Том 3 № 23 (2025)

Том 3 № 23 (2025)
Опубликован: 21-06-2025

Статьи

4-6 25 24

INTERNET-MARKETINGNI KICHIK BIZNES SUBYEKTLARINI RIVOJLANTIRISHDAGI AHAMYATI

Oybek Pirmatov

Ushbu maqolada internet-marketingning kichik biznes subyektlarini rivojlantirishdagi o‘rni va ahamiyati tahlil qilinadi. Ishda internet-marketing tushunchasi, uning asosiy yo‘nalishlari va vositalari, kichik biznes faoliyatida qo‘llanishi, O‘zbekistondagi amaliy holat va muammolar yoritilgan.

7-12 21 39

IJTIMOIY SIYOSAT TARIXSHUNOSLIGI

Saydullo Abdulxayev

Mamlakatimizni 2022-2026 yillarga moʼljallangan Yangi Oʼzbekistonning taraqqiyot strategiyasi jamiyatni har tomonlama yangilanishi hamda uning ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishini tezlashtirish boʼyicha strategik yoʼnalishni ishlab chiqdi. Taraqqiyot strategiyasi tomonidan ilgari surilgan vazifalarni – xoʼjalik mexanizmini qayta qurish, siyosiy tizimni isloh qilish, demokratiya va oshkoralikni kengaytirish – amalga oshirish jarayoniida sovetlar mamlakatida oktyabr toʼntarishidan soʼng va fuqarolar urushi yillarida boshlangan ijtimoiy oʼzgarishlarga, jumladan, ijtimoiy siyosat tarixiga qiziqish yanada ortdi. Chunki oʼsha davrda shakllangan ijtimoiy siyosat butun sovetlar davrida oʼz izini qoldirgan va hatto hozirgi kungacha oʼzini namoyon qilib kelmoqda.

13-19 14 12

O‘ZBEK VA INGLIZ TILLARIDA SAVDO TERMINOLOGIYASINI SHAKLLANTIRUVCHI TARIXIY VA LINGVISTIK OMILLAR

Sevara Bozorova

Ushbu maqola o‘zbek va ingliz tillarida savdo terminologiyasining etimologik rivojlanishini o‘rganib, ularning tijorat leksikasini shakllantiruvchi lingvistik ta’sirlarni ko‘rsatadi. Tarixiy o‘zaro ta’sirlar orqali ikkala til ham iqtisodiy o‘zgarishlar va globallashuvni aks ettiruvchi o‘zlashtirilgan atamalarni tilda aks ettiradi. Qiyosiy tahlil o‘zgarib borayotgan tijorat amaliyotlari va madaniyatlararo almashinuvlarga moslashish uchun savdo terminologiyasi qanday rivojlanishini ko‘rsatib, umumiy moslashuvchan jarayonlarni ochib beradi.

20-23 16 20

ELEKTRON TIJORATDA TADBIRKORLARNING HUQUQLRINI HIMOYA QILISHDA FUQAROLIK HUQUQIY USULLARINI QO’LLASH

E’zoza Razzaqova

ushbu tezisda fuqarolik huquqiy usullarini qo’llah mjburiyatlar huquqida qanchalik katta o’ringa egaligi va ularni tadbirkorlarning huquqlarini qo’lolashda tutgan o’rni haqida so’z boradi.

24-33 29 15

XX АСР МАТБУОТИДА ТУРКИСТОНДАГИ ИЖТИМОИЙ – СИЁСИЙ ЖАРАЁНЛАРНИНГ ЁРИТИЛИШИ

Лутфулло Абдулкадиров

Ушбу мақолада ХХ аср бошларида Туркистон минтақасида рўй берган ижтимоий-сиёсий ўзгаришларни миллий матбуот манбалари асосида таҳлил қилишга уринган. Муаллиф мазкур даврда нашр этилган газеталар ва журналлар саҳифаларида миллий мустақиллик, маърифат, ислом қадриятлари, жадидчилик ҳаракати ва замонавий таълим-тарбия масалаларининг қандай ёритилганини кўрсатиб ўтади. Туркистон матбуоти миллий уйғониш жараёнида фаол маърифатпарвар минбар сифатида намоён бўлган. Хусусан, “Тараққий”, “Хуршид”, “Шуҳрат”, “Осиё”, “Тужжор”, “Изҳор ул-Ҳақ” каби нашрлар жадидлар ғояларини ёйиш, таълимни ислоҳ қилиш, миллий ва диний қадриятларни ҳимоя қилиш вазифаларини бажарган. Мақолада шунингдек, матбуот орқали халқ онгида истиқлол ғоясини уйғотиш, янги усул мактабларини оммалаштириш ва илмий билимларни кенг ёйишга қаратилган ҳаракатлар ёритилган. Жадидлар ҳаракати даврида диний ва дунёвий илмлар уйғунлиги, модернизацияга интилиш ва ўзликни англаш жараёнлари муҳим аҳамият касб этган. Бу таҳлиллар Туркистондаги матбуот тарихини, унинг ижтимоий-сиёсий ҳаётдаги ўрнини ва маънавий-маданий ривожланишга қўшган ҳиссасини янада теран англаш имконини беради.

