Jild 2 № 5.2 (2025)

Ushbu maqolada pillalarni yuqori ta'sirli elektr maydonida oldindan ishlov berishning tolalarning mexanik xususiyatlariga ta'siri bo'yicha tadqiqotlar keltirilgan. Usul ipak o'rash zavodlarida energiya sarfini kamaytirish va energiyani tejashga yordam beradi.

Assalomu alaykum, Hurmatli konferensiya ishtirokchilari, aziz mehmonlar,
muhtaram professor-oʻqituvchilar, ilmiy-tadqiqotchilar hamda yosh izlanuvchilar!

Ekologik xavfsizlik milliy xavfsizlikning tarkibiy qismi sifatida barqaror rivojlanishning
majburiy sharti bo’lib, tabiiy tizimlarni saqlab qolish va atrof muhitning tegishli sifatini saqlab
qolishning asosi hisoblanadi. Jamiyat va tabiat o’zaro ta’sirinining hozirgi bosqichida ekologik
xavfsizlikka ijtimoiy qadriyatning sifat jihatidan yangi turi sifatida qarash mumkin. O’zbekiston
Respublikasining 09.12.1992-yildagi "Tabiatni muhofaza qilish to’g" risida "gi 754-XII-sonli
qonuniga muvofiq ekologik xavfsizlik - bu tabiiy muhit va inson hayotiy muhim manfaatlari xo’jalik
faoliyati va boshqa faoliyatning mumkin bo’lgan salbiy ta’siridan, tabiiy va texnogen tusdagi
favqulodda vaziyatlardan va ularning oqibatlaridan himoyalanganligining holatidir [1].

Maqolada monokalsiy fosfat granulalari, di- va trikalsiy fosfat kukunlari namunalarining kimyoviy tarkibi va tijorat xususiyatlari (kuchliligi, gigroskopik nuqtasi, suv bug'ining sorbtsiya kinetikasi, sorbsiya namligi) ko'rsatilgan. Mahsulotlar ekanligi ko'rsatilgan
tarkibi va xususiyatlari bo'yicha GOST 23999-80da ko'rsatilgan talablar va standartlarga javob beradi. Monokalsiy fosfat granulalari ham, di- va trikalsiy fosfat kukunlari ham Markaziy Osiyoning iqlim sharoitida ommaviy saqlash va tashish uchun mos keladi.

Mazkur ishda oliy ta`lim muassasalarida muhandislik fanlari uchun raqamli ta`lim
resurslarini ishlab chiqishda didaktik talablar va raqamli ta`lim resurslarini yaratish bosqichlari
belgilab berilgan.

Hozirgi kunda muhandislik ta’limi tezkor texnologik o‘zgarishlar, sanoat ehtiyojlarining
o‘zgarishi va raqamli transformatsiya bilan yuzma-yuz kelmoqda. Ko‘plab oliy ta’lim muassasalari
o‘quv dasturlarini zamonaviylashtirishga harakat qilayotgan bo‘lsa-da, hali ham nazariy bilimlar
ustuvorligi saqlanib qolmoqda. Bu esa, bitiruvchilarning amaliy ko‘nikmalarining yetishmasligiga
olib kelmoqda.

Bir kristalli kremniydan tayyorlangan tenzometrlarda nikel aralashmalarining muvozanatsiz zaryad tashuvchilarning o'tkazuvchanligi va ishlash muddati aniqlanadi. Diffuziya jarayonining optimal rejimi o'rnatiladi. 500 ° C da kiritilgan nikel aralashmalari va kislorodning o'zaro ta'siri bilan termal donorlarning avlodi bostirilishi ko'rsatilgan va bu o'zaro ta'sir 700 ° C da hosil bo'lgan yuqori haroratli termal donorlarning shakllanishiga ta'sir qilmasligi isbotlangan.

Oziq-ovqat xavfsizligini ta’minlashda asosiy omillardan biri qishloq xo‘jalik ekinlariga NPK o‘g‘itlarini qo‘llash asosida yuqori va sifatli hosil olish hisoblanadi. Bu borada Tyubegatan koni kaliyli ma’danlarini boyitish chiqindisidan foydalangan holda NPK o‘g‘itlar olish muhim ilmiy va amaliy ahamiyatga egadir.

Mazkur tezisda amin guruhlari bilan modifikatsiyalangan inulin hosilalarining mikroblarga qarshi va toksikologik xususiyatlari tahlil qilingan. Inulin-gidrazin, aminodiyen inulin hamda dialdegid-inulin asosidagi hosilalarning Staphylococcus aureus, Escherichia coli va Pseudomonas aeruginosa bakteriyalariga nisbatan faolligi disk-diffuziya usuli yordamida baholandi. Natijalarga ko‘ra, almashinish darajasi oshgani sari antimikrobiyal faollik ortgan. Ayniqsa, 72 mol% almashinishga ega bo‘lgan dialdegid-inulin-gidrazin birikmalari eng samarali ta’sir ko‘rsatgan. MTT testi asosida o‘tkazilgan toksikologik baholash esa bu moddalarning past sitotoksiklik darajaga ega ekanini tasdiqladi.

Ushbu maqolada zamonaviy muhandislik, arxitektura va dizayn sohalarida keng qo‘llaniladigan AutoCAD dasturining imkoniyatlari va chizmalar chizishda beradigan ustunliklari yoritilgan. An’anaviy usullar bilan solishtirilib, raqamli texnologiyalardan foydalanishning afzalliklari asoslab berilgan.

Ushbu maqolada bo‘lajak muhandislar uchun texnika fanlarini o‘qitish jarayonini takomillashtirishga qaratilgan metodik yondashuvlar tahlil qilinadi. Asosiy e’tibor, texnika fanlarining o‘qitish samaradorligini oshirish, zamonaviy pedagogik texnologiyalarni tatbiq etish hamda amaliy ko‘nikmalarni shakllantirishga qaratilgan. Bundan tashqari, fanlarni o‘rgatishda innovatsion yondashuvlar, o‘quv materiallarini vizuallashtirish, interaktiv metodlardan foydalanish orqali talabalar bilimlarini chuqurlashtirish yo‘llari tavsiya qilinadi. Tadqiqot natijalari texnik ta’lim tizimini yanada rivojlantirish, bo‘lajak muhandislarni malakali tayyorlash jarayonini takomillashtirishga xizmat qiladi.

Ushbu maqolada magnit tortishish kuchini vaqtincha kamaytirish va qayta tiklash
imkoniyatini beruvchi mexanizm va materiallar tahlil qilinadi. Ikki magnit o‘zaro tortilish holatida
bo‘lib, ularga prujinali tizim o‘rnatiladi. Tajribalarda magnitlar orasiga turli materiallar
joylashtirilganda tortishish kuchining o‘zgarishi kuzatiladi. Ferromagnit (temir, po‘lat), diamagnit
(grafit, mis, vismut) va supero‘tkazgich materiallarning magnit kuchiga ta’siri tahlil qilinadi. Maqola
magnit maydonini boshqarishning ilmiy va texnologik ahamiyatini ko‘rsatib, uni muhandislik va
sanoat sohalarida qo‘llash imkoniyatlarini muhokama qiladi [1-3].

Ushbu maqolada muhandislik ta’limida fizika fanining o‘rni va uni samarali
o‘qitishda raqamli simulyatsiyalarning ahamiyati yoritilgan. An’anaviy dars metodlarining
chegaralanganligi ta’kidlanib, raqamli simulyatsiyalar vositasida talabalar murakkab fizik hodisalarni
interaktiv tarzda o‘rganishlari, tajribalarni xavfsiz va vizual shaklda bajarishlari mumkinligi
ko‘rsatilgan. PhET va Algodoo kabi dasturlar misolida simulyatsiyalarning o‘quvchilarning bilim
darajasi, tahlil qilish ko‘nikmalari va faolligiga ijobiy ta’siri asoslab berilgan. Tadqiqot natijalari
simulyatsiyalarni muntazam qo‘llash o‘quv natijalarini sezilarli darajada yaxshilashini ko‘rsatgan.
Shuningdek, bu uslub fanlararo integratsiyani kuchaytirishi va nazariy bilimlarning amaliy
qo‘llanilishiga zamin yaratishi qayd etilgan. Simulyatsiyalarning samaradorligi esa ularni
o‘qituvchining metodik yondashuvi bilan uyg‘unlashtirishga bog‘liq ekani ta’kidlangan.

Aromatik karbon kislotalardan benzoy kislota va turli o‘rinbosar tutgan aromatik karbon kislotalarni katalitik sistemalar bilan gomogen va geterogen sharoitda atsetilen vinillash reaksiyasi ishtirokida vinil efirlari sintezi jarayonini o‘rganish, sintez qilingan birikmalarning fizik-kimyoviy xossalarini tadqiq qilish, ularning ishlab chiqarish texnologiyasini yaratish va qo‘llanish sohalarini aniqlashdan iborat. Sintez qilingan vinil efirlar unumiga harorat, reaksiya davomiyligi va katalizator taʼbiati tasirlari o‘rganilgan. Hosil bo‘lgan vinil efirlarining tuzilishi IQ, ¹H-YaMR, ¹³C_YaMR-spektrlari tahlillari yordamida aniqlangan.

Maqolada qattiq maishiy chiqindilarni qayta ishlashning turli bosqichlarida, jumladan saralash, yoqish, kompostlash, piroliz va ko‘mishda ifloslantiruvchi moddalar emissiyasi hajmi va tarkibining qiyosiy tahlili keltirilgan. Emissiyaning asosiy turlari: karbonat angidrid (CO₂), metan (CH₄), dioksidlar, ammiak va boshqa zararli birikmalar. Ma'lumotlarni tahlil qilish asosida eng ekologik toza ishlov berish texnologiyalari aniqlanadi. Asarda barqaror rivojlanish va atrof-muhit muhofazasini ta’minlash uchun atmosferaga chiqindi gazlarini monitoring qilish va kamaytirishning zamonaviy usullarini joriy etish zarurligi ta’kidlangan.

Tuproqlarning kimyoviy tarkibi, ozuqa moddalarining harakatchanligi va nisbati, ularning o'simliklar uchun mavjudligi insonning ishlab chiqarish faoliyati (drenaj, sug'orish, ohaklash, mineral va organik o'g'itlar berish va boshqa tadbirlar) ta'sirida sezilarli darajada o'zgaradi. Konsentrlangan va murakkab oʻgʻitlar ishlab chiqarish va ulardan foydalanishning koʻpayishi hisobiga tuproqda mikroelementlar yetishmasligi ortib borishi isbotlangan [1].

Mazkur maqolada grafik ta’lim jarayoniga zamonaviy BIM (Building Information Modeling)
texnologiyalarini integratsiyalash orqali talabalarda bino va inshootlarni loyihalashga oid kasbiy
kompetensiyalarni rivojlantirish masalasi yoritilgan. Tadqiqotda an’anaviy muhandislik grafikasi
fanlarini raqamli muhit bilan uyg‘unlashtirish, grafik tafakkur, fazoviy tasavvur va vizual
modellashtirish kabi ko‘nikmalarni shakllantirish imkoniyatlari tahlil etilgan.

Mazkur tezisda zamonaviy kompozit materiallarning fizik xossalarini yaxshilash
orqali elektr o‘tkazuvchan materiallar yaratishning ilmiy asoslari yoritilgan. Polipropilen asosidagi
kompozitlarga grafit, karbon qora, uglerod nanotrubalar kabi plomba moddalari qo‘shilib, ularning
elektr va mexanik ko‘rsatkichlari sezilarli darajada oshirilishi ko‘rsatib o‘tilgan. Tadqiqotlarda
perkolyatsiya nazariyasiga asoslangan yondashuvlar, optimal plomba nisbati, materialning
strukturaviy o‘zgarishlari va SEM tahlillar orqali olingan natijalar tahlil qilinadi. Bunday kompozitlar
energetika, transport va ekologik texnologiyalarda keng qo‘llanilishi mumkinligi asoslab berilgan.

Maqolada seritsinning elektroaktivlangan suvli eritmalarida xom ipak iplari, ochilmagan pillalarning strukturaviy va fizik-mexanik tadqiqotlari o‘rganilgan. Turli usullar bilan ochilgan tabiiy ipak iplarining sifat ko'rsatkichlari o'rganiladi.

