Том 46 № 6 (2025)

Том 46 № 6 (2025)
Опубликован: 23-06-2025

Статьи

114-117 6 0

OʻZBEKISTON RESPUBLIKASINING MUSTAQILLIGINI EʼLON QILINISHI

Sobirova Muxabbat Anvarjonovna

Annotatsiya: O‘zbekiston Respublikasining mustaqilligini e’lon qilinishi mamlakat tarixida juda muhim va tarixiy voqea bo‘lib, bu hodisa nafaqat siyosiy o‘zgarishlarni, balki xalqimizning milliy o‘zligini anglash, o‘z taqdirini mustaqil belgilash istagini ifodalaydi. Mustaqillik g‘oyasi uzoq yillar davomida xalq ongida shakllangan bo‘lib, turli tarixiy bosqichlarda o‘zining turli ko‘rinishlarida namoyon bo‘lgan. Bu jarayon ko‘plab omillar, xususan, siyosiy, iqtisodiy, ijtimoiy va madaniy jihatlardan ta’sirlangan.

234-238 9 2

STUDY ON THE ENRICHMENT POTENTIAL OF VANADIUM-CONTAINING ORE FROM THE SIJJAK DEPOSIT

Kayumov Oybek Azamat ugli

Abstract: This study investigates the enrichment potential of vanadium-containing ore from the Sijjak deposit in Uzbekistan. The chemical, spectral, and scanning analyses of ore samples revealed a vanadium content ranging from 200 to 2500 g/t, with vanadium present mainly in oxidized form as V₂O₅. Gravity separation methods, including concentration table and jigging machine tests, were applied; however, the enrichment efficiency did not exceed 63%, and about 40% of vanadium remained in the tailings. Flotation was deemed impractical due to the low sulfide content of the ore. The findings suggest that direct leaching or pyrometallurgical processing may be more suitable for this type of ore, as further enrichment by traditional methods results in significant losses of the valuable metal.

224-233 11 4

DEVELOPMENT TECHNOLOGY FOR PRODUCING VANADIUM FIVE OXIDE FROM MINERAL AND TECHNOGENIC RAW MATERIALS

Kayumov O.A, Gayratova M.Z

Abstract. This article discusses the possibility of extracting vanadium pentoxide from mineral and industrial raw materials. Based on the study of this topic and the analysis of the results of the studies, the author came to the conclusion that medium temperature roasting of the ore is carried out by vanadium water-soluble sodium vanadate (NaVO3) and the subsequent leaching of the metal using sulfuric acid increases the vanadium extraction 76,5 to 90,2%. It was also revealed that in the process of firing vanadium as a binder material, the most effective reagent is technical soda. It was found that the solubility of sodium vanadate is more effective than the sulfuric acid medium than conventional aqueous leaching of the product. Nevertheless, a special combined technology of selective sintering and leaching of the cinder has been determined and worked out: the selective deposition of vanadium and its separation from unnecessary impurities and the calcination of the precipitate bring a high-frequency production of V2O5 of 98-99%.

218-223 9 3

FEATURES OF BULK EXTRACTION OF COMPLEX ORE BODIES WITH INTERLAYERS AND ROCK INCLUSIONS AT THE “ZARMITAN” DEPOSIT

Kayumov O.A, Gayratova M.Z

Abstract: This article has developed a technology for the gross excavation of complex ore bodies with interlayers and rock inclusions, which provides an increase in the completeness and quality of mineral extraction from the subsoil, ensuring safe treatment conditions and eliminating the likelihood of blast hole destruction.

208-217 5 2

SEMIZLIK BILAN OG‘RIGAN BEMORLARNI DAVOLASH SAMARADORLIGINI TAXLIL QILISH

O.R. Teshayev, X.A. Xolov

Annotatsiya: Dunyo miqyosida semizlik muammosi va uning oqibatida insonlar hamda sog‘liqni saqlash tizimiga tushayotgan yuk tobora ortib bormoqda. Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti (JSST) ma’lumotlariga ko‘ra, 2022-yilda dunyodagi katta yoshli aholining taxminan 16 foizi semiz deb topilgan. Bu statistik ma’lumot, ayniqsa, 1990-yildan beri semizlikning global tarqalishi kattalarda ikki baravar, o‘smirlarda esa to‘rt baravar oshganini hisobga olsak, tashvishli holat hisoblanadi. Shularni hisobga olgan holda bugungi kunda semizlikni davolash dolzarb masalaga aylanib qoldi. Bu yo‘nalishda konservativ davolash usullari, to‘g‘ri ovqatlanish va sport bilan shug‘ullanish foyda bermagan taqdirda, shu bilan bir qatorda bemorlarda qandli diabet 2-tip bilan kasallangan bo’lsa ularga xirurgik usulda ortiqcha vazndan xalos bo’lish operatsiyalarini qo’llash maqsadga muvofiq bo‘ladi. Hozirgi paytda bariatrik operatsiyalar ya’ni ortiqcha vazndan xalos bo‘lish operatsiyalarining ham bir necha usullari mavjud. Ular bemorning tana massasi, hamroh kasalliklarini inobatga olingan holda tanladi. Ushbu maqolada ortiqcha tana vaznining kelib chiqish sabablari, shunday bemorlarni davolash usullarining samaradorligi tahlil qilib chiqiladi.


Аннотация: Проблема ожирения в мировом масштабе и возникающая в результате этого нагрузка на людей и систему здравоохранения неуклонно растет. По данным Всемирной организации здравоохранения (ВОЗ), в 2022 году примерно 16 процентов взрослого населения мира страдало ожирением. Эта статистика особенно тревожна, учитывая, что глобальная распространенность ожирения среди взрослых увеличилась вдвое, а среди подростков - в четыре раза с 1990 года. В связи с этим лечение ожирения стало актуальной проблемой современности. Если консервативные методы лечения, правильное питание и занятия спортом не дают результатов, а также если у пациентов диагностирован сахарный диабет 2 типа, целесообразно применять хирургические методы для избавления от лишнего веса. В настоящее время существует несколько видов бариатрических операций, то есть операций по снижению веса. Их выбирают с учетом массы тела пациента и сопутствующих заболеваний. В данной статье анализируются причины возникновения избыточной массы тела и эффективность методов лечения таких пациентов.


Abstract: The global problem of obesity and its resulting burden on individuals and healthcare systems is steadily increasing. According to the World Health Organization (WHO), in 2022, approximately 16% of the world's adult population was classified as obese. This statistic is alarming, especially considering that since 1990, the global prevalence of obesity has doubled in adults and quadrupled in adolescents. In light of this, the treatment of obesity has become a pressing issue today. When conservative treatment methods, proper nutrition, and exercise prove ineffective, and particularly in patients with type 2 diabetes mellitus, surgical weight loss procedures become advisable. Currently, there are several methods of bariatric surgery, i.e., weight loss surgery. These methods are selected based on the patient's body mass index and comorbidities. This article analyzes the causes of excess body weight and the effectiveness of treatment methods for such patients.

199-207 5 2

ИССЛЕДОВАНИЕ МЕТОДА СОЗДАНИЯ ОПОРНОЙ МАРКШЕЙДЕРСКОЙ СЕТИ С ИСПОЛЬЗОВАНИЕМ СОВРЕМЕННЫХ ТЕХНОЛОГИЙ НА КАРЬЕРЕ КАЛЬМАКЫР

Дехконова Наргиза Эркинжон кизи

Важность геодезических работ и маркшейдерского контроля в горнодобывающей промышленности трудно переоценить. Точное определение местоположения объектов на карьерах и шахтах, а также создание высокоточности опорных маркшейдерских сетей являются основными задачами, от которых зависит безопасность и эффективность горных работ. Традиционные методы маркшейдерских съемок сталкиваются с рядом ограничений, таких как высокая трудоемкость, недостаточная точность и трудности в обеспечении контроля за изменяющимися условиями.

191-198 3 2

TEBRANISH HISOBIGA ELEKTR ENERGIYA OLISH USULI.

J.T. Uralov

2023-yilga kelib, global elektr energiyaning qariyb 30% dan ortig‘i qayta tiklanuvchi manbalardan olingan. Xitoy, AQSh, Hindiston, Germaniya – yashil energiyaga eng ko‘p sarmoya kiritayotgan davlatlar. Yevropa Ittifoqi 2030-yilga borib energiyaning 55% ini yashil manbalardan olishni rejalashtirgan. Buning sababi yo’qilg’ining yetishmasligi va atrof muhitga katta zarar yetkazilayotganidandir.

