNOLOGICAL INNOVATIONS AND AI IN LANGUAGE LEARNING AND COMMUNICATION
Abstract: The evolution of technology has brought about profound transformations in language learning and communication. Artificial intelligence (AI), in particular, has emerged as a catalyst for change, reshaping how we learn languages and communicate globally. This paper explores the role of AI and other technological innovations in enhancing language acquisition, improving communication efficiency, and fostering cross-cultural understanding. It delves into the integration of AI-powered tools, such as language learning apps, speech recognition systems, and machine translation, in modern education. Furthermore, the paper highlights both the opportunities and challenges that these technologies present in bridging communication gaps and facilitating more inclusive learning environments.
JIYDADOSHLAR OILASINING ASOSIY TURKUM VA TURLARI. TARQALISHI VA AHAMIYATI.
Абстрактный: В работе рассматриваются биологические особенности семейства розоцветных (Rosaceae), его основные роды и виды, их географическое распространение и значение в жизни человека. Научно проанализирована роль растений семейства пасечных в экологической системе, их широкое использование в пищевых, фармацевтических целях, декоративном садоводстве. Также была изучена их адаптация к различным климатическим условиям и их роль в обеспечении биоразнообразия.
Abstract: This work covers the biological characteristics of the Rosaceae family, its main genera and species, their geographical distribution and importance in human life. The role of plants in the Rosaceae family in the ecological system, their widespread use in the food, pharmaceutical and ornamental horticultural sectors is scientifically analyzed. Their adaptation to different climatic conditions and their role in ensuring biodiversity are also considered.
TO’RONDOSHLAR OILASINI TURKUM VA TURLAR TARQALISHI VA AHAMIYATI
Annotatsiya: Ushbu tezisda To‘rondoshlar (Polygonaceae) oilasining asosiy turkumlari va turlari, ularning botanik xususiyatlari, ekologik va geografik tarqalishi, hamda xalq xo‘jaligidagi ahamiyati yoritilgan. To‘rondoshlar oilasiga mansub o‘simliklarning sistematik holati, turlarining xilma-xilligi, ular orasida oziq-ovqat, dori-darmon, yem-xashak, texnik va manzarali ahamiyatga ega bo‘lganlari o‘rganiladi. Shuningdek, bu oila vakillarining tuproq unumdorligini oshirishdagi roli va biologik azot fiksatsiyasidagi funksiyasi ham tahlil qilinadi. Tezisda To‘rondoshlar oilasining O‘zbekistonda uchraydigan turlari va ularning tabiatdagi hamda inson hayotidagi o‘rni alohida e’tiborga olingan.
EMANDOSHLAR OILASINING TURKUM VA TURLARI TARQALISHI VA AHAMIYATI
Annotatsiya: Ushbu ishda e’mandoshlar (Fagaceae) oilasiga mansub o‘simliklarning biologik xilma-xilligi, turkum va turlari, ularning geografik tarqalishi hamda ekologik va xo‘jalik ahamiyati chuqur o‘rganilgan. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, emandoshlar asosan mo‘tadil va subtropik mintaqalarda keng tarqalgan bo‘lib, o‘rmon ekotizimlarining muhim komponenti hisoblanadi.
Аннотатция: В данной работе представлено углубленное исследование биоразнообразия, родов и видов растений семейства Fagaceae, их географического распространения, а также экологического и экономического значения. По результатам исследований, дубы распространены преимущественно в умеренных и субтропических регионах и являются важным компонентом лесных экосистем.
Annotation: This paper presents an in-depth study of the biodiversity, genera and species of plants in the Fagaceae family, their geographical distribution, and their ecological and economic importance. According to the results of the study, oaks are distributed mainly in temperate and subtropical regions and are an important component of forest ecosystems.
EMANDOSHLAR OILASINING ASOSIY TURKUM VA TURLARI, EKALOGIK VA IQTISODIY AHAMIYATI
Annotatsiya: Ushbu tezisda emandoshlar oilasining asosiy turkum va turlari, ekalogik va iqtisodiy ahamiyati haqida ma’lumotlar
Аннотация: В диссертации даны сведения об основных родах и видах семейства дубовых, их экологическом и хозяйственном значении.