Sanoat energetikasining asosiy muammolaridan biri sanoat qozonlarining past ishonchliligi va samarasizligi hisoblanadi. O'z navbatida, ularning samarasizligi va avariya darajasi ko'p hollarda qozonlarning issiqlik almashinuvi yuzalarida qattiqlik tuzlari va korroziya mahsulotlari konlarining shakllanishi bilan bog'liq [1-5]. Ichki isitish sirtlarining shkalasi va korroziyasi jarayonlari o'rganish mavzusi sifatida alohida e'tibor talab qiladi.

Ushbu maqolada “Dehqonobod kaliyli o‘g‘itlar” zavodida hosil bo‘layotgan shlamli chiqindilarni qayta ishlashning ilmiy-texnik asoslari tadqiq etilgan. Maqolada shlamlarning fizik-kimyoviy tarkibi, qayta ishlash texnologiyalari, ularning samaradorligini oshirish yo‘llari, ekologik xavfsizlikni ta’minlash masalalari yoritilgan. Shuningdek, chiqindilarni qayta ishlash orqali ikkilamchi resurslardan foydalanish imkoniyatlari tahlil qilingan va sanoat chiqindilarini kamaytirish bilan bog‘liq iqtisodiy samaradorlik baholangan.

Zamonaviy qurilish materiallari ishlab chiqarish texnologiyalarida xom-ashyolarni dastlabki qayta ishlash bosqichida ularni maydalash va maydalangan materialni kerakli fraksiyalarda olish muhim ahamiyatga ega. Bu jarayonda eng ko‘p yuklamaga duchor bo‘ladigan elementlar – bu maydalagichlarning ishchi (maydalovchi) yuzalaridir. Mazkur elementlarning yeyilishga bardoshligini oshirish, ularning ishlash muddatini uzaytirish va uskunaning umumiy unumdorligini oshirish ishlab chiqarish samaradorligiga bevosita ta’sir ko‘rsatadi.

Mazkur maqolada "ko‘rinishlar" tushunchasining nazariy asoslari, ularning ilmiy va amaliy ahamiyati, turlari, tasnifi va turli fan sohalarida qo‘llanilishi keng yoritilgan. Ayniqsa, matematika, informatika, texnika, san’at, arxitektura va biologiya sohalaridagi ko‘rinishlar xususiyatlari tahlil qilinadi. Ko‘rinishlar geometrik modellash, kompyuter grafikasi, fazoviy tasavvur va axborot uzatishdagi roli asosida tahlil qilinadi. Maqola tadqiqotchilar, o‘qituvchilar va talabalarga mo‘ljallangan bo‘lib, ta’lim, ilm-fan va texnologiya sohalaridagi muhim manba sifatida xizmat qiladi.

Zamonaviy kimyo fanining tarmoqlaridan biri bo‘lgan kolloid kimyo moddalar va ularning holatlari o‘rtasidagi murakkab o‘zaro ta’sirlarni o‘rganadi. U nafaqat nazariy jihatdan, balki amaliy jihatdan ham muhim ahamiyat kasb etadi. Kolloid eritmalar, emulsiyalar, zol va jel kabi tizimlar ko‘plab sanoat sohalarida – farmatsevtika, oziq-ovqat, qurilish materiallari, to‘qimachilik, kosmetika, agrokimyo va boshqa ko‘plab yo‘nalishlarda keng qo‘llaniladi. Shu sababli, kolloid kimyo fanining nafaqat o‘quv jarayonida, balki ishlab chiqarish amaliyotida ham chuqur o‘rganilishi va o‘zaro integratsiyalashuvi dolzarb hisoblanadi.

Mazkur maqolada zamonaviy dunyoda ilm-fan yutuqlarini ishlab chiqarish va real iqtisodiyotga tatbiq etish, malakali mutaxassislar tayyorlash tizimini takomillashtirish hamda innovatsion rivojlanishni ta'minlash masalalari yoritilgan. Muallif ilmiy ishlanmalarni amaliyot bilan integratsiyalash, ta’lim sifatini oshirish va innovatsion infratuzilmani rivojlantirishning muhim yo‘nalishlarini tahlil qilgan.

Ushbu maqola Toshkent shahridagi “LMZ” DP korxonasida 20GL markali po‘latni eritishda 6 tonnalik induksion pechlarda haqiqiy induktorning magnit maydonini o‘rganishga bag‘ishlangan. Tadqiqot o'choq qoplamasining xizmat qilish muddatini uzaytirish va eritish davrlarini ko'paytirish maqsadida magnit maydon va induktorning to'ldirish omilini tahlil qilishga qaratilgan. Ushbu yaxshilanishlar pechning yanada barqaror ishlashini ta'minlashi va o'choqning umumiy metall ishlab chiqarishini oshirishi kutilmoqda.

Flotatsion kaliy xloriddan kaliy gidroksid (KOH) olish texnologiyasini loyihalash yo‘nalishi hozirgi davrda iqtisodiy, ekologik va ilmiy-texnik jihatdan dolzarb hisoblanadi. KOH sanoatda keng qo‘llaniladigan muhim gidroksid bo‘lib, u qishloq xo‘jaligi, kimyo, farmatsevtika, oziq-ovqat, akkumulyatorlar, sovun va elektrotexnika sohalarida muhim xomashyo sanaladi.

Mazkur maqolada kontakt apparat sifatida ishlatiladigan absorberlar to‘g‘risida umumiy ma’lumotlar, ularning hisoblash usullari, moddiy balans va gidravlik xususiyatlari keltirilgan. Shuningdek, texnologik jarayonni avtomatlashtirilgan boshqaruv tizimi orqali optimallashtirish, o‘lchov asboblari tanlovi, ekologik va mehnat muhofazasi bo‘yicha muhim jihatlar tahlil qilingan.

Ushbu maqolada texnika fanlarini o‘qitish jarayonida innovatsion pedagogik metodlardan foydalanishning dolzarbligi, bu usullar o‘quvchilarning ilmiy-texnikaviy tafakkurini rivojlantirishdagi o‘rni, amaliy ko‘nikmalarni shakllantirishdagi samaradorligi haqida fikr yurit iladi. Shuningdek, texnika fanlarining o‘ziga xos xususiyatlarini hisobga olgan holda o‘qitishda zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalanishning afzalliklari tahlil qilinadi.

Quritish – bu mahsulot tarkibidagi ozuqaviy va foydali xossalarni saqlab qolishning eng dolzarb usullaridan biri hisoblanadi. Quritishning bir qancha usullari mavjud bo‘lib, ular mahsulot tarkibidagi namlikni fizik-mexanik usul yordamida atrof-muhitga tarqalishiga asoslangan. Bu usullarning asosiy kamchiligi mahsulot ichki yuzasidan namlikni tashqi yuzasiga bug‘lanish tezligi bo‘lib, atrof muhit agregat holatini o‘zgartiradi. Ushbu mexanizm materialni namlik bilan bog‘lanish energiyasi, formasi va miqdoriga bog‘liq [1,2]. Infraqizil quritish oziq-ovqat mahsulotlarini quritishning zamonaviy usuli bo‘lib, mahsulot sifatini buzmasdan va uzoq muddat saqlanishini ta’minlaydi. Oziq – ovqat mahsulotlarini infraqizil konvektiv quritish qurilmasida quritish texnologik jarayon bo‘lib, belgilangan infraqizil nurlarning to‘lqin uzunligi namlikni o‘ziga yutishiga asoslangan. Lekin infraqizil (IQ) nurlar quritilayotgan mahsulot yuzasidagi yupqa qatlamni yutmaydi, shuning uchun IQ quritish (100 ⁰C) gacha bo’lgan temperatura oralig‘ida ishlatish mumkin, bu esa mahsulot tarkibidagi vitaminlar, biologik aktiv moddalar, tabiiy rangi, ta’mini saqlab qolishga yordam beradi. [3,4]. Mahsulotlarni IQ quritish mahsulot boshlang’ich turiga qarab uning hajmi 3-4 marta va massasini 4-8 martagacha kamayishiga olib keladi [5]. Ushbu ilmiy tadqiqot ishida sholini quritishda infraqizil konvektiv quritish qurilmasini takomillashtirish va quritishning optimal parametr va rejimlarni topib, mahsulot tarkibidagi foydali moddalarni saqlab qolgan holda uning saqlash muddatini uzaytirishdan iborat. Tadqiqot obyekti sifatida O’zbekiston Respublikasida yetishtiriladigan navlardan “Guliston” navi tanlab olindi. Tajriba qurilmasi 1 – rasmda keltirilgan.

Ushbu maqolada muhandislik grafikasi va texnik chizmalar sohasida muhim o‘rin tutuvchi qirqimlar va kesimlar tushunchalari, ularning turlari, chizilish qoidalari va amaliy ahamiyati keng yoritilgan. Qirqimlar yordamida murakkab buyumlarning ichki tuzilishi aniq va ravshan ko‘rsatiladi, kesimlar esa faqat kesilgan yuzalarni aks ettirishda qo‘llaniladi. Maqolada qirqim va kesimlarning shakllari, shtrixovka uslublari, milliy va xalqaro standartlar doirasidagi chizma qoidalari hamda ularning sanoat va texnologiyadagi qo‘llanilishi batafsil tahlil qilingan. Mazkur mavzu muhandislik sohasida sifatli chizmalar tayyorlash va ishlab chiqarish jarayonlarini samarali boshqarish uchun zarur bo‘lgan nazariy hamda amaliy bilimlarni taqdim etadi.

Ushbu maqolada 16;16;16;5 markali NPK o‘g‘itining fizik-kimyoviy xususiyatlari o‘rganildi, laboratoriya sharoitida ammafos, karbamid, kaliy xlorid va ammoniy sulfatlari maydalanib aralashtirildi va kerakli kattalikda donador o‘g‘itlar olindi. Laboratoriya sharoitida olingan bu markali NPK granulalarining ko'rinishi, ichki tuzilishi va sifati baholandi. Xususan, NPK granulalarining sirt tuzilishi, zarracha shakli va intergranular yopishish darajasi (aglomeratsiya) Euromex Microscopen B. V. mikroskop yordamida vizual va mikroskopik tahlil qilindi.

Tadqiqotning maqsadi tsement ishlab chiqarish, qayta ishlangan materialning kimyoviy va abraziv ta'siriga mo'ljallangan aylanma pechlarning alevli sinterlash zonasi bilan chegaradosh hududlarda qoplamaning termal kuchlanishini kamaytirishdir. Olovli sinterlash zonasi bilan chegaradosh hududlarda termal kuchlanishni 20% gacha kamaytirish, issiqlik sinterlash zonalarida issiqlik kuchlanishlarini tenglashtirish natijasida astarning xizmat qilish muddatini 1,1-1,2 baravar oshirish uchun o'zgaruvchan shamot va xrom-magnezitli refrakter mahsulotlarning parallel qatorlarini qo'llash taklif etiladi.

Mazkur maqolada asosiy maqsad tut mevasini quritish shkafi yordamida suvsizlantirish yo‘li yordamida uzoq muddad saqlash ko‘zda tutilgan bo‘lib bulardan tashqari bu homashyoni qayta ishlashga ahamiyata qaratilgan. Bu yo‘l yordamida tut mahsulotini bozorlarni uzluksiz taminlash mumkin bo‘ladi.