181-190 8 2

MARKAZDAN QOCHMA NASOSLARNING ENERGIYA SAMARADORLIGIGA KO'RSATILUVCHI SALBIY TA'SIRLAR TAHLILI

J.T. Uralov

Kirish. Markazdan qochma nasoslar, suyuqliklarni yetkazib berishda keng qo'llaniladi va ularning energiya samaradorlik ko’rsatgichlari muhim omil hisoblanadi. Markazdan qochma nasoslarning energiya samaradorligini tahlil qilishda avvalo uning qo’llanilish sohalari va tuzilishiga e’tibor qaratish muhim hisoblanadi. Markazdan qochma nasoslar asosan yuqori unumdorlik talab etiladigan suv inshootlarida shuningdek turli konstruksiyalarda turli xil zichlikdagi suyuqliklarni quvur bo’ylab yetkazib berishda qo’llaniladi.

176-180 3 0

QO‘SHMA GAP TURLARI VA ULARNING USLUBIY IMKONIYATLARI

Hasanova Mavluda Baxromovna, Ro‘zmamatova Maftuna Umirqul qizi

Mazkur maqolada zamonaviy o‘zbek adabiy tilidagi qo‘shma gaplar turkumining grammatik tasnifi, semantik aloqalari va uslubiy funksiyalari chuqur o‘rganiladi. Qo‘shma gaplarning bog‘lovchisiz, teng bog‘langan va ergash gapli shakllari misollar orqali tahlil qilinadi, ularning nutqdagi mantiqiy, stilistik va kommunikativ yuklamasi aniqlanadi. Shuningdek, maqolada badiiy, publitsistik va ilmiy uslublarda bu gap turlarining qo‘llanishi yoritiladi.

166-175 11 2

PORTLATIB MAYDALASH SIFATINI BOSHQARISH: CHUQUR KONLARDA TOGʻ-JINS MASSASINI BOSHQARILGAN PORTLASH ORQALI MAYDALASH

U.A. Axmadov

Togʻ jinslarini portlatib maydalashda boshqariladigan asosiy parametr - bu portlatilgan togʻ jins massasining oʻrtacha oʻlchamlari hisoblanadi. Bu koʻrsatkich quyidagilarga ta’sir koʻrsatadi:

162-165 6 1

ESSE – IJODIY MATN TURI SIFATIDA

Hasanova Mavluda Baxromovna

Ushbu maqolada esse janrining asosiy xususiyatlari, mazmuni, boshqa matn janrlaridan farqlari hamda uni yozish bosqichlari yoritilgan. Shuningdek, essening o‘zbek adabiyotidagi o‘rni va ta’limdagi ahamiyati haqida fikr yuritiladi. Matn ijodkorlik, shaxsiy yondashuv va tafakkurni rivojlantirishga xizmat qiladigan vosita sifatida baholanadi.

152-161 8 4

ЭКСПЛУАТАЦИОННЫЕ ХАРАКТЕРИСТИКИ МАЛОМОЩНОГО ГЕНЕРАТОРА. ПО ЭКСПЕРИМЕНТАЛЬНЫМ ДАННЫМ.

Муминов М.У

Характеристики синхронного генератора Г-273А возбуждением от солнечной батареи.

139-151 9 2

KALMOKIR KONINING BIRLASHTIRILGAN QUYUQ CHIQINDILAR SAQLAGICHI (OXX) HUDUDINING GEOLOGIK VA GEODINAMIK HOLATI, GIDROGEOLOGIK VA MUHANDISLIK-GEOLOGIK SHAROITLARINI O‘RGANISH TAHLILI.

U.A. Axmadov

OXX joylashgan hududning iqlimiy sharoitlari. OXX joylashgan hududning iqlimi - keskin kontinental bo‘lib, yozda juda issiq va qishda sovuq bo‘ladi. Olmaliq meteorologik stansiyasi bo‘yicha o‘rtacha oylik havo harorati quyidagi 1-jadvalda keltirilgan:

131-138 9 2

ELEKTR O’TKAZGICHLARDA POLIMER IZOLYATSIYASININING PAST HARORATLARDA ELEKTR MUSTAHKAMLIGI VA ESKIRISHI

Uralova Feruza Tojiboy qizi

Kabel izolyatsiyasi energiya uzatish va elektr xavfsizligini ta'minlashda muhim rol o‘ynaydi. Zamonaviy kabellar ko‘pincha polimer asosli materiallar bilan izolyatsiyalanadi: polietilen (PE), polivinilxlorid (PVX), kauchuk va boshqalar. Sovuq muhitda (past haroratlarda) bu materiallar jismoniy va elektr xossalarini yo‘qotishi yoki o‘zgarishi mumkin. Ayniqsa, elektr mustahkamligi (ya’ni, teshilish kuchlanishi) va eskirishga chidamlilik past haroratda jiddiy sinovdan o‘tadi.

123-130 7 1

KABEL IZOLYATSIYASI VA UGLEROD BILAN TO'LDIRILGAN POLIETILEN KOMPOZITSIYALARINING TERMOMEKANIK ESKIRISHI

Uralova Feruza Tojiboy qizi

Hozirgi vaqtda 0,72 g / sm3 zichlikdagi yuqori bosimli PE (LDPE) yoki u past zichlikli PE (LDPE) deb ataladigan kabel texnologiyasida keng qo'llaniladi; kristallik darajasi 60-65% ni tashkil qiladi. LDPE izolyatsiya sifatida va kabel qoplamalari uchun ishlatiladi (qora bilan to'ldirilgan).

118-122 8 3

“ANGRЕN OCHIQ KONI”DA PORTLATISH ISHLARI UCHUN BURG‘ILASH QUDUQLARINING OPTIMAL DIAMETRINI TANLASH.

U. A. Axmadov

Markaziy Osiyodagi eng yirik qoramtir (buriy) ko‘mir koni hisoblangan mazkur hududda ishlov berish ishlari 1940-yilda boshlangan. Ko‘mir qazib olish ochiq usulda — Angren koni, yerosti usulda — 9-sonli shaxta, hamda yer osti gazifikatsiyasi usuli yordamida olib boriladi.

239-249 10 3

ТЕКУЩЕЕ И БУДУЩЕЕ МИРОВОЕ ПРОИЗВОДСТВО ЛИТИЯ

Каюмов Ойбек Азамат угли.

Аннотация: В статье рассматриваются современные тенденции и перспективы мирового производства лития как стратегически важного сырьевого ресурса, играющего ключевую роль в формировании низкоуглеродной экономики. Приведён комплексный анализ этапов переработки лития — от добычи из рассолов, руд и глин до получения соединений и производных, используемых в широком спектре отраслей: от аккумуляторной промышленности до стеклокерамики, смазочных материалов и фармацевтики. Особое внимание уделяется оценке мирового спроса на литий, формируемого преимущественно за счёт роста электромобильности и развития аккумуляторных технологий. Проведено сравнение сценариев высокого и низкого спроса, разработанных Deutsche Bank и Университетом Маккуори, соответственно, с прогнозом потребления лития к 2025 году.

108-113 9 4

INGLIZ TILI GRAMMATIKASINI MUSTAQIL O‘RGANISH METODIKASI

USMONOV BOTIR RAXMATILLA O‘GLI

        ANNOTATSIYA: Mazkur maqolada ingliz tili grammatikasini mustaqil ravishda o‘rganishning samarali metodik yondashuvlari tahlil qilinadi. Unda o‘quvchilarning til o‘rganishga bo‘lgan individual ehtiyojlarini hisobga olgan holda, interaktiv vositalar, zamonaviy texnologiyalar, o‘quv materiallari va mustaqil mashq bajarish metodlari haqida so‘z yuritiladi. Shuningdek, ingliz tili grammatikasi bo‘yicha o‘z-o‘zini baholash va rivojlantirish imkoniyatlarini kuchaytiruvchi uslublar keltiriladi. Maqola til o‘rganishni mustaqil boshlaganlar hamda o‘qituvchilar uchun amaliy tavsiyalarni o‘z ichiga oladi.       


        АННОТАЦИЯ: В данной статье рассматриваются эффективные методические подходы к самостоятельному изучению грамматики английского языка. Особое внимание уделяется индивидуальным потребностям учащихся, использованию интерактивных средств, современных технологий, учебных материалов, а также методам самостоятельного выполнения упражнений. Также приводятся способы, способствующие самооценке и развитию грамматических навыков. Статья содержит практические рекомендации как для самостоятельных изучающих, так и для преподавателей.