Annotation: This thesis provides information on the main genera and species of the oak family, their ecological and economic significance
IMKONIYATI CHEKLANGAN BOLALARNI INKLYUZIV TA’LIMGA O'QITISHNING PSIXOLOGIK IMKONIYATLARI
Annotatsiya: Imkoniyati cheklangan bolalarni tarbiyalash masalasi bugungi kunda eng dolzarb masalalardan biriga aylanib bormoqda. Hozirgi kunda Respublikamizda alohida yordamga muhtoj bolalarning rivojlanish darajasi, imkoniyatlari, xususiyatlari va qobiliyatlariga ko'ra maxsus yoki umumiy ta'lim tizimida ta'limni amalga oshirish maqsadida inklyuziv ta'lim tizimi amalga oshirilmoqda. Inklyuziv ta'lim madaniyati! Salamanka deklaratsiyasiga muvofiq xar bir o'quvchi xususiyatlarini isloh qilishni qo'llab-quvvatlovchi va ma'qullovchi dalil sifatida qaraladi. Uning maqsadlari jinsi, irqi, madaniyati, ijtimoiy millati, dini, individual imkoniyati va qobiliyati farqlar sabab ijtimoiy segregatsiya oldini olish uchun emas. Biroq, kontseptsiya universal foydalanish uchun yaroqsiz bo'lib chiqdi. Dunyo tajribasiga ko'ra, maktablarda kiritish ko'pincha tengdoshlari bilan birga o'rta maktablarda nogironlar ta'lim sifatida qaraladi (Judi Kugel'mas) biroq, inklyuziv ta'lim mohiyati bilim va bilim hali jamiyatda etarli emas."Inklyuziv "va" integrallashgan " terminlari ko'pincha bir xil ma'noda ishlatiladi. Lekin falsafada bu tushunchalar o'rtasida katta farq bo'lishiga qaramay.
UMUMTILSHUNOSLIKDA POLISEMIYANING O‘RGANILISHI
ANNOTATSIYA: Ushbu tezisda umumtilshunoslik doirasida polisemiya hodisasi lingvistik tahlil markazida o‘rganiladi. So‘zning ko‘p ma'noliligi tabiati, uning shakllanish sabablari, kontekstda anglatgan ma’nolarining farqlanishi hamda boshqa til hodisalari bilan o‘zaro aloqasi yoritiladi. Shuningdek, polisemiya va omonimiya o‘rtasidagi farqlar, semantik rivojlanish mexanizmlari va polisemiya hodisasining tarjima jarayonidagi o‘rni haqida ilmiy fikrlar bayon etiladi. Tadqiqotda turli tillar misolida polisemiya ko‘rinishlari tahlil qilinadi hamda umumtilshunoslik nazariyasi asosida xulosalar chiqariladi.
ONA TILI FANINI O‘QITISHDA PEDAGOGIK TEXNOLOGIYALARNI AHAMIYATI
Annotatsiya: Ona tili fanini o‘qitishda pedagogik texnologiyalar o‘quv
jarayonining sifatini oshirishda muhim omil hisoblanadi. Zamonaviy pedagogik
texnologiyalar o‘qitish metodikasini takomillashtirish, o‘quvchilarning bilim va
ko‘nikmalarini samarali shakllantirishga xizmat qiladi. Ona tilini o‘rgatishda
nafaqat nazariy bilimlarni yetkazish, balki o‘quvchilarning amaliy ko‘nikmalarini
rivojlantirish, ularni mustaqil fikrlashga, ijodiy yondashishga o‘rgatish
muhimdir. Pedagogik texnologiyalar aynan shu maqsadlarni amalga oshirishda
asosiy vosita bo‘lib xizmat qiladi.
ONA TILI DARSLARIDA DARS SIFATINI OSHIRISH
Annotatsiya: Ona tili darslarida dars sifatini oshirish masalasi ta'lim tizimining muhim yo‘nalishlaridan biri hisoblanadi. Ona tili nafaqat milliy madaniyat va an'analarni saqlash, balki shaxsning fikrlash, muloqot qilish va ijodiy qobiliyatlarini rivojlantirishda ham asosiy vosita hisoblanadi. Shuning uchun ona tili darslarining samaradorligini oshirish uchun turli metod va yondashuvlarni qo‘llash zarur.
