Том 4 № 23 (2025)

Ushbu ilmiy tezisda tijorat banklarining xalqaro pul o‘tkazmalari bilan bog‘liq operatsiyalarini samarali tashkil etish, ularning buxgalteriya hisobi va audit jarayonlarini takomillashtirish zarurati yoritilgan. Xalqaro pul o‘tkazmalari hajmining ortib borayotganligi hisob va moliyaviy nazorat tizimlarining raqamlashtirilishini va xalqaro standartlarga muvofiqligini taqozo etmoqda. Tadqiqotda mavjud muammolar, jumladan, hisob yuritishdagi aniqlik yetishmasligi, avtomatlashtirishning past darajasi hamda auditorlik tekshiruvlarining samaradorligi masalalari tahlil qilinib, ularni bartaraf etishga doir amaliy taklif va tavsiyalar ishlab chiqilgan. Tezisda xalqaro tajriba, O‘zbekiston tijorat banklari amaliyoti va zamonaviy texnologiyalar asosida shakllantirilgan takomillashtirish yo‘llari asosiy e’tiborda bo‘lgan.

In this study, alkylbenzenes with a side chain length from 9 to 14 carbon atoms undergo sulfonation. In addition, the raw material may contain unsaturated and isostructured side-chain alkylbenzenes. Using the Gauss program, the thermodynamic parameters of the target and side reactions of alkylbenzenes were calculated depending on the length of the hydrocarbon chain and its structure.

Raqamlashtirish jarayonlari zamonaviy iqtisodiyotni boshqarishning muhim omiliga aylanmoqda. Ayniqsa, davlat budjeti daromadlarini barqarorlashtirishda raqamli texnologiyalarni qo‘llash soliq siyosatini yanada takomillashtirish uchun yangi imkoniyatlar yaratmoqda. Ushbu tezisda soliq siyosatini takomillashtirishda raqamlashtirishning o‘rni, fiskal intizomni mustahkamlash, soliq to‘lovchilarni ro‘yxatga olish va nazorat qilishning elektron tizimlari orqali davlat daromadlarini barqarorlashtirishga xizmat qiluvchi mexanizmlar tahlil qilinadi. Shuningdek, xalqaro tajribalar asosida O‘zbekistonda soliq siyosatini raqamli yondashuvlar asosida takomillashtirish yo‘llari tavsiya qilinadi. Mazkur tadqiqot davlat moliyaviy barqarorligini ta'minlashga hissa qo‘shadi.

Mazkur maqolada jadidchilik harakati va uning matbuotdagi aks-sadosi tahlil qilinadi. XX asr boshlarida shakllangan jadidchilik harakati Turkiston xalqlarining ma’rifiy, ijtimoiy va siyosiy uyg‘onishida muhim rol o‘ynagan. Ushbu harakat vakillari xalqni ilm-fan, taraqqiyot va milliy ong sari yetaklashga intildilar. Jadidlar tomonidan tashkil etilgan gazeta va jurnallar – “Tarjimon”, “Taraqqiy”, “Sadoyi Turkiston”, “Hurriyat” va boshqalar – millatni uyg‘otish vositasiga aylandi. Mustaqillikdan keyin jadidlarning merosi qayta o‘rganilib, ularning faoliyati va matbuotdagi ta’siri bo‘yicha ilmiy tadqiqotlar olib borilmoqda. Ushbu maqolada jadid matbuoti, uning zamonaviy jurnalistikaga ta’siri va bugungi ahamiyati xronologik va tahliliy yondashuvlar asosida yoritiladi.

