May, 2025-Yil
375
XIX ASR OXIRI XX ASR BOSHLARIDA TURKISTONDA MAHALLIY
MATBUOTNING VUJUDGA KELISHI VA RIVOJI
Muyiddinov Bekali Bahodir o’g’li
Osiyo xalqaro universiteti, “Ijtimoiy fanlar va texnika fakulteti
Tarix va filologiya kafedrasi tarix fani o’qituvchisi
Teshayeva Shahzoda Rahimovna
Osiyo Xalqaro universiteti Ijtimoiy fanlar va texnika fakulteti
Tarix ta’lim yo’nalishi ikkinchi bosqich talabasi
https://doi.org/10.5281/zenodo.15477314
Annotatsiya. XIX asrning ikkinchi yarmida Rossiya imperiyasi tomonidan bosib olingan
O’rta Osiyo hududlarida yashovchi xalqlarning siyosiy, iqtisodiy, ijtimoiy va madaniy hayotida
keskin o’zgarishlar yuz berdi. Shu bilan birga XX asr boshlarida o’lkamizda matbuot dastlab rus
ma’muriyati so’ngra jadid namoyondalari tomonidan rivoj topishi borasida harakatlar boshlandi.
Kalit so’zlar: Matbuot, Turkiston gazetasi, mafkura,”Ruskiy Turkistan”, “Taraqqiy”
Toshkent, Jadid, “Samarqand”, mahalliy, Mahmudxo’ja Behbudiy, Munavvarqori
Abdurashidxonov, Abdulla Avloniy, Abdurauf Fitrat.
XIX asr oxiri XX asr boshlarida Turkistonda yuz bergan siyosiy, ijtimoiy va madaniy
o’zgarishlar natijasida milliy matbuot shakllana boshladi. Bu davr Rossiya imperiyasi
mustamlakachiligi kuchaygan, ammo shu bilan birga jadidchilik harakati orqali xalq orasida
uyg’onish boshlangan davr edi. Aynan shu jarayonlar natijasida o’lka matbuoti ham rivojlanish
yo’liga tushdi. Turkistonda ilk matbuotning shakllanish tarixi 1870-yil aprelda chiqa boshlagan
“Turkiston viloyatining gazeti” bilan boshlangan. “Turkiston general-gubernatorligi buyrug’i
bo’yicha ushbu oydan boshlanib “Turkiston gazeti” chiqadur. Ushbu gazetalarda barcha
xaloyiqg’a ma’lum bo’lmoq uchun general-gubernatorni har turli farmoni izhor qilinur va yana
har turli yangi xabarlar, savdo to’g’risida yozilur va yana Toshkand va g’ayri shaharlarda bo’lg’on
hodisa-voqealar yozilur”, deyilgan edi gazetaning dastlabki sonlaridan birida. Turkistonda
ruslashtirish siyosatini amalga oshirishda rus hukumati turli usul va vositalardan foydalandi. Bu
usullardan biri targ’ibot-tashviqot bo’lib, hatto yerli xalq vakillari faoliyatidan ham ustamonlik
bilan foydalandi. Ana shu maqsadda “Turkiston viloyatining gazeti” general-gubernatorlik
qoshida chop etilayotgan “Turkestanskiye vedomosti” gazetasiga ilova sifatida chiqarila
boshlangan edi. O’lka hayotini butun muammolari bilan yoritadigan, milliy masalalarni keng
qamrab olgan va dunyodagi ijtimoiy-siyosiy o’zgarishlar haqida xolis axborot bera oladigan
May, 2025-Yil
376
matbuot kerak edi. Bunday matbuotni yaratishni esa taqdir taqozosi bilan jadidlar o’z zimmasiga
oldilar. XX asr boshida jiddiy tus olgan jadidchilik faoliyatining eng muhim tarmog’i bo’lmish
