№ 1 (2019): Иқтисодиёт ва инновацион технологиялар

Ушбу мақолада малакали ишчи кучига эҳтиёжни прогнозлаштиришда ҳисобга олиш зарур бўлган меҳнат бозорининг ҳудудий ва тармоқ хусусиятларини тавсифловчи умумлаштирилган кўрсаткичлар таклиф этилган, ҳудудий даражада ишчи кадрлар ва мутахассисларга давлат буюртмасини шакллантириш тартиби ишлаб чиқилган, меҳнат бозорининг касб-ҳунар таълим тизими билан ўзаро фаолияти муаммоларининг ҳал этиш, мамлакатда ишчи кучи таклифи бўйича самарали касбий-малакавий таркибни шакллантириш бўйича илмий асосланган таклиф ва тавсиялар ишлаб чиқилган

Мазкур мақолада турли мулкчилик шаклига эга бўлган банкларнинг самарадорлиги эконометрик баҳоланиб, улар фаолиятига баҳо берилган. Бунда тижорат банкларининг харажатлар самарадорлиги кўрсаткичи стохастик чегаравий таҳлил моделида баҳоланган.

Ушбу мақолада кластер ёндашуви асосида туристик хизматлар соҳасида инвестицион фаолликни ошириш масалалари чуқур таҳлил қилиб ўтилган

Илмий мақолада республикамизда туризм инфратузилмасини такомиллаштириш ва ривожлантиришнинг стратегик йўналишларини белгилаш, бу борада хорижда амалга оширилаётган ишларни таҳлил қилиш асосида ривожланиш йўналишларини белгилаб олиш ва туристларга сифатли хизмат турларини ишлаб чиқиш бўйича таклиф ва тавсиялар баён этилган.

Ушбу мақолада мамлакатимизда туризмни ривожлантириш масалалари, шунингдек, иқтисодиётимиз салоҳиятини янада оширишда туризмнинг ўрни ҳамда ролини ошириш бўйича амалга ошириш лозим бўлган вазифа ва чора-тадбирлар белгилаб берилган.

Ушбу моқолада тижорат асосида фаолият олиб борувчи субъектлари молиявий барқарорлигини таъминлаш имкониятлари, унга таъсир этувчи омиллар, ишлаб чиқариш фаолиятининг хусусиятлари, олимларнинг молиявий барқарорликка берилган таърифлари таҳлили, тижорат асосида фаолият олиб борувчи субъектлари молиявий ресурсларни жалб қилиш қобилияти масалалари кўриб ўтилган.

Мақолада статистик маълумотлар асосида Ўзбекистон республикасининг саноат ишлаб чиқариш салоҳияти баҳоланган ва бахолаш услубиёти таклиф этилган. Таҳлил натижаларидан келиб чиққан ҳолда Ўзбекистонда саноат ишлаб чиқариш салоҳиятидан фойдаланишни такомиллаштиришга қаратилган илмий таклиф
ва амалий тавсиялар ишлаб чиқилган.

Мақолада Ўзбекистон Республикасини 2017 – 2021 йилларда ривожлантиришнинг устувор бешта йўналишларига мувофиқ миллий инновацион иқтисодиётини шакллантириш йўллари, унинг кўрсаткичлари ва мезони, консептуал модели, тадбиркорлик тузилмалари фаолияти ва механизмини ривожлантириш назарий жиҳатдан асосланган. Ўзбекистоннинг Ҳаракатлар Стратегияси “йўл харитаси” да акс эттирилган иқтисодиётнинг оптимал ривожланиши учун тадбиркорлик тузилмаларининг рақобатбардошлик ва инновацион тараққий этиши учун бизнес муҳитини яхшилаш зарурати амалий исботланган ва аҳоли жон бошига ялпи ички
маҳсулот миқдори билан бизнес кўрсаткичлари орасидаги корреляцион алоқалар топилган.

Ушбу мақолада аудиторлик текширувлари жараёнида ички аудит ва уни самарадорлигини баҳолаш хусусиятлари ёритиб берилган. Ички аудитнинг моҳияти ва унинг зарурати асосланган, шунингдек ички аудит самарадорлигини баҳолашнинг методологик асосларини халқаро стандартларга мувофиқ такомиллаштириш бўйича тавсиялар шакллантирилган.

