Vol. 28 No. 7 (2025)
Articles
YO‘G‘ON ICHAK RAKI: EPIDEMIOLOGIYASI, SABABLARI, DIAGNOSTIKASI VA DAVOLASH USULLARI
Ushbu maqolada yo‘g‘on ichak rakining epidemiologiyasi, sabablari, klinik belgilar va diagnostika usullari hamda davolash imkoniyatlari keng yoritilgan. Jahon va O‘zbekiston bo‘yicha kasallik statistikasi keltirilgan. Kasallikning oldini olish va profilaktika choralari muhimligi ta’kidlangan. Zamonaviy tibbiyotda qo‘llanilayotgan terapiya usullari va ularning samaradorligi ko‘rib chiqilgan.
ГЕРИАТРИЧЕСКАЯ ФАРМАКОЛОГИЯ: ПОДХОДЫ К НАЗНАЧЕНИЮ ЛЕКАРСТВЕННЫХ СРЕДСТВ В ПОЖИЛОМ ВОЗРАСТЕ
С возрастом увеличивается количество изменений в органах и тканях, как правило связанных со старением. В статье представлены анализ изменений фармокодинамики и фармакокинетики, происходящих в связи с увеличением возраста, и рекомендации по дозированию препаратов при лечении лиц пожилого и старческого возраста. Подчеркивается необходимость изучения врачами практически всех специальностей основ современной гериатрической клинической фармакологии, исследующей особенности воздействия различных лекарств на лиц старших возрастных групп и ведущей поиск биологически активных средств борьбы с преждевременным старением организма для поддержания на нормальном уровне деятельности всех его систем.
ОСОБЕННОСТИ ФАРМАКОТЕРАПИИ В ПОЖИЛОМ И СТАРЧЕСКОМ ВОЗРАСТЕ
Фармакотерапия у лиц пожилого и старческого возраста имеет ряд особенностей, отличающих ее от лекарственной терапии лиц среднего и молодого возраста. Так, у пожилых пациентов имеются возрастные изменения организма (снижение печеночного кровотока и массы печени, СКФ и др.), которые изменяют фармакокинетику и могут приводить к передозировке или кумуляции ЛС в организме; большое количество коморбидностей, требующих одновременного применения нескольких ЛС (полипрагмазия); наличие гериатрических синдромов (например, старческой астении) и проблем; другие конечные цели фармакотерапии. Все это может стать причиной повышения у данной категории пациентов риска развития нежелательных реакций (НР), в том числе серьезных и с летальным исходом.
ZAMONAVIY TEXNOLOGIYALAR YORDAMIDA INGLIZ TILI O‘QITISH
Zamonaviy texnologiyalar yordamida ingliz tili o‘qitish bugungi kunda ta’limning eng muhim yo‘nalishlaridan biriga aylangan. Texnologik taraqqiyot nafaqat ta’lim jarayonining sifatini oshirishga, balki o‘quvchilarning til o‘rganishga bo‘lgan qiziqishlarini kuchaytirishga ham xizmat qilmoqda. Ingliz tili global aloqalar, ilm-fan, biznes va madaniyat sohalarida muhim vosita bo‘lib, uni mukammal o‘rganish zamonaviy texnologiyalar yordamida yanada osonlashadi. Bu jarayonda an’anaviy o‘qitish metodlari bilan bir qatorda raqamli vositalar, sun’iy intellekt, virtual haqiqat va mobil texnologiyalar keng qo‘llanilmoqda. Ularning har biri o‘quvchilarning bilim olish jarayonini boyitadi, til ko‘nikmalarini samarali rivojlantirishga yordam beradi.
YAQINLASHUVCHI QATORLARNING XOSSALARI
Ushbu maqolada matematik analizning muhim bo‘limlaridan biri bo‘lgan yaqinlashuvchi qatorlar va ularning asosiy xossalari yoritib berilgan. Qatorlarning konvergentlik sharti, ularning turlari hamda bu xossalarning qo‘llanishi nazariy va amaliy misollar yordamida yoritilgan. Tadqiqot natijalari yaqinlashuvchi qatorlar bilan ishlashda zarur bo‘lgan asosiy bilim va ko‘nikmalarni shakllantirishga xizmat qiladi.
ISSUES OF EXPLAINING TO STUDENTS OF VOCATIONAL EDUCATION INSTITUTIONS THE IMPORTANCE OF MATHEMATICS NOT ONLY AS A DEDUCTIVE SCIENCE, BUT ALSO FOR CREATIVE AND SCIENTIFIC WORK
The article discusses events in the field of professional education in Uzbekistan. In the professional educational institution, it was also discussed that mathematics is not only a deductive science, but also an important tool for creative and scientific work.
HISTORY OF THE CONCEPT OF ALGORITHM AND ITS ROLE IN MATHEMATICS
This article examines the history of the concept of algorithm and a methodology for discussing its role and importance in mathematics with students.