Мазкур мақолада замонавий енергия тежамкор қурилиш материалларидан бири бўлган газоблокларни олишда цемент-микрокремнезем асосидаги композицион боғловчидан фойдаланишнинг илмий-амалий асослари ёритилган. Микрокремнеземнинг юқори дисперсияли тузилмаси туфайли унинг боғловчи сифатида қўлланилиши газоблокларнинг структуравий яхлитлигини ошириши, иссиқлик ўтказувчанлик кўрсаткичларини камайтириши ва мустаҳкамлигини яхшилаши исботланган. Тажриба асосида турли фоиздаги микрокремнезем қўшилган аралашмалардан тайёрланган намуналарнинг зичлиги, порозлиги, босимга чидамлилиги ҳамда иссиқлик ўтказувчанлиги каби хоссалари баҳоланган. Тадқиқот натижалари, композицион боғловчи таркибидаги микрокремнезем миқдорини оптималлаштириш орқали екологик ва иқтисодий жиҳатдан самарали, иссиққа чидамли ва енгил газоблок маҳсулотларини олиш мумкинлигини кўрсатди. Ушбу иш қурилиш материаллари саноатида инновацион ёндашувларни жорий етишда муҳим аҳамиятга ега

Oziq-ovqat mahsulotlarini saqlash jarayonida ekologik xavfsizlikni ta’minlash global miqyosda oziq-ovqat xavfsizligi va atrof-muhit muhofazasini ta’minlashning muhim yo‘nalishlaridan biridir. Ushbu tadqiqot oziq-ovqat saqlashda yuzaga keladigan ekologik muammolar, xususan, plastik qadoqlardan kelib chiqadigan mikroplastik ifloslanish, energiya sarfi, kimyoviy moddalar va oziq-ovqat isrofgarchiligining ekotizimga ta’sirini tahlil qiladi. Tadqiqotda saqlash sharoitlarining noto‘g‘ri boshqaruvi global oziq-ovqat yo‘qotishlarining 30-40% ga yetishi va bu jarayonda karbon izining ortishi kabi dolzarb muammolar ko‘rib chiqiladi. Yechim sifatida biologik parchalanadigan qadoqlash materiallaridan foydalanish, energiya tejamkor sovutish tizimlari asosidagi monitoring texnologiyalari va tabiiy konservantlardan foydalanish kabi innovatsion yondashuvlar taklif etiladi. Ushbu chora-tadbirlar oziq-ovqat saqlash jarayonida ekologik xavfsizlikni oshirish, inson salomatligiga tahdidlarni kamaytirish va atrof-muhitga salbiy ta’sirni minimallashtirishga xizmat qiladi. Tadqiqot natijalari oziq-ovqat sanoati, logistika va ekologiya sohasidagi mutaxassislar uchun amaliy ahamiyatga ega bo‘lib, barqaror saqlash amaliyotlarini joriy etishga xizmat qiladi.

Ushbu maqolada vodorodni elektroliz yo‘li bilan suvdan ajratish va uni real vaqt rejimida ichki yonish dvigateliga saqlashsiz yo‘naltirish texnologiyasi taklif etiladi. Ushbu innovatsion yondashuv vodorodni saqlash va tashish bilan bog‘liq muammolarni bartaraf etish uchun ishlab chiqilgan. Elektroliz jarayonining samaradorligini oshirish va dvigatel bilan birgalikda ishlash uchun uni moslashtirish orqali energiya samaradorligi va chiqindilarni kamaytirish qaror mumkin. Maqolada vodorod energiyasidan foydalanish sohasidagi dolzarb muammolar, shu jumladan energiya ishlab chiqarishdagi yo‘qotishlar, saqlash va tashishdagi qiyinchiliklar, xavfsizlik masalalari va iqtisodiy to‘siqlar tahlil qilinadi. Taklif etilayotgan texnologiyaning transport va energetika sohalarida afzalliklari, texnik asoslari va amaliy qo‘llanilishi istiqbollari batafsil tavsiflangan. Ushbu yondashuv barqaror va ekologik toza toza energiya tizimlarini rivojlantirish uchun yangi imkoniyatlarni taqdim etadi.

Ushbu maqolada innavatsion raqamli pedagogikadan ta’lim jarayonida samarali foydalanishda raqmli didaktika mohiyati va uning tamoiyllarining ahamiyati batafsil yoritilgan. Pedagogik texnologiyalarni ta’lim jarayoniga qo’llashninig dolzarbligi va talabalarning bilim, ko‘nikma va malakalarini chuqurlashtirish maqsadida modulli ta’lim texnologiyalar asosida o‘qitish yo‘llari bo‘yicha taklif va tavsiyalar berilgan

Pnevmatik ajratish (pnevmoseparatsiya) aerodinamik xususiyatlardagi farqlar asosida donador va quyma materiallarni saralash uchun keng qo'llaniladigan usuldir. So'nggi yillarda yuqori samaradorlik, aniqlik va iqtisodiy jihatdan samarali ishlashga bo'lgan talab avtomatlashtirishni pnevmatik ajratish tizimlariga integratsiyalashuviga olib keldi. Ushbu maqolada pnevmatik ajratishni avtomatlashtirish, boshqaruv tizimlarini tahlil qilish, sensorlar integratsiyasi, real vaqtda monitoring va moslashuvchan tartibga solish mexanizmlari uchun zamonaviy texnologik echimlar o'rganiladi.

Ushbu maqolada silvinit, kainit-galit, karnalit-kainit-galit kabi kaliy rudalarini flotatsion boyitish usullarini o‘rganish va bu usulning eng optimal sharoitlari haqida ma’lumotlar keltirilgan. Silvinit rudasini flatatsion boyitish usullarida gidroxlorid amin asosida ishlab chiqilgan yig‘ish aralashmasi joriy etilgan va silvinit rudasini flotatsiya usuli bilan boyitish jarayonida qo‘llanilgan.

Bug‘-kompressorli sovutish texnikasiga xos bo‘lgan muammolar hamda ozonni yemirmaydigan ishchi moddalarning ishlab chiqilishi bilan bog‘liq masalalar, gazlar va suyuqliklarni sovitishda bug‘latib sovutish imkoniyatlariga katta va tobora ortib borayotgan qiziqishni keltirib chiqardi [1–6]. Ushbu usullardan foydalanish ekologik toza, energiya sarfi kam bo‘lgan yangi avlod konditsioner tizimlarini yaratish imkonini beradi.

Ushbu maqola muhandislik sohasini rivojlantirishda mustaqil ta’limning ahamiyatini o‘rganadi. Maqola muhandislik ta’limining an’anaviy yondashuvlari bilan mustaqil ta’limning innovatsion yondashuvlarini taqqoslaydi, va ularning sohadagi rivojlanishga qanday ta’sir ko‘rsatishini tahlil qiladi. Mustaqil ta’limning imkoniyatlari, uning ta’lim jarayonidagi roli va innovatsion qobiliyatlarni rivojlantirishdagi o‘rni xususida chuqur tahlil qilinadi. Mustaqil ta’lim muhandislik sohasining rivojlanishida samarali strategiya sifatida xizmat qilishini ko‘rsatadi.

Burg‘ilash eritmalarining qovushqoqligi burg‘ilash samaradorligi va quduqni tozalash sifatini belgilaydigan asosiy parametrdir. Harorat, reaksiya vaqti, reagentlarning kontsentratsiyasi va o‘zgartiruvchi qo‘shimchalarning mavjudligi kabi turli xil sintez sharoitlari hosil bo‘lgan polimerlarning reologik xususiyatlariga sezilarli ta’sir ko‘rsatishi mumkin. Ushbu tadqiqotning maqsadi stabilizator eritmalarining qovushqoqlik xususiyatlarining maksimal barqarorligi va bashorat qilinishini ta’minlaydigan optimal sintez sharoitlarini aniqlashdir. Eksperimental ma’lumotlar sintez parametrlari va polimer stabilizatorlarining yakuniy reologik xususiyatlari o‘rtasidagi bog‘liqlikni ochib beradi, bu ekstremal sharoitlarda ishlashga qodir samarali burg‘ilash eritmalarini ishlab chiqish uchun muhimdir.

Ushbu maqolada karburizatsiya jarayonida qotishma strukturaviy po‘latlarning strukturasini shakllantirish bo‘yicha tadqiqotlar natijalari keltirilgan. Struktura hosil boʻlish jarayonini oʻrganishning oʻziga xos xususiyati shundan iboratki, oʻrganish obʼyekti sifatida uglerodli tarkibi 0,4 - 0,55% boʻlgan oʻrta uglerodli poʻlatlar tanlangan boʻlsa, asosan uglerod miqdori 0,3% boʻlgan poʻlatlar oʻrganiladi. Karburizatsiya jarayonini yuqori haroratli qizdirish bilan birlashtirib, strukturaviy po‘latlarni mustahkamlashning yangi sxemasi taklif qilindi. Natijada, nozik igna martensit va qoldiq austenit va karbidlarning kichik donalaridan tashkil topgan past qotishma strukturali po‘latning sirt qatlamini olish mumkin bo‘ldi.

Mazkur tezisda sanoatdagi texnologik jarayonlarni samarali boshqarishda dasturlanuvchi mantiqiy kontrollerlar (PLC) texnologiyasining ahamiyati yoritilgan. Unda PLC tizimlarining avtomatlashtirish, nazorat va jarayonlarni takomillashtirishdagi funksiyalari, afzalliklari hamda mavjud cheklovlari batafsil tahlil qilinadi. Shuningdek, ushbu texnologiyaning amaliyotdagi qo‘llanilishiga oid misollar keltirilgan. Tadqiqot natijalari PLC qurilmalari turli sanoat sohalarida boshqaruv mexanizmlarining ajralmas qismiga aylanganini namoyon etadi.

Ushbu maqolada elektr payvandlash sohasidagi samaradorlikni oshirish usullari ko’rib chiqilgan hamda payvandlash jihozlarini talab etilgan sifatini, energiya tejamkorligini va ularning arzon bo’lishini ta’minlash hom ashyolarni tejash usullari tahlil qilingan.

Dunyoda ilm-fanni talab qiluvchi va nanotexnologiyalar rivojlanishi bilan turli xil kimyoviy birikmalarga ehtiyoj ortib bormoqda. Shu munosabat bilan magniy birikmalari, xususan, magniy gidroksidi alohida o'rin tutadi. Shu munosabat bilan sanoatni magniy gidroksid bilan ta’minlash butun dunyo olimlari tadqiqotining asosiy yo‘nalishi hisoblanadi. Magniy gidroksidi nafaqat magniy oksidi ishlab chiqarish uchun xom ashyo, balki turli xil magniy tuzlariga qayta ishlanishi mumkin bo'lgan mahsulotdir. Shu bois sanoatni magniy gidroksid bilan ta’minlash fan oldida turgan ustuvor vazifadir.:

Sanoat avtomatlashtirish tizimlarida PLC (Programmable Logic Controller) texnologiyalari asosiy rol o‘ynaydi. Bu tizimlarning dasturlash jarayoni yuqori ishonchlilik, modullilik va standartlashtirishni talab qiladi. Aynan shunday talablarni hisobga olgan holda ishlab chiqilgan IEC 61131-3 — xalqaro standart bo‘lib, u PLC tizimlarini dasturlashning yagona va tushunarli asosini yaratadi. Ushbu maqolada IEC 61131 standarti, ayniqsa uning uchinchi bo‘limi (IEC 61131-3) asosida taqdim etilgan dasturlash tillari — Ladder Diagram (LD), Function Block Diagram (FBD), Structured Text (ST), Instruction List (IL) va Sequential Function Chart (SFC) lar o‘rganiladi. Maqolada har bir tilning qo‘llanilishi, afzalliklari va real sanoat tizimlaridagi roli haqida misollar bilan yoritilgan. Shuningdek, ma’lumot turlari, funksional bloklar va testlash vositalari kabi texnik jihatlar ham keng qamrab olingan.

Mazkur maqolada ekologik toza qurilish materiallarining ahamiyati, ularning barqaror arxitekturadagi oʻrni va zamonaviy texnologiyalar yordamida qoʻllanishi yoritilgan. Global isish va ekologik muammolar fonida qurilishda barqarorlikni ta’minlovchi, qayta tiklanuvchi va kam energiya sarflaydigan materiallar dolzarb ahamiyat kasb etmoqda. Maqolada bambuk, somon, loy, qayta ishlangan materiallar kabi misollar orqali ekologik qurilishga oid yechimlar yoritib beriladi.

Mazkur maqola bo‘lajak muhandis-texnologlarni o‘qitishda sifat va samaradorlikni oshirish masalalarini yoritishga qaratilgan. Maqolada ta’lim jarayonida zamonaviy pedagogik texnologiyalarni qo‘llash, amaliy mashg‘ulotlarning roli va talabalarning kasbiy ko‘nikmalarini shakllantirish usullari tahlil qilinadi. Shuningdek, o‘quv dasturlarini takomillashtirish va innovatsion yondashuvlarni joriy etish yo‘llari muhokama qilinadi.

