Jild 19 № 4 (2025)

Pedagog uchun qo‘shimcha, lekin nisbatan turg’un talablar qatoriga kirishuvchanlik, artistlik, shodon xulq, yaxshi did-farosat va boshqalarni kiritish mumkin. Bu xususiyatlar eng asosiy o‘rinda turmasada, ammo o‘qituvchi faoliyati uchun katta yordam beradi. Bosh va ikkilamchi pedagogik xossalar jamlanib, pedagogning shaxsiyatini aniqlaydi, shu jihatlar kuchi bilan har bir o‘qituvchi ajoyib va o‘ziga xos shaxs sifatida namoyon bo‘ladi. Jamiyat tomonidan qo‘yiladigan talablardan eng muhimi o‘qituvchining shaxsi va uning kasbi bilan bog‘lik xislatlariga qaratilganligidir.

Methicillin-Resistant Staphylococcus aureus (MRSA) – bu beta-laktam antibiotiklariga, ayniqsa penitsillin va uning hosilalariga chidamli bakteriyalarning xavfli turi bo‘lib, jahon sog‘liqni saqlash tizimi uchun jiddiy muammo hisoblanadi. MRSA bakteriyasi mecA va mecC genlari orqali penitsillin bog‘lovchi oqsil (PBP2a) hosil qiladi, bu esa beta-laktam antibiotiklarining samaradorligini pasaytiradi. Ushbu bakteriya kasalxona (HA-MRSA) va jamoat (CA-MRSA) variantlariga bo‘linadi, ikkalasi ham turli infektsiyalar, jumladan, teri, o‘pka va qon infektsiyalarini keltirib chiqarishi mumkin.

Ushbu maqolada innovatsion yondashuvlar va ularning vaksina ishlab chiqarishdagi ahamiyati tahlil qilinadi. Gen muhandisligi, CRISPR texnologiyasi va nanotexnologiyalarning vaksina ishlab chiqarishdagi roli chuqur o‘rganiladi. Shuningdek, O‘zbekistonda vaksina ishlab chiqarishni yo‘lga qo‘yish bo‘yicha amalga oshirilayotgan chora-tadbirlar, jumladan, Innovatsion vaksinalar markazi va biotexnologik klasterlar tashkil etilishi haqida ma'lumotlar keltiriladi. Zamonaviy biotexnologiya usullari, jumladan, gen muhandisligi, rekombinant DNK texnologiyalari va nanotexnologiyalar yordamida yangi avlod vaksinalar ishlab chiqilmoqda. Bu vaksinalar yuqori xavfsizlik, samaradorlik va ishlab chiqarish tezligi bilan ajralib turadi. Innovatsion yondashuvlar, masalan, CRISPR texnologiyasi va nanotexnologiyalar, vaksinalarning samaradorligini oshirish va nojo'ya ta'sirlarni kamaytirishda muhim rol o'ynaydi.

Ushbu tezisda Zymomonas mobilis bakteriyasining biologik xususiyatlari, uning fermentativ faolligi va sanoatdagi ahamiyati tahlil qilingan. Z. mobilis – gram-manfiy, anaerob sharoitda rivojlanadigan va spirtli fermentatsiya jarayonida yuqori samaradorlik ko‘rsatadigan bakteriyadir. U an’anaviy achitqilarga nisbatan yuqori etanol hosil qilish qobiliyatiga ega bo‘lib, bioyoqilg‘i ishlab chiqarishda muhim o‘rin tutadi. Shuningdek, ushbu bakteriya turli uglevodlarni parchalay olish xususiyati bilan ham ahamiyatli hisoblanadi. Z. mobilis genetik modifikatsiyalash orqali yanada samarali biotexnologik jarayonlarga moslashtirilmoqda.