milliy matbuotning shakllanishi muhim ahamiyatga ega voqea sifatida maydonga keldi. Turkiston
matbuoti tarixida bu gazetalar kabi uzoq muddat davomida uzluksiz chiqqan boshqa davriy nashr
bo’lgan emas. Bu gazetalar mustamlakachi ruslarning Turkiston ma’muriyati mablag’i hisobidan
nashr qilinib, shu ma’muriyatning rus va o’zbek tilidagi rasmiy matbuot nashri vazifasini o’tagan
va o’lkada mustamlakachilik siyosatini o’tkazish vositasi bo’lib xizmat qilgan. Birinchi rus
inqilobi (1905-1907) dan so’ng rus hukumati sarosimaga tushib qoldi va matbuot sohasida biroz
yon berishga majbur bo’ldi. Ilg’or musulmon ziyolilari bu vaziyatdan foydalanib, davriy nashrlar
chiqarish to’g’risida ruxsatnoma olishga erishadilar. Shunday qilib, avval Toshkentda, keyinroq
Samarqand, Qo’qon va Buxoroda birin-ketin ijtimoiy-siyosiy va adabiy mazmundagi bir qator
o’zbek tilidagi davriy nashrlar paydo bo’ldi. Ularning tashkilotchilari, muharrir va mualliflari XIX
asr oxiri XX asr boshlarida Turkistonda ma’rifatchilik zamirida yuzaga kelgan jadidchilik
harakatining mafkurachilari bo’lishdi. Jadidlar rus istilochilari va mahalliy mustabidlar tazyiqi
ostida qolgan Turkiston o’lkasini savodli, ma’rifatli, taraqqiyotga erishgan, obod yurtga aylantirish
orzusi bilan yashadilar va matbuotni shu orzuga erishish yo’lidagi qudratli vosita deb bildilar.
Turkiston jadidlarining yetakchi namoyondalari Mahmudxo’ja Behbudiy, Munavvarqori
Abdurashidxonov, Abdulla Avloniy, Abdurauf Fitratlar taraqqiyparvar yo’nalishdagi o’zbek
matbuotini shakllantirishga juda katta hissa qo’shdilar. 1905-yildagi inqilobiy to’lqinlarning
tasirida “Ruskiy Turkistan” va “Samarqand” gazetalarining rahbarligi bolsheviklar qo’liga o’tib
ketdi. Podsho hukumati bu gazetalar faoliyatini taqiqlab qo’ygach ular o’z nomlarini o’zgartirib:
“Turkiston”, “Vperyod”, “Ruskiy Turkistan”, “Zarafshan”, “Novoy Samarqand”, “Ruskiy
Samarqand” nomlari ostida chiqarila boshlaydi. 1906-yilga kelib bu gazetalarni chop etish
umuman taqiqlab qo’yiladi. XX asrning boshlariga kelib mahalliy milliy matbuotni yo’lga qo’yish
borasidagi say-harakatlar ijobiy yakunlanadi. 1906-yilda Toshkentda birinchi marta o’zbek tilida
“Taraqqiy” gzetasi chiqariladi. Bu o’zbek milliy matbuotining ilk debochasi sifatida tarixga kiradi.
Shundan so’ng birin - ketin, yangi-yangi matbuot organlari vujudga kela boshlaydi. Toshkentda
“Sadoi Turkiston” gazetasi jadidlar tomonidan chiqarila boshlaydi. Ma’lum muddat Turkistonda
matbuot to’xtab qoldi, bunga sabab, hukumatning matbuot bo’yicha senzurasining kuchayishi
bo’ldi. 1913-yildan boshlab yana matbuot nashrlarining yo’lga qo’yilganligini kuzatamiz.