Олий касб-ҳунар муассасалари талабалари томонидан техник фанларни ўзлаштириш самарадорлиги кўп жиҳатдан ўқитиш методикасига боғлиқ. "Методология" атамаси қадимги юнон тилидан тадқиқот, назария ва ўқитиш усули сифатида таржима қилинган. Терминнинг асосий тушунчасида методология маълум бир фан бўйича ўқув жараёнининг қонуниятларини ўрганадиган педагогиканинг фан соҳасини англатади. Ўқув жараёнидаги методология ўқитувчи фаолиятининг муайян усуллари ва услубларини тавсифлайди.

Маълумки, оғир металларнинг ўсимлик уруғларининг унувчанлигига салбий таъсир қилади. Уруғнинг унувчанлиги ўсимликлар ҳаётидаги асосий давр бўлиб, ривожланишнинг дастлабки босқичининг кейингисига ўтганлигини белгилаб беради[1]. Бу уруғда кечадиган физиологик-биокимёвий жараёнларнинг фаоллаши билан кузатилади[2]. Уруғнинг униб чиқиши ўсимликнинг ўсишини ва у билан боғлиқ бўлган маҳсулдорлигини белгилаб берувчи асосий омиллардандир[3].

Ushbu maqolada zarrachalarni aerodinamik xususiyatlariga ko'ra ajratish uchun ishlatiladigan zigzag ajratgichga quyma materiallarni oziqlantirish uchun avtomatlashtirilgan boshqaruv tizimini ishlab chiqish va joriy etish muhokama qilinadi. Asosiy e'tibor materialning barqaror va bir xil oziqlanishini ta'minlashga qaratilgan bo'lib, bu pnevmatik ajratish samaradorligini oshirishga yordam beradi. Taklif etilayotgan tizim oqim va og'irlik sensorlarini, shuningdek, qayta aloqa nazoratini amalga oshiradigan dasturlashtiriladigan mantiqiy kontrollerni (PLC) o'z ichiga oladi. Avtomatlashtirilgan oziqlantirishni amalga oshirish ajratish sifatini yaxshilash va moddiy yo'qotishlarni kamaytirishi kutilmoqda.

Ушбу мақолада волфрам карбиди кукунидан қаттиқ қотишма асосли тишли ПC -14 кэскичларни технологик кўрсаткичи келтирилган. Қаттиқ қотишмадан тайёрланган кэскичларни ички структурасини шакллантириш бўйича тадқиқотлар натижаларихам келтириб ўтилган.Апробация комбайн ўз йўналиши бўйлаб 30 м калийли туз породаларини кесиб тунель очгунча давом этди. Вольфрам карбидининг кукунларини олишда карбидлаш жараёни учун ГОСТ 7885-20 талабларига кўра: солиштирма юзаси 12…16 м²/г; намлиги кўпи билан 0,5%; таркибидаги бекорчи жинслари кўпи билан 0,2% бўлган – углеводородларнинг термик парчаланишидан ҳосил бўлган лампа ёки газ сажасини қўлладик.

Кескични ейилишга бардошлигини синаш бўйича олинган натижаларга кўра, WC+Co қаттиқ қотишма намуналарнинг WC донадорлигининг ортиши материал ейилишга бардошлигига ўзгарувчан таъсир кўрсатган. Бунда WC донадорлигини 8...10 мкм бўлган WC+Co қаттиқ қотишма намуналар юқори ейилишга бардошликка эгалиги аниқладик. Олинган натижаларга кўра, қаттиқ қотишма намуналарнинг WC донадорлигини 8...10 дан 10...12 мкм гача ортиши, қаттиқ қотишманинг кобальт асос билан калий туз жинси орасидаги солиштирма натижаларини кўриб чиқдик.

 Ушбу мақолада Деҳқонобод калийли ўғитлар заводи сильвинитдан флотация ва галургик усули билан олинадиган калий хлоридни қуритиш жараёни ҳақида маълумотлар берилган

Ushbu ishda ozuqa aralashtirgich-tarqatkichning ozuqani namlantirish apparati parametrlarini asoslash, uning ishlash prinsipi, texnologik jarayonlar va samaradorligini baholash masalalari ko‘rib chiqiladi. Ozuqa ishlab chiqarishning samarali va tejamkor jarayonini ta’minlash uchun namlantirish tizimining muhim parametrlari tahlil qilinadi.

Dunyodagi barcha sanoati rivojlangan mamlakatlar, Markaziy Osiyo davlatlari shu jumladan O‘zbekistonda ham sanoat korxonalaridan chiqarib yuborilayotgan chang-gaz chiqarilmalarini kamaytirish dolzarb muammolardan biridir. Sanoat korxonalari, xususan sement zavodlariga yaqin joylashgan aholi punktlarida chang-gaz chiqarilmalarining me'yor darajasidan ortiq chiqarib yuborilishi avvalo insonlarning salomatligiga, hayvonot va o‘simlik dunyosining ham rivojlanishiga salbiy ta'sir ko‘rsatadi. Ushbu masalalar olimlarimiz oldida yechimini kutayotgan muhim masalalardan hisoblanadi.

Ushbu maqolada raqamli iqtisodiyotning rivojlanishi sharoitida ta’lim sifati qanday oshayotganligi tahlil qilinadi. Statistik ma’lumotlar va xalqaro tajribalarga tayanib, raqamli texnologiyalarning o‘quv jarayonlariga ta’siri, ta’limda sun’iy intellektdan foydalanish va masofaviy o‘qitish samaradorligi o‘rganiladi. Tadqiqot raqamli vositalarning ta’lim jarayonida individual yondashuv, bilimlarni shaxsiylashtirish va bilim sifati ko‘rsatkichlariga ta’sirini ko‘rsatadi.

Ushbu maqolada issiqlik dvigatellarida 3 atomli gazlardan foydalanish imkoniyatlari va cheklovlari o‘rganiladi. An’anaviy ikki atomli gazlar (xususan, havo) o‘rniga 3 atomli gazlardan (masalan, CO₂, H₂O bug‘i, N₂O) foydalanishning termodinamik asoslari, ularning issiqlik sig‘imi, molekulyar harakatlari va ideal gaz qonunidan og‘ish xususiyatlari tahlil qilinadi. Shuningdek, superkritik CO₂ asosidagi tsikllar misolida zamonaviy energiya tizimlarida 3 atomli gazlardan foydalanish tajribalari keltiriladi. Maqolada ushbu gazlarning samaradorlik, ekologik xavfsizlik va texnik xizmat ko‘rsatish nuqtai nazaridan afzallik va kamchiliklari yoritiladi. Tadqiqot natijalari 3 atomli gazlardan foydalanish bo‘yicha kelajakdagi ilmiy-texnik izlanishlarga asos bo‘lib xizmat qiladi.

Ushbu maqolada muhandislik fanlarini o‘qitishda qo‘llanilayotgan zamonaviy metodologiyalar tahlil qilingan. Jumladan, interaktiv o‘qitish usullari, axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalanish, loyiha asosida o‘qitish va masalaga yo‘naltirilgan ta’lim kabi yondashuvlarning samaradorligi ko‘rib chiqilgan. Shuningdek, talabalar bilimini chuqurlashtirish, ularning kasbiy kompetensiyalarini shakllantirishda zamonaviy metodlarning ahamiyati yoritilgan.

Ushbu maqolada mavhum qaynash qatlamli quritgichlar (MQKQ)ning texnologik jarayonlarini avtomatlashtirish masalalari ko‘rib chiqiladi. Quritish jarayonining barqarorligini ta’minlash, energiya samaradorligini oshirish va mahsulot sifatini yaxshilash uchun parametrlarning aniqligi muhim ahamiyat kasb etadi. Tadqiqotda MQKQning asosiy parametrlarini (havo tezligi, harorati, bosimi va namligi) real vaqt rejimida boshqarishning zamonaviy usullari, shu jumladan sensorlar va nazorat tizimlari yordamida avtomatlashtirish yondashuvlari tahlil qilinadi. Avtomatlashtirish orqali ishlab chiqarish samaradorligini oshirish, inson omilining ta’sirini kamaytirish va jarayonni raqamlashtirish imkoniyatlari ko‘rsatib beriladi.

Avtoklavlangan gazoblok ishlab chiqarish jarayonini takomillashtirish uchun eng samarali va tejamkor yo’llarni aniqlash. Bu orqali ishlab chiqarish hajmini oshirish va jarayonni takomillashtirish.

Bugungi kunda dunyo bo‘ylab energiya ta'minoti masalasi tobora dolzarb bo‘lib bormoqda. Xususan, global isish va ekologik muammolarni kamaytirish maqsadida qayta tiklanuvchi energiya manbalariga bo‘lgan talab ortib bormoqda. Shu boisdan, kichik gidroelektr stansiyalari (Kichik GESlar) bugungi kunda eng istiqbolli energiya ishlab chiqarish texnologiyalaridan biriga aylangan. Kichik GESlar, ayniqsa, rivojlanayotgan mamlakatlar, shu jumladan O‘zbekiston uchun juda katta ahamiyatga ega. Ular kam xarajat bilan qurilishi mumkin, shuningdek, ularning atrof-muhitga zarar keltirmasligi energiya ishlab chiqarishning eng ekologik toza usullaridan biriga aylantiradi. Bu tezisda kichik GESlar haqida umumiy tushuncha, ularning afzalliklari, iqtisodiy va ekologik foydalari hamda O‘zbekistondagi imkoniyatlari kengaytirilgan holda ko‘rib chiqiladi.

Mazkur maqolada kiberxavsizlikning elementlari va uning kompyuterlar, serverlar, mobil qurilmalar, elektron tizimlar, tarmoqlar va ma’lumotlarni zararli hujumlardan himoya qilish usullari to’g’risida ma’lumotlar berilgan. Ushbu maqola xavfsizlik prinsiplari, muhim xavfsizlik nazorati va kiberxavfsizlikning eng yaxshi amaliyotlarini o’z ichiga olgan xavfsizlik asoslarini tushuntiradi. Xavfsizlik dasturlari potensial zararli dasturlarni foydalanuvchining xatti harakatlarini tahlil qilish va yangi infeksiyalarni qanday yaxshiroq aniqlashni o’rganish uchun yo’l yo’riqlar ko’rsatilgan.

 Ushbu ishda muhandislik fanlarini o‘qitishda qo‘llanilayotgan zamonaviy metodologiyalar tahlil qilingan. Xususan, muammo asosida o‘qitish, loyiha asosida o‘qitish, konstruktorlik-texnologik yondashuv, AKTdan foydalanish va integratsiyalashgan o‘qitish usullari haqida fikr yuritilgan. Har bir metodning afzalliklari, ularni ta’lim jarayoniga tatbiq etish yo‘llari va natijadorligi ko‘rib chiqilgan. Tadqiqotda muhandislik fanlarini o‘qitish samaradorligini oshirish hamda talabalarni zamonaviy ishlab chiqarish talablari asosida tayyorlashda yangi metodologik yondashuvlarning o‘rni asoslab berilgan.

Ushbu maqola O‘zbekistonda 2020–2024 yillarda noan’anaviy o‘simliklardan (yalpiz, romashka, issiqquloq) shifobaxsh choy ishlab chiqarish texnologiyasini ekonometrik tahlil orqali o‘rganadi. Ishlab chiqarish hajmi, xomashyo sifati va energiya sarfining mahsulot sifatiga ta’siri tahlil qilindi. STATA dasturidagi korelatsiya va regressiya natijalari asosida samaradorlikni oshirish uchun texnologik takliflar berildi, bu mahalliy ishlab chiqarishni rivojlantirishga xizmat qiladi.