About 10% of the world's population suffers from chronic kidney disease (CKD). The prevalence of CKD is increasing due to the increasing incidence of diabetes mellitus, which is the leading cause of CKD, as well as due to the aging of the population. About 10% of the world's population suffers from chronic kidney disease (CKD). The prevalence of CKD is increasing due to the increasing incidence of diabetes mellitus, which is the leading cause of CKD, as well as due to the aging of the population [1, 2]. Osteopathy is one of the main complications of CKD, and historically it was believed that secondary hyperparathyroidism (CGPT) and calcium-phosphorus metabolism disorders are the main causes of renal osteodystrophy (AML). The generally accepted definition of AML implies a violation of bone morphology in patients with CKD, which was established using histomorphometry of a bone biopsy [3-5].

Milliy musiqa – bu faqat kuy va ohanglar yig‘indisi emas, balki xalqning tarixiy xotirasi, madaniyati, tafakkurini aks ettiruvchi eng muhim omillardan biridir. U xalqning ruhiy dunyosini, orzu-intilishlarini, dunyoqarashini asrlar osha avloddan avlodga yetkazib beruvchi qudratli vosita. Ayniqsa, yosh avlod tarbiyasida milliy musiqaning roli beqiyos bo‘lib, u yosh ongining shakllanishida, axloqiy-estetik qarashlarining mustahkamlanishida muhim o‘rin tutadi. Bugungi globallashuv davrida yoshlarning musiqiy didini shakllantirish, ularni milliy qadriyatlar bilan uyg‘un holda tarbiyalash dolzarb vazifaga aylanmoqda. Chunki begona madaniyat, keraksiz axborotlar oqimi orasida milliy o‘zlikni yo‘qotmaslik — bu faqat kuchli ma’naviy immunitetga ega bo‘lgan yoshlar orqali amalga oshiriladi. Milliy musiqaning esa bu boradagi ta’siri nihoyatda kuchlidir.

Ушбу мақолада вояга етмаганларнинг жавобгарлиги тушунчаси ва унинг аҳамияти, бу ҳақида олимларнинг фикрлари амалиётда учраётган муамммолар ва уларнинг ечимлари ҳақида сўз юритилади.

Республикамиз пиллакашлик корхоналарида асосан табиий ипакнинг ассортиментлари ишлаб чиқаришни ривожлантириш. Ипларга бурам бериш усулларини ўрганиш. Бир қаватли хом ипакка бурам беришнинг асосий мақсади хом ипакнинг сифат кўрсаткичларини яхшилашдан иборат бўлиб, бурам бериш натижасида хом ипакнинг узувчи куч ва узилишдаги чўзилиш кўрсаткичларини аниқлаш.

This article discusses the role of the service sector in the economy, its management and development methods. The importance of the service sector, its modernization, adaptation to customer needs and development in accordance with market requirements are revealed. Also, a general conclusion is drawn on the example of changes and achievements in the service sector in Uzbekistan.

1970–1980-yillarda O‘zbekistonda amalga oshirilgan irrigatsiya ishlari, yangi yerlarni o‘zlashtirish jarayonlari va agrar sohadagi o‘zgarishlar tahlil qilingan. Qarshi va Farg‘ona cho‘llaridagi melioratsiya tadbirlari, Amudaryo suvini Zarafshon vodiysiga yetkazish ishlari orqali sug‘oriladigan yer maydoni keskin kengaygani ta’kidlangan. Shu bilan birga, qishloq xo‘jaligi sohasida yuzaga kelgan muammolar, mahsulot hajmining pasayishi va “Oziq-ovqat dasturi”ning samarasizligi tahlil etiladi. Maqolada ilmiy tahlil va tarixiy manbalarga asoslangan xulosalar keltirilgan.

Mazkur maqolada boshlang‘ich sinf zaif eshituvchi o‘quvchilar bilan olib boriladigan tarbiyaviy mashg‘ulotlarda dialogik nutqni rivojlantirishning metodik asoslari yoritiladi. Nutqiy muloqotni shakllantirishda individual yondashuv, ko‘rgazmali vositalar, o‘yin texnologiyalari va muammoli vaziyatlardan foydalanishning samaradorligi tahlil qilinadi. Amaliy tavsiyalar orqali bu toifadagi bolalarda ijtimoiy moslashuv va muloqot madaniyatini rivojlantirishga erishish yo‘llari ko‘rsatilgan.