Methicillin-Resistant Staphylococcus aureus (MRSA) – bu beta-laktam antibiotiklariga, ayniqsa penitsillin va uning hosilalariga chidamli bakteriyalarning xavfli turi bo‘lib, jahon sog‘liqni saqlash tizimi uchun jiddiy muammo hisoblanadi. MRSA bakteriyasi mecA va mecC genlari orqali penitsillin bog‘lovchi oqsil (PBP2a) hosil qiladi, bu esa beta-laktam antibiotiklarining samaradorligini pasaytiradi. Ushbu bakteriya kasalxona (HA-MRSA) va jamoat (CA-MRSA) variantlariga bo‘linadi, ikkalasi ham turli infektsiyalar, jumladan, teri, o‘pka va qon infektsiyalarini keltirib chiqarishi mumkin.

Ushbu tizesda genom bo'yicha assotsiatsiyalar turli xil fenotiplar va kasalliklar bilan bog'liq bo'lgan 10 000 dan ortiq genetik variantlari  o’rganilgan. Asosan aniqlangan kamdan-kam variantlar ketma-ketligi tahlili keng tarqalgan variantlardan farqli o'laroq, o'ziga xos xususiyatlariga ko'ra odamlarda murakkab kasalliklar genetikasida o'ziga xos rol o'ynagan. Noyob rollar - bu genlarning sababiy bog'liqligi uchun farazsiz dalil, kasallik mexanizmlarini tushunish uchun funktsional tahlilning aniq maqsadi, dori vositalarini ishlab chiqish uchun yangi qulay maqsad va shaxsiylashtirilgan tibbiyot uchun yuqori kasallik xavfi bo'lgan genetik marker. Butun genom ketma-ketligi ko'proq noyob variantlarni aniqlashda davom etar ekan, noyob variantlar bilan bog'liq rollar ham ortadi. Biroq, inson salomatligini yaxshilashga qo'shgan hissasini oshirish uchun noyob variantlarning butun genom bo'ylab funktsional ta'sirini yaxshiroq baholash kerak. Noyob genlar organizmlarning genetik xilma-xilligini belgilovchi muhim omillardan biridir. Ular odatda muayyan tur yoki individlarga xos bo‘lib, evolyutsiya jarayonida yuzaga kelgan. Noyob genlar tibbiyot, qishloq xo‘jaligi va biotexnologiya sohalarida keng qo‘llaniladi.

Maktab ostonasiga oyoq qo‘yish har bir inson uchun nihoyatda katta hayotiy burilishdir. Mana shu davrdan boshlab bolalikning eng beg‘ubor onlariga bir qadar cheklanishlar kirib keladi. Endi bola oilada nafaqat oilaviy ba’zi burchlarni, vaholanki, uz shaxsi uchun zarur bo‘lgan xususiy vazifalarni bajarishi shart davrga o‘tadi. Bu bilan uning oiladagi roli bir qarashda kamayganday emas, aksincha ko‘paygan bo‘ladi. Ya’ni u o‘z obro‘sini endi nafaqat oila a’zolari o‘rtasida, aksincha, jamiyat o‘rtasida oila obro‘sini o‘z shaxsiy harakati bilan himoya qilish davri boshlanadi.

Xarakterning har bir xususiyati shaxs munosabatlari bilan bog’liqdir. Lekin, shaxs munosabatlari o’z navbatida ijtimoiy munosabatlar bilan belgilanadi. Kishining xarakteri tug’ma, doimiy va o’zgarmaydigan narsa emas. Hech bir bola mehnatsevar yoki dangasa, rostgo’y yoki yolg’onchi, qo’rqoq yoki jasur bo’lib tug’ilmaydi. Har bir odamning xarakteri, temperamenti asosida, ijtimoiy muhit ta'siri bilan, tarbiya, amaliy faoliyat jarayonida va kishining o’z-o’zini tarbiyalashi bilan taraqqiy qilib, o’zgarib boradi.    

Kognitiv-harakat terapiyasi (KHT)-bu keng doiradagi odamlar va muammolar uchun mos bo'lgan suhbatga asoslangan psixoterapiya turi.