Ma'lumki, neft konlarini o'zlashtirish jarayonida tabiiy muhitga eng faol ta'sir konlarning o'zlari, birinchi navbatda magistral quvurlar, eng yaqin aholi punktlari hududida amalga oshiriladi. Bunda hududning oʻsimliklari, tuproq va qor qoplami, yer usti oqimi va mikrorelefining buzilishi kuzatiladi. Bunday buzilishlar tuproq qatlamining issiqlik va namlik rejimlarining o'zgarishiga va uning umumiy holatining sezilarli o'zgarishiga olib keladi, bu esa qaytarilmas oqibatlarga olib keladi. Neft qazib olish ham geologik muhitning chuqur gorizontlarining o'zgarishiga olib keladi. Jahon amaliyotida konlarning uzoq muddatli ekspluatatsiyasi jarayonida yer yuzasining cho‘kishi qanchalik muhim bo‘lishi mumkinligini ko‘rsatadigan yetarlicha misollar mavjud [1].

Namangan viloyati hududidagi mavjud suv resurlari va ularni GAT texnologiyalari asosida xaritasi ishlab chiqilgan

Oliy ta'lim muassasalarida hozirgi kunda muhandis-texnologlarni tayyorlash jarayonida ekologiya va hayot faoliyati xavfsizligi (HFH) fanlarini o‘qitishda bir qator kamchiliklar mavjud. Avvalo, dars soatlarining yetarli emasligi, amaliy mashg‘ulotlarning yetarli darajada tashkil etilmasligi, bu fanlarga berilayotgan e’tibor sustligi, ular ko‘pincha yordamchi yoki ikkilamchi fan sifatida qaraladi, zamonaviy pedagogik texnologiyalar va interaktiv usullarning kam qo‘llanilishi bu fanlarning samaradorligini pasaytiradi.

Mazkur tezisda quyosh panellari orqali elektr energiyasi ishlab chiqarishning texnologik asoslari hamda samaradorlikni oshirish yo‘llari yoritilgan. Quyosh panellarining turlari, ularning ishlash prinsipi, joylashtirish usullari va energiya samaradorligini oshirishda qo‘llaniladigan qo‘shimcha texnologiyalar tahlil qilinadi. Shuningdek, mavjud muammolar va ularni bartaraf etish bo‘yicha takliflar keltirilgan. Tahlillar shuni ko‘rsatadiki, to‘g‘ri joylashtirish, avtomatlashtirish va qo‘shimcha reflektor tizimlari yordamida quyosh panellarining samaradorligini sezilarli darajada oshirish mumkin.

Ushbu maqolada kuniga 2 tonna quvvatga ega anjirni (Ficus carica) quritish bo'yicha texnologik liniyani ishlab chiqish va joriy etish ko'rib chiqiladi. Anjir boy ozuqaviy xususiyatlarga ega va ichki va eksport bozorlarida muhim tijorat salohiyatiga ega bo‘lgan qimmatli meva hisoblanadi. Biroq, yuqori namlik tufayli anjir juda tez buziladi va samarali saqlash usullarini talab qiladi. Tadqiqot konvektiv va gibrid usullarga asoslangan keng qamrovli quritish tizimini taqdim etadi, saralash, yuvish, kesish, dastlabki ishlov berish, quritish va qadoqlash kabi bosqichlarni ko'rib chiqadi. Chiziq mahsulot xavfsizligi va jarayon samaradorligini saqlab qolgan holda ozuqaviy birikmalarning maksimal darajada saqlanishini ta'minlash uchun mo'ljallangan.

Ushbu tadqiqotda ekstraktsiya qora moyini rafinatsiyalash jarayonida ishqoriy neytrallash bosqichining ahamiyati o‘rganiladi. Ekstraktsiya qora moyi, o‘zining yuqori energetik qiymati va sanoatda keng qo‘llanilishi bilan birga, kislotalik darajasi tufayli turli muammolarni keltirib chiqarishi mumkin. Ishqoriy neytrallash jarayoni, kislotalikni kamaytirish va moyning sifatini yaxshilash uchun muhim bosqich hisoblanadi. Tadqiqot natijalari qora moyining sifatini oshirish va uni iste'molchi talablariga moslashtirishda muhim rol o‘ynaydi. Shuningdek, ishqoriy neytrallash jarayonining samaradorligi va iqtisodiy jihatlari ham ko‘rib chiqiladi.

Ushbu maqolada atrof-muhit omillarining quyosh panellarining samaradorligiga ko‘rsatadigan ta’siri tahlil qilinadi. Quyosh nurlanishining intensivligi, harorat, chang, namlik, shamol tezligi va boshqa meteorologik omillar fotoelektrik panellarning ish faoliyatiga qanday ta’sir ko‘rsatishi o‘rganilgan. Tadqiqotda turli geografik hududlardagi real iqlim sharoitlari asosida quyosh panellari ishlash ko‘rsatkichlari taqqoslab chiqilgan. Shuningdek, atrof-muhitning salbiy ta’sirlarini kamaytirish bo‘yicha texnologik yechimlar va moslashtirish strategiyalari taklif etilgan. Mazkur ish qayta tiklanuvchi energiya manbalaridan samarali foydalanishni optimallashtirishga qaratilgan.

Bu tezisda qayta tiklanadigan energiya manbalarining, xususan quyosh va shamol energiyasining O‘zbekistonning mahalliy iqlim sharoitlariga moslashuvchanligi tahlil qilinadi. Asosiy e’tibor bu tizimlarning optimallashtirish algoritmlari yordamida samaradorligini oshirishga qaratilgan. Tadqiqotda real ob-havo ma’lumotlari asosida ishlab chiqilgan model orqali energiyasi ishlab chiqarish jarayonining prognozi va adabtatsiyalanuvchan boshqaruv strategiyalari ishlab chiqildi

Mazkur ishda quyosh panellarining quyosh nurlariga nisbatan avtomatik harakatini boshqaruvchi tizimlar tahlil qilinib, ularning elektr energiyasi ishlab chiqarish samaradorligiga ko‘rsatadigan ta’siri o‘rganilgan. Tadqiqot davomida trekker tizimlarning turlari, ularning ishlash prinsipi, konstruktiv tuzilmasi va boshqaruv mexanizmlari yoritilgan. Avtomatik kuzatuv tizimlari yordamida quyosh nurlari tushish burchagini doimiy ravishda optimallashtirish orqali energiya ishlab chiqarish hajmini 25–45% gacha oshirish mumkinligi aniqlangan. Shu bilan birga, tizimlarning amaliy joriy etilishida uchraydigan texnik va iqtisodiy muammolar, ularning yechimlari, shuningdek, ilg‘or boshqaruv algoritmlari va sun’iy intellekt texnologiyalaridan foydalanish istiqbollari ko‘rib chiqilgan. Tadqiqot natijalari quyosh energiyasidan yanada samarali foydalanish imkonini beradi hamda qayta tiklanuvchi energiya manbalarini joriy etishda innovatsion yondashuvlarni taklif etadi.

Mazkur tadqiqotda qurutilgan mevalardan tayyorlangan sharbatlarning inson salomatligiga ta’siri o‘rganiladi. Olma, o‘rik, olcha, gilos, qoraqat va uzum mayizidan tayyorlangan sharbatlarning boy vitamin va minerallar tarkibi immunitetni oshirish, yurak-qon tomir tizimini mustahkamlash va hazm jarayonini yaxshilashga yordam beradi. Tadqiqot natijalari ushbu mahsulotlarni muntazam iste’mol qilish sog‘liq uchun ijobiy ta’sir ko‘rsatishini ko‘rsatadi.

Ushbu maqolada kuniga 20 000 standart quti ishlab chiqarishga mo'ljallangan quyultirilgan sut ishlab chiqarish jarayonining rivojlanishi keltirilgan. Uzoq muddatli, yuqori to‘yimli sut mahsuloti sifatida quyultirilgan sutga bo‘lgan talab ortib borayotgani samaradorlik, sifat va oziq-ovqat xavfsizligi standartlariga muvofiqligini ta’minlaydigan zamonaviy texnologik yechimlarni joriy etishni taqozo etmoqda. Tadqiqotda mahsulotning izchilligi va iqtisodiy maqsadga muvofiqligiga erishishga yordam beradigan texnologik jarayon, uskunalar tanlash va nazorat parametrlari ko'rsatilgan. Dizayn vakuumli bug'lanish tizimini, avtomatlashtirilgan dozalash va aralashtirish agregatlarini va gigienik konserva liniyasini o'z ichiga oladi. Maqolada zamonaviy sut sanoati sharoitida bunday ishlab chiqarish quvvatlarini amalga oshirishning texnologik va tashkiliy maqsadga muvofiqligi ta'kidlangan.

Ushbu maqolada sutkalik quvvati 5 tonna bo'lgan meva pyuresi asosidagi konserva mahsulotlarini sanoat ishlab chiqarish texnologik liniyasini ishlab chiqish ko'rsatilgan. Taklif etilayotgan jarayon iste'molchilarning yuqori sifatli, xavfsiz va yaroqlilik uchun barqaror meva asosidagi oziq-ovqat mahsulotlariga bo'lgan talabini qondirish uchun ishlab chiqilgan. Tadqiqotda meva tayyorlash, termik ishlov berish, pyuresi tayyorlash, pasterizatsiya, to‘ldirish va muhrlash kabi asosiy qayta ishlash bosqichlari batafsil yoritilgan. Uskunalarni tanlash, sifatini saqlash, oziq-ovqat xavfsizligi qoidalariga rioya etishga alohida e’tibor qaratilmoqda. Loyihalashtirilgan tizim minimal chiqindi va yuqori ozuqaviy saqlanish bilan samarali ishlab chiqarishni qo'llab-quvvatlaydi.

Ushbu tezisda kunjut urug‘ining ikki xil navlari xususiyatlari va tarkibir tasnifi tahlil qilinadi Kunjut (sesamum indicum) qadimdan buyon insoniyat tomonidan yetishtirilayotgan, yuqori biologik va oziq-ovqat qiymatiga ega bo‘lgan moyli ekinlardan biridir. Kunjut urug‘i o‘zining tarkibidagi yuqori sifatli yog‘i, oqsili, mineral va antioksidant moddalari bilan ajralib turadi. Tezisda kunjut urug‘ining mikroskopik tahlili ko‘rib chiqiladi.

Mirzacho‘l sharoitida yetishtirilgan Geranium sanguineum ni introduksion baholash natijasida quyidagicha natijalar olindi. Mirzacho‘l sharoitida yetishtirilgan Geranium sanguineum yuqori harorat omiliga bo‘lgan munosabati o‘rtacha chidamli ekanligi aniqlanib, 10 balli shkala bilan baholandi. past harorat omiliga bo‘lgan munosabati o‘rtacha chidamli 10 ball bilan baholandi, namlik omiliga bo‘lgan munosabati o‘rtacha chidamli ekanligi aniqlanib, 10 balli shkala bilan baholandi. Vegetativ ko‘payish hususiyati yuqori samaradorlikka ega bo‘lib, 25 balli shkala bilan baholandi. Begona o‘tlarga nisbatan chidamli ekanligi aniqlanib, 10 balli shkala bilan baholandi, kasallik va zararkunandalar bilan zararlanish holati kuzatilmadi. Shuning uchun 15 balli shkala bilan baholandi. Geranium sanguineum ildizpoyasidan vegetativ yo‘l bilan jadal ko‘payishi, o‘sishi va rivojlanishi, hosildorligi, morfologik ko‘rsatkichlari, introduksiya sharoitiga yaxshi moslasha olganligi jami 80 ball bilan baholandi.

Mazkur tesizda mahalliy darajadagi ekologik favqulodda holatlar va ularning jamiyat, atrof-muhit hamda inson salomatligiga ta’siri chuqur o‘rganilgan. Tesizda ekologik favqulodda holatlarning turlari - havo, suv, yer va biologik ifloslanish holatlari misolida ko‘rib chiqilgan. Bu hodisalarning asosiy sabablari texnologik xatoliklar, nazoratning sustligi, ekologik madaniyatning pastligi va korxonalardagi xavfsizlik choralarining yetarli emasligi tahlil qilinadi. Tesizda mahalliy ekologik favqulodda holatlarning oqibatlari, ya’ni aholi salomatligiga tahdid, tabiiy resurslarning isrof bo‘lishi, iqtisodiy zararlarga olib keluvchi holatlar yoritilgan. Shuningdek, ularni bartaraf etish va oldini olish bo‘yicha aniq tavsiyalar berilgan: monitoring tizimini kuchaytirish, favqulodda vaziyatlarga tayyorgarlik ko‘rish, ekologik qonunchilikka amal qilish va aholi o‘rtasida ekologik madaniyatni oshirish.