1920-yilda Bokuda nashr etilgan "Fuqaro fuyuzato" jurnalida e’lon qilingan yuqorida tilga
olingan Turkistonda matbuot nomli maqolasida Cho’lpon mahalliy matbuot faoliyati, uning xalq
hayoti va siyosiy voqelikda tutgan o’rniga shunday baho bergan edi: Eski vaqtlarda: Matbuot
May, 2025-Yil
377
yettinchi davlatdir, derlar edi. Bu so’z, bu da’vo endi-da ahamiyatini yitirmabdir. Bu kunda
matbuotning ahamiyati buyukdir. Xususan, Sharq xalqi bu kun matbuotning ahamiyatini
tushunmishdir. Buyuk inqilob olamining ketishidan bexabar yotgan sharqliklarni uyg’otmish,
qonsiz tomirlariga qon, "yashamak uchun muboraza edajak" muqaddas qon savk etmishdir.
Qamoqda matbuotni ajnabiylarga - xorijliklarga maxsus bir "shay" bilan sharqlilar bukun uni izlar,
topar, uning ustida mulohaza yuritarlar. Olamning tugul, hatto shaharning hayotiga-da ko’zining
ichi bilan boqqan ko’yli, kandli bu kun ko’yning tashqarisida, yiroqlarda tantanali, muborazali va
o’ziga ham taalluqli bo’lgan hayotni bilmoq va o’rganmoq istab ta’qib etadilar”.
Xulosa o’rnida shuni aytish lozimki Tukistonda milliy ozodlik uchun xalqni savodli,
ma’rifatli qilish uchun ishlab chiqarilgan gazetalar ma’lum muddat bo’lsada yashab xalqni drdini
byon qila oldi. Yurtimizning mustaqilligi tufayli biz endilikda tarixiy merosimizni haqqoniy
o’rganishga va baholash imkoniyatiga ega bo’ldik. Mustaqil O’zbekiston Respublikasi Oliy
Kengashi 1993-yilda “Taraqqiy” gazetasining birinchi soni chiqqan 27 iyun sanasini o’zbek
matbuotchilarining kasb bayrami sifatida nishonlash to’g’risida maxsus qaror qabul qildi. Bu
milliy matbuotimizning xalqimiz ravnaqidagi beqiyos xizmatiga berilgan munosib bahodir.
Foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati:
1.
Muyiddinov, B. (2023). XII-XIII ASRLAR DAVRIDA BUXORODA ILM – FANNING
RIVOJLANISHI. SCHOLAR, 1(28), 341–345.
https://doi.org/10.5281/zenodo.10027071
2.
Muyiddinov Bekali. (2023). MO’G’ULLAR BOSQINI DAVRIDA BUXORONING
AYANCHLI
TAQDIRI. TADQIQOTLAR.UZ, 25(2),
212–215.
Retrieved
from
http://tadqiqotlar.uz/index.php/new/article/view/308
3.
Muyiddinov Bekali. (2023). THE ROLE OF BUKHARA AND OTHER CITIES IN THE
MILITARY
ART
AND
ARMY
STRUCTURE
OF
KHOREZMSHAHS
.
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ, 35(3), 55–58.
https://www.newjournal.org/index.php/01/article/view/10035
4.
Muyiddinov, B. (2024). BARTHOLD'S "СОЧИНЕНИЯ. ТОМ I. ТУРКЕСТАН В
ЭПОХУ МОНГОЛЬСКОГО НАШЕСТВИЯ" THE HISTORY OF THE CREATION OF
THE
WORK.
MODERN
SCIENCE
AND
RESEARCH,
3(1),
699–
https://doi.org/10.5281/zenodo.10552555
5.
Muyiddinov, B. (2024). THE ROLE OF MILITARY REFORMS IN THE BUKHARA
KHANATE IN THE LIFE OF THE STATE UNDER THE SHAYBANIDS. MODERN
SCIENCE AND RESEARCH, 3(2), 646–648.
May, 2025-Yil
378
6.
MB Bahodir o’g’li. (2024). Military Art of Turkish Khaganate in the Early Middle Ages.
European Journal of Innovation in Nonformal Education, 4(16), 223–227.
https://inovatus.es/index.php/ejine/article/view/2705/2586
7.
XORAZMSHOHIDLAR DAVLATI HAYOTIDA TURKON XOTUNNING O’RNI.