JIGAR TRANSPLANTATSIYASI: ZAMONAVIY TIBBIYOTDAGI MUHIM MUOLAJA
Maqolada jigar transplantatsiyasining tibbiy asoslari, tarixiy rivojlanishi, asosiy ko‘rsatmalari, jarrohlik texnologiyasi va transplantatsiyadan keyingi parvarish masalalari yoritilgan. Shuningdek, O‘zbekistondagi mavjud transplantatsion amaliyot, statistik ko‘rsatkichlar va xalqaro tajriba asosida istiqbollar tahlil qilingan.
KO‘KRAK BEZI SARATONI O‘ZBEKISTONDA: EPIDEMIOLOGIYASI, SABABLARI, DIAGNOSTIKASI VA DAVOLASH USULLARI
Ushbu maqolada ko‘krak bezi saratonining epidemiologiyasi, sabablari, klinik ko‘rinishi, diagnostikasi va davolash usullari hamda O‘zbekistondagi statistik holat batafsil yoritilgan. Kasallikning oldini olish va profilaktika choralarining ahamiyati ta’kidlangan. Maqola so‘nggi ilmiy manbalar asosida tayyorlangan.
YOSHLAR VA YASHIL IQTISODIYOT: BARQAROR KELAJAK SARI
Maqolada O‘zbekiston yoshlarining yashil iqtisodiyotni rivojlantirishdagi roli va barqaror kelajakni shakllantirishdagi ishtiroki tahlil qilinadi. Yoshlarning innovatsion yondashuvlari, qayta tiklanadigan energiya manbalarini joriy etish, ekologik toza texnologiyalarni qo‘llash va atrof-muhitni muhofaza qilish bo‘yicha tashabbuslari muhokama qilinadi. Shuningdek, ta’lim tizimida yashil iqtisodiyot prinsiplarini integratsiyalash, startaplar orqali yoshlarning tadbirkorlik faoliyatini rag‘batlantirish va davlat tomonidan qo‘llab-quvvatlash dasturlari muhim omillar sifatida ko‘rib chiqiladi.
MILLIY QONUNCHILIKNI XALQARO BUXGALTERIYA STANDARTLARI BILAN MUVOFIQLASHTIRISH
Ushbu maqola milliy qonunchilikni xalqaro buxgalteriya standartlari bilan muvofiqlashtirish masalalariga bag‘ishlangan. Maqolada milliy buxgalteriya tizimlarini global standartlarga moslashtirishning iqtisodiy va huquqiy jihatlari tahlil qilinadi. XBHSni joriy etishning korxonalar faoliyatiga, moliyaviy hisobotlar shaffofligiga va xalqaro investitsiyalarni jalb qilishga ta’siri o‘rganiladi. Mahalliy qonunchilikdagi to‘siqlar, muvofiqlashtirish jarayonidagi muammolar va ularni bartaraf etish yo‘llari ko‘rib chiqiladi.
KORXONALARDA ISHLAB CHIQARISH JARAYONINI HISOBGA OLISH
Ushbu maqola korxonalarda ishlab chiqarish jarayonini hisobga olishning teorik va amaliy jihatlarini o‘rganadi. Maqolada ishlab chiqarish jarayonlarini monitoring qilish, xarajatlarni tahlil qilish va resurslardan samarali foydalanishni ta’minlash uchun hisob tizimlarining ahamiyati ko‘rib chiqiladi. Zamonaviy raqamli yechimlar, shu jumladan ERP tizimlari va ma’lumotlarni avtomatlashtirilgan tahlil qilish vositalarining hisob jarayonlariga ta’siri tahlil qilinadi. Sanoat misollari va statistik ma’lumotlar asosida ishlab chiqarish hisobining korxona samaradorligi va raqobatbardoshligiga ta’siri yoritiladi. Maqola strategik boshqaruvda aniq va samarali hisob tizimlarining muhim rolini ta’kidlaydi.
KORXONALARDA BUXGALTERIYA HISOBINI TAKOMILLASHTIRISH YO‘LLARI
Maqolada O‘zbekiston korxonalarida buxgalteriya hisobini takomillashtirishning asosiy yo‘nalishlari O‘zbekiston korxonalarida buxgalteriya hisobini takomillashtirishning asosiy yo‘nalishlari ahlil qilindi. Zamonaviy axborot texnologiyalarini joriy etish, hisob-kitob jarayonlarini avtomatlashtirish va xalqaro moliyaviy hisobot standartlariga (IFRS) moslashtirish buxgalteriya hisobining samaradorligini oshirishda muhim ahamiyatga ega. Shuningdek, malakali kadrlar tayyorlash, kiberxavfsizlikni ta’minlash va qonunchilik talablariga rioya qilish masalalari muhokama qilindi.
MUQOBIL ENERGIYA MANBALARI TARAQQIYOTIMIZ GAROVIDIR
Ushbu maqolada muqobil energiya manbalarini yutuq va kamchilik tomonlari, hozirda ularni qo’llanilishi hamda kelajakdagi davlatni rivojlanishi uchun qo’shadigan hissasi bayon etiladi .
O‘ZBEKISTON ARXIVLARINI RAQAMLASHTIRISH MUAMMOLARI
MOTIVATION IN LANGUAGE LEARNING: A NEEDS-ORIENTED APPROACH
Motivation plays a vital role in second and foreign language acquisition. It influences not only the learners’ desire to begin learning a language but also their persistence and overall success in achieving proficiency. This article explores the importance of motivation in language learning with a particular focus on needs-oriented approaches. Drawing upon key theories and classroom-based practices, the paper examines how identifying and responding to students’ specific needs can significantly enhance motivation and learning outcomes.