Ushbu maqolada сhet tili o‘qitish metodikasida zamonaviy ta’lim texnologiyalari quyidagilarni o‘z ichiga olishi, ya’ni  hamkorlikda ta’lim, loyiha usuli (loyihaviy texnologiyalar), talabaga yo‘naltirilgan markazlashgan ta’lim, masofaviy ta’lim, til portfelidan foydalanish, shuningdek, kompyuter va audiovizual texnologiyalardan samarali foydalanishi kerakligi, bu usul hujjatlar bilan tez va qulay almashish, ma’lumot izlash hamda katta hajmdagi ma’lumotlarni saqlash imkonini beradi. Raqamli texnologiyalarda asosiysi bu kompyuterlar va dasturiy ta’minotga tegishli bo‘lib, ular ma’lumotlarni qayta ishlash va saqlashni ta’minlashiga bag‘ishlangan.

Ma'lumki, bo'lajak musiqa o'qituvchisi musiqaning elementar nazariyasidan olgan bilimlarini amalda qo'llay bilishi uchun albatta uning o'qitish metodikasidan ham muayyan pedagogik qobiliyatga ega bo'lishi shart hisoblanadi. Qo'lingizdagi “Musiqa o'qitish metodikasi” o'quv qo'llanmasi esa o'qituvchiga yaxshi ko'makdosh bo'lib xizmat qiladi.

This article discusses the use of medicinal plants currently in development and their composition. Study of vitamins contained in Allium motor plant using chemical methods. Vitamin analysis was carried out using a 0.5% solution of acetic acid as the mobile phase in phase A and acetonitrile in phase B in alternating mode. Chromatogram analyses of vitamins B1, B2, B6, B9, B12, C and PP contained in Allium motor plant were carried out from standard samples.

This thesis explores the use of gamification techniques in foreign language classrooms and their impact on student motivation. In modern education, play-based learning methods serve as effective tools to engage learners actively and enhance their interest in the subject. The study highlights the role of digital platforms such as Quizlet, Kahoot!, and Duolingo in developing the four core language skills: listening, reading, writing, and speaking. By incorporating elements of competition, rewards, and collaboration, gamification fosters a positive and dynamic learning environment that increases student participation and improves learning outcomes.

Nasriy asarlarni o‘qish va o‘rganishga bo‘lgan qiziqish bugun paydo bo‘lmagan. Asrlar davomida adabiyot ixlosmandlarini jalb etib kelgan. Qur’on va hadislardan tashqari, tariqat pirlaridan tashqari, tariqat pirlari haqidagi maqomatlarni, unda ifodalangan naqlu rivoyatlar, hikoyatlarni jamoa bo‘lib tinglaganlar va ulardan ilhomlanganlar. Chunki maqomatlar muhim ta’limiy va tarbiyaviy ahamiyatga ega bo‘lib, xususan asrlar davomida yoshlarga o‘rgatilgan.

В статье рассматривается значимость исполнительской деятельности учащихся как эффективного средства обучения на уроках музыкальной культуры в общеобразовательных школах. Подчеркивается роль активного музицирования в развитии музыкальных способностей, творческого потенциала, эмоциональной отзывчивости и коммуникативных навыков школьников. Делается вывод о необходимости практикоориентированного подхода, при котором педагог становится организатором творческого процесса.

This article analyzes the problem of the edibility of Raymond-type mill catocs used in the gypsum manufacturing industry. The article will look at the reasons for eating, available solutions and promising areas. Also, the possibilities of producing edible-resistant catoxes using domestic raw materials are analyzed.