ONA TILI FANINI O‘QITISHDA MULTIMEDIA VOSITALARIDAN FOYDALANISH
Annotatsiya: Ona tili fanini o‘qitishda multimedia vositalaridan foydalanish ta’lim jarayonining samaradorligini oshirishda muhim omil hisoblanadi. Multimedia vositalari o‘quvchilarning diqqatini jalb qilish, ularning bilim va ko‘nikmalarini mustahkamlash, darslarni qiziqarli va interaktiv qilish imkonini beradi. Ona tili darslarida multimedia texnologiyalarini qo‘llash nafaqat o‘quvchilarning o‘rganishga bo‘lgan qiziqishini oshiradi, balki ularning nutq madaniyatini rivojlantirishda ham katta yordam beradi.
AKADEMIK LITSEYLARDA MATEMATIK ANALIZ ASOSLARI BO‘LIMINI O‘QITISHNI SAMARALI TASHKIL ETISH
Annotatsiya: Mazkur maqolada akademik litseylarda Matematik analiz asoslari bo’limini o’qitishni samarali tashkil etish, loyihalash bosqichlari yoritib berilgan. Shuningdek, ta’limni loyihalashtirishda amal qiluvchi qoidalarga to’xtalgan.
Аннотация: В данной статье освещены этапы проектирования, эффективной организации преподавания раздела "основы математического анализа" в академических лицеях. Также были затронуты правила, действующие в образовательном дизайне.
Annotation: this article covers the stages of effective organization, design of the teaching of the Department of foundations of mathematical analysis in academic lyceums. There is also a focus on the rules that apply to the design of Education.
O‘ZBEKISTONDA FOYDA SOLIQLARI MA’MURCHILIGI ISTIQBOLLARI
Ushbu tezisda bozor iqtisodiyoti sharoitida davlat byudjetining asosiy daromad manbalaridan biri soliq tushumlaridir. Ayniqsa, foyda solig‘i yuridik shaxslarning iqtisodiy faoliyatidan olinadigan eng muhim soliqlardan biri bo‘lib, davlatning moliyaviy barqarorligini ta'minlashda beqiyos ahamiyatga ega. O‘zbekistonda oxirgi yillarda soliq siyosatini liberallashtirish, soliq ma’murchiligini soddalashtirish va raqamlashtirish orqali foyda solig‘i hisoboti va to‘lovlarining shaffofligini oshirish borasida muhim islohotlar amalga oshirilmoqda.Mazkur tezisda O‘zbekistonda foyda soliqlari bo‘yicha amaldagi ma’murchilik tizimi, undagi muammolar, shuningdek, kelgusidagi rivojlanish istiqbollari tahlil qilinadi.
TIJORAT BANKLARIDA KREDIT TO‘LOV QOBILIYATINI LOGISTIK REGRESSIYA MODELI ASOSIDA BAHOLASH: TAHLIL VA MATEMATIK MODELLASHTIRISH
Annotatsiya: Mazkur tezisda tijorat banklarida kredit riskini baholash masalasi logistik regressiya modeli asosida ko‘rib chiqilgan. Kredit oluvchining to‘lov qobiliyatini oldindan aniqlashga yordam beruvchi statistik model ishlab chiqildi. Modelda yosh, daromad, ish staji, kredit miqdori kabi omillar hisobga olingan. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, logistik regressiya kredit riskini baholashda yuqori aniqlikni ta’minlashi aniqlangan. Ushbu yondashuv banklarda kredit siyosatini takomillashtirishda qo‘llanishi mumkin.
Аннотация: В данной тезисной работе рассматривается оценка кредитного риска в коммерческих банках на основе модели логистической регрессии. Разработана статистическая модель для прогнозирования платёжеспособности заёмщика с учётом таких факторов, как возраст, доход, стаж работы и сумма кредита. Результаты исследования показали, что логистическая регрессия обеспечивает высокую точность при оценке кредитного риска. Такой подход может быть эффективно использован для совершенствования кредитной политики банков.
Abstract: This thesis explores the assessment of credit risk in commercial banks using a logistic regression model. A statistical model was developed to predict the borrower's ability to repay loans based on key factors such as age, income, work experience, and loan amount. The results show that logistic regression provides high accuracy in credit risk evaluation. This approach can be effectively used to improve credit decision-making in commercial banks.
DASTURLASH TILLARI VA ULARNING AHAMIYATI
Annotatsiya: Ushbu maqolada dasturlash, dasturlash tillari va ularning hozirgi kudagi ahamiyati va rivoji haqida yoritib beriladi.