         ANNOTATION: This article explores effective methodological approaches to independent learning of English grammar. It focuses on the individual needs of learners, the use of interactive tools, modern technologies, learning materials, and techniques for completing self-study exercises. The article also discusses methods that enhance self-assessment and the development of grammatical skills. It provides practical recommendations for both independent learners and language teachers.

100-107 8 2

РАЗРАБОТКА СИСТЕМЫ РАСПРЕДЕЛЕНИЯ И ЛОГИСТИКИ ТОВАРОВ В АПТЕЧНЫХ СЕТЯХ: СОВРЕМЕННЫЕ ТЕНДЕНЦИИ И ПРАКТИЧЕСКАЯ РЕАЛИЗАЦИЯ.

Шухратов Шоҳжаҳон Шухрат ўғли

 Аннотация:  В условиях динамично меняющегося фармацевтического рынка и ужесточающихся требований регуляторов к качеству и безопасности лекарственных средств ключевым фактором конкурентоспособности аптечных сетей становится оптимизация системы распределения и логистики. Цель настоящего исследования — разработка комплексной модели цифровой трансформации цепи поставок, обеспечивающей непрерывность, прозрачность и адаптивность процессов от склада до прилавка. В работе применён мультидисциплинарный подход: анализ современных IT-решений (IoT, блокчейн, системы управления перевозками TMS/ELD, цифровые двойники), кейс-стади ведущих европейских и азиатских сетей, а также результаты пилотного внедрения технологий роботизации и VR/AR-обучения на территории Российской Федерации и Узбекистана.

94-99 7 0

УПРАВЛЕНИЕ КАЧЕСТВОМ В АПТЕЧНОЙ СЕТИ: СТАНДАРТЫ И ИХ ВЛИЯНИЕ НА РЕАЛИЗАЦИЮ

Юлдашев Бектош Алишерович, Мардиева Зиёда Алишеровна

 Аннотация:  Качество функционирования аптечной сети — это ключевой фактор, требующий комплексного подхода и строгого соблюдения установленных стандартов. Их разработка и внедрение оказывают значительное влияние на эффективность работы аптек и уровень обслуживания клиентов.

89-93 11 2

AYOLLAR HUQUQLARI VA GENDER TENGLIK

Mamirbekova Madinabonu Zahriddin qizi

Ushbu maqolada ayollar huquqlari va gender tenglik masalalari ijtimoiy, huquqiy va madaniy kontekstda tahlil qilinadi. Ayollarning siyosiy, iqtisodiy va ijtimoiy sohalardagi faolligi va teng huquqli ishtirokini ta’minlash zamonaviy demokratik jamiyatning muhim ko‘rsatkichlaridan biridir. Maqolada O‘zbekistonda ayollar huquqlarini ta’minlash bo‘yicha olib borilayotgan islohotlar, qonunchilikdagi o‘zgarishlar, xotin-qizlarni qo‘llab-quvvatlash dasturlari va gender siyosati amaliyoti tahlil qilinadi. Gender tenglikni ta’minlash yo‘lida to‘siq bo‘layotgan stereotiplar, mehnat bozoridagi tengsizlik, ma’rifiy va iqtisodiy imkoniyatlarning cheklanganligi kabi masalalarga alohida e’tibor qaratilgan.


This article analyzes women's rights and gender equality issues in a social, legal and cultural context. Ensuring the activeness and equal participation of women in political, economic and social spheres is one of the important indicators of a modern democratic society. The article analyzes the reforms being carried out in Uzbekistan to ensure women's rights, changes in legislation, women's support programs and gender policy practice. Special attention is paid to issues such as stereotypes that are an obstacle to ensuring gender equality, inequality in the labor market, and limited educational and economic opportunities.


В данной статье анализируются права женщин и вопросы гендерного равенства в социальном, правовом и культурном контексте. Обеспечение активности и равноправного участия женщин в политической, экономической и социальной сферах является одним из важных показателей современного демократического общества. В статье анализируются проводимые в Узбекистане реформы по обеспечению прав женщин, изменения в законодательстве, программы поддержки женщин и практика гендерной политики. Особое внимание уделяется таким вопросам, как стереотипы, являющиеся препятствием для обеспечения гендерного равенства, неравенство на рынке труда, ограниченные образовательные и экономические возможности.

83-88 5 5

MUSIQA MADANIAYTI DARSLARIDA «ZINАMА - ZINА» TЕXNОLОGIYАSIDAN FOYDALANISH

S. M. Asqarova,, Maftuna Yo`ldasheva

        Annotatsiya. Ushbu maqolada Реdаgоgik tеxnоlоgiyаning tub mоxiyаti - kаfоlаtlаngаn nаtijаgа yо`nаlgаnligi, “Zinama-zina” texnologiyasi, uning tavsifi, qo`llanishi, mаshgulоgdа qо’llаnilаdigаn vоsitаlаr, о’tkаzish tаrtibi va misollar haqida yoritilgan

80-82 3 2

HUQUQIY NEGILIZIM VA DEMOKRATIK JAMIYATLAR: ZIDDIYAT YOKI UYG`UNLIK?

L.Tursunov

Annotatsiya. Huquqiy negilizm – bu qonunlarning mutlaq adolat va ob’ektiv haqiqatni ifodalay olmasligi, shuning uchun ularga qat’iy rioya qilish shart emasligi haqidagi falsafiy-huquqiy qarashdir. Ushbu maqola demokratik jamiyatlar kontekstida huquqiy negilizmning o‘rnini, uning demokratik qadriyatlar bilan ziddiyati yoki uyg‘unligini o‘rganadi. Tadqiqotda huquqiy negilizmning demokratiyadagi fuqarolik itoatsizligi, qonun ustuvorligi printsipi va ijtimoiy adolat tushunchalari bilan bog‘liqligi tahlil qilinadi. Maqolada huquqiy negilizmning ijtimoiy o‘zgarishlar uchun vosita sifatida qo‘llanilishi, shuningdek, uning demokratik tartib uchun potentsial xavflari ko‘rib chiqiladi.

76-79 1 2

INFORMATIKANI O‘QITISHDA O‘QUVCHILARNING MEDIA SAVODXONLIGINI RIVOJLANTIRISH

Mamatisaqova Moxinur O`ktamjon qizi,

Annotatsiya. Ushbu maqolada informatika fanini o‘qitishda o‘quvchilarning media savodxonligini rivojlantirish zarurati va bu boradagi samarali yondashuvlar yoritilgan. Media savodxonlik – zamonaviy raqamli axborot muhitida yoshlarning mustaqil fikrlash, axborotni tahlil qilish va tanqidiy baholash qobiliyatlarini shakllantirishning muhim omili sifatida ko‘rib chiqiladi. Tadqiqotda axborot xavfsizligi, yolg‘on xabarlarni aniqlash, internet madaniyatini shakllantirish va boshqa jihatlar asosiy o‘rinda turadi.


Аннотация. В данной статье рассматривается необходимость развития медиаграмотности учащихся при обучении информатике и эффективные подходы к этому. Медиаграмотность рассматривается как важный фактор формирования самостоятельного мышления, навыков анализа и критической оценки информации у молодежи в современной цифровой информационной среде. В исследовании особое внимание уделяется информационной безопасности, выявлению фейковых новостей, формированию интернет-культуры и другим аспектам.Abstract. This article discusses the need to develop students' media literacy in teaching computer science and effective approaches to this. Media literacy is considered an important factor in the formation of independent thinking, information analysis and critical assessment skills of young people in the modern digital information environment. The study focuses on information security, identifying fake news, forming an Internet culture and other aspects.

73-75 7 2

MATEMATIKA FANINI O‘QITISHDA INNOVATSION TEXNOLOGIYALARDAN FOYDALANISH

Ulug’bek Aliboyev

Ta’lim sohasini jadal isloh qilish davrida pedagogik yangiliklarni joriy etishga yo‘naltirilgan innovatsion faoliyat alohida ahamiyat kasb etib bormoqda. Ta’lim jarayonida innovatsiyalar – bu dars berishning zamonaviy metodikasi, ta’lim mazmunini yangi uslublar bilan boyitish hamda ta’lim natijalarini baholashning yangi metodlaridir.