Ushbu maqolada mumtoz adabiyotda nafs talqini ,tarbiyalash va kamolot bosqichlari sari olib  chiqish bilan barkamol insonni-komil insonni tarbiyalash g`oyalarihaqida so`z yuritiladi.Mumtoz adabiyotda nafs talqini va uni Qur`oni Karimda  ,hadislarda va keying  bosqichlarda  nafs tarbiyasi va kamolot tushunchasi haqida turli timsollar vositasida aytib o`tiladi .Sevimli shoirlarimiz Erkin Vohidov va Abdulla Oripov ijodlaridan olingan she`rlar orqali nafs tushunchasi yaqqol bo`y ko`rsatadi.Nafsga oid timsollar, tashbehlar orqali o`quvchi ongida tez singdiriladi. 

В статье рассматриваются вопросы развитие коммуникативной креативности у младших школьников на основе образовательных технологии.

Mazkur ishda zamonaviy 5G tarmoqlarining yuqori trafik zichligi va murakkab protokol tuzilmasi sharoitida tarmoq xavfsizligini ta’minlash muammosi ko‘rib chiqilgan. Tadqiqotda xeshga asoslangan tahdidlarni aniqlash algoritmlari (HbDR) taklif etilib, ularning ishonchliligi va samaradorligi statistik ko‘rsatkichlar – TP, FP, FN, TN asosida aniqlik (accuracy), aniqlik darajasi (precision), eslash (recall) va F1 ko‘rsatkichlari yordamida baholangan. Tahlil natijalariga ko‘ra, Hash4 algoritmi eng yuqori samaradorlik ko‘rsatkichlariga ega bo‘lib, real vaqtli tarmoq xavfsizligi monitoringi uchun eng ma’qul variant sifatida tavsiya etiladi. Shuningdek, turli protokollar (NGAP, GTP, SCTP) bo‘yicha tahdidlarni aniqlash natijalari keltirilib, ularning har biri uchun aniqlik va yolg‘on ogohlantirish darajalari baholangan.

В статье рассматриваются направления совершенствования управления производственными ресурсами в мясомолочном животноводстве с целью повышения экономической эффективности. Проанализированы особенности использования кормов, труда и земельных ресурсов в современных аграрных хозяйствах. Обоснована необходимость внедрения ресурсосберегающих технологий и экономически обоснованного планирования. Представлены расчёты, подтверждающие влияние рационального управления ресурсами на снижение себестоимости и повышение рентабельности продукции. Полученные результаты могут быть использованы при разработке программ развития животноводства в сельскохозяйственных регионах.

This article discusses the crucial role of modern dictionaries in social development and their importance in shaping the thinking of the younger generation. It emphasizes the need to create educational, philological, and encyclopedic dictionaries in accordance with modern demands. The article also highlights the necessity of developing electronic corpus-based dictionaries and adopting the achievements of global lexicography to improve Uzbek lexicography.

Mazkur maqolada O’zbek, Ingliz va Nemis tillarining nazariy fonologiya sohasining kelib chiqishi tarixi ilk bosqichidagi umumiy va o’ziga hos jihatlari yuqoridagi tillar doirasida qiyosiy tahlil qilingan. Ushbu tadqiqotni olib borishda tipologik va chog’ishtirma metodlardan foydalanildi. Unda Eski ingliz va qadimgi yuqori nemistillari, rivojlanish davridagi katta farqqa qaramay, fonologik sathi bir-biriga o’xshashligi, qadimgi turkiy til esa so’z urg’usining beqarorligi bilan farqlanishi o’rganildi. Tillarni diaxronik fonologiyasini qiyoslashga qaratilgan izlanishlar najtijasida tilshunoslar va o’quvchilarga turli fonologik qoidalarga ega tillarni o’rganish yoki tarjima qilishdagi qiyinchiliklarni tushunishi yanada osonlashadi.