Аннотация: В данной статье освещаются понятия программирования, языков программирования, а также их современное значение и развитие
METONIMIYA VA UNING XUSUSIYATLARI
ANNOTATSIYA: Ushbu tezisda metonimiya hodisasi tilshunoslik sohasida o‘rganilib, uning semantik xususiyatlari va funksional imkoniyatlari tahlil qilinadi. Metonimiya – so‘zning ma’nosini qo‘shni yoki uzviy bog‘liq leksik birlik orqali ifodalash usuli bo‘lib, u nutqning ixchamligi va ijodkorligini taʼminlaydi. Tadqiqot davomida metonimiyaning asosiy tiplari – qism-butun, vosita-natija, ijrochi-asarga oid misollar keltiriladi hamda ularning matn tarkibidagi kommunikativ roli yoritiladi. Shuningdek, metonimiya va metafora o‘rtasidagi farqlar, kontekstga bog‘liq semantik o‘zgarish mexanizmlari hamda tarjimada yuzaga keladigan muammolar ko‘rib chiqiladi. Maqola amaliy tilshunoslik tadqiqotlari va til taʼlimi jarayonida metonimiyaning qo‘llanilish istiqbollarini ham muhokama qiladi.
INSONDAGI EHTIYOJLAR SHAKLLANISHINING PSIXOLOGIK VAZIFALARI
ANNOTATSIYA: Maqolada shaxs ehtiyojlari shakllanishi, uning takomillashtirish va transformatsiyasi o‘z ifodasini topdi. Shuningdek, ijtimoiy jarayonlarda shaxs ma’naviy ehtiyojlarning tarkib topishining ilmiy asoslari, shakllantirish omillari, shart-sharoitlar va uni transformatsiya qilishning ijtimoiy-psixologik xususiyatlari, sharq va g‘arb olimlarining, shuningdek, respublikamizdagi ko‘zga ko‘ringan yetuk psixolog olimlarining ushbu yo‘nalishdagi ilmiy izlanishlarining natijalari ochib berilgan.
SHAXSNING IQTISODIY YO‘NALGANLIGI PSIXOLOGIYA SOHASI TADQIQOTI MUAMMOSI SIFATIDA
Annotatsiya. Ushbu maqola shaxsning iqtisodiy yo‘nalganligini psixologiya sohasidagi muhim tadqiqot muammosi sifatida o‘rganadi. Unda shaxsning iqtisodiy yo‘nalganligi tushunchasi, uning psixologik mohiyati va ahamiyati ochib beriladi. Muallif iqtisodiy yo‘nalganlikning shakllanishiga ta’sir etuvchi omillarni, xususan, individual psixologik xususiyatlar, ijtimoiy-iqtisodiy sharoitlar va madaniy omillarning rolini tahlil qiladi.
TUXUMDON KISTALARI: TURLARI, KLINIK KECHISHI VA DAVOLASH PRINSIPLARI
Annotatsiya: Tuxumdon kistalari – bu tuxumdonlarda paydo bo‘ladigan suyuqlik bilan to‘ldirilgan shishlar bo‘lib, ular turli turlarga bo‘linadi va har birining o‘ziga xos klinik kechishi hamda davolash prinsiplari mavjud. Ushbu holat ko‘plab ayollarda uchraydi va reproduktiv yoshdagi ayollar orasida keng tarqalgan patologiyalardan biri hisoblanadi. Tuxumdon kistalarining paydo bo‘lishi ko‘plab omillarga bog‘liq bo‘lib, ular orasida gormonal buzilishlar, genetik moyillik, hayz siklining buzilishi va boshqa ichki hamda tashqi omillar mavjud.
HPV INFEKSIYASINING SALBIY TA’SIRLARINI KAMAYTIRISH UCHUN PROFILAKTIKA VA VAKTSINATSIYA CHORALARINING AHAMIYATI.
Dolzarblik: Bachadon bo‘yni saratoni ayollar orasida keng tarqalgan va salomatlik uchun jiddiy xavf tug‘diruvchi kasalliklar qatoriga kiradi. Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti (JSST) ma’lumotlariga ko‘ra, HPV (inson papilloma virusi) infektsiyasi bachadon bo‘yni saratonining asosiy sababidir va dunyo bo‘ylab har yili 600 mingdan ortiq yangi holatlar qayd etilmoqda. HPV infektsiyasi reproduktiv yoshdagi ayollarda juda keng tarqalgan bo‘lib, ba’zi turlari (xususan, HPV 16 va HPV 18) onkogenny hisoblanadi va ularning uzoq muddatli ta’siri bachadon bo‘yni displaziyasi, saraton oldi o‘zgarishlari va saratonning rivojlanishiga olib keladi. HPV infeksiyasining erta aniqlanishi va davolanishi bachadon bo‘yni saratonining oldini olishda muhim omil hisoblanadi. Shuning uchun, reproduktiv yoshdagi ayollarda HPV bilan bog‘liq bachadon bo‘yni kasalliklarini samarali diagnostika qilish va davolash strategiyalarini ishlab chiqish muhim ahamiyatga ega.