Ushbu maqolada sabzavotlarni quritish va kukun holatiga keltirish orqali tabiiy rang beruvchi pigmentlarni olish texnologiyasi o‘rganiladi. So‘nggi yillarda oziq-ovqat, kosmetika va farmatsevtika sanoatlarida sun’iy bo‘yoqlar o‘rniga inson salomatligi uchun xavfsiz, ekologik toza tabiiy ranglarga talab ortib bormoqda. Tadqiqot doirasida sabzi, lavlagi va ismaloq kabi pigmentlarga boy sabzavotlar tanlanib, ularni past haroratli quritish usullari orqali quritish, so‘ng kukun holatiga keltirish texnologik jarayonlari tahlil qilindi. Olingan kukunlarning rangi, barqarorligi va biofaolligi fizik-kimyoviy usullar yordamida baholandi. Natijalar tabiiy bo‘yoqlarning rang intensivligi va saqlanish muddati jihatidan raqobatbardosh bo‘lishi mumkinligini ko‘rsatdi. Mazkur tadqiqot ekologik barqarorlik va sog‘lom turmush tarziga oid talablarga javob beruvchi innovatsion yechimlarni ishlab chiqishga xizmat qiladi.

Ushbu maqola Gollandiyadan keng iste'mol qilinadigan yarim qattiq pishloq bo'lgan Gouda pishloqini ishlab chiqarishdagi texnologik yaxshilanishlarni o'rganadi. Tadqiqot ishlab chiqarishning asosiy bosqichlarini, jumladan sutni standartlashtirish, pasterizatsiya, tvorog hosil qilish va pishish jarayonlarini optimallashtirishga qaratilgan. Mahsulot mahsuldorligini oshirish, mikrobiologik xavfsizlikni ta'minlash va tuzilish, lazzat va xushbo'ylik kabi kerakli organoleptik xususiyatlarni saqlashga e'tibor qaratiladi. Boshlang'ich madaniyat aralashmalari, fermentativ koagulyantlar va boshqariladigan pishib etish muhitlaridan foydalanish kabi innovatsion yondashuvlar batafsil muhokama qilinadi. Tadqiqot, shuningdek, texnologik modernizatsiya sut sanoati barqarorligi va oziq-ovqat sifatini ta'minlashning joriy tendentsiyalariga mos ravishda ishlab chiqarish samaradorligini oshirish, tannarxni pasaytirish va mahsulot izchilligini yaxshilashga qanday hissa qo'shishini ta'kidlaydi.

Ushbu maqolada jiydaning botanik tavsifi, turlari, oziq-ovqat va dorivor xususiyatlari, ekologik ahamiyati va ko‘paytirish usullari yoritilgan. Tadqiqot natijalari jiydaning tuproq unumdorligini oshirish, sho‘r yerlarda barqaror o‘sishi va inson salomatligi uchun foydaliligini tasdiqlaydi.

Ushbu maqola makkajo‘xori murtagidan presslash usulida moy olish jarayonini o‘rganadi. Maqolada makkajo‘xori murtagining kimyoviy tarkibi, presslash texnologiyasining asosiy bosqichlari, uskunalar va moy olishning samaradorligiga ta’sir qiluvchi omillar tahlil qilinadi. Shuningdek, jarayonning afzalliklari, kamchiliklari va olingan moyning qo‘llanilishi haqida ma’lumot beriladi. Maqola qishloq xo‘jaligi va oziq-ovqat sanoati sohasidagi mutaxassislar, shuningdek, ushbu jarayonni o‘rganuvchi tadqiqotchilar uchun foydali manba bo‘lib xizmat qiladi.

Ushbu maqola O‘zbekistonda iqtisodiy o‘sishga madaniy meros va turizmning ta’sirini ekonometrik tahlil asosida o‘rganadi. 2020–2024-yillarga oid statistik ma’lumotlar yordamida eksport-import, xorijiy investitsiyalar, turizm daromadlari va iqtisodiy o‘sish o‘rtasidagi bog‘liqlik aniqlandi. Tadqiqotda korelatsiya va regressiya tahlillari STATA dasturida amalga oshirilib, o‘zgaruvchilarning o‘zaro ta’siri baholandi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, madaniy merosga asoslangan turizm iqtisodiy o‘sishga ijobiy ta’sir ko‘rsatadi, xorijiy investitsiyalar esa turizm infratuzilmasini rivojlantirishda muhim omil hisoblanadi. Eksport-import ko‘rsatkichlari iqtisodiy barqarorlikni ta’minlashda qo‘shimcha rol o‘ynaydi. Tadqiqot O‘zbekistonning boy madaniy merosini global turizm bozorida targ‘ib qilish va infratuzilmaga investitsiyalarni ko‘paytirish orqali iqtisodiy o‘sishni jadallashtirish bo‘yicha takliflar beradi. Ushbu ish davlat siyosati va xalqaro hamkorlikni mustahkamlashda foydali yo‘l xaritasi sifatida xizmat qiladi.

Tаlаbаlаrning ijodiy fikrlаsh qоbiliyаtini rivоjlаntirishdа intellektuаl tizimlаrning о‘rni bugungi kundа tа’lim jаrаyоnidа dоlzаrb mаsаlаlаrdаn biri hisоblаnаdi. Intellektuаl tizimlаr – bu sun’iy intellekt texnоlоgiyаlаrigа аsоslаngаn dаsturlаr vа vоsitаlаr bо‘lib, ulаr tаlаbаlаrning аnаlitik vа ijodiy fikrlаsh qоbiliyаtini shаkllаntirishgа yоrdаm berаdi. Mаzkur tizimlаr muаmmоlаrni hаl qilishdа nоаn’аnаviy yоndаshuvlаrni qо‘llаsh, qаrоr qаbul qilishdа sаmаrаli vаriаntlаrni tаnlаsh vа bilimlаrni tаhlil qilish imkоnini berаdi. Intellektuаl tizimlаrning аsоsiy аfzаlliklаridаn biri bu о‘quvchilаrning bilim оlish jаrаyоnini individuаllаshtirish vа mоslаshuvchаnligini tа’minlаshdir.

Ushbu maqola jismoniy tarbiya va sport sohasiga yo‘naltirilgan investitsiyalarning iqtisodiy samaradorligini tahlil qiladi. O‘zbekiston Respublikasi Davlat statistika qo‘mitasining (stat.uz) ma’lumotlari asosida jismoniy tarbiya sohasidagi investitsiyalar hajmi va ularning iqtisodiy natijalari ko‘rib chiqiladi. Sohadagi investitsiyalarning ijtimoiy-iqtisodiy ta’siri va samaradorligi baholanadi. Tadqiqotda statistik ma’lumotlar, qonunchilik hujjatlari va ilmiy adabiyotlardan foydalanilgan.

Ilm-fan, ta’lim va ishlab chiqarish integratsiyasi barqaror innovatsion iqtisodiyotni rivojlantirishda muhim ahamiyatga ega. Ushbu maqola universitetlar, sanoat va hukumatlar o'rtasidagi hamkorlikdagi o'zaro munosabatlarni ta'kidlaydigan Triple Helix modeliga urg'u berib, ushbu integratsiyaning ahamiyatini ko'rib chiqadi. Global amaliy tadqiqotlar va hozirgi tendentsiyalarni tahlil qilib, tadqiqot bunday sinergiyalar iqtisodiy rivojlanish, texnologik taraqqiyot va jamiyat farovonligiga qanday hissa qo'shishini ta'kidlaydi. Topilmalar shuni ko'rsatadiki, ushbu sektorlar o'rtasida yaqinroq hamkorlikni rivojlantirish global muammolarga nisbatan barqaror va moslashuvchan iqtisodlarga olib kelishi mumkin.

Mazkur maqolada turli biopreparatlarning limon navlarining mahsuldorligi va meva sifati ko‘rsatkichlariga ta’siri o‘rganilgan. Tadqiqot davomida Meyyer, O‘zbekiston to‘ng‘ichi va O‘zbekiston hosildori navlariga NPK o‘g‘itlari, organik o‘g‘itlar hamda Baktomin, Plantastim va Maksiplant kabi biopreparatlar qo‘llanilgan.

Suvning umumiy qattiqligi uning sifati va turli sohalarda qo'llanilishini belgilovchi asosiy parametrlardan biri bo'lib qolmoqda. Maqola suvning umumiy qattiqligini, shu jumladan uning kimyoviy tabiatini, zamonaviy o'lchash usullarini va ushbu ko'rsatkichni boshqarishning yondashuvlarini tahlil qilishga bag'ishlangan. Suvni tozalashning yangi texnologiyalari, ularning ekologik va iqtisodiy samaradorligi, shuningdek, suv qattiqligining salomatlik va ishlab chiqarish jarayonlariga ta’siriga alohida e’tibor qaratilmoqda. Adabiyotlar tahlili asosida suvning qattiqligini tartibga solish sohasidagi tadqiqotlarning dolzarb muammolari va istiqbollari belgilab berilgan.

Ushbu maqola ta'lim sohasida sun'iy intellektdan foydalanishni o'rganadi, ta'limni shaxsiylashtirish va kasbga yo'naltirish vazifalariga e'tibor beradi. O'quv jarayoniga AIni joriy etishning dolzarbligi asoslanadi va hozirda qo'llanilayotgan texnologiyalar tahlil qilinadi. O'quv jarayonini individuallashtirish uchun sun'iy intellektdan foydalanish istiqbollari aniqlandi. Tahlil natijalari asosida neyron tarmoq texnologiyalari va sun’iy intellektni ta’lim tizimiga yanada rivojlantirish va integratsiyalashning ahamiyati haqida xulosa chiqariladi.

Ushbu maqolada rus va o‘zbek tilidagi ot so‘z turkumlarining grammatik va sintaktik xususiyatlari taqqoslab o‘rgandik. Tadqiqotda otlarning kelishik, son, egalik va jins kategoriyalari, shuningdek, so‘z yasalishi va sintaktik ishlatilishidagi farqlar tahlil qilinadi. O‘zbek tilida otlarning qo‘shimchalar orqali shakllanishi va vokal sinharmoniyasiga rioya qilishi, rus tilida esa grammatik jins va kelishik shakllarining murakkab tuzilishi alohida e’tibor berilgan jihatlardir. Tadqiqotning maqsadi ikki tilning ot so‘z turkumi xususiyatlarini solishtirish orqali ularning o‘ziga xos va umumiy tomonlarini aniqlashdir.

Ushbu inshoda ekologiya va hayot faoliyati xavfsizligi o‘rtasidagi bog‘liqlik yoritilgan. Atrof- muhitdagi ekologik muammolar, ularning inson hayotiga tahdidi, yuzaga kelish sabablari tahlil qilingan. Shuningdek, ushbu muammolarni bartaraf etish yo‘llari – qonunchilikni mustahkamlash, ekologik ta’limni kengaytirish, texnologik yondashuvlar kabi asosiy yechimlar taklif etilgan.

Ushbu tezis yoshlar orasida jismoniy tarbiyaning ahamiyati va uning psixologik ta’sirini o‘rganishga bag‘ishlangan. Jismoniy tarbiya yoshlarda sog‘lom turmush tarzini shakllantirish, psixologik barqarorlikni ta’minlash va ijtimoiy ko‘nikmalarni rivojlantirishda muhim rol o‘ynaydi. Tadqiqotda jismoniy faollikning ruhiy salomatlikka ta’siri, stressni boshqarish, o‘ziga ishonchni oshirish va ijtimoiy aloqalarni mustahkamlashdagi ahamiyati tahlil qilinadi. Shuningdek, O‘zbekiston sharoitida jismoniy tarbiyani rivojlantirish bo‘yicha takliflar beriladi. Ushbu ish jismoniy tarbiyaning yoshlar hayotidagi ko‘p qirrali ta’sirini ko‘rsatishga qaratilgan.