Maqolada matematika darslarida interfaol metodlardan foydalanish imkoniyatlari va afzalliklari xususida so`z yuritiladi. Bunda uzluksiz ta’lim tizimi xodimlari, pedagog-o‘qituvchilar tomonidan zamonaviy ta’lim texnologiyalarining mohiyatidan xabardorliklari hamda ularni ta’lim jarayonida samarali qo‘llay olishlari, shuningdek, ta’lim jarayonini tashkil etishga nisbatan ijodiy yondashuvning qaror topishi muhim ahamiyat kasb etadi.

Maqolda o‘quvchilarga imlo qoidalarini o‘rgatish, xususan, kakografiya yo‘li, ya’ni maqsadli ravishda xatolarga yo‘l qo‘yilgan matnni o‘quvchilarga tuzatish usuli haqida fikr yuritilgan.

Fizika hamda informatika o’qituvchisidan fundamental bilim va uni o’qitishning zamonaviy uslubiyotidan yetarli bilimga ega bo’lish talab etiladi. Shuning uchun fizikani o’qitish uslubiyotida zamonaviy talablarni e’tiborga olib didaktikaning an’anaviy tomonlarini saqlab qolgan holda zamonaviy didaktika asosi yangi pedagogik va kompyuter texnologiyalariga asoslangan ta’lim texnologiyalarini yaratish davr taqozosidir. Mavjud adabiyotlar tahlili shuni ko’rsatoqdaki, axborot texnologiyalarining multimedia vositalari asosida o’quv-materiallarini obrazli ko’rinishda ifodalashdek muhim imkoniyat mavjud. Ma’lumotlarni matn sifatida emas, balki obrazlar vositasida taqdim etish axborot texnologiyalarining ta’lim tizimida o’ziga xos inqilobiy jarayon ekanligidan dalolat beradi.

Ushbu maqolada inglizt tilini o'qitishda kompyuter texnologiyalaridan foydalanish xususiyatlariga   oid   mulohazalar   keltirilgan.   Asosiy   e’tibor   axborot texnologiyalaridan nazariy va amaliy foydalanishga va talabalarning mustaqil ishlarida ingliz tilini o'rganish uchun ushbu yondashuvning afzalliklari taqdim etilgan.

Mazkur maqolaning asosiy mazmunini boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarining innovatsion faoliyatga tayyorlash bo‘yicha o‘rganilgan nazariy va ilmiy-amaliy ma’lumotlar asosida shaxsga yo‘naltirilgan ta’limdan foydalanish hamda foydalanishdan ko‘zlanadigan maqsadlar haqidagi fikr-mulohazalar boyitadi.

Mazkur maqolaning asosiy mazmunini boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarining o‘qish darsligini shakllantirishda  ta’lim klasteridan foydalanish bo‘yicha o‘rganilgan nazariy va ilmiy-amaliy ma’lumotlar asosida shaxsga yo‘naltirilgan ta’limdan foydalanish hamda foydalanishdan ko‘zlanadigan maqsadlar haqidagi fikr-mulohazalar boyitadi.

В статье рассматриваются вопросы создания коллаборативную среду в начальной школе как эффективная форма организации урока в условиях повышения качества образования.

This article discusses the science of sociolinguistics, its object of study, language and social relations, language and society relations, the impact of changes in society on language, which emerged at the intersection of linguistics with sociology.

Статья посвящена социально-философскому анализу влияния глобализации на систему среднего профессионального образования (СПО) в Узбекистане. Рассматриваются изменения в образовательной системе в условиях глобализации, акцентируя внимание на экономических и социальных аспектах. Глобализация интегрирует национальные образовательные системы в мировое образовательное пространство, что приводит к внедрению рыночных механизмов в сферу образования. В статье анализируются реформы в системе СПО Узбекистана, направленные на повышение конкурентоспособности образовательных программ и соответствие требованиям глобальной экономики. Рассматриваются также социально-философские изменения, такие как трансформация роли образования, формирование нового типа специалиста, развитие социальных мобильностей и доступности образования. Оцениваются вызовы и перспективы, связанные с глобализацией, и подчеркивается необходимость создания адаптивной образовательной системы, способной отвечать требованиям современного общества.