HOZIRGI ZAMONDA UMUMTAʼLIM MAKTABLARIDA PSIXOLOGLARNING O‘RNI VA AHAMIYATI
Annotatsiya: Ushbu maqolada zamonaviy umumtaʼlim maktablarida faoliyat yuritayotgan psixologlarning vazifalari, roli va ta’sir doirasi milliy mentalitetimizga mos yondashuvda tahlil qilinadi. O‘quvchilarning shaxsiy rivojlanishida, ijtimoiy-psixologik moslashuvida, muammoli holatlarni hal etishda psixologning kasbiy yondashuvi va maktabdagi ko‘p tomonlama hamkorlik tizimidagi o‘rni chuqur o‘rganiladi. Mavzuga oid tavsiyalar va real hayotiy vaziyatlar asosida yechimlar ham taklif etiladi.
O‘SMIR PSIXOLOGIYASI VA UNGA PSIXOLOGIK YONDASHUV
Annotatsiya: Mazkur maqolada o‘smirlik davrining psixologik xususiyatlari, yoshga xos kechinmalar va ularni tushunishda psixologik yondashuvning zarurati tahlil qilinadi. O‘smir shaxsini to‘g‘ri anglash, uni tarbiyalashda ota-ona, maktab va psixolog o‘rtasidagi hamkorlik, shuningdek, milliy qadriyatlar asosida salbiy xulq-atvorlarning oldini olish masalalari yoritilgan.
TAʼLIM MUASSASALARIDA ZO'RAVONLIK HOLATLARINI OLDINI OLISH VA BU BORADA AMALGA OSHIRILISHI LOZIM BOʻ'GAN ISHLAR.
Annotatsiya: Mazkur maqolada taʼlim muassasalarida uchraydigan zoʻravonlik holatlari, ularning asosiy sabablari, zo‘ravonlikning turlari hamda ularni oldini olish bo‘yicha kompleks chora-tadbirlar psixologik nuqtai nazardan tahlil qilinadi. Oila, maktab va jamiyatning o‘zaro hamkorligi, maktab psixologi, pedagoglar va ota-onalarning zo‘ravonlikka qarshi samarali yondashuvi, shuningdek, milliy qadriyatlar asosida muammoni hal etish yo‘llari ko‘rsatib beriladi.
O‘SMIRLIK DAVRI INQIROZI: BU DAVRDA MAKTAB PSIXOLOGINING O‘SMIRLAR VA ULARNING OTA-ONALARI BILAN OLIB BORILADIGAN ISHLARI MAZMUNI.
Annotatsiya: Mazkur maqolada o‘smirlik davrining inqirozli xususiyatlari, bu davrda maktab psixologining o‘quvchilar va ularning ota-onalari bilan olib borishi lozim bo‘lgan psixoprofilaktik, psixokorreksion va maslahat ishlari haqida fikr yuritiladi. Shuningdek, milliy tarbiya, ijtimoiy omillar va oila-maktab hamkorligining o‘smir psixologiyasiga ta’siri yoritiladi.
BOLALAR ORASIDA AVJ OLGAN ONLAYN O‘YINLARIGA QARAMLIKNI OLDINI OLISHNING PSIXOLOGIK MASALALARI MASALALARI
“БЕДА БАРГ ФИЛЧАСИ (PHYTONOMUS VARIABILIS HBST) ЭНТОМОФАГЛАРИ ТУР-ТАРКИБИ
Аннотация: Мазкур мақолада беда ўсимлигининг асосий зараркунандалари бири бўлган беда барг филчаси (phytonomus variabilis Hbst)нинг энтомофаглари тур-таркиби тўғрисида изланиш натижалари келтирилган. Беда ўсимлигига асосан, беда барг филчасининг бир-неча турдаги энтомофаглари аниқланган.