34-36 19 16

“MQM” (MODERN QUALITY MANAGEMENT) ВА “QSS” (QUALITY STANDARDS SPECIALTY) МОДЕЛЛАРИНИНГ КИЁСИЙ ТАХЛИЛИ

Фаррухбек Мадумаров

Бугунги кунда мамлакатимизда саноат корхоналарида маҳсулот ишлаб чиқариш жараёнларида рақамли технологиялардан фойдаланиш бўйича ислоҳотларга устуворлик қаратилиб келинаётганлигини инобатга олган ҳолда, маҳаллий корхоналар фаолиятида маҳсулот сифатини бошқаришда турли моделлардан амалий фойдаланиш имкониятлари мавжуд ҳисобланади. Шу билан биргаликда, моделдан фойдаланиш жараёнида корхоналар томонидан маҳсулот ишлаб чиқаришнинг миллий занжирини шакллантириш асосида унинг миқдор ва сифат кўрсаткичларини мунтазам равишда такомиллаштириб бориш имкониятига эришилади. Қуйида шундай моделларнинг иккитаси қиёсий тарзда таҳлил қилинади.

37-42 26 28

КЎРСАТУВЛАРНИ ҲОДИСА СОДИР БЎЛГАН ЖОЙДА ТЕКШИРИШ ТЕРГОВ ҲАРАКАТИНИНГ АМАЛИЙ АҲАМИЯТИ

Шахзод Суюнов , Яхёбек Абдуғаффоров

Мазкур мақолада кўрсатувларни ҳодиса содир бўлган жойда текшириш тергов ҳаракати сифатидаги ҳуқуқий ва амалий жиҳатлари таҳлил қилинган. Ушбу жараён шахс томонидан берилган кўрсатувларнинг тўғри ёки нотўғрилигини текшириш, жиноят содир бўлган шароитни аниқлаш ва терговни холис юритишда муҳим аҳамият касб этади. Мақолада ушбу тергов ҳаракатининг ҳуқуқий асослари, амалий вазифалари, мисоллар ва халқаро тажрибалар орқали унинг тергов жараёнидаги ўрни ёритилган. Шу билан бирга, бу ҳаракатнинг тергов самарадорлигига таъсири, далиллар базасини мустаҳкамлашдаги ўрни ҳамда инсон ҳуқуқларини ҳимоя қилишдаги ролига алоҳида эътибор қаратилган. Мақолада муаммолар ва самарали ташкил этиш бўйича таклиф ва тавсиялар ҳам баён қилинган.

43-48 28 12

ИШНИ СУДГА ҚАДАР ЮРИТИШДА ДАЛИЛАРНИ ТЎПЛАШНИ ТАКОМИЛЛАШТИРИШ

Зокиржон Жабборов , Самандарҳўжа Бозоров

Мақолада ишни судга қадар юритишда далилларни тўплаш тушунчаси илмий ва қиёсий-ҳуқуқий жиҳатдан таҳлил қилинган. Шу билан бирга, далилларни тўплаш институтини такомиллаштиришга оид тавсиялар илгари сурилган.

49-54 23 12

ШАХСНИ ГУМОН ҚИЛУВЧИ ТАРИҚАСИДА ИШТИРОК ЭТИШИНИ ПРОЦЕССУАЛ ТАРТИБИ ВА АСОСЛАРИНИ ТАКОМИЛЛАШТИРИШ

Нажмиддин Усмоналиев, Дилшод Боймуродов

Мазкур мақолада шахсни гумон қилувчи тариқасида тан олиш ва унинг иштирокини протсессуал расмийлаштиришдаги мавжуд муаммо ва камчиликлар таҳлил қилинади. Шунингдек, хорижий давлатлар тажрибаси асосида такомиллаштириш йўллари таклиф этилади.