This article examines the twin phenomena of lexical economy – minimizing redundancy by reusing existing lexical entries – and semantic expansion – broadening or adding new senses to terms to meet communicative needs in specialized domains. Drawing on classical economy principles (Zipf, 1949; Martinet, 1955), generative lexicon theory (Pustejovsky, 1995), and recent corpus-based studies of lexical innovation (Sornig, 1981; Renouf & Bauer, 2000), it analyzes mechanisms of polysemy emergence and strategies for balancing brevity and expressivity in terminography. Practical recommendations for corpus-driven term extraction and dynamic definition drafting conclude the study.

The article compares how business discourse is realised in contemporary English language and Uzbek language print publications. Using a corpus of forty articles (twenty from leading British and U S business newspapers and magazines, twenty from major Uzbek newspapers and periodicals, all 2023–2024), the study undertakes (i) a qualitative discourse pragmatic reading of genre, stance and interpersonal positioning, and (ii) a quantitative mapping of key business terms, loan word density and metadiscoursal markers. Results indicate that English texts display a condensed, data driven argumentative style reliant on acronyms and nominal groups, whereas Uzbek texts mix formal register with persuasive rhetoric and a markedly higher proportion of unassimilated English loanwords. Sociolinguistically, loans are linked to prestige and global orientation, yet they co-exist with indigenous neologisms promoted by language policy initiatives. Findings contribute to cross linguistic business communication studies and have implications for translators and journalism educators.

This article analyzes the formation of the cluster system in agriculture and modern methods of its effective management. Agro-clusters are considered as a system that ensures interconnected processes of production, processing, storage, and marketing. The paper explores the legal and economic foundations of cluster activities, mechanisms of state support, innovative management models, and opportunities for digitalization. Furthermore, it offers recommendations aimed at improving the efficiency of agricultural clusters.

Duodenal ulcer perforation is still a common complication of chronic peptic ulcer disease. Despite the wide spread use of anti‑secretory and H. pylori eradication therapy, the incidence of perforated duodenal ulcer (PDU) has changed little. Most of the literature pertaining to the situation in the developed world, showed that the disease is largely confined to the elderly patients taking ulcerogenic medications. The situation in the developed nations is summed up by Johnson: “The surgeon’s major role in the management of peptic ulcer disease will be the performance of life‑saving emergency operations in the elderly unfit patient.” In contrast to the developing world, the patients are younger and have a long life‑time of potentially useful activity ahead of them as anti‑secretory and anti‑H. pylori eradication drugs are been freely used, we had expected an improvement in this disease condition.

Острый панкреатит (ОП) - одно из наиболее распространенных заболеваний желудочно-кишечного тракта, ведущее к физическим и финансовым потерям. Заболеваемость ОП во всем мире варьирует от 4,9 до 73,4 случаев на 100000 населения и имеет выраженную тенденцию к росту. В России частота этого заболевания колеблется от 10 до 13% от общего количества пациентов, страдающих хирургической патологией органов брюшной полости.

The fighting methods of our ancestors who lived in ancient times and raised them to the level of art. It is known from their graves that the peoples of Central Asia who lived in this period mainly practiced their fighting methods on horseback. In addition, in ancient times, various stone weapons were used, including spears, bows, shields and other weapons.

The incidence and prevalence of chronic kidney disease (CKD) continue to rise worldwide. Increasing age, diabetes, hypertension, and cigarette smoking are well-recognized risk factors for CKD. Chronic obstructive pulmonary disease (COPD) is characterized by chronic airway inflammation leading to airway obstruction and parenchymal lung destruction. Due to some of the common pathogenic mechanisms, COPD has been associated with increased prevalence of CKD.