ЭКОЛОГИЧЕСКОЕ ВОСПИТАНИЕ ДОШКОЛЬНИКОВ В ДОШКОЛЬНОЙ ОБРАЗОВАТЕЛЬНОЙ ОРГАНИЗАЦИИ
Аннотация: Этот материал посвящен знакомству детей с природой посредством игр в системе дошкольного образования, пробуждению интереса к природе и формированию понимания того, как ее беречь.Экологическое воспитание в ДОО.
5000 METR MASOFAGA YUGURUVCHILARNING CHIDAMLILIGINI OSHIRISH TEXNOLOGIYASI
Annotatsiya: Ushbu tezisda 5000 metr masofaga yuguruvchilarning chidamliligini oshirishda zamonaviy texnologiyalarning qo‘llanilishi va samaradorligini o‘rganadi. Tadqiqotda mashqlar monitoringi, fiziologik ko‘rsatkichlarni tahlil qilish va individual mashg‘ulot dasturlarini optimallashtirishga qaratilgan usullar ko‘rib chiqiladi. Natijalar zamonaviy texnologiyalarning chidamlilikni oshirishda sezilarli yutuqlarga erishish imkonini berishini ko‘rsatadi. Tezisda ushbu texnologiyalarni amaliyotda qo‘llash bo‘yicha takliflar bilan yakunlanadi.
BADIIY HIKOYADA RAMZIY-MAJOZIY TALQIN VA MIFOLOGIK USLUB TABIATI.
Annatotsiya. Mazkur maqolada zamonaviy oʻzbek hikoyachiligida ramziy-majoziy talqin va mifologik uslubning estetik va badiiy xususiyatlari tahlil etiladi. Asad Dilmurodning “Qoʻngʻiroq” hikoyasi asosida kichik janrning chuqur falsafiy-fikriy qatlamlari, diniy-ilohiy kiritmalar, xalq ogʻzaki ijodidagi timsollar orqali inson ruhiy olamining murakkab jihatlari ochib beriladi. Hikoya qahramoni – Tugalboy muallim obrazi orqali jamiyatda mavjud boʻlgan ijtimoiy, psixologik va axloqiy muammolar yoritiladi. Muallif hikoyada mifologik strukturalar, ramziy obrazlar, tush motivlari orqali qahramonning ichki kechinmalarini, tafakkur tahlillarini tasvirlaydi. Asarda polifonik yondashuv, tushunilmagan sirli holatlar, zamon va makon noaniqligi kabi xususiyatlar yozuvchining o‘ziga xos badiiy uslubini belgilaydi. Shuningdek, maqolada hikoya shakllanishidagi poetik gʻoya, obrazlar harakati va syujet kompozitsiyasi ham ilmiy-nazariy asosda sharhlanadi.
Abstract. This article analyzes the aesthetic and artistic features of symbolic-figurative interpretation and mythological style in modern Uzbek storytelling. Based on the story "The Call" by Asad Dilmurod, the complex aspects of the human spiritual world are revealed through the deep philosophical-ideological layers of the small genre, religious-divine references, and symbols in folk oral art. The image of the hero of the story - Tugalboy, the teacher, illuminates the social, psychological, and moral problems existing in society. The author describes the hero's inner experiences and analysis of thought through mythological structures, symbolic images, and dream motifs in the story. Features such as a polyphonic approach, incomprehensible mysterious situations, and the ambiguity of time and space in the work determine the writer's unique artistic style. The article also comments on a scientific-theoretical basis on the poetic idea in the formation of the story, the movement of images, and the composition of the plot.
Абстрактный. В статье анализируются эстетические и художественные особенности символико-образной интерпретации и мифологического стиля в современном узбекском сказительстве. На примере повести Асада Дильмурода «Колокол» сложные аспекты духовного мира человека раскрываются через глубокие философские и интеллектуальные пласты малого жанра, религиозные и божественные отсылки, символы устного народного творчества. Главный герой рассказа, учитель Тугалбой, проливает свет на социальные, психологические и моральные проблемы, существующие в обществе. Автор описывает внутренние переживания и психические анализы персонажа через мифологические структуры, символические образы и мотивы сновидений в рассказе. Такие черты, как полифонический подход, необъяснимые загадочные ситуации, неоднозначность времени и пространства в произведении, определяют уникальный художественный стиль писателя. В статье также на научно-теоретической основе анализируется поэтическая идея, движение персонажей, композиция сюжета в формировании рассказа.