55-61 22 22

ФИРИБГАРЛИК ЖИНОЯТИНИ ЗАМОНАВИЙ КЎРИНИШЛАРИ ВА УЛАРНИ ТЕРГОВ ҚИЛИШНИ ТАКОМИЛЛАШТИРИШ

Шукрулло Агоев , Шодиёрбек Қўқонбоев

Мазкур мақолада фирибгарлик жиноятининг замонавий кўринишлари таҳлил қилиниб, уларнинг асосий турлари, амалга ошириш усуллари ва жамиятга салбий таъсири ёритилган. Ахборот технологиялари асосида содир этилаётган фирибгарлик ҳолатларининг ўсиши, интернет орқали амалга ошириладиган янги услублар, шу жумладан, онлайн платформа ва ижтимоий тармоқлардан фойдаланиш каби ҳолатларга алоҳида эътибор қаратилган.

62-67 20 76

СУРУШТИРУВ ВА ДАСТЛАБКИ ТЕРГОВДА ҲИМОЯЛАНИШ ҲУҚУҚИ БИЛАН ТАЪМИНЛАШ

Нажмиддин Усмоналиев, Жамшидбек Мадазимов

Мақолада жиноят иши жараёнида айбланувчи ёки гумон қилингувчи шахснинг ҳимояланиш ҳуқуқи, шунингдек, суруштирув ва дастлабки терговда бу ҳуқуқни таъминлашга доир қонун ва амалий механизмлар кўриб чиқилган. Маълумотлар асосида терговчилар ва прокурорларнинг айбланувчининг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш борасидаги мажбуриятлари ва терговда ҳуқуқий ёрдамни таъминлаш учун зарур бўлган шарт-шароитлар ёритилган. Мақола шунингдек, ҳимояланиш ҳуқуқи бузилса, тергов жараёнининг аниқ ва холис бўлишининг муаммоларини ҳам кўрсатиб ўтади.

68-72 40 20

JINOYAT PROTSESSIDA ISHTIROK ETIUVCHI SUBYEKTLAR

Shukrullo Agoyev, Javlonbek Mardonov

Jinoyat protsessida ishtirok etuvchi subyektlar jinoyat ishlarini ko‘rib chiqish va adolatni ta'minlashda muhim o‘rin tutadi. Ushbu mavzu jinoyat-protsessual huquqning asosiy tamoyillari va subyektlarning funksional rollarini o‘rganishga qaratilgan. Asosiy e'tibor sud, prokuratura, advokatlar va boshqa tomonlarning jinoyat protsessidagi ishtirokini huquqiy mezonlar asosida ko‘rib chiqishga qaratiladi. Shuningdek, bu subyektlarning o‘zaro munosabatlari va ularning huquqiy mas'uliyati o‘rganiladi.

73-78 31 32

JINOYATGA OID MALUMOTLARNI KO'RIB CHIQISH TARTIBI

Axrorjon Ashirboyev, Salohiddin Olimov

Mazkur maqolada jinoyatga oid ma'lumotlarni ko'rib chiqish tartibi batafsil tahlil qilingan. Jinoyat ishini ko'rib chiqish jarayoni tergov, sud va jazo choralari bosqichlaridan iborat bo'lib, har bir bosqichda amalga oshiriladigan asosiy amallar tushuntirilgan. Tergov bosqichida jinoyatni sodir etgan shaxsni aniqlash va dalillarni to'plash jarayoni, sud jarayonida esa ayblanuvchi va boshqa tomonlar o'rtasidagi huquqiy munosabatlar ko'rib chiqiladi. Suddan so'ng apellyatsiya va kassatsiya tartibida qarorlar qayta ko'rib chiqilishi mumkin. Jinoyat turlariga qarab (masalan, o'ldirish, kiberjinoyatlar, poraxo'rlik) ma'lumotlarni ko'rib chiqish usullari o'zgarishi mumkin. Maqola jinoyatga oid ma'lumotlarni ko'rib chiqishda adolat va qonun ustuvorligini ta'minlashda muhim rol o'ynaydi, shu bilan birga, har bir bosqichni to'g'ri va samarali amalga oshirish zarurligini ta'kidlaydi.

79-84 32 18

ИШНИ СУДГА ҚАДАР ЮРИТИШДА АХБОРОТ ТЕХНОЛОГИЯЛАРИДАН ФОЙДАЛАНИШНИ ТАКОМИЛЛАШТИРИШ

Шахзодбек Суюнов , Иброҳим Ортиқов

Ишни судга қадар юритиш босқичида ахборот технологияларидан фойдаланишнинг процессуал асослари вааҳамиятини ўрганиш, жиноятларга қарши курашиш, жиноятларниолдини олиш, очиш ва самарали тергов қилишда ижобий тажриба ҳамда ҳуқуқни мухофаза қилувчи органлар ходимларини ахборот технологиялари билан ишлаш жараёнидаги камчиликлар ва муаммоларини ҳал қилишда ўрганилган масалалар ёритилган.