(2024). MEDICINE,
PEDAGOGY
AND
TECHNOLOGY:
THEORY
AND
PRACTICE, 2(4),
463-
https://universalpublishings.com/index.php/mpttp/article/view/5192
8.
Muyiddinov Bekali Bahodir o'g'li. (2024). The coronation and campaigns of Alexander
The Great. МЕДИЦИНА, ПЕДАГОГИКА И ТЕХНОЛОГИЯ: ТЕОРИЯ И
https://doi.org/10.5281/zenodo.11222912
9.
Muyiddinov Bekali. (2024). COVERAGE OF LEGAL ISSUES IN "AVESTO".
МЕДИЦИНА, ПЕДАГОГИКА И ТЕХНОЛОГИЯ: ТЕОРИЯ И ПРАКТИКА, 2(6),
https://doi.org/10.5281/zenodo.12191420
10.
MUYIDDINOV BEKALI, & QORYOG’DIEV Z. (2022). ABOUT THE CONQUEST
OF BUKHARA BY THE KHOREZMSHAHS. International Journal of Philosophical
Studies
and
Social
Sciences, 2(3),
158–161.
Retrieved
from
https://www.ijpsss.iscience.uz/index.php/ijpsss/article/view/383
11.
Muyiddinov Bekali Bahodir o’g’li. (2024). History of State Institutions in the Kushan
State, Which Founded Statehood on the Territory of Central Asia. EUROPEAN
JOURNAL OF INNOVATION IN NONFORMAL EDUCATION, 4(9), 184–188.
Retrieved from
https://inovatus.es/index.php/ejine/article/view/4070
12.
Bahodir o’g’li, M. B. (2024). Avesto is an Ancient Written Monument Containing
Information About the Life of the Peoples of Central Asia.
Miasto Przyszłości
,
53
, 970–
https://miastoprzyszlosci.com.pl/index.php/mp/article/view/4982
13.
Muyiddinov Bekali. (2024). SOMONIYLAR DAVLATIDA HARBIYLARGA
BERILGAN E'TIBOR VA HARBIY SAN'AT.
https://doi.org/10.5281/zenodo.14209121
14.
Muyiddinov
Bekali.
(2024).
O'ZLIKNI
NAMOYON
QILISHDA
XALQ
DOSTONLARINING AMALIY AHAMIYATI VA KITOBIY DOSTONLARNING
https://doi.org/10.5281/zenodo.14528916
15.
Sadullayev Umidjon Shokir o'g'li, Muyiddinov Begali Bahodir o'g'li, & Boltayev Oxun
Obid
o'g'li.
(2025).
IBN
SINONING
FALSAFIY
May, 2025-Yil
379
16.
Sadullayev Umidjon Shokir o'g'li, Muyiddinov Begali Bahodir o'g'li, & Boltayev Oxun
Obid o'g'li. (2025). YOSHLAR DUNYOQARASHI SHAKLLANISHIDA MILLIY
TARBIYA VA TAʼLIMNING AHAMIYATI.
https://doi.org/10.5281/zenodo.14606021
17.
Sadullayev Umidjon Shokir o'g'li, Muyiddinov Begali Bahodir o'g'li, & Boltayev Oxun
Obid o'g'li. (2025). BUXORO AMIRLIGIDA 1900-1910-YILLARDAGI IJTIMOIY-
https://doi.org/10.5281/zenodo.14606101
18.
Muyiddinov Bekali. (2025). ILK O'RTA ASRLARGA OID MUG' ARXIVINING
https://doi.org/10.5281/zenodo.14680881
19.
Muyiddinov Bekali Bahodir o'g'li, & Tursuntoshova Sabrina Toshpo'lat qizi. (2025). ABU
RAYHON
BERUNIY
ILMIY
MEROSIDA
TARIX
FANINING
https://doi.org/10.5281/zenodo.14735052
20.
Gadayeva Mohigul Muxamedovna, Toshpo`latova Shaxnoza Shuhratovna, & Muyiddinov
Bekali. (2025). TARIX DARSLARINI O`QITISHDA INTERFAOL METODLARNING
https://doi.org/10.5281/zenodo.14863055
21.