Ushbu maqolada regulyator tillarning asosiy nazariy tushunchalari, ular orqali ifodalanuvchi amallar va bu tillarning yopiq xossalari tahlil qilinadi. Regulyar tillar Chekli Avtomatlar va regulyar ifodalar orqali aniqlanadi hamda ular ustida bajariladigan birlashma, kesishma, inkor, konkatenatsiya va takrorlash kabi amallar bo‘yicha yopiq bo‘lishi isbotlangan. Maqola formal tillar nazariyasiga kirish darajasidagi ilmiy tushunchalarni sodda va tushunarli tilda izohlab beradi.

Mazkur maqolada differensial yondashuv asosida maktabgacha yoshdagi bolalar liderlik qobiliyatini rivojlantirishning samarali innovasion metod va texnologiyalari hususida ayrim fikr-mulohazalar bayon etilgan. Ma’lumki, har bir metod ma'lum ta'limiy vazifani muvaffaqiyatli hal etishi, qolganlari esa ayni holat uchun birmuncha samarasiz bo‘lishi ham mumkin. Universal ta'lim metodlari mavjud bo‘lmagani bois mashg‘ulotlarda turli ta'lim metodlaridan yoki ularning majmuasidan foydalanish mumkin bo‘ladi.

Bakteriyalar oddiy tuzilishga ega bo‘lishiga qaramay, ular o‘zlarining hayot faoliyati uchun barcha zaruriy tarkibiy qismlarni o‘z ichiga oladi. Ushbu tezisda bakteriyalarning tashqi va ichki tuzilmalari hamda ularning biologik jarayonlardagi ahamiyati haqida batafsil ma’lumot berilgan. Bakteriyalarning ekologik va biotexnologik ahamiyati katta bo‘lib, ular biosferaning deyarli barcha muhitlarida, jumladan, tuproq, suv va inson tanasida uchraydi. Shuningdek, bakteriyalarning oddiy tuzilishiga qaramay, ularning organizmga ijobiy yoki salbiy ta’sir ko‘rsatishiga oid misollar keltirilgan. Bakteriyalar hayotining o‘ziga xos jihatlari, masalan, xivchinlar va pili kabi harakatlanuvchi tuzilmalar, plazmatik membrana va hujayra devori kabi muhim elementlar, tezisda kengroq tahlil qilingan. Shuningdek, ularda joylashgan genetik material — nukleoid va plazmidlar haqida ma’lumot berilgan. Bakteriyalarning morfologiyasi va harakatlanish turlari, jumladan, monotrix, lofotrix, amfitrix va peritrix xivchinli bakteriyalar tavsifi ham o‘rganilgan.

Ushbu maqolada innovatsion yondashuvlar va ularning vaksina ishlab chiqarishdagi ahamiyati tahlil qilinadi. Gen muhandisligi, CRISPR texnologiyasi va nanotexnologiyalarning vaksina ishlab chiqarishdagi roli chuqur o‘rganiladi. Shuningdek, O‘zbekistonda vaksina ishlab chiqarishni yo‘lga qo‘yish bo‘yicha amalga oshirilayotgan chora-tadbirlar, jumladan, Innovatsion vaksinalar markazi va biotexnologik klasterlar tashkil etilishi haqida ma'lumotlar keltiriladi. Zamonaviy biotexnologiya usullari, jumladan, gen muhandisligi, rekombinant DNK texnologiyalari va nanotexnologiyalar yordamida yangi avlod vaksinalar ishlab chiqilmoqda. Bu vaksinalar yuqori xavfsizlik, samaradorlik va ishlab chiqarish tezligi bilan ajralib turadi. Innovatsion yondashuvlar, masalan, CRISPR texnologiyasi va nanotexnologiyalar, vaksinalarning samaradorligini oshirish va nojo'ya ta'sirlarni kamaytirishda muhim rol o'ynaydi.

Ushbu tezisda Zymomonas mobilis bakteriyasining biologik xususiyatlari, uning fermentativ faolligi va sanoatdagi ahamiyati tahlil qilingan. Z. mobilis – gram-manfiy, anaerob sharoitda rivojlanadigan va spirtli fermentatsiya jarayonida yuqori samaradorlik ko‘rsatadigan bakteriyadir. U an’anaviy achitqilarga nisbatan yuqori etanol hosil qilish qobiliyatiga ega bo‘lib, bioyoqilg‘i ishlab chiqarishda muhim o‘rin tutadi. Shuningdek, ushbu bakteriya turli uglevodlarni parchalay olish xususiyati bilan ham ahamiyatli hisoblanadi. Z. mobilis genetik modifikatsiyalash orqali yanada samarali biotexnologik jarayonlarga moslashtirilmoqda.