85-90 39 45

OʻZBEKISTON RESPUBLIKASIDA JINOYAT ISHINI SUDGA QADAR YURITUVCHI ORGANLARNING HAMKORLIGINI TA’MINLASHNI YANADA TAKOMILLASHTIRISH

Axrorjon Ashirboyev, Sanjar Po’latov

Ushbu maqolada Oʻzbekiston Respublikasida jinoyat ishlarini sudga qadar yurituvchi organlar (jinoiy sudlov, tergov, prokuratura va ichki ishlar organlari) oʻrtasidagi hamkorlikni takomillashtirish masalalari tadqiq qilinadi. Jinoyat protsessining samaradorligi va huquqiy tartibni ta’minlashda ushbu organlarning oʻzaro muvofiqlashtirilgan faoliyati ahamiyatli hisoblanadi. Maqolada hamkorlikning huquqiy asoslari, amaliyotdagi kamchiliklar, xorijiy tajribalar va takomillashtirish yoʻllari tahlil qilinadi. Xususan, axborot almashinuvi, qonuniy tartibga solish va texnologiyalardan foydalanish orqali samaradorlikni oshirish boʻyicha tavsiyalar keltirilgan.

91-96 66 18

EKSPERTIZA TEKSHIRUVLARI UCHUN NAMUNALAR OLISH TUSHUNCHASI VA TARTIBI. NAMUNA OLISH HUQUQIGA EGA BO‘LGAN SHAXSLAR VA ORGANLAR

Axrorjon Ashirboyev , Ahrorjon Rasulov

Mazkur maqolada ekspertiza tekshiruvlari uchun namunalar olish tushunchasi va uning huquqiy tartibi yoritilgan. Namuna olish jarayoni, tekshiruvlar uchun zarur bo‘lgan namunalarni olishda yuridik me'yorlar va tartib-qoidalar muhim rol o‘ynaydi. Namuna olish huquqiga ega bo‘lgan shaxslar va organlar, shu jumladan, ekspertlar, huquqni muhofaza qilish organlari va boshqa tegishli tashkilotlar haqida batafsil ma'lumot berilgan. Maqola shuningdek, namunalar olishning amaliyotdagi dolzarbligi va ekspertiza jarayonidagi o‘rni to‘g‘risida muhim nuqtalarni ko‘rib chiqadi.

97-99 24 17

O‘QUVCHILARNING LUGʻAT BOYLIGINI OSHIRISHGA YO‘NALTIRILGAN INNOVASION YONDASHUVLAR

Sojida Allayarova , Xushnuda Bahriyeva

Bolalar uchun maktab ta’limi faqat asosiy bilimlarni yetkazish, shaxsiy qobiliyatlarini rivojlantirish, psixologik to‘siqni bartaraf etishdan iborat va bu kuch bilan emas, balki oson va qulay, ko‘ngilochar usullardan foydalangan holda amalga oshirilishi kerak.

100-102 36 47

BOLALIKDAGI TRAVMALAR VA ULARNING KATTALIKKA TA’SIRI

Diyora Hayitova

Travma — bu odam boshidan kechirgan og‘ir stressli hodisalarga nisbatan normal moslashish qobiliyatining buzilishi. Bu hodisa shaxsning hayoti, sog‘ligi yoki xavfsizligiga tahdid solgan yoki o‘zini shunday his qilgan holatda yuzaga keladi.Travma bu – odam o‘zini xavf ostida, ojiz, boshqaruvni yo‘qotgan holda his qiladigan voqea yoki voqealar natijasida yuzaga keladigan psixologik jarohatdir. Bessel van der Kolk o‘zining mashhur asari "The Body Keeps the Score" (2014)da ta’kidlaydiki, travma inson miyasi, tanasi va hissiy tizimiga chuqur singib qoladi va har qanday eslatma uni yana faollashtirishi mumkin. Travmaning asosiy turlari:

103-108 11 23

ИСТОРИЯ НAУЧНОЙ ДEЯТEЛЬНОСТИ AКAДEМИИ НAУК УЗБEКИСТAНA В ГОДЫ ВТОРОЙ МИРОВОЙ ВОЙНЫ

Исмoил Сaлoмoв

Дaннaя стaтья пoсвящeнa знaчeнию сoздaния Aкaдeмии нaук Узбeкистaнa в гoды Втoрoй мирoвoй вoйны и сoдeржит инфoрмaцию o дeятeльнoсти Aкaдeмии нaук Узбeкистaнa в гoды вoйны, ee нaучных нaпрaвлeниях, нaучнo-исслeдoвaтeльских учрeждeниях и стaнциях, кoтoрыe рaбoтaл в нeм. В стaтьe тaкжe гoвoрится o тoм, чтo Aкaдeмия нaук стaлa oсoбoй oтрaслью рaзвития нaуки в Узбeкистaнe в гoды вoйны, и кaкиe нaпрaвлeния oхвaтывaли oснoвныe нaпрaвлeния нaучных исслeдoвaний. 

