Том 4 № 4 (2025)

Global iqtisodiy noaniqlik sharoitida banklar turli tashqi va ichki tahdidlarga duch kelmoqda — iqtisodiy inqirozlardan tortib siyosiy beqarorlikgacha. Stress-testlar bugungi kunda banklarning barqarorligini ta’minlash uchun eng muhim vositaga aylangan. Ushbu jarayon banklarga turli sharoitlarda, jumladan iqtisodiy inqirozlar, valyuta kurslarining keskin o’zgarishi yoki foiz stavkalarining o’zgarishi kabi eng yomon holatlar yuz berishi ehtimolini oldindan prognoz qilish imkonini beradi. Stress-testlarning tijorat banklaridagi o’rni juda katta, chunki ular bankning moliyaviy barqarorligini baholashga yordam beradi va bu o’zgarishlarga qanday tayyor turish kerakligini ko’rsatadi.

The article examines the prospects for improving and developing online banking services in commercial banks of the Republic of Uzbekistan. The state of development of remote banking services in the practice of commercial banks of Uzbekistan is analyzed based on the collected statistical data.

So‘ngi yillarda Yangi O‘zbekistonda aksiyadorlik jamiyatlari milliy iqtisodiyotning istiqbolini belgilashda ko‘proq rol o‘ynamoqda va ular ishlab chiqarish ko‘lamini kengaytirish, hamda yangi ish o‘rinlarini yaratish orqali muhim ijtimoiy-iqtisodiy funksiyalarni bajarmoqda. Shu bilan bir paytda, mamlakatimizdagi aksariyat aksiyadorlik jamiyatlarida zamonaviy boshqaruv tizimining sust faoliyati korporativ boshqaruvni samarali tashkil etish, ichki va tashqi investitsiyalarni jalb etishni kengaytirish, istiqbolli korporativ strategiyani amalga oshirish va shu kabi boshqa ustuvor vazifalarni hal etishni kechiktirmoqda.

This article investigates morphonological alternations in English, Uzbek, and Russian, employing a comparative-typological approach. The focus lies on identifying commonalities and divergences in how these languages handle sound changes within morphemes. The analysis reveals that while all three languages exhibit instances of vowel and consonant alternations, the underlying mechanisms and the extent of their occurrence vary significantly. The study contributes to a deeper understanding of the phonological and morphological processes at play in these languages, offering insights into their typological classification and historical development.

Chronic kidney disease (CKD) from chronic non-communicable diseases occupies one of the leading places in terms of disability and mortality of patients, this pathology affects not only the adult population, but also children in various age categories. According to epidemiological data, 9.1% of the world population suffers from chronic kidney disease (CKD) with an increase in this pathology by 29.3% from 1996 to 2020, while a considerable percentage is occupied by the child population [2]. From the side of dental status, children with CKD have various variations. In this regard, raising the awareness of pediatricians about the impact of the underlying somatic disease on the oral health of children is an urgent issue.

Maclura pomifera, ko'proq "osage orange" deb ataladigan bu o'simlik, Moraceae oilasiga mansub bo'lib, asosan Shimoliy Amerikada tarqalgan. Uning o'ziga xos xususiyatlari va ko'p qirrali foydalanish imkoniyatlari bu o'simlikni xalqaro miqyosda qiziqish uyg'otadigan ob'ektga aylantirmoqda.

Maqolada Van Gison bo'yash usulida o'rganilgan tajriba hayvonlaridan biri bo'lgan kalamush jigarining tashqi o't yo'llarining umumiy gistologik tuzilishi va elastik tolalarni Veygert bo'yash usuli bo'yicha ilmiy ma'lumotlar keltirilgan.

Mazkur maqolada haydovchilarning yo‘llarda harakatlanish madaniyati tahlil qilingan. Harakatlanish madaniyati tushunchasi, uning jamiyatdagi ahamiyati, yo‘l harakati qoidalariga rioya qilishning ijtimoiy va huquqiy ahamiyati, shuningdek, yo‘llarda xavfsizlikni ta’minlash bo‘yicha takliflar keng yoritilgan. Asosiy diqqat haydovchilarning xulq-atvori, qoidabuzarliklarning salbiy oqibatlari va madaniyatni oshirish yo‘llariga qaratilgan.

Ushbu maqolada Alisher Navoiyning oshiqona g‘azallari chuqur o‘rganilib, ularning mazmun-mohiyati va badiiy xususiyatlari tahlil qilingan. G‘azallarning she’riy san’atlar bilan bezatilishi, obrazlilik, tashbeh va ramziy ifodalar keng ochib berilgan. Asarda berilgan g‘azallar to‘liq shaklda keltirilib, ularning nazmiy tahliliga alohida urg‘u berilgan.