TANQIDIY TAFAKKUR TUSHUNCHASI VA UNING ADABIY TA’LIMDAGI O‘RNI
MATEMATIK MAYATNIKNI O‘RGANISHDA TAHLILIY VA TANQIDIY FIKRLASHNI RIVOJLANTIRISH
Mazkur maqolada matematik mayatnik mavzusi orqali o‘quvchilarda tahliliy va tanqidiy fikrlashni shakllantirish masalalari yoritilgan. Bu mavzu o‘rta maktab fizika va matematika darslarining kesishgan nuqtasida joylashgan bo‘lib, nafaqat ilmiy nazariyani o‘z ichiga oladi, balki fikrlash ko‘nikmalarini rivojlantirish uchun ham qulay metodik asos hisoblanadi. Matematik modellashtirish, formulalarni tahlil qilish, muammoli savollar bilan ishlash orqali o‘quvchilarda mantiqiy tahlil, sabab-oqibatni aniqlash va mustaqil fikr yuritish qobiliyatlari shakllanishi tushuntiriladi. Shuningdek, maqolada ushbu mavzuni ta’lim jarayonida samarali qo‘llash bo‘yicha amaliy metodik takliflar ham berilgan.
O‘RTA OSIYODAGI MILLIY-HUDUDIY BO‘LINISH VA UNING OQIBATLARI
Ilmiy maqolada Sovet Ittifoqi tomonidan 1924–1936 yillarda O‘rta Osiyoda amalga oshirilgan milliy-hududiy chegaralash siyosatining tarixiy sabablari, amalga oshirish mexanizmlari hamda u olib kelgan siyosiy, ijtimoiy va madaniy oqibatlar tahlil qilinadi. Maqolada millatlararo munosabatlar, chegaraviy nizolar, sun’iy ravishda ajratilgan xalqlar taqdiri, ayniqsa, o‘zbek xalqi misolida milliy birlikka yetkazilgan zarba haqida so‘z yuritiladi. Bo‘linish siyosatining hozirgi kunda ham davom etayotgan murakkab merosi ko‘rib chiqiladi.
HOMILADORLARDA TANA VAZNI INDEKSI (TVI): HOMILA RIVOJLANISHIGA TA’SIRI VA SOG‘LOM HOMILADORLIKNI TA’MINLASH
Ushbu maqolada homilador ayollarda tana vazni indeksi (TVI) tushunchasi, uning hisoblash usuli va homila rivojlanishiga bo‘lgan ta’siri keng yoritilgan. Turli TVI toifalariga ega ayollar uchun tavsiya etilgan vazn ortish me’yorlari keltirilgan. Shuningdek, ozg‘inlik, ortiqcha vazn va semizlikning homiladorlikdagi asoratlar bilan bog‘liqligi, xususan, gestatsion diabet, preeklampsiya va past tug‘ilish vazni kabi holatlarga e’tibor qaratilgan. Maqolada sog‘lom homiladorlik uchun TVIni nazorat qilish bo‘yicha tavsiyalar ham berilgan. So‘nggi ilmiy manbalar asosida TVIning klinik va ijtimoiy ahamiyati tahlil qilingan.
BULLING BILAN BOG‘LIQ OMILLAR VA ULARNING O‘SMIR O‘QUVCHILARNING RUHIY HOLATIGA TA’SIRI
Mazkur maqolada maktab o‘quvchilari o‘rtasida keng tarqalgan bulling hodisasi va uning psixologik, ijtimoiy va pedagogik jihatlari atroflicha yoritilgan. Maqolada bulling turlari – jismoniy, og‘zaki, ijtimoiy, yozma va kiberbulling misollar bilan bayon qilinadi. Muallif bullingning o‘smirlar salomatligiga, o‘z-o‘zini qadrlashiga, akademik yutuqlariga va ijtimoiy muhitga salbiy ta’sirini ta’kidlaydi. Tadqiqotlar natijasiga tayanib, muammo sabablariga chuqur e’tibor qaratilgan va ular besh asosiy guruhga bo‘lingan: psixologik, oilaviy, maktab, ijtimoiy-iqtisodiy va OAV bilan bog‘liq omillar. Xususan, ota-onalar bilan noto‘g‘ri munosabat, maktabdagi noadolatli muomala, tengdoshlar bosimi va raqamli texnologiyalar orqali tarqaluvchi zo‘ravonlik bullingni kuchaytiruvchi omillar sifatida ko‘rsatiladi. Maqola davomida ilmiy tadqiqotlar, olimlar fikri va statistik ma’lumotlar orqali bullingning jiddiy ijtimoiy muammo ekani asoslab beriladi.