109-116 17 23

O‘ZBEK VA INGLIZ TILLARIDA SAVDO TERMINOLOGIYASINI SHAKLLANTIRUVCHI TARIXIY VA LINGVISTIK OMILLAR

Sevara Bozorova

Ushbu maqola o‘zbek va ingliz tillarida savdo terminologiyasining etimologik rivojlanishini o‘rganib, ularning tijorat leksikasini shakllantiruvchi lingvistik ta’sirlarni ko‘rsatadi. Tarixiy o‘zaro ta’sirlar orqali ikkala til ham iqtisodiy o‘zgarishlar va globallashuvni aks ettiruvchi o‘zlashtirilgan atamalarni tilda aks ettiradi. Qiyosiy tahlil o‘zgarib borayotgan tijorat amaliyotlari va madaniyatlararo almashinuvlarga moslashish uchun savdo terminologiyasi qanday rivojlanishini ko‘rsatib, umumiy moslashuvchan jarayonlarni ochib beradi.

117-118 16 12

КАНАЛ ТАРМОҚЛАРИДАН БЎЛАДИГАН ФИЛЬТРАЦИЯ ЖАРАЁНИНИ ВА КОЛЛЕКТОР-ЗОВУРЛАР ТАРМОҚЛАРИНИНГ ИШОНЧЛИЛИГИНИ ОШИРИШ

Умиджон Садиев , Ўктам Жовлиев , Мамлакат Хўжақулова, Шахноза Атажонова

Фильтрация таъсирида шаклланадиган гидравлик қаршиликларни ҳисоблашнинг назарий асослари В.М. Шестаков [5], А.Я. Олейник [6], В.Н. Щедрин [7] ва бошқа тадқиқотчиларнинг илмий ишларида таҳлил қилинган.

119-123 25 16

CHET EL INVESTITSIYALARI VA INFRATUZILMA LOYIHALARINING HUDUDIY IQTISODIY RIVOJLANISHDAGI O‘RNI: QASHQADARYO VILOYATI MISOLIDA

Oybek Valiyev , Jonibek Umrzoqov

Ushbu tezis O‘zbekistonning Qashqadaryo viloyati misolida to‘g‘ridan-to‘g‘ri xorijiy investitsiyalar (TTXI) va infratuzilma rivojlanishining hududiy iqtisodiy o‘sishga ta’sirini o‘rganadi. Mamlakat iqtisodiy liberallashtirish siyosatini jadallashtirayotgan bir paytda, xorijiy kapitalni jalb etish va zamonaviy infratuzilmalarni barpo etish mintaqaviy raqobatbardoshlikni oshirish va iqtisodiy tengsizlikni kamaytirishning asosiy vositalariga aylangan. Statistik tahlil va sifatli (intervyu, kuzatuv) yondashuvlar orqali olib borilgan ushbu tezis TTXI oqimlarining tarmoqlar bo‘yicha taqsimoti, infratuzilma yutuqlari va ularning sanoat unumdorligi, bandlik va hududiy tenglikka ta’sirini baholaydi.

124-`126 28 18

IT OLAMIGA ILK QADAM BOSHLANG’ICH TA’LIMDAN BOSHLANADI

Dilfuzaxon Rahmonova , Maftunaxon Shokirova , O.O. Parpiyev

Mazkur maqolada zamonaviy axborot texnologiyalarining jamiyat hayotidagi o‘rni va ularni o‘rgatishda boshlang‘ich ta’lim bosqichining roli haqida so‘z yuritiladi. IT savodxonligini erta yoshdan shakllantirish, o‘quvchilarda algoritmik tafakkur, raqamli madaniyat va xavfsizlikni rivojlantirish zarurligi asoslab beriladi. Shuningdek, xorijiy va mahalliy tajribalar tahlil qilinib, taklif va tavsiyalar bildiriladi.