Mazkur maqolada Mirzo Ulug‘bekning "To‘rt ulus tarixi" asarining leksikologik jihatlari o‘rganilgan. Asarda qo‘llanilgan so‘z boyligi, terminlar, arabcha va forscha o‘zlashmalar, hamda eski turkiy so‘zlar misollar bilan tahlil qilingan. Bu orqali asarning o‘ziga xos lingvistik va madaniy ahamiyati ochib beriladi.

In the rapidly evolving landscape of engineering, architecture, and product development, modern automated design systems (ADS) have emerged as a transformative force, enabling faster, more accurate, and cost-effective solutions. These systems leverage cutting-edge technologies such as artificial intelligence (AI), machine learning (ML), and generative design to streamline the design process and improve overall efficiency. By automating various stages of design, ADS allow professionals to quickly generate multiple design alternatives, reduce human error, and optimize designs for performance, cost, and sustainability. This paper explores the key features, benefits, and advancements of modern automated design systems, highlighting their role in reshaping industries and offering a glimpse into the future of design automation. As these systems continue to evolve, their potential for enhancing collaboration, reducing operational costs, and fostering innovation in design will be further realized, leading to groundbreaking solutions across multiple sectors.

This articlе еxaminеs thе challеngеs associatеd with translating Еnglish phrasеological units into othеr languagеs, particularly Uzbеk. It еxplorеs thе cultural and linguistic barriеrs that complicatе dirеct translation, highlighting kеy difficultiеs such as lack of dirеct еquivalеnts, cultural diffеrеncеs, and sеmantic ambiguity. Various translation stratеgiеs, including thе usе of еquivalеnt еxprеssions, dеscriptivе translations, and culturally adaptеd altеrnativеs, arе analyzеd. Thе study еmphasizеs thе importancе of phrasеological units in translation studiеs and thеir rolе in prеsеrving linguistic richnеss and cultural nuancеs. Undеrstanding and applying appropriatе translation tеchniquеs can significantly improvе thе quality of translatеd tеxts and еnhancе cross-cultural communication.

Yurtimizda qo‘llanilish doirasi juda keng jazo turlaridan hisoblangan ham asosiy ham qo‘imcha jazo hisoblanagan maxsus huquqdan mahrum etish jazosi - muayyan shaxsni unga berilgan maxsus huquqdan (transport vositalarini boshqarish huquqidan, ov qilish huquqidan) mahrum qilish chorasi jinoyat ishlari bo‘yicha tuman (shahar) sudi tomonidan uch yilgacha muddatga qo‘llaniladi. Bunday huquqdan mahrum qilish muddati o‘n besh kundan kam bo‘lmasligi kerak

The principles of improving language competences in non-philological education focus on enhancing students' practical language skills, making them effective communicators in real-world contexts. The core principles include a communicative approach that emphasizes interaction, task-based learning to solve real problems, and personalized instruction tailored to students' needs and interests. Additionally, an integrated skills approach ensures that all language skills (reading, writing, speaking, listening) are developed simultaneously. Cultural awareness, the use of authentic materials, and continuous feedback further support language development. Gradual progression in language complexity, combined with motivation-driven teaching and technology integration, creates a dynamic and supportive learning environment that fosters both proficiency and confidence in non-philological students. These principles aim to equip students with the linguistic tools necessary for both professional and everyday communication.

Пословичная языковая картина мира представляет собой уникальное явление, обладающее рядом характерных черт. Она отражает особенности мышления, характера и отношений, присущие определённому социокультурному обществу. Пословицы и поговорки служат своеобразными ключами к пониманию традиций, обычаев, примет и представлений, которые являются важными элементами формирования и передачи культурно-исторического опыта. Пословицы и поговорки представляют собой не только хранилище знаний, но и средство образного выражения этих знаний. Они позволяют нам увидеть мир глазами представителей определённой культуры и понять их отношение к различным явлениям действительности.

Сопоставительный когнитивный анализ концепта «гостеприимство» в английском и русском языках обнаруживает как общее, так и различия. Если первые объясняются универсалиями и сходством материального и духовного мира в мышлении, культуре, то вторые – наличием различий в тех же областях. В статье мы останавливаемся в основном на типичных различиях концепта «гостеприимство», репрезентируемых фразеологизмами, соответственно на различиях во фразеологической картине мира английского и русского языков. Концепт «гостеприимство» относится к концептам, отмеченным лингвокультурной спецификой и, соответственно, характеризующим носителей английской и русской лингвокультур.