STRESSNI BARTARAF ETISHDA KOPING STRATEGIYASINI QO’LLASH
Bu maqolada o’smirlarda koping xulq – atvorning namoyon bo’lishi sohasida olib borilgan izlanishlar asosida to’plangan malumotlar, xorij psixolg olimlarining bu boradagi psixologik qarashlari yoritib berilgan. O’smirlarda koping xulq –atvor va stressli vaziyatlarda javob reaksiyasi o’rtasidagi mutanosiblik bilan bog’liq ijtimoiy psixologik omillarni empirik jihatdan o‘rganish haqida ma’lumotlar keltirib o’tilgan.
ПРОИЗВОДСТВО ВАРЕНОЙ КОЛБАСЫ И РАСЧЕТ СЕБЕСТОИМОСТИ ПРОИЗВОДСТВА ДАННОГО ВИДА ПРОДУКЦИИ
К варенным колбасам относят любительскую, чайную, докторскую, отдельную, ветчинно-рубленую, закупочную и др. Сначала последовательно производится разделка туши, обвалка и жиловка мяса. Вареные колбасы вырабатывают по установленной рецептуре. Расчетный выход продукции определяется в процентах от массы несоленого сырья и указывается при утверждении рецептуры. Выход вареных колбас составляет 100–122 % от массы несоленого сырья
ТЕХНОЛОГИЯ ПРОИЗВОДСТВА ВАРЕНЫХ КОЛБАС В ДОМАШНИХ УСЛОВИЯХ ПО СОБСТВЕННОМУ РЕЦЕПТУ
В данной статье описана технология приготовления национальной варенной колбасы, уникальное блюдо узбекской кухни, блаженство для истинного гурмана - это (хасип) - домашняя баранья колбаса с ливером. Несмотря на свой не слишком приглядный вид, аромат это настоящий деликатес, рецептура которой незначительно может меняться от личных предпочтении, при этом основные ингредиенты всегда в хасипе можно варьировать, исключая их или добавляя.
ПРОИЗВОДСТВО МЯСНОГО ХЛЕБА И РАСЧЕТ СЕБЕСТОИМОСТИ ПРОИЗВОДСТВА ДАННОГО ВИДА ПРОДУКЦИИ
На производство мясного хлеба может использоваться блочное мясо, туши и полутуши мороженые. Мясной хлеб по виду напоминает формовой ржаной хлеб, имеет обжаренную верхнюю поверхность с корочкой, защищающей фарш от внешнего воздействия, и гладкие боковые и нижнюю поверхность. По вкусу мясной хлеб похож на варёную колбасу, имеет упругую консистенцию, но меньшей влажности, со своеобразным привкусом от выпекания и без типичного аромата копчения. Мясные хлебы готовят из говяжьего или свиного фарша для варёных колбас со шпиком, а также дефибринированной крови, варёных языков, сыра с добавлением яиц, пшеничной муки, коньяка, мадеры и различных специй. Мясные хлебы выпускали высшего, 1-го и 2-го сортов
ПЕРСПЕКТИВЫ РАЗВИТИЯ РЫБНОГО ХОЗЯЙСТВА В РЕСПУБЛИКЕ УЗБЕКИСТАНЕ
В водоемах Узбекистана обитают 73 вида рыбы, из которых только 35 видов считаются промысловыми (48%) и остальные 38 видов (52%) считаются менее ценными или сорными. Из 35 видов промысловых рыб около 18-20 видов вылавливаются с коммерческими целями, другие имеют меньшие популяции, а некоторые внесены в Красную Книгу.
KICHIK MAKTAB YOSHDAGI BOLALARDA IJODKORLIK XUSUSIYATLARINI SHAKLLANTIRISHNING PSIXOLOGIK BOSQICHLARI
Ijodkorlik deganda insonning yangilik yaratish, muammolarni yechishga qaratilgan ijodiy qobiliyati tushuniladi. Uning tag zamirida orginallik, amaliylik, noodatiylik va erkinlik yotadi.
PAXTA ASOSIDAGI BREZENTLARNING FIZIK-KIMYOVIY XOSSALARI UMUMIY TAVSIFI
Ushbu maqolada paxta asosidagi brezent matolarining fizik-kimyoviy xossalari tizimli tahlil qilindi. Materialning tarkibi, strukturasi, gidrofil-gidrofob xususiyatlari, termik va mexanik barqarorligi o‘rganildi. Shuningdek, brezentlarga ishlov berishda qo‘llaniladigan kimyoviy vositalarning ta’siri baholandi. Olingan ma’lumotlar brezentlardan sanoat va qishloq xo‘jaligida foydalanish imkoniyatlarini yanada kengaytiradi.
KORXONANING MOLIYAVIY HISOBOTLARINI SHAFFOFLIGINI TA’MINLASHDAGI MUAMMOLAR VA ULARNING YECHIMLARI
Maqolada O‘zbekiston korxonalarida moliyaviy hisobotlarning shaffofligini ta’minlashda yuzaga keladigan asosiy muammolar va ularni bartaraf etish yo‘llari tahlil qilinadi. Hisob siyosatining nomuvofiqligi, malakali kadrlar yetishmasligi, axborot texnologiyalarining cheklangan qo‘llanilishi va qonunchilik talablariga rioya qilishdagi qiyinchiliklar kabi muammolar ko‘rib chiqiladi. Xalqaro moliyaviy hisobot standartlariga (IFRS) moslashish, avtomatlashtirilgan hisob tizimlarini joriy etish, ichki nazorat mexanizmlarini mustahkamlash va xodimlar malakasini oshirish kabi yechimlar taklif etiladi.