Ushbu maqolada raqamli iqtisodiyot sharoitida ta’lim tizimining rivojlanish tendensiyalari tahlil qilinadi.Internet texnologiyalari, sun’iy intellekt va raqamli platformalarning ta’lim sifatiga ta’siri o‘rganiladi.Onlayn o‘quv tizimlari, raqamli o‘quv resurslari va ularni qo‘llash usullari keng muhokama qilinadi.O‘quv jarayonini optimallashtirish va ta’limda individual yondashuvni qo‘llashning raqamli imkoniyatlari ko‘rib chiqiladi.

Ushbu maqolada TiO2 nanozarrachalarini sintez qilish va skanerlovchi elektron mikroskop yordamida ularning teksturaviy xususiyatlarini o'rganish usuli tasvirlangan. Tajribalar tanlangan sintez usulining samaradorligini tasdiqlaydi va zarrachalarning morfologiyasi, hajmi va tuzilishi haqida muhim ma'lumotlarni beradi. TiO2 nanozarralarining teksturaviy xususiyatlarini o'rganish ularning kataliz, fotokatalitik jarayonlar, quyosh batareyalari va boshqa sohalarda qo'llanilishi bilan bevosita bog'liq. Bu ish TiO2 nanozarralari haqidagi tushunchamizni kengaytiradi va ulardan fan va texnikaning turli sohalarida foydalanish uchun yangi istiqbollarni ochadi.

Ushbu maqola yashil iqtisodiyot sharoitida eksport-import operatsiyalarining samaradorligini oshirishga qaratilgan metodologiyani ishlab chiqishga bag‘ishlangan. O‘zbekiston misolida 2017– 2024-yillar davomidagi statistik ma’lumotlar asosida ekonometrik tahlil o‘tkazildi. O‘zgaruvchilar o‘rtasidagi korrelyatsiya va regressiya natijalari STATA dasturi yordamida tahlil qilindi. Tadqiqot natijasida eko-iqtisodiy omillarning tashqi savdo faoliyatiga ta’siri aniqlandi va barqaror rivojlanishga mos takliflar ishlab chiqildi.

Maqolaning maqsadi gazlama namunalarini tajriba sinovlar natijasida tahlil qilishdir. Maqolada ushbu yo'nalishdagi ilmiy ishlar keltirilgan. Yigiruvchilar uchun maxsus kiyimlarni loyihalashda tanlangan gazlama namunalari tajriba sinova ma'lumotlarni tizimlashtirish va tahlil qilish bo'yicha xulosalar berilgan.

Ushbu maqolada talabalarning kreativ fikrlash qobiliyatini rivojlantirishda infografik vositalarning o’rni, afzalliklari va amaliy ahamiyati yoritilgan. Infografika yordamida axborotni tushunarli, tizimli va estetik tarzda taqdim etish orqali o’quvchilarda chuqur tafakkur, tahlil qilish va yangi g’oyalarni ilgari surish qobiliyatlari shakllanishi mumkinligi asoslab berilgan. Maqolada xorijiy va mahalliy adabiyotlar tahliliga asoslangan holda ilmiy-amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan. Shu bilan birga, amaliy kuzatuvlar asosida infografika orqali ijodiy fikr yuritishni shakllantirishga qaratilgan yondashuvlar bayon etilgan.

Ushbu maqola O‘zbekiston talabalarining bilim olishdagi motivatsiyasiga tashqi ta’sirlar (ijtimoiy-iqtisodiy omillar, ta’lim tizimi) va ichki omillar (shaxsiy maqsadlar, o‘z-o‘zini boshqarish)ning ta’sirini o‘rganadi. 2021–2024-yillarga oid statistik ma’lumotlar asosida ekonometrik tahlil (korelatsiya va regressiya) yordamida o‘zgaruvchilar o‘rtasidagi bog‘liqlik aniqlandi. Natijalar tashqi omillarning motivatsiyaga yuqori ta’sirini va ichki omillarning barqarorligini ko‘rsatdi. Tadqiqot ta’lim siyosatini takomillashtirish uchun amaliy takliflar beradi.

O‘zbekistonning meva-sabzavotchilik sohasidagi salohiyati yil sayin ortib bormoqda, ayniqsa, eksportbop mevalar orasida olxo‘ri mahsuloti alohida o‘rin egallaydi. Ushbu maqolada mamlakatda keng yetishtiriladigan uchta mashhur olxo‘ri navi – “Vengerka”, “Berton” va “Sogdiana”ning sublimatsion (liofilizatsion) quritish texnologiyasiga texnologik mosligi kompleks tarzda baholandi. Tadqiqotda mevalarning ozuqaviy (C vitamini, antioksidantlar), organoleptik (ta’m, rang, tuzilish) va texnologik (quritish vaqti, namlik darajasi) xususiyatlari ilmiy asosda tahlil qilindi. Olingan natijalar asosida “Vengerka” navining liofilizatsion quritish jarayonida eng maqbul variant ekani aniqlanib, bu nav yuqori ozuqaviy qiymatni saqlab qolish, mukammal organoleptik xususiyatlarga ega bo‘lishi va energiya tejamkorligi bilan ajralib turishi ilmiy jihatdan isbotlandi. Ushbu izlanishlar O‘zbekistonda quritilgan mevalar ishlab chiqarishda innovatsion texnologiyalarning joriy etilishini rag‘batlantirishga xizmat qiladi.

Ushbu tadqiqot yeryong‘oq moyi ishlab chiqarish jarayonida innovatsion texnologiyalarning qo‘llanilishi, ularning samaradorligi, iqtisodiy jihatdan foydaliligi va mahsulot sifatiga ta’sirini o‘rganishga qaratilgan. Tadqiqot jarayonida eksperimental ma’lumotlar to‘plandi, statistik tahlillar o‘tkazildi va natijalar jadvallar orqali kengroq ko‘lamda taqdim etildi. Ushbu ishning asosiy maqsadi – yeryong‘oq moyi ishlab chiqarishni modernizatsiya qilishda innovatsion texnologiyalarning strategik ahamiyatini isbotlash va mahalliy sharoitlarda ularni qo‘llash imkoniyatlarini baholashdan iborat.

Hozirgi kunda muqobil energiya manbalariga bo'lgan talab jadal o‘sib bormoqda. Ayniqsa, quyosh energiyasi ekologik toza, yangilanadigan va iqtisodiy jihatdan foydali energiya manbai sifatida alohida ahamiyat kasb etmoqda. Quyosh panellari yordamida elektr energiyasini olishda tashqi muhit omillari muhim rol o‘ynaydi. Shamol, harorat, namlik, chang kabi trof muhit omillari panellar samaradorligiga bevosita yoki bilvosita ta’sir ko‘rsatadi.

Mazkur ishda ekologiya va hayot faoliyati xavfsizligi sohasidagi dolzarb muammolar, ularning yuzaga kelish sabablari va inson salomatligiga ta’siri chuqur tahlil qilingan. Atrof-muhitning ifloslanishi, chiqindilar muammosi, suv va havo resurslarining tanqisligi, shuningdek, ishlab chiqarishdagi texnogen xavflar asosiy xavf omillari sifatida ko‘rib chiqilgan. Shu bilan birga, mavjud muammolarni bartaraf etish uchun kompleks yondashuvlar, zamonaviy texnologiyalarni joriy etish, ekologik qonunchilikni mustahkamlash hamda aholining ekologik madaniyatini oshirish bo‘yicha taklif va yechimlar ishlab chiqilgan. Tadqiqot natijalari ekologik xavfsizlikni ta’minlash hamda inson salomatligi va barqaror yashash muhitini yaratishda amaliy ahamiyatga ega.

Ushbu maqola O‘zbekistonning raqamli iqtisodiyot va yashil iqtisodiyotni uyg‘unlashtirish yo‘llarini tahlil qiladi. Maqolada, raqamli texnologiyalarning yashil iqtisodiyotga ta’siri, ayniqsa, energiya samaradorligi, qayta tiklanuvchi energiya manbalarining rivojlanishi va yashil moliya tizimining shakllanishi masalalari ko‘rib chiqiladi. O‘zbekiston hukumati tomonidan qabul qilingan strategik hujjatlar, jumladan, 2030-yilgacha bo‘lgan yashil iqtisodiyotga o‘tish dasturi va raqamli transformatsiya strategiyasi, mamlakatning uzoq muddatli rivojlanishiga asos bo‘ladi. Maqolada, shuningdek, raqamli texnologiyalar va yashil iqtisodiyotning uyg‘unlashuvi orqali iqtisodiy barqarorlikka erishish imkoniyatlari, shuningdek, mavjud muammolar va ularni hal etish yo‘llari tahlil qilinadi.

Ushbu tezisda yashil iqtisodiyot sharoitida ta’lim tizimida sodir bo‘layotgan o‘zgarishlar muhokama qilinib, dolzarb muammolar yoritilgan va yechimlar taklif etilgan. Unda ta’lim mazmuni barqaror rivojlanish tamoyillari asosida qanday yangilanayotgani o‘rganilib, ekologik savodxonlikni oshirish zarurligi ta’kidlangan, ta’lim tizimini isloh qilishning istiqbolli yo‘nalishlari belgilab berilgan.

"Ushbu Uzbekistonning eksport-import ma'lumotlarini ishlab chiqarishda loyiha investitsiyalari ishlab chiqarishni rivojlantirishni o'rganadi". 2012-2024-yillar asosida O'zbekistonning eksport-import ko'rsatkichlari va loyiha investitsiyalari o'rnatilgan bog'liqlik ekonometrik tahlil yordamida aniqlandi. Tadqiqotda o'zgaruvchilarning o'zaro korrelyatsiyasi va regressiya tekshiruvi STATA dasturidan tahlil natijalari. Natijalar pul mablag'larining eksport hajmini olishda muhim rol o'ynashni, lekin importga ta'sirining saqlashini ko'rsatadi. tadqiqot davlat siyosatini ta'minlash bilan yakunlanadi.

Ushbu maqola O‘zbekistonda 2019–2024 yillarda sublimatsion quritish vaqti va energiya sarfining olma mahsulot sifatiga ta’sirini ekonometrik tahlil orqali o‘rganadi. Korelatsiya va regressiya usullari yordamida quritish vaqti, energiya sarfi va mahsulot sifati (vitamin C saqlanishi) o‘rtasidagi bog‘liqlik aniqlandi. STATA dasturida tahlil qilingan natijalar asosida energiya samaradorligini oshirish va mahsulot sifatini yaxshilash bo‘yicha takliflar berildi.

Butun dunyoda qishloq xo‘jaligi mahsulotlari sifatini oshirishga qaratilgan seleksiya tendensiyalari tobora keng tarqalmoqda. Don sifati noqulay ekologik omillar ta’siriga chidamliligi bilan ham ajralib turadigan yangi navlarini o‘rganish bug’doy sifatini oshirishda yetakchi o‘rin beradi. Bug‘doyda don sifatining shakllanishiga vegetatsiya davridagi havo harorati va yog‘ingarchilik yig‘indisi eng kop ta’sir qiladi. Bug‘doy donidagi protein miqdori, shuningdek, kleykovina massa ulushi ko‘p jihatdan donning shakllanishi va pishishi davridagi havo harorati bilan belgilanadi.