66-72 4 2

NOKORREKT VA TESKARI MASALALAR FANIDAN TO‘LQIN TENGLAMASI UCHUN DRIXLE MASALASINING KORREKTIV SHARTLARNING BUZILISHI

Berdaliyev Abubakir Abduvohid oʻgʻli, Burxonov Asiljon Azamjon oʻgʻli

Annotatsiya
Ushbu maqolamizda to‘lqin tenglamasi uchun qo‘yilgan Dirixle masalasining korrektivlik shartlari tahlil qilinib, ularning buzilishi oqibatida masalaning nokorrekt holatga o‘tishi o‘rganilgan. Tadqiqot davomida yechimning mavjudligi, yagonaligi va barqarorligi masalalari ko‘rib chiqilgan hamda energiya usuli yordamida yagonalik isbotlangan. Natijalar matematik modellashtirish va raqamli hisoblashlarda yechimning barqarorligini ta’minlash nuqtai nazaridan muhim ahamiyatga egaligi xususida so’z boradi.


Annotation
This scientific work analyzes the well-posedness conditions for the Dirichlet problem formulated for the wave equation and examines how the violation of these conditions leads to the problem becoming ill-posed. The study addresses the issues of existence, uniqueness, and stability of the solution, and proves uniqueness using the energy method. The results are of significant importance for ensuring the stability of solutions in mathematical modeling and numerical computations.


Аннотация
В данной научной работе проанализированы условия корректности для задачи Дирихле, поставленной для уравнения волны, и исследованы последствия нарушения этих условий, приводящие к переходу задачи в некорректную постановку. В ходе исследования рассмотрены вопросы существования, единственности и устойчивости решения, а также доказана единственность с использованием метода энергии. Полученные результаты имеют важное значение для обеспечения устойчивости решений в задачах математического моделирования и численных вычислений.

60-65 5 0

THE SOCIO-ECONOMIC ESSENCE OF THE CONCEPT OF “EDUCATIONAL SERVICES” AND THE ENHANCEMENT OF THEIR ROLE IN THE CONTEXT OF THE LEGALIZATION OF THE THIRD RENAISSANCE STRATEGY

Mansurova Muzaffarra Makhsudovna, Olimjonov Alisher Bekzodovich

Abstract. The article examines the socio-economic essence of the concept of “educational services”, as well as their significance in the context of global changes and development of society. In modern conditions, education is transformed not only in terms of content, but also in terms of the role of educational services as one of the most important factors in the development of human capital. The article focuses on the need to reform the educational system so that it meets the needs of a rapidly changing world, where knowledge and skills are becoming the main resource for economic growth and social mobility. The main conclusions of the article are that for the successful implementation of the III Renaissance strategy it is important to create a system in which educational services will be perceived not only as a means of obtaining knowledge, but also as an important element for improving the social and economic situation in the country, contributing to the creation of a more just and efficient society.

53-59 9 1

THE SOCIO-ECONOMIC SIGNIFICANCE OF EDUCATION AND EDUCATIONAL SERVICES IN THE DEVELOPMENT OF UZBEKISTAN’S ECONOMY

Mansurova Muzaffarra Makhsudovna, Axrorov Zafar Mubinovich

Abstract: The article examines the main aspects of the influence of education on the economic development of Uzbekistan, including the role of educational services in the formation of a qualified workforce, improving the country's competitiveness and raising the standard of living of the population. Particular attention is paid to the strategic initiatives of the Government of Uzbekistan in the field of education reform, such as the introduction of new educational standards, the development of the private sector in the field of education, as well as the introduction of information technology in the educational process.

46-52 6 1

EDUCATIONAL SERVICES AND THEIR KEY ASPECTS IN THE SOCIO-ECONOMIC DEVELOPMENT OF UZBEKISTAN

Mansurova Muzaffarra Makhsudovna

Abstract: The article examines the main aspects of educational services that affect economic development, including accessibility, quality and innovation in the educational sphere. The key aspects discussed are the problems and challenges facing the educational system, such as the uneven distribution of educational resources, problems of financing and quality of educational services in remote regions, as well as the need to implement international educational standards. In conclusion, the importance of continuing reforms in the field of education is emphasized to improve the socio-economic situation of the country, raise the standard of living of citizens and integrate Uzbekistan into the global economy.


Аннотация: В статье рассматриваются основные аспекты образовательных услуг, которые влияют на развитие экономики, включая доступность, качество и инновации в образовательной сфере. Ключевыми аспектами обсуждаются проблемы и вызовы, с которыми сталкивается образовательная система, такие как неравномерное распределение образовательных ресурсов, проблемы финансирования и качества образовательных услуг в удаленных регионах, а также необходимость внедрения международных образовательных стандартов. В заключение подчеркивается важность продолжения реформ в области образования для улучшения социально-экономического положения страны, повышения уровня жизни граждан и интеграции Узбекистана в мировую экономику.

38-45 15 1

EDUCATIONAL SERVICES AND THEIR SOCIO-ECONOMIC SIGNIFICANCE IN THE DEVELOPMENT OF THE ECONOMY OF THE NEW UZBEKISTAN

Mansurova Muzaffarra Makhsudovna

Abstract: The article analyzes the trends and prospects for the development of educational services in New Uzbekistan, their impact on improving the skills of the workforce, the development of innovative technologies and improving the social welfare of the population. Particular attention is paid to reforms in the educational sphere aimed at improving the quality of education, the availability of educational services, as well as the development of the private sector in this area. Various forms of educational services are considered, including traditional schools, higher education institutions, advanced training courses, as well as online education, which is becoming increasingly popular in the country.

31-37 6 2

THE EFFECTIVE USE OF INNOVATIVE TECHNOLOGIES IN THE DEVELOPMENT OF REGIONAL TOURISM

Karimova Shakhnoza Uktamovna, Allashkurov Dilshodbek Mansurovich, Abdullayev Abdulla Fayzulla ogli

This article examines the importance of modern technologies in the development of innovations in the tourism sector. The share of innovative technologies in the tourism sector, the results in the sector and their current status are analyzed. Suggestions and conclusions are given on the effective use of innovations in the development of regional tourism.

19-30 8 1

БИЗНЕС-АНАЛИТИКА КАК ИНСТРУМЕНТ ОПТИМИЗАЦИИ ЛОГИСТИЧЕСКИХ ЦЕПОЧЕК НА ПРЕДПРИЯТИЯХ УЗБЕКИСТАНА

Тураева Лутфияхон Ильхом кизи, Абдуллаева Ирода Махмуджановна

Анотация: В статье рассматриваются современные методы и инструменты бизнес-аналитики, применяемые в управлении логистическими процессами и цепями поставок. Особое внимание уделено использованию больших данных, прогнозной аналитики и оптимизации процессов для повышения эффективности и конкурентоспособности предприятий

357-363 9 2

MOLIYAVIY NATIJALARNI SHAKLLANTIRISH VA BOSHQARISH MEXANIZMI

Axmatov Olloyor

Annotatsiya. Maqolada korxonalar va tashkilotlarda moliyaviy natijalarni shakllantirish va boshqarish mexanizmlari tahlil qilinadi. Moliyaviy resurslarni samarali boshqarish, xarajatlarni optimallashtirish va daromadlarni oshirish strategiyalari ko‘rib chiqiladi. Moliyaviy rejalashtirish, byudjetlashtirish va xavf-xatarlarni boshqarishning zamonaviy usullari, shuningdek, raqamli texnologiyalarning moliyaviy natijalarga ta’siri o‘rganiladi.

457-463 6 5

MAHALLIY FOSFORITLARDAN KIMYOVIY FAOLLASHTIRILGAN FOSFORLI O‘G‘ITLAR OLISh TEXNOLOGIYASI

Amonova Hikoyat Inoyatovna, Baxronov Ja’far Akbar o‘g‘li, Oripov Azizbek Anvarovich

Mazkur maqolada Markaziy Qizilqum hududidagi mahalliy fosforitlarni kimyoviy usulda faollashtirish orqali o‘simliklar uchun o‘zlashtiriladigan fosforli o‘g‘itlar olish texnologiyasi ishlab chiqilgan. Tadqiqotda sulfat, fosfor va azot kislotalari, shuningdek karbamid bilan ishlov berish texnologiyalari tahlil qilingan. Olingan mahsulotlarning tarkibi va suvda eruvchanlik darajasi aniqlangan. Eksperimentlar asosida hosil bo‘lgan o‘g‘itlarning agronomik samaradorligi va amaliy qo‘llanish imkoniyatlari ko‘rsatib berilgan. Ushbu texnologiya import o‘rnini bosuvchi mahsulotlar ishlab chiqarish va qishloq xo‘jaligini barqaror rivojlantirishga xizmat qiladi.