Мақола автомобиль транспорти корхоналарида харажатлар таркиби бўйича ҳисоб юритиш масалаларига каратилган. Автомобиль транспорти корхоналарида харажатларни ҳисобга олишни тўғри ташкил қилиш учун уларнинг илмий жиҳатдан асосланган таснифи катта аҳамиятга эга. Жумладан, маҳсулот таннархини аниқлаш ва барча харажатлардан олинган фойдани баҳолаш учун, биринчи галда, харажатларни гуруҳлаш талаб этилади. Бу бевосита автомобиль транспорти хизматларининг ташувлар ва бошқа хизматларни кўрсатиш билан боғлиқ муайян турига киритиш мумкин бўлган харажатлардир. Чунончи, автомобиль транспорти хизматларининг айрим харажатлари миқдори ишлаб чиқариш ҳажмига деярли боғлиқ бўлмасдан, уни фақат фаолият кўламларини ошириш йўли билангина камайтириш мумкин, холос.

Мақолада Ўзбекистон Республикаси қишлоқ хўжалигини ривожлантиришга қаратилган ислоҳотлар ва тармоққа тақсимланаётган инвестициялар, улардан самарали фойдаланишнинг эконометрик таҳлиллари ҳамда қишлоқ хўжалиги иқтисодиётининг самарали ташкил этиш бўйича илмий таклиф ва тавсиялар баён этилган.

Мақолада активларни секьюритизациялашнинг назарий ва амалий жиҳатлари тадқиқ этилган. Активларни секьюритизациялашнинг АҚШ тажрибаси таҳлил қилинган.Секьюритизациялаш амалиётини Ўзбекистонда жорий этиш билан боғлиқ муаммолар ўрганилган ҳамда уларнинг ечими бўйича таклиф ва тавсиялар ишлаб
чиқилган.

Мақолада қишлоқ хўжалигидаги хатарларни суғурталашнинг хорижий мамлакатлар тажрибалари таҳлил қилинган. Қишлоқ хўжалигидаги хатарларни бошқаришда суғурта тизимининг устунликлари ҳамда ўзига хос хусусиятлари кўрсатиб берилган. Ўзбекистон фермер хўжаликлари фаолиятида уни қўллаш имкониятлари тадқиқ этилган ҳамда тавсиялар ишлаб чиқилган

Мақолада саноат корхоналари қийматини бошқаришда рентабеллик кўрсаткичлари таҳлил ва прогноз қилиш методологияси бўйича ёндашувлар берилган. Жумладан, «Электрқишлоққурилиш» АЖнинг рентабеллик кўрсаткичлари прогноз ва таҳлил қилинган, таҳлиллар натижасига асосланган ҳолда хулоса ва таклифлар ишлаб чиқилган.

Ушбу мақолада ялпи ички маҳсулотни харажатлар усули бўйича ҳисоблашнинг назарий-методологик асосларитаҳлил қилинган. Шунингдек, ялпи ички маҳсулот(ЯИМ)ни ҳисоблашнинг ўзига хос хусусиятлари, уни такомиллаштиришга доир таклиф ва тавсиялар берилган.

The aim of this article is to define what is wine tourism, discuss the top wine tourism related countries worldwide, explore wine tourism development in Uzbekistan, and provide recommendations for the further development of the wine tourism

Ушбу мақолада корхоналарнинг стратегик бошқаруви самарадорлиги, унга таъсир қилувчи омиллар, корхоналарнинг рақобатбардошлигини ошириш йўллари ҳамда бошқарувнинг ташкилий-иқтисодий механизмларини такомиллаштириш масалалари ёритиб берилган.

Ушбу мақолада аҳоли молиявий саводхонлигининг иқтисодий мазмуни очиб берилиб, унинг бугунги кунда мамлакат ижтимоий-иқтисодий тараққиётини
таъминлашдаги тутган ўрни ва аҳамияти асосланган.

Мазкур мақола бугунги кундаги глобал даражадаги иқтисодий муаммолардан саналган озиқ-овқат-хавфсизлиги ва унинг мамлакатимиздаги ўзига хос хусусиятларига бағишланган. Шунингдек, мақолада Ўзбекистонда озиқ-овқат хавфсизлигини таъминлаш бўйича амалга оширилган ишлар кўлами амалий тахлиллар асосида очиб берилган ҳамда тегишли хулоса ва тавсиялар ёритилган.