Ushbu maqolada ingliz va o‘zbek frazeologik qatlamlari gender tadqiqotlari nuqtai nazaridan o‘rganiladi. Mazkur madaniyatlarda ayollik va erkaklik olami lisoniy tasvirining gender tahlili har xil til vakillarining umumiy va farqli xususiyatlarini aniqlash imkonini beradi. Ingliz va o‘zbek frazeologik birliklari va paremiyalarining gender tahlili natijalariga koʼra har ikki tilda ham ayolning salbiy ifodasi uning ijobiy ifodasidan ustun turishi aniqlanadi. Bu jamiyat aʼzolarining salbiy xususiyatga nisbatan munosabatini belgilaydigan alomatdir.

Bugungi kunda boshqa sanoat yo`nalishlari kabi, kanop o`simligidan ishlab chiqarish sohasida foydalanish ham kundan-kunga rivojlanib bormoqda. Yurtimizda qabul qilingan qonunlar, qarorlar, tadbirkorlar uchun ochib berilgan eshiklar natijasida bir qancha yo`nalishlarni qamrab olgan ishlar samarali olib borilmoqda.

Pomol partiya ishlab chiqarish jarayonida muhim ahamiyatga ega bo’lib,uning asosiy vazifasi donning optimal sifat ko’rsatkichlari asosida qayta ishlashni tashkil etish va samarali faoliyat bilan ta’minlashdan iborat.Pomol partiya ishlab chiqarish unumdorligini oshirish va sifatli un ishlab chiqarishni ta’minlashda muhim ahamiyatga ega.Ushbu mavzu donlarni samarali qayta ishlashni tashkil etishda foydalaniladigan metodik yondashuvlarni mukammallashtirishga xizmat qiladi.

При улучшении сортовой чистоты сортов суданской травы в основном необходимо уделять основное внимание сортовой специфике сортов. Сорта суданской травы и сорго при посадке на близлежащих полях, имеют более высокий уровень опыление между собой во время цветения и в итоге отрицательно влияют на сортовую типичность сортов.

Ushbu maqolada kutubxonalarda ergonomik ta’minotning ahamiyati va foydalanuvchilar hamda xodimlar uchun qulay sharoit yaratish muhimligi tahlil qilinadi. Ergonomik dizayn kutubxonadagi ish samaradorligini oshirish, sog‘liqni saqlash va qulaylikni ta’minlashga xizmat qiladi. Maqolada mebel tanlovi, yoritish, ish joylarini tashkil etish va akustik muhit kabi muhim jihatlar yoritiladi.

This article examines the methods and tasks of state regulation of the food market to ensure food safety. It also analyzes state policy and its results in regulating the food market.

Bul maqalada inglis hám qaraqalpaq tilerinde ápiwayi kompyuter terminleriniń qollaniliw usili atap ótilgen. Inglis hám qaraqalpaq tilindegi kompyuter terminlerin salıstırıp úyreniw nátiyjesinde belgili bolǵanınday, inglis tilindegi dórendi terminler qaraqalpaq tiline  túpkilili sóz yamasa túbir soz formasında yamasa dórendi sóz formasında kirip kelgen. Ekinshi jaǵdayda inglis tilinen qaraqalpaq tiline prefikslerdiń ózlestiriliwi, rus tilindegi affikslerdiń qabıl etilgenligi anıqlandı. 

Mazkur  maqolada  тa'lim  muassasalarida  bolalarni  gigiyenik  oʻqitish  va  tarbiyalash,  oʻqitish  va  tarbiyalashning  oʻyinli  va  musobaqali  shakillari, shaxsiy  gigiyena, bolalar  va  oʻsmirlardan  iborat  aholining  sogʻligi,  uning  shakllanish  shart – shariotlari,  har  bir  bolaning  va  jamoaning  salomatlik  koʻrsatkichlari,  jismoniy  tarbiya  gigiyenasi, kun  tartibi  va  oʻquv – tarbiya jarayoni  gigiyenasi, mehnat  ta'limi  gigiyenasi, bolalar  va  oʻsmirlar  ovqatlanishi  gigiyenasi   bayon etilganligi  o’z aksini topgan.