KICHIK MAKTAB YOSHDAGI BOLALARDA IJODKORLIK XUSUSIYATLARINI SHAKLLANTIRISHNING PSIXOLOGIK BOSQICHLARI
Ijodkorlik deganda insonning yangilik yaratish, muammolarni yechishga qaratilgan ijodiy qobiliyati tushuniladi. Uning tag zamirida orginallik, amaliylik, noodatiylik va erkinlik yotadi.
MAKTABGACHA YOSHDAGI BOLALARDA IJODIY FIKRLASHNI SHAKLLANTIRISH USULLARI
Mazkur maqolada maktabgacha yoshdagi bolalarda ijodiy fikrlashni shakllantirishning psixologik-pedagogik asoslari, amaliy metodlari va samarali usullari ilmiy jihatdan tahlil qilingan. Tadqiqotda O‘zbekistonning turli hududlaridagi maktabgacha ta’lim muassasalarida olib borilgan empirik kuzatuvlar, pedagoglar bilan suhbatlar va bolalar ishtirokida tashkil etilgan topshiriqlar tahlil etilgan. Ijodiy tafakkurni rivojlantirishda erkin o‘yin, muammoli vaziyatlar, syujetli hikoyalar yaratish, san’at elementlari va interfaol usullarning ahamiyati yoritilgan. Maqolada ijodiy fikrlashni rag‘batlantirish uchun pedagogik sharoitlar, metodik yondashuvlar va tarbiyaviy muhitni tashkil etish bo‘yicha aniq tavsiyalar berilgan. Olingan natijalar maktabgacha ta’limda individual yondashuv asosida ijodiy salohiyatni rivojlantirish yo‘llarini aniqlashga xizmat qiladi.
MILLIY TIKLANISH DEMOKRATIK PARTIYASINING IQTISODIY VA TURISTIK RIVOJLANISHGA QO‘SHGAN HISSASI
Ushbu maqolada Milliy Tiklanish Demokratik Partiyasining (MTDP) O‘zbekiston milliy iqtisodiyoti hamda turizm sohalariga qo‘shgan hissasi siyosiy hujjatlar, saylovoldi dasturlar va amaliy tashabbuslar asosida tahlil qilinadi. Xususan, partiyaning milliy qadriyatlar va madaniy merosni iqtisodiy resurs sifatida ilgari surishi, ichki va tashqi turizm salohiyatini rivojlantirishga doir siyosiy takliflari hamda qonunchilik tashabbuslari yoritiladi. Mazkur maqola siyosiy partiyalar faoliyatining iqtisodiy strategiyalar bilan uzviy bog‘liqligini tahlil qilishga yo‘naltirilgan bo‘lib, iqtisodiyotni milliylik asosida modernizatsiya qilish konsepsiyasining amaliy samaradorligini ochib beradi.
JAHON VA MILLIY TARBIYA KONSEPSIYALARI ASOSIDA O'QUVCHILARDA XXI ASR KO'NIKMALARINI SHAKLLANTIRISH METODIKASI
Mazkur maqolada zamonaviy ta’limda o‘quvchilarda XXI asr ko‘nikmalarini – tanqidiy fikrlash, muammoli vaziyatda yechim topish, axborot savodxonligi, raqamli madaniyat va ijodkorlikni rivojlantirish masalasi jahon va milliy tarbiya konsepsiyalari nuqtai nazaridan tahlil qilinadi. Jahon tajribasida ilg‘or mamlakatlar tajribasi va O‘zbekiston milliy tarbiya konsepsiyasi asosida zamonaviy o‘quvchilarning shaxsiy salohiyatini ro‘yobga chiqarishning samarali metodlari yoritiladi. Shuningdek, maqolada ushbu kompetensiyalarni shakllantirish bo‘yicha metodik yondashuvlar ishlab chiqiladi.
STALIN DAVRIDA O‘ZBEKISTONDA SIYOSIY QATAG‘ONLARNING IJTIMOIY-SIYOSIY OQIBATLARI
Ushbu maqolada Iosif Stalin boshchiligidagi Sovet davlati tomonidan olib borilgan siyosiy qatag‘onlar jarayonining O‘zbekistondagi aks-sadolari, uning ijtimoiy va siyosiy oqibatlari tarixiy materiallar asosida tahlil qilinadi. Ayniqsa, 1930–1950-yillar oralig‘ida yuz bergan repressiyalar milliy ziyolilar, din vakillari va keng xalq ommasiga qanday salbiy ta’sir ko‘rsatganligi ilmiy asosda ko‘rsatib beriladi.