Bakteriyalar oddiy tuzilishga ega bo‘lishiga qaramay, ular o‘zlarining hayot faoliyati uchun barcha zaruriy tarkibiy qismlarni o‘z ichiga oladi. Ushbu tezisda bakteriyalarning tashqi va ichki tuzilmalari hamda ularning biologik jarayonlardagi ahamiyati haqida batafsil ma’lumot berilgan. Bakteriyalarning ekologik va biotexnologik ahamiyati katta bo‘lib, ular biosferaning deyarli barcha muhitlarida, jumladan, tuproq, suv va inson tanasida uchraydi. Shuningdek, bakteriyalarning oddiy tuzilishiga qaramay, ularning organizmga ijobiy yoki salbiy ta’sir ko‘rsatishiga oid misollar keltirilgan. Bakteriyalar hayotining o‘ziga xos jihatlari, masalan, xivchinlar va pili kabi harakatlanuvchi tuzilmalar, plazmatik membrana va hujayra devori kabi muhim elementlar, tezisda kengroq tahlil qilingan. Shuningdek, ularda joylashgan genetik material — nukleoid va plazmidlar haqida ma’lumot berilgan. Bakteriyalarning morfologiyasi va harakatlanish turlari, jumladan, monotrix, lofotrix, amfitrix va peritrix xivchinli bakteriyalar tavsifi ham o‘rganilgan.

Ushbu tizesda genom bo'yicha assotsiatsiyalar turli xil fenotiplar va kasalliklar bilan bog'liq bo'lgan 10 000 dan ortiq genetik variantlari  o’rganilgan. Asosan aniqlangan kamdan-kam variantlar ketma-ketligi tahlili keng tarqalgan variantlardan farqli o'laroq, o'ziga xos xususiyatlariga ko'ra odamlarda murakkab kasalliklar genetikasida o'ziga xos rol o'ynagan. Noyob rollar - bu genlarning sababiy bog'liqligi uchun farazsiz dalil, kasallik mexanizmlarini tushunish uchun funktsional tahlilning aniq maqsadi, dori vositalarini ishlab chiqish uchun yangi qulay maqsad va shaxsiylashtirilgan tibbiyot uchun yuqori kasallik xavfi bo'lgan genetik marker. Butun genom ketma-ketligi ko'proq noyob variantlarni aniqlashda davom etar ekan, noyob variantlar bilan bog'liq rollar ham ortadi. Biroq, inson salomatligini yaxshilashga qo'shgan hissasini oshirish uchun noyob variantlarning butun genom bo'ylab funktsional ta'sirini yaxshiroq baholash kerak. Noyob genlar organizmlarning genetik xilma-xilligini belgilovchi muhim omillardan biridir. Ular odatda muayyan tur yoki individlarga xos bo‘lib, evolyutsiya jarayonida yuzaga kelgan. Noyob genlar tibbiyot, qishloq xo‘jaligi va biotexnologiya sohalarida keng qo‘llaniladi.

Ushbu maqola tazod san’atining lingvopoetik xususiyatlarini har tomonlama o‘rganishga bag‘ishlangan. Adabiy matnda qarama-qarshiliklar orqali ifoda topgan ma’no, estetik ta’sir, badiiy obrazlarning kuchayishi va muallifning ideyasini ta’sirchan yetkazish vositasi sifatida tazod san’ati muhim rol o‘ynaydi. Maqolada tazodning semantik, stilistik va funksional jihatlari tahlil qilinadi, shuningdek, turli adabiy janrlarda tazod vositasining ishlatilish xususiyatlari lingvopoetik tahlil asosida yoritiladi.