XORIJIY TILLAR, ONA TILI VA ADABIYOT FANLARINI OʻQITISHNING DOLZARB MUAMMOLARI VA YECHIMLARI.
Annotatsiya: Ushbu maqola xorijiy tillar, ona tili va adabiyot fanlarini oʻqitishda duch kelinadigan dolzarb muammolarni tahlil qiladi va ularga yechimlar taklif etadi. Muammolar orasida oʻquvchilarning motivatsiya darajasining pastligi, oʻqitish metodlarining eskirganligi, zamonaviy texnologiyalardan yetarlicha foydalanilmasligi va oʻqituvchilarning malakasini oshirish masalalari muhokama qilinadi. Maqolada ushbu muammolarni bartaraf etish uchun integratsiyalashgan yondashuvlar, shu jumladan, raqamli texnologiyalardan foydalanish, faol oʻqitish metodlarini joriy etish va oʻqituvchilar uchun doimiy malaka oshirish kurslari tashkil etish kabi takliflar keltiriladi. Tadqiqot natijalari va munozaralar oʻqitish jarayonini takomillashtirishga xizmat qiladi.
XAYRIDDIN SULTON HIKOYALARINING KOMPOZITSION O‘ZIGA XOSLIGI
Annotatsiya. Ushbu maqolada Xayriddin Sulton hikoyalarida detalning badiiy-funktsional ahamiyati tahlil qilinadi. Muallif hikoyalarida detal — syujetni harakatga keltiruvchi, g‘oya va mazmunni ochuvchi markaziy vosita sifatida qo‘llaniladi. “Plastinka”, “Uch tup xurmo”, “Onamning yurti” kabi hikoyalar misolida detallar voqealar rivoji va qahramonlar ruhiy kechinmalari bilan chambarchas bog‘langan. Portret, peyzaj va lirik chekinishlar yordamida yozuvchi inson ruhiyati, jamiyatdagi axloqiy muammolar va insoniy qadriyatlarni badiiy mushohada qiladi.
Abstract. This article analyzes the artistic and functional significance of detail in the stories of Khayriddin Sultan. In the author's stories, detail is used as a central tool that sets the plot in motion, reveals the idea and content. In the example of stories such as "Plastinka", "Uch tup khurmo", "Onaming yurt" (Mother's Land), details are closely connected with the development of events and the spiritual experiences of the characters. With the help of portraits, landscapes and lyrical digressions, the writer artistically observes the human psyche, moral problems in society and human values.
ARALASH TA’LIM TEXNOLOGIYALARI ASOSIDA TALABALARNI SPORT TO‘GARAGIGA JALB ETISHNING PEDAGOGIK ASOSLARINI RIVOJLANTIRISHNING DIDAKTIK MEXANIZMLARI
Annotatsiya: Ushbu maqolada aralash ta’lim texnologiyalarining mohiyati, uning sport to‘garaklariga talabalarni jalb etishdagi o‘rni, shuningdek, didaktik mexanizmlar orqali bu jarayonni samarali tashkil qilish masalalari tahlil qilingan. Sportga bo‘lgan motivatsiyani oshirish, sog‘lom turmush tarzini shakllantirishda aralash ta’lim texnologiyalari muhim omil bo‘lib xizmat qiladi. Tadqiqotda sport to‘garaklari faoliyatiga zamonaviy raqamli texnologiyalarni integratsiyalash orqali talabalar ishtirokini faollashtirish yo‘llari ochib berilgan.
KICHIK MAKTAB YOSHIDAGI BOLALAR ONGIGA PSIXOLOGIK TA’SIR ETUVCHI OMILLAR
TIJORIY BANKLARDA INNOVATSION LOYIHALARNI RIVOJLANTIRISH ZARURIYATI
Annotatsiya. Mazkur maqolada O‘zbekiston tijorat banklarining zamonaviy iqtisodiy sharoitda innovatsion loyihalarni rivojlantirish zaruriyati tahlil qilinadi. Raqamli transformatsiya jarayonida moliyaviy xizmatlar sektori oldida turgan strategik vazifalar, mijoz kutishlarining o‘zgarishi, texnologik chaqqonlik va moliyaviy inklyuziya bilan bog‘liq talablar yoritiladi. Shuningdek, innovatsion tashabbuslarning huquqiy, texnologik va institutsional asoslari muhokama etiladi.