MAKTABGACHA YOSHDAGI BOLALAR HAYOTIDA HARKATLI OʻYINLAR VA SPORT OʻYINLARINING AHAMYATI
Ushbu ilmiy maqolada maktabgacha yoshdagi bоlalarda harakatli o’yinlarni qo’llash orqali jismоniy sifatlarni tarbiyalashda jismоniy tarbiya vоsitasi sifatida harakatli o’yinlardan fоydalanish va shu asоsida maktabgacha tarbiya muassasalari sharoitida bolalarning harakat faoliyatini rivojlantirish texnologiyasining nazariy asоslari va usuliy yo’llarini aniqlash, hamda maqsadga erishish jarayonida maktabgacha tarbiya muassasalari sharoitida bolalarning harakat faoliyatini rivojlantirish uchun olib borilayotgan jismoniy tarbiya va ommaviy sog’lomlashtirish tadbirlari tashkillashtirib tadqiqot olib borish ko’zda tutilgan.
ОИЛАВИЙ ТИББИЁТ МУАММОЛАРИНИ БАРТАРАФ ЭТИШДА АҲОЛИ ОРАСИДА СОҒЛОМ ҲАЁТ ТАЪМОЙИЛЛАРИНИ ТАДБИҚ ЭТИШ
Аҳоли орасида саломатликни тиклаш ва соғлом авлодни барпо этиш йўлида тиббий-ижтимоий аҳамиятга эга профилактик тадбирларни такомиллаштириш зарурати юзага келган бўлиб, бу йўналишда ижобий натижаларга эришиб келинмоқда. Соғлом оилани шакллантириш ва уни ижтмоий ва иқтисодий барқарорлигини таъминлашда фаол иштирок этиш бугунги кун раҳбарларининг кундалик вазифасидир.
ЁШЛАР МАҚСАДЛИ ГУРУҲИДА САЛОМАТЛИК ДАРАЖАСИНИ САҚЛАШДА ОИЛАВИЙ ТИББИЁТНИНГ ЎРНИ
Ёшлар мақсадли гуруҳида саломатликни сақлаш ва мустаҳкамлаш, саломатликни бошқариш масалалари Янги Ўзбекистон учун мухим стратегик йўналишлардан бири бўлиб белгиланди. Ёшлар касалликлардан холи бўлган ва шу сабабли ўз саломатлигига лоқайд қарайдиган гуруҳлардан бири бўлиб, саломатлик тушунчасини оила даражасида шакллантириш мухим аҳамиятга эгадир.
СИНДРОМ «ФИКСИРОВАННОГО СПИННОГО МОЗГА» У ДЕТЕЙ СО СПИНАЛЬНЫМИ ДИЗРАФИЯМИ
Изучение клинических проявлений и результатов хирургического лечения синдрома фиксированного спинного мозга (СФСМ) у детей с различными формами спинальных дизрафий.
SIRINGOMIELIYA, PLATIBAZIYA VA BAZILYAR IMPRESSIYA BILAN BIRGA BO'LGAN CHIARI MALFORMATSIYASINING I TIPI DIAGNOSTIKASI VA JARROHLIK USULI BILAN DAVOLASHNI TANLASH MASALASI BO'YICHA 296 TA KUZATUVNI TAHLIL QILISH
Chiari malformatsiyasining I tipi bilan kasallanish darajasi 100 000 aholiga 7-8 tani tashkil etadi.Chiari malformatsiyasi 0 yoshdan boshlab barcha yoshdagi insonlarda uchraydi. Kasalik klinikasi asosan 12-14 dan 35-37 yoshgacha bo'lgan bemorlarda yaqqol namoyon bo'ladi. Mazkur kasallik tashxisi qo'yilgan bemorlarning 70-80 foyizi jarroxlik yo'li bilan davolaniladi, miyacha bodomchasimon qismi ektopiyasi mavjud, biroq tserebro-spinal suyuqlik yo'llarida blok aniqlanmagan xollrda konservativ yo'l bilan davolaniladi. Chiari malformatsiyasi markaziy nerv sistemasining (MNS) rivojlanish nuqsoni bo'lib, barcha MNS rivojlanish nuqson kasaliklarining 11-13% ini tashkil qiladi va bu kasallik ayollarda erkaklarga nisbatan deyarli ikki-ikki yarim barobar ko'proq uchraydi. Chiari malformatsiyasi aksariyat xollarda siringomieliya, platibaziya va bazilyar impressiya bilan birga kechadi. Ushbu maqolada Chiari malformatsiyasining turlicha kombinatsiyasi bilan bo'lgan 296 nafar bemorning jarrohlik davolash usullari, jarrolik yo'li bilan davolash natijalari, kasallikning klinikasi vauning asoratlari tahlil qilinadi.
МЕТОДИКА ОЦЕНКИ КАЧЕСТВА ЖИЗНИ ДЕТЕЙ СО СПИННОМОЗГОВЫМИ ГРЫЖАМИ
Изучено качество жизни у 191 больного с врожденными спинномозговыми грыжами, находившихся в Республиканском Научном Центре Нейрохирургии МЗ РУз с 2010 по 2015 гг. С целью изучения качества жизни детей применены две шкалы: неспецифическая шкала Lansky (Лански и др., 1987 г.) и разработанная автором шкала. Разработана новая шкала: «Оценка качества жизни детей со спинномозговыми грыжами». Новая шкала, адаптированная к больным с врожденными спинномозговыми грыжами, позволила объективно оценить результаты лечения и качество жизни. Применение алгоритма диагностики и лечения улучшает результаты хирургического лечения в виде регресса неврологического дефицита и улучшения качества жизни.