Mazkur maqolada boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida axloqiy fazilatlarni shakllantirishda ijodiy faoliyatning ahamiyati yoritilgan. Ijodiy topshiriqlar, rasm chizish, ertak to‘qish, sahna ko‘rinishlari kabi faoliyat turlari orqali bolalarda burch, halollik, do‘stlik, vatanparvarlik kabi axloqiy qadriyatlar rivojlantirilishi mumkinligi asoslab berilgan. Shuningdek, o‘qituvchining pedagogik yondashuvi va tarbiyaviy usullarining roli ham tahlil qilingan.

Maqolada pedagogik jamoa haqida ma’lumotlar berilgan. Shu bilan birga pedagogik jamoa va uni shakllantirish yo‘llari, uslublari yoritilgan. Pedagogik jamoaning ruhiy muhitini tahlil qilish usullari ko‘rsatib berilgan. 

Psixikani shikastlanishdan himoya qiladigan ko'plab mexanizmlar tug'ilishda tashqi stimullarning ta'siriga tayyorlanadi. Biroq, shaxsiyatni shakllantirish jarayonining buzilishi va oilada hukm surayotgan salbiy mikroiqlim turli xil patologiyalarning manbai bo'lishi mumkin. Bunday holda, ob'ektiv haqiqatning ta'siri himoya mexanizmlarining zaiflashishiga olib keladi va buzilishlarni keltirib chiqaradi. Bu ruhiy kasalliklarning paydo bo'lishiga olib keladigan moslashuvchan himoya mexanizmlarining egrilik kuchi.

Zamonaviy ta’limning eng muhim unsurlari qadimdan shakllanib kelgan. Ta’lim maqsadi, mazmuni, shakl, uslub va vositalari ta’lim jarayonlari mazmunini tahlil qilish uchun qo‘llaniladigan an’anaviy kategoriyalar bo‘lib hisoblanadi. Aynan shu kategoriyalar ma’lum predmet, mutaxassislik yoki ixtisoslik bo‘yicha o‘quvtarbiyaviy jarayonni tashkil qiluvchi pedagog faoliyatining predmeti sifatida yuzaga chiqadi.Qayd etilgan pedagogik yo‘naltirilgan pedagogik faoliyatning qonuniyat va mezonlarini tizimlashtiruvchi omil vazifasini bajaradi. Zamonaviy o‘qituvchi dars jarayonida «aktyor» emas, aksincha «rejissyor» bo‘lishi kerakligini anglashi lozim. Buning uchun esa u bir necha yangicha ta’lim usullarini yaxshi bilishi kerak.

Pedagogik faoliyat vositalariga ilmiy bilimlar kiradi, ular asosida ta’lim oluvchilar tez aurusi shakllanadi. Bilimlarni yetkazib beruvchilar sifatida darslik matnlari va ularning ta’lim oluvchi tomonidan o‘qituvchi yordamida tashkil etilgan kuzatishdagi taqdimoti qatnashadi (laboratoriya va amaliy mashg‘ulotlar). Yordamchi vositalarga texnik, kompyuter va grafik vositalar kiradi.

Bolalarga nisbatan jinsiy zo‘ravonlik sodir etilishi bola huquqlari buzilishining eng jiddiy ko‘rinishidir. Xalqaro miqyosda ham bolalarni zo‘ravonlikning barcha shakllaridan himoya qilish masalasi huquqiy tartibga solishning asosiy obyektlaridan hisoblanadi.

Oʻsmirlik davri  bu bolalikdan kattalikka oʻtish davri boʻlib va bu davrda shaxsning jismoniy, psixologik va ijtimoiy rivojlanishi tezlashadi. Bu davrda oʻsmirlar jinsiy yetilish, ijtimoiylashuv jarayoni psixik oʻsish kabi muhim oʻzgarishlarni boshidan kechiradilar. Oʻsmirlik davrida psixik rivojlanish, ya’ni psixologik oʻsish  va oʻzgarishlar juda muhimdir. Bu davrda oʻsmirlar oʻzligini anglash, ijtimoiy munosabatlar va mustaqillik  kabi turli  psixologik  jihatlarini rivojlantiradilar.   