Bunda banklar va sug‘urta kompaniyalari o‘rtasidagi hamkorlikning moliyaviy tizimning barqarorligini ta’minlash, investitsiya imkoniyatlarini kengaytirish va mijozlarga ko‘rsatiladigan xizmatlarni yaxshilashdagi ahamiyati ko‘rib chiqilgan. Sug‘urta kompaniyalari bank tizimi orqali moliyaviy operatsiyalarini samarali boshqarib, likvidlikni oshirishi, investitsiya portfellari diversifikatsiyasi va qisqa muddatli moliyaviy ehtiyojlarni qoplash imkoniyatlariga ega bo‘ladi, shuningdek, banklar sug‘urta xizmatlarini mijozlarga taqdim etish orqali yangi mijozlarni jalb qilish, qo‘shimcha daromad manbalarini yaratish va moliyaviy risklarni kamaytirishga yordam berishini ta’kidlanadi. Bank va sug‘urta sektorlari o‘rtasidagi sinergiya orqali yangi moliyaviy texnologiyalarni rivojlantirish, mijozlar uchun qulay moliyaviy ekotizim yaratish, hamda O‘zbekiston moliya bozorining rivojlanishiga olib keladigan integratsiya jarayonlari batafsil yoritilgan. Bank-sug‘urta hamkorligini rivojlantirishning moliyaviy tizimga ta’siri va uning istiqbollari ko‘rsatib berilgan.

Diqqat tanqisligi va giperaktivlik sindromi (DTGS) – bolalar va kattalar o‘rtasida keng tarqalgan, jamiyat va shaxsiy hayotga jiddiy ta’sir ko‘rsatuvchi nevrologik holatdir. DTGS jahon miqyosida bolalarning taxminan 5-7% ni va kattalarning 2-5% ni qamrab oladi (Polanczyk et al., 2015). DTGS bolalarda o‘quv jarayoniga (Barkley, 2015), va jamiyatga moslashishga salbiy ta’sir qiladi. Bunday bolalar xulq-atvor muammolariga duch kelish va maktabda muvaffaqiyatsizlikka uchrash ehtimoliga ega (Hinshaw, 2018). DTGS bilan og‘rigan bolalar va kattalarda depressiya, xavotirlik buzulishlari, autistik spektr buzulishi va xulq-atvor buzilishi kabi komorbid holatlar tez-tez uchraydi (Caye et al., 2016).

In modern society, information and communication technologies (ICT) are occupying a key place in almost all spheres of life. This article analyzes the socio-philosophical and psychological effects of ICT in the formation and development of family values. The role of technology in the strengthening of generational treatment, upbringing and emotional ties is studied in the family, as well as in communication and cooperation between the elderly and young people. Also, in the article, the author highlights the positive and negative aspects of the Act and makes clear suggestions on how to maintain a healthy atmosphere in the family. In particular, topics such as parental responsibility, intergenerational communication culture, norms for the use of social network resources are also considered.

Ushbu maqolada OTM bitiruvchilarining mehnat bozorida raqobatbardoshligini baholash masalasi tahlil qilinadi. Tadqiqot natijalari asosida bitiruvchilarning ishga joylashish imkoniyatlari, ish izlash strategiyalari, mehnat bozoridagi xabardorlik darajasi va raqobatbardoshlikni oshirish omillari aniqlanadi. Sotsiologik so‘rov natijalariga asoslanib, bitiruvchilarning kasbiy tayyorgarligi, ish tajribasi va ishga joylashishdagi asosiy muammolar tahlil qilinadi. Shuningdek, oliy ta’lim muassasalari, ish beruvchilar va davlat idoralarining o‘zaro hamkorligi raqobatbardosh kadrlar tayyorlashda muhim omil sifatida baholanadi.

Mazkur maqola boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining ona tilidan grammatik tushunchani o‘zlashtirishdagi qiyinchiliklari haqidagi fikr-mulohazalarni o‘zida aks ettiradi. Bu qiyinchiliklar haqidagi qisqa nazariyalar amaliyot bilan dalillanadi.

Ushbu ilmiy ma'lumotlarda siz vitamin va uning ahamiyati.Vitamin yetishmasligi va bu holatda bo'ladigan insondagi o'zgarishlar.Vitaminlarning turlari va sog'liq uchun uning qay darajada ahamiyatli ekanligini ko'rishingiz mumkin.