ТАКТИКА ХИРУРГИЧЕСКОГО ЛЕЧЕНИЯ БОЛЬНЫХ С ВТОРИЧНЫМ СИНДРОМОМ ФИКСИРОВАННОГО СПИННОГО МОЗГА, СОЧЕТАННОГО С ГИДРОЦЕФАЛИЕЙ
Проведено исследование 74 пациентов в возрасте от 1 до 10 лет с диагнозом вторичного синдрома фиксированного спинного мозга, ассоциированного с гидроцефалией. Пациенты были разделены на две группы: основную (с использованием новой тактики хирургического подхода) и контрольную (39 пациентов, прооперированных по традиционным методикам — архивная группа). Долгосрочные результаты показали, что эффективность новой тактики хирургического лечения выше на 25%. При этом в раннем послеоперационном периоде лучшими были показатели у традиционно оперированных пациентов, однако это преимущество носило временный характер.
MOLIYAVIY HISOBOTNI TAYYORLASH VA TAQDIM ETISHNING ASOSIY KONSEPTUAL YO‘NALISHLARI
Maqolada O‘zbekiston korxonalarida moliyaviy hisobotni tayyorlash va taqdim etishning asosiy konseptual yo‘nalishlari tahlil qilinadi. Xalqaro moliyaviy hisobot standartlari (IFRS) asosida hisobotlarni shakllantirish prinsiplari, shu jumladan shaffoflik, to‘g‘rilik va foydalanuvchilar uchun foydalilik kabi asosiy talablar ko‘rib chiqiladi. Moliyaviy hisobotlarni tayyorlashda hisob siyosati, axborotni tuzilish va taqdim etish usullari, shuningdek, zamonaviy axborot texnologiyalaridan foydalanishning ahamiyati muhokama qilinadi.
KICHIK MAKTAB YOSHDAGI BOLALARDA IJODKORLIK XUSUSIYATLARINI SHAKLLANTIRISHNING PSIXOLOGIK BOSQICHLARI
Ijodkorlik deganda insonning yangilik yaratish, muammolarni yechishga qaratilgan ijodiy qobiliyati tushuniladi. Uning tag zamirida orginallik, amaliylik, noodatiylik va erkinlik yotadi.
HISOB SIYOSATI VA MOLIYAVIY HISOBOTNING O‘ZARO BOG‘LIQLIGI
Maqolada O‘zbekiston korxonalarida hisob siyosati va moliyaviy hisobot o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlik tahlil qilinadi. Hisob siyosatining moliyaviy hisobotlarning sifati, shaffofligi va ishonchliligiga ta’siri, shuningdek, xalqaro moliyaviy hisobot standartlariga (IFRS) muvofiqligi masalalari ko‘rib chiqiladi. Hisob siyosatini shakllantirishda qonunchilik talablari, korxona faoliyatining o‘ziga xos xususiyatlari va ichki nazorat tizimlarining ahamiyati muhokama qilinadi. Shu bilan birga, moliyaviy hisobotning to‘g‘ri tuzilishi va foydalanuvchilar uchun foydaliligini ta’minlashda hisob siyosatining roli tahlil qilinadi.
XXI ASRNING ASOSIY KO‘NIKMALARIDAN BIRI BO‘LGAN TANQIDIY TAFAKKURNI DARS JARAYONIDA ZAMONAVIY VOSITALAR BILAN SHAKLLANTIRISH
Mazkur maqolada XXI asr ta’limining markaziy kompetensiyasi sifatida qaralayotgan tanqidiy tafakkurni o‘quvchilarda shakllantirish masalasi yoritilgan. Ayniqsa, dars jarayonida zamonaviy raqamli vositalardan foydalanish orqali ushbu ko‘nikmani rivojlantirish usullari tahlil qilinadi. Tadqiqotda nazariy manbalar, amaliy tajribalar va o‘qituvchilarning fikrlari asosida ilmiy asoslangan xulosalar keltiriladi.
EVRISTIK TA’LIM ASOSIDA O‘QUVCHILARNING KREATIV QOBILIYATLARINI RIVOJLANTIRISH METODIKASI
Mazkur maqolada evristik ta’limning nazariy asoslari, uning o‘quvchilarning kreativ (ijodiy) qobiliyatlariga ta’siri, shuningdek, amaliy metodikalar asosida kreativlikni rivojlantirish yo‘llari tahlil qilingan. Kreativ tafakkur zamonaviy shaxs tarbiyasida ustuvor kompetensiyalardan biri sifatida ko‘rib chiqiladi. Tadqiqotda evristik yondashuv asosida ishlab chiqilgan metodikalar ta’lim sifatini oshirishda samarali ekanligi asoslab berilgan.¹
ORGANIZIMLARNING YASHASH MUHITI
Ushbu maqolada organizimlarning yashash muhiti tushunchasi, uning turlari va xususiyatlari haqida so‘z boradi. Organizmlar yashash muhiti bilan chambarchas bog‘liq bo‘lib, ularning hayot faoliyati, rivojlanishi va ko‘payishida muhim rol o‘ynaydi. Yashash muhiti turli xil tabiiy sharoitlardan tashkil topgan bo‘lib, suvli, quruqlik va havodagi muhitlarni o‘z ichiga oladi. Har bir muhit o‘ziga xos sharoitlar bilan ajralib turadi va organizmlar shu sharoitlarga moslashgan. Ushbu mavzu ekologiya va biologiya sohalarida o‘rganiladi hamda tabiat bilan inson faoliyati o‘rtasidagi bog‘liqlikni anglashga yordam beradi.