O'smirlik - bu odamlarning jismoniy, hissiy va kognitiv rivojlanishining muhim bosqichidir. Bu shaxsiyatning shakllanishi, mustaqillikning kuchayishi va o'z-o'zini identifikatsiya qilishni o'rganish bilan tavsiflangan davr. Psixologik nuqtai nazardan, o'smirlik o'z-o'zini anglash va tengdoshlar bilan munosabatlarning o'z-o'zini hurmat qilishiga ta'siri bilan ajralib turadi. Bu davrda kognitiv rivojlanish yanada murakkab fikrlash va mavhum tushunchalarni ko'rib chiqish qobiliyatini beradi  

Ушбу мақолада Уструшона ўлкасиб унинг қадимиятининг ўрганилиш босқичлари, ёдгорликларда олиб борилган дастлабки тадқиқотлар хусусида маълумотлар атрофлича келтириб ўтилган ва таҳлил қилинган.

Ushbu tezisda robototexnik majmualarni samaradorligini oshirish maqsadida monitoring tizimini takomillashtirish masalalari ko‘rib chiqilgan. Monitoring tizimi robototexnik majmualarning ish faoliyatini real vaqt rejimida kuzatish, nosozliklarni aniqlash imkonini beradi. Tezisda zamonaviy monitoring texnologiyalari, ularning afzalliklari va amaliyotdagi qo‘llanilishi tahlil qilinadi.

Ushbu tadqiqot globalizatsiya sharoitida O‘zbekiston yoshlarining bilim olish strategiyalarining epistemologik asoslarini o‘rganishga bag‘ishlangan. Aralash uslubdagi metodologiya (N=150 so‘rovnoma va n=25 chuqur intervyu) yordamida uchta asosiy moslashuv modeli aniqlandi: glokal bilim modellari, raqamli epistemik amaliyotlar va an‘anaviy bilimlarning gibridlashuvi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, respondentlarning 68% mahalliy ta‘lim an‘analari bilan global raqamli resurslarni uyg‘unlashtirgan holda gibrid o‘qish strategiyalaridan foydalanmoqda. Maqolada post-sovet ta‘lim transformatsiyasi uchun madaniy jihatdan barqaror epistemologiya modeli taklif etiladi.

Ushbu maqolada matematik analizning muhim bo‘limlaridan biri bo‘lgan yuqori tartibli hosilalar va differensiallar tushunchasi o‘rganiladi. Hosilaning ta’rifi, geometrik va fizik ma’nosi, yuqori tartibli hosilalarning funksiyalar tahlilidagi o‘rni, shuningdek, amaliy masalalarda qo‘llanilishi tahlil qilinadi. Shuningdek, yuqori tartibli differensiallarning aniqlanishi va ularning differensial tenglamalar bilan bog‘liqligi muhokama qilinadi. Maqolada nazariy tushunchalar bilan bir qatorda amaliy misollar ham keltirilgan.

Rahbar degan nomga ega bo‘lgan har bir shaxs o‘z tashqi qiyofasi, madaniyat kiyinishi, talabchanligi, bilimi, tashkilotchiligi bilan atrofdagilarga hamisha ibrat namuna bo‘lmog’i lozim.

Bola oilada ota-onasidan oʻzini qanday tutishni va hayotiy axloq meʼyorlarni oʻzlashtirishi, koʻp narsalarni  oiladan oʻrganishini va yaqin kishilar bilan boʻladigan munosabatlar haqıda soʻz yuritilgan.

Oʻz-oʻziga baho berish tizimining rivojlanish xususiyatlari, ular ong va dunyo qarashining shakllanishini tushuntirish orqali bolalarni oʻz-oʻzini anglashga, tahlil qilishga va tarbiyalashga oʻrgatish darkor.

Mazkur maqolada ingliz va o‘zbek tillari o‘rtasidagi o‘xshashliklar fonetik, grammatik, leksik, sintaktik va semantik jihatdan tahlil etiladi. Tillararo umumiyliklar ta’limda samarali metodlar ishlab chiqish, tarjima jarayonini yengillashtirish hamda til o‘rganuvchilarga qo‘llanma bo‘lishi mumkin. Maqola kontrastiv tahlil asosida yozilgan bo‘lib, nazariy va amaliy yondashuvni o‘z ichiga oladi.