Muyiddinov Bekali, Toshpo'latova Shaxnoza Shuhratovna, & Gadayeva Mohigul
Muxamedovna.
(2025).
TEMURIYLAR
DAVRIDA
KUTUBXONACHILIK,
HUJJATCHILIK
VA
ISH
YURITISHNING
O'ZIGA
https://doi.org/10.5281/zenodo.14863114
22.
Toshpo'latova Shaxnoza Shuhratovna, Gadayeva Mohigul Muxamedovna, & Muyiddinov
Bekali. (2025). BO'LAJAK O'QITUVCHILARNING PEDAGOGIK-PSIXOLOGIK
TAYYORGARLIGINI
TARKIB
TOPTIRISH
https://doi.org/10.5281/zenodo.14863169
23.
Muyiddinov Bekali. (2025). BUXORO AMIRLIGIDA DASTLABKI ARXIVLARNI
https://doi.org/10.5281/zenodo.14902908
24.
Muyiddinov Bekali Bahodir o'g'li, & Teshayeva Shahzoda Rahimovna. (2025, февраль
19). QADIMGI MISRDAN DARAK BERUVCHI TUTANXAMON - SIRLI FIR'AVN
https://doi.org/10.5281/zenodo.14894992
25.
Muyiddinov
Bekali.
(2025).
RESPUBLIKAMIZDA
ARXIVLARNING
SHAKLLANISHI
VA
TARMOQLI
RAVISHDA
KENGAYIB
https://doi.org/10.5281/zenodo.15023257
26.
Muyiddinov Bekali Bahodir o'g'li, & Teshayeva Shahzoda Rahim qizi. (2025). MIRZO
ULUG'BEKNING "TARIXI ARBA-ULUS" ASARI O'RTA OSIYO TARIXINI
May, 2025-Yil
380
27.
Yuldosheva Feruza Yashin qizi, Muyiddinov Bekali Bahodir o'g'li, & Xayrullayev Umid
Fayzullo o'g'li. (2025, апрель 5). AMIR TEMUR VORISLARI: SIYOSIY, HARBIY VA
MADANIY MEROSNING DAVOMIYLIGI.
https://doi.org/10.5281/zenodo.15160941
28.
Yuldosheva Feruza Yashin qizi, Muyiddinov Bekali Bahodir o'g'li, & Xayrullayev Umid
Fayzullo o'g'li. (2025, апрель 5). JAHONDA KINO SAN'ATINING RIVOJI VA ARXIV
https://doi.org/10.5281/zenodo.15160951
29.
Xayrullayev Umidjon Fayzulo o'g'li, Muydinov Bekali Bahodir o'g'li, & Yuldosheva
Feruza Yashin qizi. (2025, апрель 5). POLSHANING I JAHON URUSHIDAN KEYINGI
https://doi.org/10.5281/zenodo.15160956
30.
Yarashova Mohlaroyim Shuxrat qizi, Muyiddinov Bekali Bahodir o'g'li, & Yuldosheva
Feruza Yashin qizi. (2025, май 6). RAQAMLASHTIRISH OMILLARI:KELAJAK
https://doi.org/10.5281/zenodo.15346907
31.
Ярашова, М. . (2024). ЖАҲОН ЭТНОЛОГИЯСИ ФАНИ ВА УНИ ЎҚИТИШНИНГ
ЗАМОНАВИЙ МЕТОДОЛОГИЯСИ.
Modern Science and Research
,
3
(10), 362–368.
Retrieved from
https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/44901
32.
Ярашова, М. (2024). БУХОРО ВОҲАСИДА МАТО ВА МАТО ТАЙЁРЛАШ
УСУЛЛАРИ.
Modern Science and Research
,
3
(11), 782–787. Retrieved from
https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/48057
33.