453-456 12 3

BOLANI VOYAGA YETKAZISHDA OILA TARBIYASINING O‘RNI

Sayidova Dilfuza Elmurodovna, Jumayeva Mastura Ziyadovna

Annotatsiya: Yosh avlodni barkamol, sog‘lom, Vatan tuyg‘usini xis qila oladigan shaxs qilib voyaga etkazish, birinchi navbatda, oila psixologik muhitiga va ota-onaga bog‘liqdir. Bola uchun oiladagi sog‘lom ijtimoiy- psixologik muhit, madaniy-ma`naviy va axloqiy qadriyatlar, an`analar, ijtimoiy-hayotiy tajribalar, ko‘nikma va malakalar manbaidir. Oila sog‘lom, barkamol insonni tarbiyalab voyaga etkazishda jamiyat oldida mas`uldir.

446-452 12 6

YOSHLAR MA’NAVIY ONGI VA XULQIGA TA’SIR KO‘RSATISHNING PSIXOLOGIK USLUBLARI

Sayidova Dilfuza Elmurodovna, Jumayeva Mastura Ziyadovna

Annotatsiya: XXI asrda kuzatilayotgan global o‘zgarishlar inson ongi va xulqida muayyan o‘zgarishlarni keltirib chiqarganligi, ular avvalo shaxsning ma’naviy dunyosida aks etayotganligi ayni haqiqatdir. Maqolada jamiyatning dolzarb muammosi bo‘lmish yoshlar ma’naviy ongi va ijtimoiy xulqiga mafkuraviy ta’sir ko‘rsatishning ayrim shakl va metodlari mualliflik nuqtayi nazaridan taxlil qilingan, uzluksiz ma’naviy tarbiyaning metodologik tamoyillari belgilangan.

437-445 12 5

AUTODESTUKTIV XULQ-ATVOR ANIQLANGAN OʻSMIRLIK YOSHIDAGI OʻQUVCHILAR BILAN KORREKSION-RIVOJLANTIRUVCHI MASHGʻULOTLAR TASHKIL ETISH

Muhiddinova Nafisa Shamsiddinovna

Annotatsiya: Bugungi kun zamonaviy psixologiyasining asosiy muammolaridan biri sifatida yoshlarda o‘z-o‘ziga zarar yetkazishga qaratilgan xatti-harakatni tub ildizini o‘rganish, uni profilaktika qilish va korrektsiyalash ishlari namoyon bo‘lmoqda. Ushbu maqolada yuqorida ta’kidlangan autodestruktiv xulq-atvor muammosini oldini olishga qaratilgan yondashuvlar tahlili yoritib o‘tilgan.

432-436 7 2

XX ASRNING 20-30-YILLARIDA SOVET HOKIMIYATINING “MADANIY INQILOB” SIYOSATI: MOHIYATI VA OQIBATLARI

Isomiddinov Yoʻldosh Yusubboevich., Karimov Raimqul Olimjon-oʻgʻli.

Annotatsiya: 1920-30-yillarda Sovet ittifoqi tarixida jamiyat hayotining barcha sohalarida tubdan o’zgartirish, avvalo inson ongini yangi ideologik asosda shakllantirishga qaratilgan davr bo’ldi. Ushbu jarayon “madaniy inqilob” nomi bilan tarixga kirdi. Bu siyosat Iosif Stalin davrida kuchli sur’atlarda olib borildi va uning asosiy maqsadi – yangi, sodiq sovet fuqarosini yaratish edi.


Abstract: the 1920s and 1930s were a period in the history of the Soviet Union, aimed at radical changes in all spheres of social life, primarily at shaping the human mind on a new ideological basis. This process went down in history under the name of the “cultural revolution”. This policy was carried out with great speed during the Iosif-Stalin era, and its main goal was to create a new, loyal Sovet citizen.

425-431 5 1

KORXONALARDA ISHLAB CHIQARISH SAMARADORLIGINI OSHIRISH YO‘LLARI

Muxtarov Mahmudjon Marifovich, Nimoniddinov Jamshidbek Alisher o‘g‘li

Annotatsiya.  Maqolada korxonalarda ishlab chiqarish samaradorligini oshirishning zamonaviy usullari va strategiyalari tahlil qilinadi. Texnologik innovatsiyalarni joriy etish, ishlab chiqarish jarayonlarini avtomatlashtirish, xodimlar malakasini oshirish va resurslardan samarali foydalanish kabi asosiy yo‘nalishlar ko‘rib chiqiladi. Xarajatlarni optimallashtirish, sifat nazorati tizimlarini joriy etish va raqamli texnologiyalardan foydalanishning samaradorlikka ta’siri o‘rganiladi.

418-424 7 3

ISHLAB CHIQARISH TUZILMASININING MOHIYATI VA UNING TARKIBIY QISMLARI

Muxtarov Mahmudjon Marifovich, Nimoniddinov Jamshidbek Alisher o‘g‘li

Annotatsiya.  Maqolada sanoat korxonalarida ishlab chiqarish tuzilmasining mohiyati va uning asosiy tarkibiy qismlari tahlil qilinadi. Ishlab chiqarish tuzilmasining tushunchasi, uning shakllanish prinsiplari va funksional elementlari, jumladan, asosiy va yordamchi ishlab chiqarish jarayonlari, infratuzilma va tashkiliy boshqaruv tizimlari ko‘rib chiqiladi. Korxona faoliyatining samaradorligiga ta’sir etuvchi ichki va tashqi omillar, shuningdek, ishlab chiqarish tuzilmasining iqtisodiy va texnologik jihatlari o‘rganiladi.

411-417 8 2

INNOVATSION TEXNOLOGIYALAR VA RAQAMLI TRANSFORMATSIYALARNING ISHLAB CHIQARISH TUZILMASIGA TA’SIRI

Muxtarov Mahmudjon Marifovich, Nimoniddinov Jamshidbek Alisher o‘g‘li

Annotatsiya.  Maqolada innovatsion texnologiyalar va raqamli transformatsiyalarining sanoat korxonalarida ishlab chiqarish tuzilmasiga ta’siri tahlil qilinadi. Sun’iy intellekt, Internet of Things (IoT), avtomatlashtirish va big data kabi zamonaviy texnologiyalarning ishlab chiqarish jarayonlarini optimallashtirishdagi roli o‘rganiladi. Raqamli transformat siya orqali mehnat unumdorligini oshirish, xarajatlarni kamaytirish va bozor raqobatbardoshligini ta’minlash imkoniyatlari ko‘rib chiqiladi.

404-410 10 4

ZAMONIY TEXNOLOGIYALARI DAVRIDA KIMYOVIY CHIQINDILARNI KAMAYTIRISH VA QAYTA ISHLASH

Mamarasulov Ilyosjon Ibroximjon o‘g‘li

Annotatsiya.  Mazkur maqolada zamonaviy texnologiyalar yordamida kimyoviy chiqindilarni kamaytirish va ularni qayta ishlash usullari tahlil qilinadi. Dunyo miqyosida sanoat korxonalari faoliyatining ekologiyaga salbiy ta'sirini kamaytirish dolzarb masalaga aylangan. Shu sababli, chiqindilarni qayta ishlashda innovatsion yondashuvlar, “yashil texnologiyalar”, biologik parchalanadigan materiallar, va atrof-muhitga zarar yetkazmaydigan texnologik yechimlar keng qo‘llanilmoqda. Ushbu maqolada kimyoviy chiqindilar manbalari, ularning xavfliligi, qayta ishlash texnologiyalari va istiqbolli loyihalar haqida ma’lumotlar beriladi.


Аннотация. В статье анализируются методы сокращения химических отходов и их переработки с использованием современных технологий. Снижение негативного воздействия промышленных предприятий на окружающую среду стало актуальной проблемой во всем мире. Поэтому широко используются инновационные подходы к переработке отходов, «зеленые технологии», биоразлагаемые материалы и экологически чистые технологические решения. В статье представлена ​​информация об источниках химических отходов, их опасности, технологиях переработки и перспективных проектах.


Abstract. This article analyzes methods for reducing chemical waste and recycling it using modern technologies. Reducing the negative impact of industrial enterprises on the environment has become a pressing issue worldwide. Therefore, innovative approaches to waste recycling, "green technologies", biodegradable materials, and environmentally friendly technological solutions are widely used. This article provides information on the sources of chemical waste, their hazards, recycling technologies, and promising projects.