Ushbu maqolada Ona tili darslarida tinish belgilarga doir bilimlarni shakillantirish, tinish belgilarining qoidalari, ona tili darslarida berilgan tinish belgilarga oid mashqlar ustida ishlash usullari, tinish belgilari o‘z vazifalari va qo‘llanishi va maktab darsliklarida tinish belgilarining ishlatilishiga oid mashq  materiallari bilan tanishish haqida yozilgan.

Ushbu maqolada podshoning Rossiyani front orqasiga chaqirish haqidagi farmoni, bu bilan bog’liq 1916 yildagi g’alayonlar va bu g’alayonlarning eng shiddatlisi Jizzax qo‘zg’oloni haqida ma’lumotlar berilgan. Jizzax qoʻzgʻoloni Jizzax va uning atrofidagi aholining podsho Rossiyasi mustamlakachiligiga qarshi milliy ozodlik harakati boʻlib, harakat yetakchilari va unda faol ishtirok etganlarning nomlari bugungi kungacha mamlakatimizning shonli tarixidan munosib oʻrin egalladi .

Maqolada raqamli texnologiyalar va vositalarning ijtimoiy tizimlarga ko‘rsatgan kompleks ta’siri, ularning inson kapitalini rivojlantirish, davlat boshqaruvi, fuqarolik faolligi va ijtimoiy tenglikni ta’minlashdagi funksional roli tahlil qilinadi. Zamonaviy jamiyatda raqamli vositalar faqat texnik qulaylik emas, balki ijtimoiy o‘zgarishlarning asosiy drayveri sifatida qaralmoqda. Mazkur maqolada bu o‘zgarishlar nazariy va amaliy jihatdan izchil yoritiladi.

Ona tili o‘qitilishi o‘quvchilarning til madaniyati, muloqot qobiliyati va nutq ko‘nikmalarini rivojlantirishning asosiy vositalaridan biridir. Zamonaviy pedagogik metodlar va yondashuvlar ona tili o‘qituvchilarining muvaffaqiyatli ish olib borishiga yordam beradi. Bugungi kunda tilni o‘rganish va o‘zlashtirish jarayoni faqatgina grammatikani yoki leksikani yodlashdan iborat bo‘lmay, balki muloqot jarayonini samarali o‘rganish, so‘zlashuvda erkinlikni rivojlantirishga qaratilgan faoliyatni o‘z ichiga oladi. Kommunikativ yondashuv ushbu jarayonning samaradorligini ta’minlashda muhim o‘rin tutadi.

Mazkur mavzuda oʻquvchilarning o‘qib tushunish ko‘nikmalarini rivojlantirishga yo‘naltirilgan didaktik yondashuvlar o‘rganiladi. O‘qib tushunish kompetensiyasi til taʼlimining asosiy tarkibiy qismlaridan biri bo‘lib, o‘quvchining matnni anglash, asosiy mazmunni ajrata olish, mantiqiy fikrlash va ifodali gapira olish qobiliyatini shakllantiradi.

Pedagogik jarayonda o'quvchilarga shaxsiy yondashuvni qo'llash zarur. Har bir o'quvchining o'ziga xos qobiliyatlari, ehtiyojlari va xohishlariga qarab, o'quv jarayoni turli xil metod va strategiyalar orqali tashkil etilishi kerak. Shuningdek, o'qituvchi o'quvchilarning muvaffaqiyatini ta'minlash uchun psixologik nuqtai nazardan ham o'zgaruvchan yondashuvlarni qo'llashi lozim. Pedagogik-psixologik yondashuvlarni o'quv jarayonida qo'llash alohida ahamiyat kasb etadi

Academic writing is a formal style of expression used in universities and scholarly publications. It is characterized by clarity, formality, and precision. One of the features of academic writing is the use of abbreviations, which can help shorten complex terms and avoid repetition. However, their use must be carefully managed to maintain readability and clarity. This article explores the types of abbreviations commonly used in academic writing, the rules for using them, their advantages and drawbacks, and recommendations for effective usage.