127-130 30 14

MIRZACHOʻL HUDUDI TUPROQLARIDAN SAMARALI FOYDALANISH SAMARADORLIGINI OSHIRISH

Muxlisa Rasulova , S.A. Xurramov

Mazkur tezisda Mirzacho‘l hududi tuproqlarining agrokimyoviy va agrotexnik holatini chuqur tahlil qilgan holda, ularning unumdorligini oshirish yo‘llari ko‘rib chiqiladi. Tuproq tarkibidagi organik moddalar, namlik darajasi, sho‘rlanish holati hamda yer resurslaridan oqilona foydalanish mexanizmlari o‘rganiladi. Shuningdek, resurs tejamkor texnologiyalar, ekin almashinuvi va meliorativ tadbirlar orqali samaradorlikni oshirish bo‘yicha amaliy takliflar berilgan.

131-133 58 45

ELEKTROMOBILLAR DVIGATELLARINING TUZILISHI VA ISHLASH PRINSIPI

Sirojiddin Mutalibov

Ushbu maqola elektromobillar dvigatellarining tuzilishi va ishlash prinsipiga bag‘ishlangan. Maqolada elektromobil dvigatellarining asosiy turlari, ularning konstruktiv xususiyatlari va energiya o‘zgartirish jarayonlari atroflicha yoritiladi. Shuningdek, doimiy magnitli sinxron dvigatellar, asinxron dvigatellar va boshqa zamonaviy texnologiyalarning afzalliklari va kamchiliklari tahlil qilinadi. Ishlash prinsipi elektromagnit induksiya va energiya samaradorligi nuqtai nazaridan tushuntiriladi. Maqola elektromobillar sohasidagi so‘nggi yutuqlar va kelajakdagi rivojlanish istiqbollariga ham to‘xtalib o‘tadi. Ushbu ish muhandislik sohasi mutaxassislari, talabalar va elektromobillar texnologiyasiga qiziquvchilar uchun foydali manba bo‘lib xizmat qiladi.

134-136 31 15

“YASHIL IQTISODIYOT”NI RIVOJLANTIRISH YO’NALISHLARI

Sitora Qurbonova

Bugungi kunda atrof-muhit muhofazasi va tabiiy resurslardan oqilona foydalanish global miqyosda eng dolzarb muammolardan biriga aylangan. Shu nuqtayi nazardan, iqtisodiy rivojlanish va ekologik barqarorlikni uyg‘unlashtirishni nazarda tutuvchi “yashil iqtisodiyot” konsepsiyasi jahon hamjamiyati diqqat markaziga tushib bormoqda. “Yashil iqtisodiyot” konsepsiyasi insoniyatning cheklangan tabiiy resurslardan samarali foydalanishini, ekologik xavfsizlikni ta’minlashni va barqaror iqtisodiy o‘sishga erishishni ko‘zlaydi.

`137-140 15 15

TA’LIM MUASSASALARI BOSHQARUVIDA KADRLARNING HARD VA SOFT SKILLARINI RIVOJLANTIRISH YO`LLARI

A. Mamasoatov

Ta’lim muassasalari boshqaruvida rahbarlarning ko‘nikmalari bo‘yicha so‘nggi yillarda ko‘plab tadqiqotlar o‘tkazildi. Kotler (2020) o‘zining “Management and Leadership in Education” asarida ta’lim rahbarlarining moliyaviy boshqaruv ko‘nikmalari muassasa samaradorligiga bevosita ta’sir qilishini ta’kidlaydi. Uning fikricha, moliyaviy resurslarni samarali boshqarish ta’lim loyihalarini moliyalashtirish va infratuzilmani rivojlantirishda muhim ahamiyatga ega. Shu bilan birga, Goleman (2018) “Emotional Intelligence in Leadership” asarida emotsional intellektning rahbarlik samaradorligidagi rolini ta’kidlab, soft skilllarning jamoaviy ishda muhim ekanligini ko‘rsatadi. Goleman rahbarlarning o‘z va xodimlarning his-tuyg‘ularini boshqarish qobiliyati ularning qaror qabul qilish jarayonlariga ijobiy ta’sir qilishini ta’kidlaydi.

141-143 18 11

INNOVATIVE METHODS AND TECHNOLOGIES IN LANGUAGE TEACHING

Surayyo Allaberdiyeva

This article examines the role of innovative methods and technologies in foreign language teaching, their integration into the educational process, and their impact on improving learning outcomes. Through the use of modern approaches such as multimedia tools, ICT, distance and blended learning, gamification, project-based instruction, and interactive strategies, students’ motivation, engagement, and independent thinking are enhanced. The paper analyzes how innovation fosters creativity and develops communicative competence in language learning.