399-403 12 5

ISLOM TARIXSHUNOSLIGIDA SIYRAT JANRINING TUTGAN O‘RNI

Abdulxamidova Gulira’no Xaydarali qizi

Annotatsiya: Mazkur maqolada siyrat janri islom tarixshunosligining shakllanishi va rivojlanishidagi o‘rni tahlil etilgan. Payg‘ambar Muhammad (s.a.v.) hayotiga oid siyrat asarlari islom tarixiy tafakkurining ilk manbalaridan biri sifatida baholangan. Maqolada siyrat janrining hadis, tafsir va tarix ilmlari bilan o‘zaro aloqasi ochib berilgan. Shuningdek, siyrat janrining ilmiy tarixshunoslik metodologiyasiga ta’siri ham ko‘rib chiqilgan.


Аннотация: В данной статье рассматривается роль жанра сира в становлении и развитии исламской историографии. Биографии Пророка Мухаммада (с.а.в.) признаются одними из первых источников исторического мышления в исламе. Раскрыта взаимосвязь жанра сира с науками хадис, тафсир и исламской историографией. Также проанализировано влияние сира на научную методологию в изучении исламской истории.


Abstract: This article examines the role of the sīra genre in the formation and development of Islamic historiography. Biographies of the Prophet Muhammad (peace be upon him) are evaluated as foundational sources of Islamic historical thought. The article explores the interrelation between sīra, hadith, tafsir, and historical sciences, while also analyzing the methodological impact of sīra on Islamic historical scholarship.

391-398 8 6

FE’LNING NISBAT KATEGORIYASI

Abdullayeva Gulixon Madaminovna

Fe’lning nisbat kategoriyasi tilshunoslikda fe’lning asosiy grammatik kategoriyalaridan biri sifatida muhim o‘rin tutadi. Ushbu maqolada o‘zbek tilida fe’lning nisbat kategoriyasi, uning turlari, shakllari va funksiyalari keng yoritiladi. Nisbat kategoriyasining faol va majhul shakllari, ularning morfologik va sintaktik xususiyatlari, shuningdek, o‘zbek tilining boshqa turkiy tillar bilan qiyosiy jihatlari tahlil qilinadi. Maqola fe’lning nisbat shakllarining nutqda qo‘llanilishi, semantik va stilistik ahamiyati hamda zamonaviy o‘zbek adabiy tilidagi o‘ziga xos xususiyatlariga e’tibor qaratadi. Bundan tashqari, ushbu kategoriyaning o‘zbek tilidagi rivojlanish tendensiyalari va ta’lim jarayonidagi o‘rni muhokama qilinadi.

383-390 6 4

К ВОПРОСУ ОПРЕДЕЛЕНИЯ АНТИГЕНОВ КРОВИ О(Н) и А2 ЛЕКТИНАМИ И ПРОТЕКТИНАМИ

Жахонгир Шакирович Бекназаров,, Шакир Юлдашевич Бекназаров

Аннотация. Хайвон кони зардобида анти-О агглютинин мавжудлигини аниклаш, шунингдек гетероиммун анти-О зардобларини олиш куплаб кон гурухчаларининг очилишига омил булиб хизмат килди. Протектинлар, айникса, лгктинларнинг ишлатилиши А1 ва А2 агглютиногенларни дифференциация килиш учун, шунингдек О(Н) антигенининг топилиши ва янги тугилган гудаклар конининг гурухий мансублигини аниклаш алохида мухим суд-тиббий ахамият касб этади, чунки АВО тизими гурухий омилларии, одатий мавжуд булган стандарт гемаглютинацияловчи зардоблар ёрдамида аниклашнинг имконияти булмайди.

376-382 7 5

FOTOSINTEZ VA UNING GLOBAL EKOTIZIMDAGI ROLI

Umaraliyeva Mashhura Abduqayumovna

Annotatsiya. Ushbu maqolada fotosintez jarayonining biologik mohiyati, uning asosiy bosqichlari va o‘simliklar hayotidagi ahamiyati yoritilgan. Fotosintez nafaqat o‘simliklar uchun, balki butun biosfera uchun muhim jarayon hisoblanadi. Maqolada fotosintezning global ekotizimdagi roli, ya’ni kislorod ishlab chiqarish, karbonat angidridni yutish, oziqa zanjiri va ekologik muvozanatni saqlashdagi o‘rni tahlil qilinadi. Shuningdek, inson faoliyati tufayli fotosintezga salbiy ta’sir etuvchi omillar va ularni kamaytirish yo‘llari haqida fikr yuritiladi.


Аннотация. В статье рассматривается биологическая сущность процесса фотосинтеза, его основные этапы и его значение в жизни растений. Фотосинтез является важным процессом не только для растений, но и для всей биосферы. В статье анализируется роль фотосинтеза в глобальной экосистеме, а именно в образовании кислорода, поглощении углекислого газа, пищевой цепи и поддержании экологического равновесия. Также рассматриваются факторы, негативно влияющие на фотосинтез из-за деятельности человека, и пути их снижения.


Abstract. This article discusses the biological essence of the photosynthesis process, its main stages and its importance in the life of plants. Photosynthesis is an important process not only for plants, but also for the entire biosphere. The article analyzes the role of photosynthesis in the global ecosystem, namely in oxygen production, carbon dioxide absorption, food chain and maintaining ecological balance. It also discusses the factors that negatively affect photosynthesis due to human activity and ways to reduce them.

368-375 4 2

YUQORI SINFLARDA TA’LIM JARAYONINI TIL O‘QITISH TEXNOLOGIYALARI ASOSIDA TASHKIL ETISH

Kamolova Feruza

Ushbu maqolada yuqori sinflarda chet tilini o‘qitish jarayoniga raqamli texnologiyalarni integratsiyalash masalasi o‘rganiladi. Mavjud ilmiy tadqiqotlar asosida mobil til o‘rganish (MALL), kompyuter yordamida hamkorlikda ta’lim (CSCL), kengaytirilgan va virtual haqiqat (AR/VR), hamda sun’iy intellekt asosida ishlab chiqilgan til o‘rganish tizimlari (ICALL) tahlil qilinadi. Ushbu vositalarni samarali joriy etish bo‘yicha konseptual model taklif etiladi. Tadqiqot texnologiyalarning til o‘zlashtirishdagi foydali jihatlari va mavjud muammolarini ham aniqlaydi.

364-367 8 3

CHET EL KAPITALI ISHTIROKIDAGI KORXONALARNI BOSHQARISH MEXANIZMI VA XUSUSIYATLARI

Yulchiyev Erkinjon, Isaqjonov Dilyorbek G‘ulomjon o‘g‘li

Annotatsiya. Ushbu maqolada chet el kapitali ishtirokidagi korxonalarning boshqarish mexanizmi va hususiyatlari tahlil qilinadi. Chet el investitsiyalari iqtisodiyotga jalb qilinganida, mahalliy va xorijiy aksiyadorlar o‘rtasida samarali boshqaruv tizimi va strategiyalarni ishlab chiqish zarurati yuzaga keladi. Maqolada bu turdagi korxonalarning kapital tuzilmasi, boshqaruv strukturalari, qaror qabul qilish jarayonlari, huquqiy va tartibga solish masalalari, moliyaviy va foyda taqsimoti, kadrlar boshqaruvi va texnologik innovatsiyalar kabi muhim jihatlari ko‘rib chiqiladi.

464-469 7 3

SILVINIT RUDASIDAN KALIY XLORID ISHLAB CHIQARISH JARAYONIDA AJRALIB CHIQADIGAN SHLAM CHIQINDISIDAN KOMPLEKS MINERAL O‘G‘IT TAYYORLASH TEXNOLOGIYASI

R.A.Maxmudov, Oripov Azizbek Anvarovich

Ushbu maqolada silvinit rudasidan kaliy xlorid ishlab chiqarish jarayonida hosil bo‘ladigan shlam chiqindilarini qayta ishlash orqali arzon, ekologik xavfsiz va agrotexnik jihatdan samarali kompleks mineral o‘g‘it ishlab chiqarish texnologiyasi bayon qilingan. Dehqonobod kaliy zavodida hosil bo‘ladigan shlam tarkibidagi foydali moddalardan – KCl, NaCl, CaSO₄ va boshqa minerallardan foydalanib, temir oksidlari, ishqorlar va ko‘mir yordamida qayta ishlash texnologiyasi ishlab chiqildi. Tadqiqot natijalari hosildorlikni oshirish, tuproq tarkibini yaxshilash va chiqindilarni kamaytirishda mazkur texnologiyaning samaradorligini ko‘rsatdi.