Мақолада мнежментнинг ҳозирги замон усулларини бирлаштириш масалалари кўриб чиқилган ва ҳар бир усулнинг алоҳида тадбиқ этилишининг асосий воситалари келтирилган. Бошқарув тизими тузилмасининг иерархияси бўйича менежмент усулларининг бирлаштирилиши таклиф этилган.

Развитие цифровой экономики неразрывно связано с нарастающим ростом влияния информатизации всех социальных сфер и отраслей экономики. В период интенсивного развития информационной среды важное значение приобретает развитие программного обеспечения информационных систем различного уровня. В настоящей статье авторами доказано, что современные экономические субъекты не могут функционировать вне региональных информационных систем, без современного программного обеспечения и алгоритмических подходов. Кроме того, в статье показано, что без трансформации информационных технологий в соответствии с современными реалиями невозможно осуществлять на их основе оптимальное и эффективное управление.

Мақолада корпоратив тузилмаларда персонални бошқариш стратегиясини турли шарҳлари ёритилган. Персонални бошқариш стратегиясини
асосий мақсади ўрганилган ва шу борада персонал бошқаришда кадр сиёсатида ички ва ташқи маданиятни ривожлантириш масаласи кўриб чиқилган.

Мақолада кичик бизнеснинг Республика, ҳудудлар ва саноат соҳаси бўйича ривожланиш динамикаси, ҳусусиятлари, ҳамда унинг иқтисодий фаолият турлари бўйича таркиби таҳлил қилинган. Шунингдек ҳудудлар бўйича кичик бизнеснинг устувор йўналишлари ва кичик саноат зоналарини барпо этиш ҳамда ривожлантириш бўйича таклиф ва тавсиялар ишлаб чиқилган.

Мақолада ривожланган мамлакатларда банк инфратузилмасининг ривожланганлик ҳолати, Ўзбекистон Республикаси банк тизимидаги инфратузилмани ривожлантиришда хориж тажрибасини амалиётга жорий этиш йўллари таҳлил қилинган.

Мақолада бозор ислоҳотларини чуқурлаштириш шароитида иқтисодий ресурслардан унумли фойдаланиш ва тежамкорликнинг амал қилиш механизмини такомиллаштиришга қаратилган илмий таклиф ва амалий тавсиялар ишлаб чиқилган.

Мақолада жаҳон иқтисодиётидаги глобаллашув шароитида инновация ва инвестиция жараёнларининг иқтисодий мазмуни, ўзаро алоқадорлиги тадқиқ этилган ҳамда республика саноатини модернизациялашга инвестицияларни жалб этишни фаоллаштириш юзасидан илмий таклиф ва амалий тавсиялар ишлаб чиқилган.

Мазкур мақолада солиқ рискининг замонавий тушунчаси ва турлари ҳамда корхоналарда уларни бошқаришнинг объектив зарурлиги, шунингдек, бу борадаги илғор хориж тажрибаси ва амалиёти келтирилган.

Бугунги кунда аксарият сотувчилар истеъмолчиларнинг хатти-ҳаракатини ўрганишда энг муҳим омиллардан бири бу импульсив яъни тўсатдан ҳарид қилиш эканлигини билишади ва умумий харидларни 40% дан 80% ни импульсив ҳаридлар ташкил этади. Истеъмолчиларнинг импульсив ҳарид килиш хатти-ҳаракатига бир қатор омиллар таъсир қилиши мумкин, масалан, шахсий, атроф муҳит ёки махсулот билан боғлик бўлган омиллар. Баъзи холлатларда, дўкондаги муҳит харидорларни маҳсулот сотиб олишига маҳсулотни ўзидан кўра кўпроқ таъсир кўрсатади. Дўкон муҳити деганда дўкондаги ёруқлик, ранг, товуш (мусиқа), ҳид, маҳсулотни жойлашиши
назарда тутилади.

Ушбу мақолада мамлакатимизда мустақиллик йилларида амалга оширилаётган ислоҳотлар жараёнида ёшларда таҳдидбардошлик туйғусини шакллантириш билан боғлиқ ижтимоий-фалсафий масалалар ҳақида фикр юритилган.

Ушбу мақолада ҳозирги шароитда инвестицияларни молиялаштириш манбалари, молиялаштириш манбаларини шакллантиришнинг алоҳида ўзига хос хусусиятлари бўйича ўрганишлар асосидаги муҳокама ва хулосалар шакллантирилган.