O’SMIRLARNI KASBGA YO’NALTIRISHNING PSIXOLOGIK OMILLARI
ANNOTATSIYA: Ushbu maqolada o’smirlarni kasbga yo’naltirishga qo’yiladigan pedagogik – psixofiziologik talablar, kasbga yo’naltirish ishlarining o’ziga xosligi xususida fikr yuritilgan. Maqoladan o’quvchilar, psixologlar va ota-onalar foydalanishlari mumkin.
O‘QUVCHILARNI KASB-HUNARGA YO'NALTIRISHDA O'ZARO HAMKORLIKNI YO'LGA QO'YISHNING PSIXOLOGIK MASALALARI
ANNOTATSIYA: Kasb-hunarga yo‘naltirishning asosiy maqsadi – yosh avlodni ongli va mustaqil ravishda kelgusi ta’lim yo‘nalishini tanlashiga yoki shaxsning psixofiziologik xususiyatlari qiziqishi, qobiliyati, moyilliklari va jamiyatning kadrlarga bo‘lgan ehtiyojidan kelib chiqqan xolda mehnat qilish sohasini tanlashga tayyorlashdan iborat.
STRESNING PSIXOLOGIK YECHIMLARI VA KELIB CHIQISH SABABLARI
ANNOTATSIYA: Ushbu maqolada stresslar kayfiyat, farovonlik hissi, xulq-atvor va ularning salomatlikka katta ta'sir ko'rsatishi haqida ma’lumotlar keltirib o’tilgan. Stresslarning yosh va induvidual-psixologik xususiyatlarga va xulq-atvorga bo’liqligiga alohida urg’u berilgan.
MAKTAB O'QUVCHILARIDA RUHIY BARQARORLIKNI SHAKLLANTIRISHNING PSIXOLOGIK USULLARI
OILAVIY NIZOLARNING KELIB CHIQISHI VA ULARNING PSIXOLOGIK YECHIMLARI
Annotatsiya: Har qanday oila o'z hayoti davomida muammoli vaziyatlarga duch keladi, ularni hal qilish qarama-qarshi individual ehtiyojlar, motivlar va manfaatlar sharoitida amalga oshiriladi. Ziddiyat qarama-qarshi maqsadlar, manfaatlar, pozitsiyalar, fikrlarning to'qnashuvi sifatida tavsiflanadi.Oilaviy mojarolar nizolarga bo'linadi: turmush o'rtoqlar, ota-onalar va bolalar, har bir turmush o'rtog'ining turmush o'rtog'i va ota-onasi, buvisi va buvisi. Oilaviy munosabatlarda oilaviy nizolar asosiy rol o'ynaydi. Ular, ehtimol, turmush o'rtoqlarning ehtiyojlarini qondirmaslikdan kelib chiqadi.Tashqi omillar oilaviy nizolarning paydo bo'lishiga sezilarli ta'sir ko'rsatmoqda: ko'p oilalarning moddiy ahvolining yomonlashishi; turmush o'rtoqlardan birining (yoki ikkalasining) ish joyida ortiqcha ish bilan ta'minlanishi; turmush o'rtoqlardan birini normal ish bilan ta'minlashning iloji yo'qligi; uylarining uzoq vaqt yo'qligi; bolalarni uyushtirish uchun imkoniyat yo'qligi bolalar muassasasi va boshqalar. Ko'pchilik uchun ajralish dushmanlikdan, yoqtirmaslikdan, aldashdan va ularning hayotini qoraytirgan narsalardan xalos qiladi. Albatta, bu ham salbiy oqibatlarga olib keladi. Ular ajralishlar, bolalar va jamiyat uchun har xil. Ajralishda eng zaif tomon odatda bolalari bo'lgan ayoldir. U ko'proq asab-psixiatrik kasalliklarga moyil odam.
PEDAGOGLAR ISH FAOLIYATIGA MAKTABDAGI PSIXOLOGIK MUHITNING TA’SIRI
ANNOTATSIYA: Ushbu maqolada butun respublikamizda ta’lim sifatini oshirish, uni jahon miqyosida oldingi o’rinlarga olib chiqish uchun kelajak avlodni yetishtirib beruvchi kuch – pedagoglar jamoasini mukammal darajaga yetkazish masalasiga alohida e’tibor qaratilgan. Buning uchun bo’lajak pedagoglarni, ya’ni talabalarni yuqori ta’lim texnologiyalari bilan ta’minlash, ularda ruhiy va ilmiy potensialini oshirish masalalari muhokama qilingan.