В данной статье представлена технология переработки шламовых отходов, образующихся при производстве хлористого калия из сильвинитовой руды, в дешевое, экологически безопасное и агротехнически эффективное комплексное минеральное удобрение. Разработана методика переработки шлама, содержащего полезные вещества (KCl, NaCl, CaSO₄ и др.), с использованием оксидов железа, щелочей и угля, на Дехканабадском калийном заводе. Результаты исследований показали эффективность технологии в повышении урожайности, улучшении почвы и сокращении объема отходов.


This article presents a technology for processing sludge waste generated during the production of potassium chloride from sylvinite ore into a cost-effective, environmentally safe, and agro-technically efficient complex mineral fertilizer. A processing method was developed using iron oxides, alkalis, and coal, based on the valuable components (KCl, NaCl, CaSO₄, and others) contained in the sludge waste from the Dehqanabad Potash Plant. The research results demonstrated the effectiveness of the technology in increasing crop yield, improving soil composition, and reducing waste.

350-356 9 1

SANOAT KORXONALARIDA ISHLAB CHIQARISH TUZILMASINING SHAKLLANISHIGA TA’SIR ETUVCHI OMILLAR

Muxtarov Mahmudjon Marifovich, Nimoniddinov Jamshidbek Alisher o‘g‘li

Annotatsiya. Maqolada sanoat korxonalarida ishlab chiqarish tuzilmasining shakllanishiga ta’sir etuvchi asosiy omillar tahlil qilinadi. Ishlab chiqarish tuzilmasiga bozor talablari, texnologik innovatsiyalar, xomashyo resurslari, moliyaviy imkoniyatlar va davlatning iqtisodiy siyosati kabi omillarning ta’siri o‘rganiladi. Sanoat korxonalarining ichki tashkiliy tuzilmasi, mehnat resurslari va raqamlashtirish jarayonlarining ishlab chiqarish samaradorligiga ta’siri haqida ma’lumotlar keltirilgan.

343-349 5 3

SANOAT ISHLAB CHIQISHNI MAHALLIYLASHTIRISHDA TIJORAT BANKLARINI MABLAG‘LARIDAN SAMARALI FOYDALANISH

N.S.To‘ychiboyev, Inomjonov Zuhriddin

Annotatsiya. Maqolada sanoatni ishlab chiqishni mahalliylashtirish jarayonida tijorat banklari mablag‘laridan samarali foydalanishning dolzarb masalalari ko‘rib chiqilgan. Mahalliy sanoat korxonalarini rivojlantirishda bank kreditlari, investitsiyalar va moliyaviy vositalarning o‘rni tahlil qilingan. Raqamlashtirish sharoitida bank xizmatlarining sanoat loyihalarini qo‘llab-quvvatlashdagi imkoniyatlari, shu jumladan, innovatsion moliyalashtirish usullari va xavf-xatarlarni boshqarish strategiyalari o‘rganilgan.

337-342 11 3

TIJORAT BANKLARI MABLAG‘LARINI IQTISODIYOTDAGI O‘RNI

N.S.To‘ychiboyev, Inomjonov Zuhriddin

Annotatsiya. Maqolada tijorat banklari mablag‘larining milliy iqtisodiyotdagi o‘rni va ahamiyati tahlil qilinadi. Banklarning kredit siyosati, investitsiya faoliyati va moliyaviy vositalari orqali iqtisodiy o‘sishni qo‘llab-quvvatlashdagi roli o‘rganiladi. Tijorat banklarining kichik va o‘rta biznesni moliyalashtirish, infratuzilma loyihalarini qo‘llab-quvvatlash va iqtisodiy barqarorlikni ta’minlashdagi hissasi alohida e’tibor markazida. Shuningdek, raqamli bank xizmatlari va zamonaviy moliyaviy texnologiyalarning iqtisodiyotga ta’siri ko‘rib chiqiladi.

331-336 12 4

FAZODA TOʻGʻRI CHIZIQLARNING OʻZARO JOYLASHUVI. AYQASH TOʻGʻRI CHIZIQLAR

Holiqova Surayyo Baxodir qizi

Ushbu maqola fazoda toʻgʻri chiziqlarning oʻzaro joylashuvi, ayqash toʻgʻri chiziqlarning nazariy va amaliy harakatini yoʻlga qoʻyishga bagʻishlangan. Maqolada uchoʻlchovli fazoda toʻgʻri chiziqlarning joylashuv turlari (parallel, kesishuvchi va ayqash), ayqash chiziqlarning ta'rifi, xossalari va ular masofani masofani aniqlash usullari tahlil qiladi. , ayqash chiziqlar sohaning muhandislik, kompyuter grafikasi, fizika va boshqa joylarda qo'shimcha keng yoritiladi. Qo'shimcha misollar va kombinatoriklanadilar orqali mavzuning chuqur tushunilishi ta'minlanadi. Maqola, muhandislik va texnik soha matematika asosida, talabalar uchun foydali manba sifatida xizmat qiladi.

323-330 10 4

MARKETING STRATEGIYASI

Kasimov Nodirbek Gʻupronbekovich

Ushbu maqola marketing strategiyasining nazariy asoslari, uni shakllantirishning zamonaviy usullari va turli sohalardagi amaliy qo‘llanilishini keng yoritishga bag‘ishlangan. Maqolada marketing strategiyasining asosiy tushunchalari, bozor segmentatsiyasi, maqsadli auditoriyani aniqlash, raqobatbardoshlik tahlili, marketing miksi (4P va 7P), SWOT tahlili, raqamli marketing vositalari va sun‘iy intellektning marketingdagi roli chuqur tahlil qilinadi. Shuningdek, marketing strategiyasining chakana savdo, texnologiya, xizmat ko‘rsatish va iqtisodiyot sohasidagi ahamiyati real misollar va statistik ma’lumotlar orqali ko‘rsatiladi. Maqola tadbirkorlar, marketologlar, talabalar va tadqiqotchilar uchun marketing strategiyasini ishlab chiqish va qo‘llash bo‘yicha keng qamrovli yo‘riqnoma sifatida xizmat qiladi.

315-322 14 6

KOMBINATORIKA MASALALARI: NAZARIYA, USULLAR VA AMALIY QO‘LLANMALAR

Karimova Salimaxon Sodiqjon qizi

Kombinatorika matematikaning diskret tuzilmalarni o‘rganuvchi fundamental bo‘limi bo‘lib, ob‘yektlarning joylashtirilishi, tanlanishi va guruhlanishi bilan bog‘liq masalalarni tahlil qiladi. Ushbu maqola kombinatorikaning nazariy asoslarini, asosiy usullarini va ularning turli ilmiy va amaliy sohalardagi qo‘llanilishini keng yoritishga bag‘ishlangan. Maqolada permutatsiyalar, kombinatsiyalar, binomiyal koeffitsientlar, Paskal uchburchagi, inklyuziya-eksklyuziya prinsipi va boshqa muhim tushunchalar batafsil tahlil qilinadi. Shuningdek, kombinatorika masalalarining informatika, statistika, fizika, iqtisodiyot va sun‘iy intellekt sohasidagi amaliy ahamiyati misollar orqali ko‘rsatiladi. Maqola talabalar, o‘qituvchilar va tadqiqotchilar uchun kombinatorika sohasidagi asosiy tushunchalarni chuqur tushunishga yordam berishga qaratilgan bo‘lib, foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati bilan yakunlanadi.

308-314 6 3

ANTIVIRUSLARNI TO’G’RI TANLASH

Karimova Oygul Ro’ziyevna

Ushbu maqola zamonaviy kiberxavfsizlik sharoitida antivirus dasturlarini tanlashning dolzarb masalalarini atroflicha ko‘rib chiqadi. Maqolada antivirus dasturlarining turlari, ularning funksional imkoniyatlari, samaradorlikni baholash mezonlari va foydalanuvchi ehtiyojlariga mos tanlov qilish bo‘yicha amaliy yo‘l-yo‘riqlar tahlil qilinadi. Shuningdek, kiberxavfsizlik tahdidlarining turlari, ularning rivojlanish tendensiyalari va ularga qarshi kurashda antivirus dasturlarining muhim o‘rni alohida yoritiladi. Maqola shaxsiy foydalanuvchilar, kichik bizneslar va yirik korporatsiyalarga o‘z ehtiyojlariga mos, ishonchli va samarali antivirus dasturini tanlashda yordam berishga qaratilgan bo‘lib, foydalanuvchilarga xavfsiz raqamli muhitni ta’minlashda yo‘naltiruvchi maslahatlar beradi.