YEVROPA VA OSIYO MAMLAKATLARI TAJRIBASI ASOSIDA O‘ZBEKISTONDA MASHG‘ULOTLAR MILLIY KLASSIFIKATORINI ISHLAB CHIQISH
Ushbu maqolada Yevropa va Osiyo davlatlarining kasbiy mashg‘ulotlarni tasniflash bo‘yicha ilg‘or tajribalari tahlil qilinadi. Shuningdek, O‘zbekiston Respublikasida mehnat bozorining ehtiyojlari, iqtisodiy rivojlanish strategiyasi va xalqaro standartlarga mos ravishda mashg‘ulotlar milliy klassifikatorini ishlab chiqish zaruriyati asoslab beriladi. Mazkur tadqiqot doirasida xorijiy modellarning afzalliklari va ularni milliy kontekstda qo‘llash imkoniyatlari o‘rganiladi hamda O‘zbekiston sharoitida zamonaviy, tizimli va barqaror klassifikator yaratish bo‘yicha takliflar ilgari suriladi.
WORLD LITERATURE
World literature is an integral part of human culture and history, expressing the thoughts, emotions, and life experiences of various peoples. It consists of a collection of works created worldwide and encompasses a rich diversity of literary genres, forms, and styles. Studying world literature enables individuals to better understand the cultures and traditions of other nations and broadens their worldview.
HAMID OLIMJON SHE'RLARINING LINGVOPOETIK XUSUSIYATLARI
Ushbu maqolada evristik ta’limning mohiyati, uning o‘quvchilarning ijodiy (kreativ) fikrlashini shakllantirishdagi o‘rni va ahamiyati yoritilgan. Muallif evristik metodlar orqali o‘quvchilarning o‘ziga xos tafakkurini rivojlantirish, muammoli vaziyatlarda mustaqil qaror qabul qilish ko‘nikmalarini shakllantirishning usullari va didaktik yondashuvlarini tahlil qiladi.
MODERNIZATION OF SPIRITUAL AND EDUCATIONAL EVENTS IN UNIVERSITIES
In this article, the processes of spiritual-educational activity, which is one of the most urgent issues today, and of course the ways of modernization of spiritual-educational technologies in the life of "New Uzbekistan" will be briefly revealed. given
PEDAGOGICAL OPPORTUNITIES FOR INCREASING STUDENTS' CREATIVE ACTIVITY THROUGH SINGING ACTIVITIES
This article describes the methods of increasing students' creative activity through singing activities. It is explained how young students interpret various images in their independently created works of simple songs, learned dances, and movements.
XXI-ASR YOSHLAR HAYOTIDA MA’NAVIY-MA’RIFIY FAOLIYATLARINI TARG‘IBOT QILISHNING TEXNOLOGIK DIVERSIFIKASIYASI
Explains the technological approach to the implementation of propaganda and counter-propaganda work among young people and the positive impact on the minds of young people and highlights the essence of the ongoing renewal process in Uzbekistan; formation of devotion to our national customs and traditions; formation of social skills and competencies for high spirituality and enlightenment; teaching creativity, free and independent thinking; issues of respect for the elderly, respect for the young, promotion of a culture of public control in the community.
MA’NAVIY-MA’RIFIY TADBIRLARNI O‘TKAZISHDA MULTIMEDIA VOSITALARINING AHAMIYATI
This article discusses the reforms being implemented in the process of spiritual and educational work, how to use modern technologies, and the types of modern technologies.
ЭКСПЕРИМЕНТАЛЬНАЯ МОДЕЛЬ ЛЁГКОЙ ЧЕРЕПНО-МОЗГОВОЙ ТРАВМЫ У ЛАБОРАТОРНЫХ ЖИВОТНЫХ
В статье указано, что изучение научных литературных данных выявило недостаток информации об изменениях морфометрических параметров стенок желудка при различных периодах черепно-мозговой травмы. Отмечено, что происходят серьёзные отклонения морфометрических показателей стенок желудка при синдроме «острое повреждение желудка» после черепно-мозговой травмы.
ВЛИЯНИЯ ПЕСТИЦИДОВ И СОЛЕЙ ТЯЖЕЛЫХ МЕТАЛЛОВ НА МОРФОФУНКЦИОНАЛЬНОЕ СОСТОЯНИЕ КЛЕТОЧНЫХ СТРУКТУР
В свете вышеизложенного приобретает изучение механизма токсического действия того или иного ксенобиотика, а также их сочетания, что предусматривает исследование их эффектов на структурное состояние клеток различных тканей и их мембранных компонентов.
В результате масштабных реформ, осуществленных за годы независимости, в нашей стране достигнуты определенные успехи в предотвращении токсического воздействия пестицидов и солей тяжелых металлов на организм человека и животных.