144-145 22 16

INKLYUZIV TA'LIMDA IJTIMOIY-EMOTSIONAL KOMPETENSIYALARNI RIVOJLANTIRISH

Guljan Klishbaeva

Ushbu maqolada inklyuziv taʼlim tizimida o'quvchilarning ijtimoiy-emotsional kompetensiyalarini rivojlantirishning ahamiyati, usullari va samarali usullari yoritiladi. Taʼlim jarayonida o'quvchilarning o'zini anglash, boshqa narsalarni, ijtimoiy munosabatlarni yo'lga qo'yishni muhim o'rin tutadi. Inklyuziv sinflarda bu ko'rinishdagi asosni rivojlantirish orqali ta'lim sifatini va o'quvchilarga tashqi muhitni mumkin bo'ladi.

146-147 15 20

MODERN METHODS OF CASTING FERROUS AND NON-FERROUS METALS

Muhayo Abdusattorova , Manzura Kambarova

This article analyzes modern technologies of casting ferrous and non-ferrous metals, their impact on industrial production, and the level of efficiency. The advantages of automated, high-pressure, vacuum, and 3D printer-based casting methods are considered from the perspectives of production quality and environmental safety. The analysis is based on statistical data related to the metallurgical industry of Uzbekistan.

148-150 21 14

OPTIKA BO‘LIMINI O‘QITISHNI TAKOMILLASHTIRISH

Asqar Yeraliyev

Mazkur maqolada optika bo‘limini o‘qitishni zamonaviy pedagogik texnologiyalar asosida takomillashtirish masalasi ko‘rib chiqiladi. Fizika fanining optika bo‘limi nazariy tushunchalar bilan birga, ko‘plab amaliy tajriba ishlarini talab qiladi. Shuning uchun ta’lim jarayonida innovatsion usullardan, interfaol metodlardan, laboratoriya ishlaridan samarali foydalanish orqali o‘quvchilarda chuqur tushuncha shakllantirish yo‘llari tahlil qilinadi.

151-153 24 15

ЭМОЦИИ В СПОРТЕ: ПОДАВЛЕНИЕ, КОНТРОЛЬ, ПЕРЕЖИВАНИЕ. САМОРЕГУЛЯЦИЯ ЭМОЦИОНАЛЬНЫХ СОСТОЯНИЙ

Елена Зотова

В статье рассматриваются эмоции как фактор результативности выступления спортсмена на соревновании. Выявлено значение эмоций, так как они оказывают влияние на способность спортсменов справляться со стрессом. Это связано с тем, что понимание эмоций других людей, умение сопереживать текущему эмоциональному состоянию другого человека, управление своими эмоциями и эмоциями других, контроль эмоциональных проявления влияет на моделирование спортивной деятельности. В статье описываются пути преодоления негативных эмоций и выбор адекватного способа управления эмоциями.

154-156 35 50

AVTOMOBILLARGA SAMARALI TEXNIK XIZMAT KO'RSATISHNI TASHKIL ETISHNING TEXNOLOGIYALARI

Abdurahmon Ergashev , D. O’rinov

Ushbu maqola avtomobillarga texnik xizmat ko'rsatishni tashkil etishning zamonaviy texnologik yondashuvlariga bag'ishlangan. Maqolada texnik xizmat ko'rsatish turlari, rejalashtirish, diagnostika, avtomatlashtirish va yangi texnologiyalarning qo'llanilishi yoritiladi. Shuningdek, kelajakdagi rivojlanish tendensiyalari va innovatsion usullar tahlil qilinadi. Maqola avtomobil sohasi mutaxassislari va xizmat ko'rsatish markazlari rahbarlari uchun foydali ma'lumotlar taqdim etadi.

157-159 44 24

ALEKSANDR FAYNBERG: SO‘Z ORQALI KO‘NGILLARNI ZABT ETGAN SHOIR

Aziza Erkinboyeva , Mohinbonu Mardonova

Mazkur maqola O‘zbekiston xalq shoiri, tarjimon va publitsist Aleksandr Faynbergning boy va sermazmun ijodiy merosi haqida bo‘lib, uning hayoti va adabiy faoliyatidagi chuqur badiiy tamoyillar, millatlararo do‘stlikka qo‘shgan hissasi, tarjimonlikdagi yutuqlari va adabiyotda tutgan o‘rni ilmiy-nazariy jihatdan tahlil qilinadi. Faynberg ijodining umumiy poetik ruhiyati, O‘zbekiston madaniy hayotidagi ahamiyati yoritiladi.