Yarashova Mohlaroyim Shuhratovna. (2024). Muyiddin Ibn Arabiyning Tasavvuf
Ta’limotida Tahsil Olgan Ayol Ustozlari Va Ta’lim Bergan Ayol Shogirdlari.
Miasto
Przyszłości
,
52
,
622–625.
Retrieved
from
https://miastoprzyszlosci.com.pl/index.php/mp/article/view/4679
34.
Yarashova, M. (2024). ILK O’RTA ASR MANBALARIDA KIYIM-KECHAKLAR VA
ULAR BILAN BOG’LIQ ATAMALAR TAVSIFI.
Modern Science and Research
,
3
(12),
621–632.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/science-
35.
Ярашова, М. (2025). ПАРАНЖИ ВА УНИНГ ЎРГАНИЛИШ ТАРИХИ.
Modern
Science
and
Research
,
4
(1),
160–168.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/60323
36.
Yarashova, M., Sa’dullayev, U., & Yo’ldosheva, F. (2025). BUXORO VOHASI
AYOLLARINING AN’ANAVIY BOSH KIYIMLARI- DO‘PPI VA RO‘MOL.
Modern
Science
and
Research
,
4
(1),
600–607.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/64116
May, 2025-Yil
381
37.
Yarashova , M. ., & Sultonova, M. (2025). BUXORO VOHASI DAFN MAROSIMI
KIYIMLARI VA ULAR BILAN BOG’LIQ IRIM-SIRIMLAR.
Modern Science and
Research
,
4
(1),
352–358.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/science-
38.
Yarashova,
M.
(2025).
EDVARD
TAYLOR
–ETNOLOGIYADA
EVOLYUTSIONISTIK MAKTAB ASOSCHISI.
Modern Science and Research
,
4
(2),
1005–1012.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/science-
39.
Yarashova, M., Yuldosheva, F., & Haqqulov, M. (2025). TA’LIM OLISH TARTIBI:
YANGILANISH VA O’ZGARISHLAR. MASOFAVIY, DUAL VA INKLYUZIV
TA’LIM.
Modern
Science
and
Research
,
4
(2),
73–80.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/70712
40.
Haqqulov,
M.,
Yarashova,
M.,
&
Yuldosheva,
F.
(2025).
ТARIXIY
KARTOGRAFIYANING ASOSIY YO‘NALISHLARI, SHAKLLANISHI VA
TARAQQIYOTI.
Modern Science and Research
,
4
(2), 81–91. Retrieved from
https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/70714
41.
Gulyamov, A., Yarashova, M., & Karimov, S. . (2025). O‘RTA ASRLARDA G‘ARBIY
YEVROPADA SHAHAR-QAL’A, SHAHAR-CHERKOV, SAVDO O‘BYEKTI
AHAMIYATIGA OID SHAHARLARNING VUJUDGA KELISHI.
Modern Science and
Research
,
4
(3),
122–131.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/science-
42.
Yarashova , M. . (2025). IBN ARABIYNING INSON BORLIG‘IGA DOIR
QARASHLARI: ILM, RUH VA HAQIQAT.
Общественные науки в современном
мире: теоретические и практические исследования
,
4
(1), 72–74. извлечено от
https://inlibrary.uz/index.php/zdif/article/view/64262
Gulyamov, A., Yarashova, M., & Karimov, S. (2025). РОЛЬ ХАНА УЗБЕКА В
РАСПРОСТРАНЕНИИ ИСЛАМА В ЗОЛОТОЙ ОРДЕ.
Modern Science and
Research
,
4
(3),
146–154.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/science-
44.
Yuldosheva, F., Haqqulov, M., & Yarashova, M. (2025). QADIMGI TURKIY
XALQLARDA “QUT” MAROSIMI XUSUSIDA.
Modern Science and Research
,
4
(3),
132–136.
Retrieved
from
May, 2025-Yil
382
45.
Yarashova
,
M.,
&
Rahimova,
N.
(2025).
JADIDCHILARNING
MA‘RIFATPARVARLIK
HARAKATLARI
VA
ULARNING
XALQ
MA‘NAVIYATINI YUKSALTIRISHDAGI O’RNI.