302-307 4 2

ADABIYOT YO‘NALISHIDA NOBEL MUKOFOTINI OLGAN IJODKORLAR

Muxitdinova Saidaxon Baxodirxonovna.


              Ushbu maqola adabiyot sohasida Nobel mukofotini olgan ijodkorlarning ijodiy faoliyati va ularning jahon adabiyotiga qo‘shgan hissasini keng ko‘lamda o‘rganadi. Nobel mukofoti dunyodagi eng nufuzli mukofotlardan biri bo‘lib, adabiy yutuqlarni e’tirof etishga xizmat qiladi. Maqolada mukofotning tarixi, adabiyot sohasidagi laureatlarning asarlari, ularning madaniy va ijtimoiy ta’siri hamda tanlov mezonlari tahlil qilinadi. Shuningdek, ijodkorlarning asarlaridagi asosiy yo‘nalishlar, falsafiy va estetik ahamiyati chuqur ko‘rib chiqiladi. Maqola Nobel laureatlarining ijodiy merosining kelajak avlodlar uchun ahamiyatini va global adabiy jarayonlarga ta’sirini yoritishga qaratilgan.

295-301 7 1

ПЕРИОДЫ РОДОВ: УГЛУБЛЕННЫЙ АНАЛИЗ ФИЗИОЛОГИЧЕСКИХ И КЛИНИЧЕСКИХ АСПЕКТОВ

Кобилова Махбуба Елмурод кизи

Статья представляет собой детальный обзор физиологических и клинических аспектов родового процесса, разделенного на три ключевых периода: период раскрытия, период изгнания и последовый период. Рассматриваются механизмы каждого периода, их продолжительность, физиологические изменения, потенциальные осложнения и современные методы управления родами. Особое внимание уделяется мониторингу состояния матери и плода, профилактике осложнений и применению инновационных технологий в акушерстве. В статье также приведены статистические данные о частоте осложнений и современных подходах к снижению материнской и перинатальной заболеваемости. Материал предназначен для акушеров-гинекологов, студентов медицинских вузов и специалистов, работающих в области репродуктивного здоровья.

287-294 4 2

САХАРНЫЙ ДИАБЕТ И РОЛЬ СЕСТРИНСКОГО УХОДА В УПРАВЛЕНИИ ЕГО ОСЛОЖНЕНИЯМИ

Бутаева Гулнора Махаммаджановна

                                        Аннотация
          Сахарный диабет остается одной из ключевых проблем здравоохранения, затрагивающей миллионы людей по всему миру. Данная статья посвящена анализу осложнений сахарного диабета и роли сестринского ухода в их профилактике и управлении. Особое внимание уделено хроническим осложнениям, таким как диабетическая нейропатия, ретинопатия, нефропатия и сердечно-сосудистые заболевания. Рассматриваются современные подходы к сестринскому уходу, включая обучение пациентов, мониторинг состояния, психологическую поддержку и использование инновационных технологий, таких как телемедицина и устройства для непрерывного мониторинга глюкозы. В статье подчеркивается важность междисциплинарного подхода и активного участия медицинских сестер в улучшении качества жизни пациентов.

280-286 13 2

СЕРДЦЕ И ЛИМФАТИЧЕСКАЯ СИСТЕМА: РАСПОЛОЖЕНИЕ, ФУНКЦИИ И СЕРДЕЧНО-СОСУДИСТЫЕ ЗАБОЛЕВАНИЯ

Хожиматова Махсуда Мавлоновна

                                                    Аннотация
        Данная статья посвящена комплексному анализу строения, функций и клинического значения сердца и лимфатической системы, а также сердечно-сосудистых заболеваний. Сердце является центральным органом сердечно-сосудистой системы, обеспечивающим циркуляцию крови, в то время как лимфатическая система играет ключевую роль в поддержании гомеостаза, иммунной защиты и транспорте жидкостей. В статье рассматриваются анатомическое расположение сердца, его физиологические функции, структура и функции лимфатической системы, а также основные сердечно-сосудистые заболевания, их причины, диагностика и лечение. Особое внимание уделяется патологическим состояниям, связанным с нарушением работы сердца и сосудов, и их влиянию на здоровье человека. Статья направлена на углубленное понимание роли этих систем в организме и их значения в современной медицине.

271-279 5 3

ПОНЯТИЕ О ПОЛОВОМ И РЕПРОДУКТИВНОМ ЗДОРОВЬЕ: ЗНАЧЕНИЕ, ФАКТОРЫ И СОВРЕМЕННЫЕ ПОДХОДЫ

Хожиматова Йокутхон Еркинбоева

         Данная статья посвящена всестороннему анализу понятия полового и репродуктивного здоровья, его значения для индивидуального и общественного благополучия, а также факторов, влияющих на эти аспекты здоровья. Половое и репродуктивное здоровье охватывает физические, эмоциональные, социальные и психологические аспекты, связанные с половой активностью, репродукцией и профилактикой заболеваний. В статье рассматриваются основные компоненты полового и репродуктивного здоровья, их связь с общественным здоровьем, ключевые факторы риска и современные подходы к профилактике и лечению нарушений. Особое внимание уделяется роли образования, доступности медицинских услуг и социальной политики в поддержании полового и репродуктивного здоровья. Статья направлена на углубленное понимание этой темы и ее значения в контексте глобального здравоохранения.

264-270 9 0

КЛИНИЧЕСКИЕ И БИОЛОГИЧЕСКИЕ ПРИЗНАКИ СМЕРТИ У ПАЦИЕНТОВ В ТЕРМИНАЛЬНОМ ПЕРИОДЕ И ОКАЗАНИЕ ПЕРВОЙ ПОМОЩИ

Одилова Гулхайо Сохибжон кизи


                Данная статья посвящена изучению клинических и биологических признаков смерти у пациентов в терминальном периоде, а также принципам оказания первой помощи в таких ситуациях. Рассматриваются теоретические аспекты определения клинической и биологической смерти, их диагностические критерии и физиологические основы. Особое внимание уделяется этическим и практическим аспектам оказания первой помощи, включая реанимационные мероприятия и их ограничения. В статье также анализируются комбинаторные подходы к оценке последовательности действий при оказании первой помощи в критических состояниях. Материал предназначен для медицинских специалистов, исследователей и студентов, интересующихся вопросами неотложной медицины и паллиативной помощи.

256-263 4 2

КЛАПАНЫ СЕРДЦА И БОЛЬШОЙ И МАЛЫЙ КРУГИ КРОВООБРАЩЕНИЯ: СТРУКТУРА, ФУНКЦИИ И ЗНАЧЕНИЕ

Абдулахатова Замира Абдусаматовна

Данная статья посвящена всестороннему научному анализу структуры, функций и значения клапанов сердца и большого и малого кругов кровообращения в организме человека. Сердечно-сосудистая система является ключевой для поддержания жизнедеятельности, обеспечивая транспорт кислорода, питательных веществ и удаление продуктов обмена через кровообращение. В статье рассматриваются анатомическое строение сердца, механизм работы клапанов, особенности большого и малого кругов кровообращения, их физиологическая роль и клиническое значение. Также анализируются патологические состояния, связанные с нарушением работы клапанов и кровообращения. Статья направлена на углубленное понимание роли сердечно-сосудистой системы в поддержании здоровья человека и ее значения в современной медицине.

250-255 7 3

SUVLI ERITMALARDAN LITIYNISORBSIYA USULIDA AJRATIB OLISH JARAYONLARINI TALIL QILISH

Qayumov Oybek Azamat o‘g‘li

Annotatsiya. Hozirgi davrda texnologiyaning jadal rivojlanishi, xususan, elektrotexnika, akkumulyator sanoati, kosmik va harbiy sohalarda ishlatiladigan yuqori sifatli xomashyo manbalariga bo‘lgan talabni oshirmoqda. Shu jumladan, litiy elementi o‘zining noyob fizik-kimyoviy xususiyatlari — eng engil metall bo‘lishi, yuqori elektroximik faolligi va issiqlik o‘tkazuvchanligi tufayli turli sohalarda keng qo‘llanilmoqda. Xususan, litiy birikmalari zamonaviy akkumulyatorlar, yuqori haroratga chidamli materiallar va aerokosmik texnika ishlab chiqarishda muhim ahamiyat kasb etadi.