160-163 31 16

THE USE OF MIND MAPS FOR VOCABULARY EXPANSION IN FOREIGN LANGUAGE ACQUISITION

Dilsora Ashurova

Foreign‐language learners often struggle to move new lexical items from short-term exposure to durable, retrievable knowledge. Cognitive research suggests that visual–verbal integration, association density, and generative processing all facilitate lexical retention, yet classroom practice still relies heavily on de-contextualised word lists and rote repetition. The present study investigates the effectiveness of mind mapping as a vocabulary-building technique in an English-as-a-foreign-language (EFL) context. Sixty intermediate Uzbek university students were divided into experimental and control groups. Over ten weeks the experimental group constructed handwritten and digital mind maps that connected target words to semantic neighbours, collocations, images, and L1 equivalents, while the control group used traditional notebook glossaries. The findings support dual-coding, generative learning, and cognitive-load theories, suggesting that mind maps can be a cost-effective, scalable tool for vocabulary expansion.

164-166 21 18

O‘QUVCHILARDAGI KREATIVLIKNI RIVOJLANTIRISHNING KREATIV PEDAGOGIKASI ASOSLARI

Madina Safarova

Mazkur maqolada boshlang’ich sinf o’quvchilarining kreativligini rivojlantirishning krteativ pedagogikasi, kreativ shaxsni shakllantirish va rivojlantirish bosqichlari, metod va texnologiyalari haqida fikr yuritilgan.

167-169 27 14

РОДЫ И ЖАНРЫ ХУДОЖЕСТВЕННОЙ ЛИТЕРАТУРЫ

Гульнозахон Юнусова

В статье дана информация о родах и жанрах художественной литературы, а также приведены примеры жанров.

170-173 59 20

INNOVATSION PEDAGOGIK FAOLIYAT TUSHUNCHASINING ILMIY MANBALARDA YORITILISHI

Dilshoda Eshmuminova

Mazkur maqolada innovatsion pedagogik faoliyat tushunchasining mazmuni, mohiyati va ilmiy-nazariy asoslari chuqur tahlil etilgan. O‘zbekiston hamda xorijiy mamlakatlar tajribasi asosida innovatsion faoliyatni tashkil etish, uni pedagogik jarayonga integratsiyalash, pedagogik faoliyatda innovatsion yondashuvlar va texnologiyalarni tatbiq etish bilan bog‘liq dolzarb masalalar yoritilgan. Turli ilmiy manbalar, jumladan, zamonaviy pedagogika, psixologiya, didaktika va axborot texnologiyalari sohasidagi tadqiqotlar asosida innovatsion pedagogik faoliyatning shakllanishi va rivojlanish dinamikasi ochib berilgan. Shuningdek, maqolada innovatsion pedagogik faoliyatni amalga oshirishda uchraydigan muammolar va ularni bartaraf etish yo‘llari bo‘yicha ham ilmiy xulosalar berilgan. Tadqiqotlar natijasida innovatsion pedagogik faoliyat nafaqat ta’lim sifatini oshiruvchi omil, balki pedagogik jarayonni isloh qiluvchi strategik vosita sifatida namoyon bo‘layotgani isbotlangan.

174-177 43 17

MAKTABGACHA YOSHDAGI IQTIDORLI BOLALAR BILAN ISHLASH METODIKASI

Shodiya Sirojiddinova

Maqolada maktabgacha taʼlim tashkilotlarida tarbiyalanayotgan iqtidorli bolalar bilan olib boriladigan ta’lim-tarbiya jarayonlarini tashkillashtirish va takomillashtirish masalalari yoritilgan.

178-181 55 35

COGNITIVE-SEMANTIC LINGUISTICS: THE MAPPING OF MEANING BY THE MIND AND EXPERIENCE

Sitora Samandarova

This article explores Cognitive-Semantic Linguistics, a subfield of cognitive linguistics that emphasizes the intrinsic connection between language, thought, and human experience. Rejecting the classical view of semantics as a direct mapping of language onto objective reality, this paradigm argues that meaning is shaped by cognition, embodiment, and cultural interaction. Key theoretical foundations include Conceptual Metaphor Theory, Image Schemas, Frame Semantics, and Mental Spaces, all of which illustrate how language reflects and structures human conceptualization. The article further discusses Cognitive Grammar, highlighting how grammar itself carries semantic weight, and explores the cross-cultural dimensions of metaphor and meaning. Practical applications span language education, political discourse analysis, artificial intelligence, and literary interpretation. While the approach faces critiques for its reliance on introspection and lack of formalization, it remains a powerful interdisciplinary framework for understanding how language functions as a mirror of the mind and a product of embodied, culturally situated experience.