Ushbu mavzudagi maqola orqali biz resurslarni taqsimlash algoritmlarining asosiy prinsiplari, ularning amaliy qo‘llanilishi va samaradorligini o‘rganadi. Turli algoritmlarning afzalliklari va kamchiliklari tahlil qilinib, ularning optimal ishlashi uchun muhim faktorlar ko‘rib chiqiladi. Tadqiqot natijalari resurslarni boshqarish va taqsimlashning yanada samarali usullarini yaratishga ko‘maklashadi.

В данной работе рассматривается использование электронных словарей на уроках русского языка. Подчёркивается их роль в формировании языковой компетенции учащихся, развитии орфографических и лексических навыков. Электронные словари способствуют повышению интереса к изучению русского языка, делают учебный процесс более интерактивным и эффективным. Особое внимание уделено видам электронных словарей и методическим приёмам их использования на уроках.

Maktab ostonasiga oyoq qo‘yish har bir inson uchun nihoyatda katta hayotiy burilishdir. Mana shu davrdan boshlab bolalikning eng beg‘ubor onlariga bir qadar cheklanishlar kirib keladi. Endi bola oilada nafaqat oilaviy ba’zi burchlarni, vaholanki, uz shaxsi uchun zarur bo‘lgan xususiy vazifalarni bajarishi shart davrga o‘tadi. Bu bilan uning oiladagi roli bir qarashda kamayganday emas, aksincha ko‘paygan bo‘ladi. Ya’ni u o‘z obro‘sini endi nafaqat oila a’zolari o‘rtasida, aksincha, jamiyat o‘rtasida oila obro‘sini o‘z shaxsiy harakati bilan himoya qilish davri boshlanadi.

Xarakterning har bir xususiyati shaxs munosabatlari bilan bog’liqdir. Lekin, shaxs munosabatlari o’z navbatida ijtimoiy munosabatlar bilan belgilanadi. Kishining xarakteri tug’ma, doimiy va o’zgarmaydigan narsa emas. Hech bir bola mehnatsevar yoki dangasa, rostgo’y yoki yolg’onchi, qo’rqoq yoki jasur bo’lib tug’ilmaydi. Har bir odamning xarakteri, temperamenti asosida, ijtimoiy muhit ta'siri bilan, tarbiya, amaliy faoliyat jarayonida va kishining o’z-o’zini tarbiyalashi bilan taraqqiy qilib, o’zgarib boradi.    

Kognitiv-harakat terapiyasi (KHT)-bu keng doiradagi odamlar va muammolar uchun mos bo'lgan suhbatga asoslangan psixoterapiya turi.

Ushbu maqolada regulyator tillarning asosiy nazariy tushunchalari, ular orqali ifodalanuvchi amallar va bu tillarning yopiq xossalari tahlil qilinadi. Regulyar tillar Chekli Avtomatlar va regulyar ifodalar orqali aniqlanadi hamda ular ustida bajariladigan birlashma, kesishma, inkor, konkatenatsiya va takrorlash kabi amallar bo‘yicha yopiq bo‘lishi isbotlangan. Maqola formal tillar nazariyasiga kirish darajasidagi ilmiy tushunchalarni sodda va tushunarli tilda izohlab beradi.

Mazkur maqolada differensial yondashuv asosida maktabgacha yoshdagi bolalar liderlik qobiliyatini rivojlantirishning samarali innovasion metod va texnologiyalari hususida ayrim fikr-mulohazalar bayon etilgan. Ma’lumki, har bir metod ma'lum ta'limiy vazifani muvaffaqiyatli hal etishi, qolganlari esa ayni holat uchun birmuncha samarasiz bo‘lishi ham mumkin. Universal ta'lim metodlari mavjud bo‘lmagani bois mashg‘ulotlarda turli ta'lim metodlaridan yoki ularning majmuasidan foydalanish mumkin bo‘ladi.