Mazkur maqola ikki daryo oraliğ‘idagi me’morchilik va san’atni o‘rganishga bag‘ishlangan. Amudaryo va Sirdaryo o‘rtasidagi hududda rivojlangan me’morchilik va san’at, tarixiy va madaniy nuqtai nazardan o‘rganilgan. Ushbu hududda islom me’morchiligi va san’ati, geometrik naqshlar, arabeskalar va boshqa san’at shakllari haqida so‘z yuritiladi. Shuningdek, O‘rta Osiyo, Xorazm, Eron va Suriya kabi mintaqalarning bir-biriga ta’siri ham tahlil qilinadi. Ushbu maqola, ikki daryo oraliğ‘idagi me’morchilik va san’atning rivojlanishiga olib kelgan tarixiy omillarni yoritishga qaratilgan. Tahlil metodlari sifatida tarixiy-analitik va arxitektura tahlili qo‘llanilgan.

Mazkur maqola Jack London hikoyalari asosida talabalarning o‘qish ko‘nikmalarini rivojlantirish masalasiga bag‘ishlangan. Unda yozuvchi ijodining tarbiyaviy va ta’limiy ahamiyati, hikoyalarning mavzu va til boyligi orqali talabalarning lug’at boyligini kengaytirish, matn tahlili va ijodiy fikrlash qobiliyatlarini oshirish imkoniyatlari yoritib berilgan. Shuningdek, amaliyotda qo'llash uchun tavsiya etilgan hikoyalar ro‘yxati va metodik yondashuvlar taklif etilgan. Ushbu maqola nafaqat o‘quvchilar balki, o‘qituvchilar va tadqiqotchilar uchun ham qimmatli metodik ko‘rsatma vazifasini o‘tashi mumkin.

Atoqli otlarning lug‘aviy qatlamlarini tadqiq qilish borasida tilshunoslarimiz bir qator ilmiy ishlarni amalga oshirganlar. Bu borada professor E.Begmatov amalga oshirgan ishlar, ayniqsa, tahsinga sazovor. Olimning o‘zbek tili antroponimikasiga bag‘ishlangan monografiyasida bu xususda izchil ma’lumotlar berilgan. Olim quyidagilarni yozadi: “... lug‘aviy qatlam tushunchasi antroponimiya uchun ham xosdir. Chunki bir tildan ikkinchi tilga ismlar o‘zlashishi, unda ma’lum antroponimik guruhlarni yuzaga keltirishi ismlar uchun ham o‘rinlidir. Masalan, turkiy tillar genetik jihatdan, lug‘aviy asosiga ko‘ra turkiy bo‘lgan so‘zlar qadimdan mavjuddir.

Қандли диабетнинг кам ўрганилган ва долзарб йўналишларидан бири инсонлар кўриш хусусияти билан боғлиқ бўлиб , бир қатор саволлар ҳалигача ўз йечимини топмаган. Диабетик   ретинопатиянинг   ривожланишида беморнинг ёши,   қандли  диабетнинг  бошланиши  ва  унинг  давомийлиги  муҳим аҳамиятга эга.  Фарғона вилоятида яшовчи 2-тур қандли диабет бемор аёлларда ретинопатия кечиши беморлар кўриш ўткирлиги пасайишига сабаб бўлаётганлигини ўрганиш мақсад қилиб олинди.

Ushbu maqolada boshlang'ich sinf o'quvchilarining lug'atini boyitish qay darajada muhim ekanligi va lug'atini boyitishda yuzaga kelayotgan kamchiliklarni bartaraf etish yo'llari haqida so'z yuritilgan.

The formal style is a language style used in communication, characterized by precise and careful expressions. This style is mainly applied in official documentation, legal discussions, academic works, political speeches, and other formal situations. In the formal style, words are precise, concise, and clear. Every expression and sentence conveys a specific meaning, avoiding ambiguity. This article provides a semantic analysis of words, phrases, idiomatic expressions, and fixed word combinations used in the formal style.

Статья посвящена анализу роли цифровой трансформации в обеспечении инклюзивного роста экономики Узбекистана. Рассматриваются ключевые направления реализации Стратегии “Цифровой Узбекистан – 2030”, совершенствование законодательной базы, текущие достижения и вызовы в цифровизации. Проведен сравнительный анализ с международным опытом и предложены рекомендации по ускорению интеграции цифровых технологий.

В данной статье приведены сведения об условиях размножения и уровне воспроизводства ондатры, представителя рассеянных мезофильных грызунов Хорезмской области. Кроме того, обсуждаются наблюдаемые изменения в сезонном воспроизводстве популяции ондатры.

this article tried to give graduates of higher educational institutions in Uzbekistan wider coverage of the conditions being created, as well as problems and shortcomings in employment.