Modern Science and Research
,
4
(3),
398–408. Retrieved from
https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/7306
Yarashova, M. (2025). TAQINCHOQLAR VA ULARNING AHOLI ETNIK HAYOTIDA
TUTGAN O’RNI.
Modern Science and Research
,
4
(3), 778–790. Retrieved from
https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/72864
47.
Gulyamov, A., Yarashova, M., & Karimov, S. (2025). BUXORO VOHASIDA MATO
VA MATO TAYYORLASH USULLARI. PAXTA. G‘UZAK. JUN. XALAJI. BO‘Z.
OLACHA. BEQASAM. BAXMAL. ADRAS.
Modern Science and Research
,
4
(3), 330–
https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/73808
48.
Xayrullayev , U., Sadullayev, U. ., Yarashova, M., & Boltayev, O. (2025). XIX ASR
OXIRI XX ASR BOSHLARIDA QO‘SHNI DAVLATLARNING POLSHAGA
NISBATAN YURITGAN SIYOSATI.
Modern Science and Research
,
4
(3), 420–432.
Retrieved from
https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/74107
49.
Yarashova, M., & Rahimova , N. (2025). FAYZULLA XO’JAYEV ILMIY
FAOLIYATINING DASTLABKI DAVRI.
Modern Science and Research
,
4
(3), 448–457.
Retrieved from
https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/74113
50.
Boltayev , O., Yarashova , M. ., Xayrullayev, U. ., & Sadullayev, U. (2025). OYROT
QABILASI VA ULARNING DAVLATCHILIK ASOSLARING SHAKLANISHIGA
UMUMIY TAVSIF.
Modern Science and Research
,
4
(3), 600–608. Retrieved from
https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/75573
51.
Yarashova, M., Boltayev, O. ., Xayrullayev, U., & Sadullayev, U. (2025). BUXORO
VOHASI AYOLLARINING AN’ANAVIY LIBOSLARI (XIX ASR OXIRI XX ASR
BOSHLARIDA).
Modern Science and Research
,
4
(3), 571–581. Retrieved from
https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/75785
52.
Yarashova, M. (2025). FRANS BOAS: ETNOANTROPOLOGIYA, MADANIYAT VA
IRQIY
DISKRIMINATSIYAGA
QARSHI
KURASH.
Modern
Science
and
Research
,
4
(4),
595–607.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/science-
53.
Yarashova, M., & Rahimova, N. . (2025). TURKISTON O’LKASIDA YOSH
BUXOROLIKLAR HARAKATI.
Modern Science and Research
,
4
(4), 404–415.
Retrieved from
https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/81338
May, 2025-Yil
383
54.
Yarashova, M., Haqqulov, M., & Muyiddinov, B. . (2025). BUXORO QO’RBOSHILAR
TARIXIDA
O’CHMAS
NOM
QOLDIRGAN,
BUXORO
QAHRAMONI
IBROHIMBEK.
Modern Science and Research
,
4
(4), 388–397. Retrieved from
https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/81187
55.
Haqqulov, M. ., Yarashova, M., & Muyiddinov , B. . (2025). SHARAFIDDIN ALI
YAZDINING “ZAFARNOMA” ASARI TAHLILI.
Modern Science and Research
,
4
(4),
398–408.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/science-
56.
Gulyamov, A. ., Yarashova , M., & Boltayev, O. . (2025). G’ARBIY YEVROPA
SHAHARLARI VUJUDGA KELISHINING O’ZIGA XOS XUSUSIYATLARI.
Modern
Science
and
Research
,
4
(4),
487–496.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/82190
57.
Yarashova, M., Boltayev, O., & Gulyamov, A. (2025). ILK BOSMA NASHRLAR
TARIXI: KITOB MADANIYATINING BOSHLANISHI.
Modern Science and
Research
,
4
(4),
512–519.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/science-
58.