Аннотация: Ушбу мақолада Ўзбекистон Республикасида ёш оилаларга уй-жой қурилиши ва реконструкция қилиш тизими, ундан фойдаланишнинг замонавий ҳолати ва уни такомиллаштириш имкониятлари ўрганилган. Шунингдек мамлакатда ипотека кредитини баҳолаш ва бошқаришнинг ўзига хос хусусиятлари ёритилган ҳамда уларни келгусидаги ривожланиши бўйича назарий-амалий таклифлар беришдан иборат.

Мақолада иш фаоллигининг иқтисодий мазмуни кўрсатиб берилган, уни ифодаловчи кўрсаткичлар таҳлилининг асосий жиҳатлари ёритилган. Шу билан бирга, корхона иш фаоллигини иқтисодий ва молиявий салоҳият билан боғлиқ кўрсаткичлари таркибини таҳлил қилиш усуллари тадқиқ қилинган.

Ушбу мақоланинг асосий мақсади иқтисодий ўсиш ва ижтимоий тараққиёт кўрсаткичлари бўйича ҳудудларни таснифлашнинг янги методологиясини тақдим этишдан иборат. Таснифлаш бўйича бу методология минтақавий ривожланиш сиёсатини олиб бориш мақсадларида ҳудудларнинг хусусиятини аниқ ифодалаб бериши орқали жуда фойдалидир.

Ушбу мақола корхоналарга замонавий ахборот коммуникация технологияларини жорий қилишнинг мавжуд функция ва тамойилларини такомиллаштириш масалаларига бағишланган. Мамлакатимиз корхоналарида ахборот коммуникация технологияларини жорий этиш ва улардан фойдаланиш самарадорлигини ошириш бўйича амалий тавсия ва таклифлар ишлаб чиқилган.

Мақолада қишлоқ хўжалигида пахтачиликда зарарли ҳашаротларга қарши биологик кураш усуллари ёритиб берилган. Бу борада ресурстежамкор усуллар, воситалар асосида иш олиб бориш бўйича тавсиялар берилган.

Мазкур мақолада эркин иқтисодий зоналарнинг самарадорлик кўрсаткичлари жорий ва базис йилга нисбатан эконометрик таҳлил қилинган. Бу таҳлиллар орқали эркин иқтисодий зоналарнинг минтақадаги назарий ва иқтисодий кўрсаткичларини солиштириш имконияти пайдо бўлади. Кўрсаткичларга асосан эркин иқтисодий зоналар такомиллаштиришга доир хулоса ва таклифлар ишлаб чиқилган.

Мақолада савдо хизмати, савдо хизмати сифати, савдо маданияти каби тушунчалар ёритилган. Унда Самарқанд шаҳридаги “Korzinka.uz” супермаркетида харидорларга кўрсатилаётган савдо хизмати сифати кўрсаткичлари таҳлил қилинган ва уларни яхшилаш бўйича тавсиялар берилган.

Мақолада истъемол товарлари бозори ва унинг асосий хусусиятлари, ривожланиш омиллари ўрганилган. Ўзбекистон республикаси истеъмол товарлари бозорининг мавжуд ҳолати ва ривожланиш тенденциялари статистик таҳлил қилиниб, асосий муаммолар аниқланган. Истеъмол товарлари бозорини ривожланш тенденцияларини баҳолаш натижаларига асосланган ҳолда уни ривожлантиришнинг асосий йўналишлари бўйича илмий таклиф ва амалий тавсиялар ишлаб чиқилган.

Илмий мақолада банкнинг ликвидлилиги билан боғлиқ бўлган компонентлар орқали тижорат банкларининг ликвидлилик даражасини баҳолаш механизмини такомиллаштириш ҳамда унинг ўзига хос хусусиятлари ҳамда жиҳатлари, мазкур соҳадаги муаммолар ва уларни ечишга доир амалий таклиф ва тавсиялар берилган.

Мақолада ҳудудларнинг инвестицион потенциалини эконометрик жиҳатдан баҳолашга эътибор берилган. Тадқиқотлар асосида инвестицияларни жалб этишга қаратилган илмий хулосалар шакллантирилган ва таклифлар ишлаб чиқилган.

Миллий валюта барқарорлигини таъминлашда Марказий банкнинг пул-кредит сиёсати ўрни, республикада миллий валютани мустаҳкамлашда сўмнинг харид қувватини ошириш, барқарорлигини таъминлаш ҳамда аҳолини турмуш даражасини яхшилаш каби масалаларни ёритишдан иборат.