Yarashova, M., Muyiddinov, B., & Yuldosheva, F. (2025). RAQAMLASHTIRISH
OMILLARI:KELAJAK ASOSIY SOHASI.
Modern Science and Research
,
4
(5), 101–
https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/85863
59.
Yarashova, M., Muyiddinov, B. ., & Yuldosheva, F. . (2025). TADQIQOTLARDA
MANBALARNI O’RGANISH: ANIQLASH, TIKLASH, TAHLIL QILISHNING
AHAMIYATI.
Modern Science and Research
,
4
(5), 238–245. Retrieved from
https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/85827
60.
Boltayev, O., Gulyamov, . A. ., & Yarashova , M. (2025). NEMISLAR VA ULARNING
MARKAZIY OSIYO XALQIGA TA’SIRI.
Modern Science and Research
,
4
(5), 177–185.
Retrieved from
https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/86566
61.
Xayrullayev, U. (2024). THE IDEA THAT MADE THE OTTOMAN STATE GREAT
(RED APPLE II). Modern Science and Research, 3(2), 1071-1073.
62.
Xayrullayev, U. (2024). BRIEFLY ABOUT THE" RED APPLE" MYTHOLOGY OF
THE TURKS. Modern Science and Research, 3(1), 568-572.
63.
Umidjon, X. (2024). Literacy and Information Exchange in the Ancient East and West.
EUROPEAN JOURNAL OF INNOVATION IN NONFORMAL EDUCATION, 4(3),
179-183.
May, 2025-Yil
384
64.
Xayrullayev, U. (2024). THE POSITION OF CENTRAL ASIAN GOVERNORSHIPS
DURING THE PERIOD OF THE TURKISH KHANATE AND THE ARAB INVASION.
65.
Xayrullayev, U. (2024). EFTALLAR DAVLATI VA TURK XOQONLIGIDA
HUKMDORLIK LEGITIMATSIYASI. Modern Science and Research, 3(12), 843-851.
66.
Haqqulov, M. (2025). NARSHAXIYNING" BUXORO TARIXI" ASARI TAHLILI.
Modern Science and Research, 4(4), 1036-1045.
67.
Haqqulov, M. (2025). THE DEVELOPMENT OF THE SCIENCE OF HADITH IN
HISTORICAL ANALYSIS. Modern Science and Research, 4(4), 467-474.
68.
Haqqulov, M. (2025). AMIR TEMUR VA TEMURIYLAR DAVRI TARIXIY
GEOGRAFIYASI. Modern Science and Research, 4(3), 584-593.
69.
Haqqulov, M., & Sadulloyeva, M. (2025). THE TEACHER-STUDENT RELATIONSHIP
BETWEEN IMAM AL-BUKHARI AND IMAM AT-TIRMIDHI. Modern Science and
Research, 4(3), 440-447.
70.
Haqqulov, M., Yarashova, M., & Muyiddinov, B. (2025). SHARAFIDDIN ALI
YAZDINING “ZAFARNOMA” ASARI TAHLILI. Modern Science and Research, 4(4),
398-408.
71.
Yuldosheva, F. . (2024). MIRZO ULUG’BEK KUTUBXONASI VA BUGUNGI
TAQDIRI. Modern Science and Research, 3(12), 741–749. Retrieved from
https://inlibrary.uz/index.php/-research/article/view/58564
72.
Yuldosheva , F. . (2024). BOLA TUG’ILISHI BILAN BOG’LIQ MAROSIMLAR
O’ZBEK XALQI HAYOTINING AJRALMAS QISMI SIFATIDA. Modern Science and
Research, 3(11), 788–791. Retrieved from
https://inlibrary.uz/index.php/science-
73.
Yarashova Mohlaroyim Shuxrat qizi, Muyiddinov Bekali Bahodir o'g'li, & Yuldosheva
Feruza Yashin qizi. (2025). TADQIQOTLARDA MANBALARNI O'RGANISH:
ANIQLASH,
TIKLASH,
TAHLIL
QILISHNING
https://doi.org/10.5281/zenodo.15349494