Raqamli inqilob onlayn ta'limning rivojlanishiga katta ta'sir ko'rsatdi, ayniqsa O'zbekistonda, bu sohada sezilarli o'zgarishlar kuzatilmoqda. Ushbu maqola onlayn ta'limning afzalliklari va kamchiliklarini, shuningdek, uning raqamli iqtisodiyot va iqtisodiy o'sish bilan bog'liqligini O'zbekiston misolida tahlil qiladi. Tadqiqot 2016-2024 yillar davomida onlayn ta'lim platformalarining foydalanuvchilari soni, internetga ulanish darajasi va yalpi ichki mahsulot (YAIM) kabi o'zgaruvchilarni ekonometrik tahlil orqali o'rganadi. Natijalar onlayn ta'limning ta'lim sifatini oshirish, xarajatlarni kamaytirish va kengroq auditoriyaga kirish imkonini berish kabi afzalliklarini ko'rsatadi. Biroq, infratuzilma muammolari, raqamli savodxonlikning pastligi va ijtimoiy tengsizlik kabi kamchiliklar ham aniqlandi. Ekonometrik modellar yordamida raqamli iqtisodiyotning iqtisodiy o'sishga ijobiy ta'siri va onlayn ta'limning bu jarayondagi roli isbotlandi. Tadqiqot O'zbekiston uchun raqamli ta'lim infratuzilmasini rivojlantirish va kiberxavfsizlikni kuchaytirish bo'yicha tavsiyalar beradi. Ushbu ish ta'lim sohasidagi raqamlashtirishning iqtisodiy va ijtimoiy oqibatlarini tushunishga xizmat

Ushbu maqola O‘zbekistonda 2019–2024 yillardagi ekologiya va hayot xavfsizligi muammolarini ekonometrik tahlil yordamida o‘rganadi. Korelatsiya va regressiya usullari orqali atrof-muhit ifloslanishi, ishlab chiqarishdagi jarohatlanishlar va iqtisodiy omillar o‘rtasidagi bog‘liqlik aniqlandi. Natijalar STATA dasturida tahlil qilinib, muammolarni hal qilish uchun takliflar berildi. Tadqiqot ekologik xavfsizlikni ta’minlash va hayot faoliyati xavfsizligini oshirishda davlat siyosatini takomillashtirishga xizmat qiladi.

Ushbu maqola O‘zbekiston iqtisodiyotida raqamli texnologiyalarning sinergetik integratsiyasi orqali milliy rivojlanishni tahlil qiladi. 2020-2024 yillarga oid statistik ma’lumotlar asosida ekonometrik tahlil (korelatsiya va regressiya) yordamida raqamli iqtisodiyotning yalpi ichki mahsulot (YIM), eksport va bandlikka ta’siri o‘rganildi. Tadqiqot raqamli infratuzilmaning iqtisodiy o‘sishga ta’sirini va sohada mavjud muammolarni aniqladi. Natijalar raqamli texnologiyalarni keng joriy etish orqali barqaror rivojlanishga erishish imkoniyatlarini ko‘rsatdi. Takliflar davlat siyosati va investitsiyalarni optimallashtirishga qaratildi.

Mazkur maqola nodir imkoniyatlardan foydalanish orqali nogironligi bo‘lgan talabalar uchun amaliy mashg‘ulotlarni o‘tkazish jarayonida sun’iy intellekt (SI) texnologiyalarini joriy etish masalalarini yoritadi. Unda SI’ning nogironligi bo‘lgan talabalar uchun individual yondashuv, o‘quv materiallarini moslashtirish va interaktiv muhit yaratish imkoniyatlari tahlil qilinadi. Shuningdek, amaliy mashg‘ulotlarni samarali tashkil etish uchun maxsus dasturiy ta’minot va virtual simulyatorlar ishlatilishi ko‘rsatilgan. Maqola ushbu yo‘nalishda SI texnologiyalarining pedagogik jarayonga qo‘shgan ijobiy ta’sirini asoslashga qaratilgan.

Ushbu maqolada birinchi tartibli oddiy differensial tenglamalar hamda differensial tenglamalarga doir asosiy tushunchalarani ko’rib chiqamiz. Shu bilan birga, differensial tenglamalar matimatik analizning muhim bo’limlaridan birridir. Ular turli fizikaviy, kimyoviy, iqtisodiy va biologik jarayonlarni modellashtrishda keng qo’llaniladi. Ayniqsa, birinchi tartibli oddiy differensial tenglamalar- boshlang’ich bosqichdagi modellarni o’rganishda asosiy ro’l o’ynaydi.

Raqamli iqtisodiyot sharoitida ta'lim sifatini oshirish zamonaviy ta'lim tizimining muhim yo'nalishlaridan biridir. Ushbu raqamli texnologiyalarning ta'limga ta'siri, onlayn platformalar, sun'iy intellekt va katta ma'lumotlar kabi innovatsiyalarning ta'lim jarayonini optimallashtirishdagi rolini ko'rib chiqadi. Shuningdek, raqamli infratuzilmani rivojlantirish, o'qituvchilar malakasini oshirish, interaktiv o'quv metodlarini joriy etish va ta'lim jarayonini monitoring qilish kabi asosiy yo'nalishlar tahlil qilinadi. Raqamli ta'limning afzalliklari, muammolari va ularni yechish yo'llari ham muhokama qilinadi. Maqsad – raqamli iqtisodiyot sharoitida ta'lim sifatini oshirishning samarali strategiyalarini ko'rsatish.

Mazkur maqolada tabiiy fanlarni o‘qitishda innovatsion metodlar qo‘llashning ahamiyati, zamonaviy pedagogik yondashuvlar, ilg‘or texnologiyalar va o‘quvchilarning bilim olish jarayonidagi faolligini oshirish usullari yoritib berilgan. Innovatsion metodlarning tabiiy fanlarni o‘zlashtirishdagi samaradorligi ilmiy asosda izohlanadi.

Ushbu maqolada zamonaviy ta’lim tizimida tabiiy fanlarni o‘qitishda laboratoriya mashg‘ulotlarining o‘rni va ahamiyati yoritib berilgan. Tadqiqotda laboratoriya mashg‘ulotlari orqali o‘quvchilarning ilmiy tafakkurini rivojlantirish, bilimlarni amaliyot bilan bog‘lash va ijodiy fikrlash qobiliyatlarini shakllantirish masalalari tahlil qilinadi. Shuningdek, laboratoriya mashg‘ulotlarini samarali tashkil etish usullari, ilg‘or texnologiyalar va innovatsion metodlar qo‘llash imkoniyatlari ko‘rib chiqilgan. Maqola mualliflari laboratoriya mashg‘ulotlarining o‘quv jarayonidagi o‘rnini oshirishga qaratilgan takliflar va tavsiyalarni taqdim etgan

Ushbu maqolada yashil iqtisodiyot sharoitida ta’lim tizimining roli, ahamiyati va o‘ziga xos xususiyatlari har tomonlama yoritilgan. Yashil iqtisodiyot — bu iqtisodiy o‘sishni atrof- muhitga zarar yetkazmasdan ta’minlovchi barqaror rivojlanish modelidir. Bunday iqtisodiy modelni amalga oshirish uchun ekologik ongli, mas’uliyatli va zamonaviy bilimlarga ega bo‘lgan inson kapitali zarur bo‘ladi. Bu esa, o‘z navbatida, ta’lim tizimida tub islohotlarni talab etadi. Maqolada O‘zbekiston ta’lim tizimida yashil iqtisodiyotga oid mavjud yondashuvlar, fanlararo integratsiya, pedagog kadrlar tayyorlashdagi muammolar, o‘quv dasturlarining yetarli emasligi, texnologik infratuzilma va amaliyotga yo‘naltirilmagan ta’lim jarayonlari tanqidiy tahlil qilingan. Xalqaro tajriba misolida ekologik kompetensiyalarni shakllantirishning samarali usullari o‘rganilgan hamda ularni milliy tizimga moslashtirish bo‘yicha takliflar berilgan. Shu bilan birga, maqolada ekologik savodxonlikni oshirish, ta’limda “yashil” innovatsiyalarni joriy qilish va yoshlar orasida ekologik madaniyatni targ‘ib qilish istiqbollari ham ko‘rib chiqilgan. Tadqiqot natijalari asosida ta’lim tizimini yashil iqtisodiyot tamoyillariga moslashtirish bo‘yicha amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan.

Mazkur maqola oliy ta’lim muassasalarida talabalar identifikatsiyasini avtomatlashtirish va nazorat tizimini kuchaytirish maqsadida QR kod va feysni tanib olish texnologiyasini joriy etish imkoniyatlarini yoritadi. Unda talabalarning o‘qishga qabul qilinganlik maqomini hamda imtihonlarda ishtirokini elektron tarzda tasdiqlash jarayoni ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, bu yondashuvning qog‘ozbozlikni kamaytirish, ma’lumotlarning xavfsizligini oshirish, vaqtni tejash va nazorat samaradorligini kuchaytirish borasidagi afzalliklari hamda uni amalga oshirish uchun zarur bo‘lgan texnik va tashkiliy choralar haqida so‘z yuritiladi. Tizimning samaradorligini oshirish uchun QR kodni feysni tanib olish texnologiyasi bilan integratsiya qilish imkoniyatlari ham tahlil qilinadi. Ushbu maqola zamonaviy ta’lim tizimida raqamli texnologiyalardan foydalanishning istiqbollari haqida tushuncha beradi.

Ushbu maqolada fizika fanini zamonaviy pedagogik texnologiyalar asosida o‘qitish masalasi yoritiladi. Maqolada o‘quvchilarning fizika faniga bo‘lgan qiziqishini oshirish, eksperimentlar orqali bilim berish, AKT vositalarini joriy etishning samaradorligi tahlil qilinadi. Shuningdek, o‘qituvchining yangi metodlarga moslashuvi va metodik yondashuvlar orqali ta’lim sifatini oshirishga doir takliflar beriladi.

Ushbu maqolada muhandislik yo‘nalishida zamonaviy ta’lim metodlari, o‘quvchi
markazli yondashuvlar, pedagogik transformatsiyalar va virtual ta’limning afzalliklari yoritilgan.
Maqola Bloom taksonomiyasi, Kolb modeli va konstruktivizm asosida o‘qitish strategiyalarini ishlab
chiqishga doir ilmiy va amaliy tavsiyalarni o‘z ichiga oladi. Maqolada innovatsion metodlar orqali
muhandislik ta’limining sifatini oshirishning yo‘llari ko‘rsatib o‘tilgan.

Dizel yoqilg‘isi uchun ishlab chiqariladigan depressor dispergirlovchi qo’shimchalar  yoqilg‘ilarining qotish haroratini yaxshilashda va sifatli, ekologik toza dizel yoqilg‘ilari ishlab chiqarishda hamda ularning ishlab chiqarish samaradorligini oshirishda keng qo‘llanilmoqda. Shunga ko‘ra bu sanoat mahsulotlariga bo‘lgan talab ilg‘or fan-texnika va texnologiyalariga asoslangan qudratli zamonaviy iqtisodiyotni barpo etishda asosiy omillardan biri bo‘lib, yangi yuqori texnologiyali sanoat tarmoqlarini takomillashtirish va sohadagi mavjud muammolarni bartaraf etish muhim ahamiyat ega.

Ушбу мақола техник университетларнинг педагогик йўналиши муаммоларини ўрганади. Педагогик йўналиш - бу ўқитувчилик касбига мотивация ва шахснинг ўқитувчилик фаолияти билан шуғулланишга бўлган барқарор истаги, бунда асосий нарса ўқувчи шахсини ривожлантиришга самарали йўналтирилганликдир. Ўқитувчи шахсининг қадрият йўналишлари тизимида унинг касбий педагогик йўналиши муҳим рол ўйнайди. Бу эътибор педагогик фаолиятга бўлган эҳтиёжга асосланади. Тадқиқот натижасида ўқитувчиларда педагогик йўналишни ривожлантириш жараёнининг натижадорлиги, самарадорлиги бир қатор педагогик шартларга боғлиқликлиги аниқланади.

Ushbu maqolada kaliy xlorid boyitishning ikki asosiy usuli flotatsiya va galurgiya usuli ko‘rib chiqiladi, va ikki usulning  afzallik va kamchiliklar solishtirilgan holda eng muqobil usul qaysi ekanligi aniqlanadi.

Ushbu maqola jumla darajasidagi sintaksis va ma'noni aniqlashda prosodik tuzilma va fonologik vakillik o'rtasidagi o'zaro ta'sirni o'rganadi. Bu prosodiyaning jumla tarkibiy qismlarining ierarxik tuzilishiga va sintaktik tahlilga qanday ta'sir qilishini o'rganadi. Tadqiqot generativ fonologiya va sintaksisdagi nazariy modellarga asoslanadi va Optimallik nazariyasi va Prosodik ierarxiya modelidan olingan tushunchalarni birlashtiradi. Ko'p tillardagi empirik dalillar, interlingvistik ta'sirlarni misol qilish uchun taqdim etilgan, bunda prosodik belgilar jumlalarni onlayn qayta ishlashda sintaktik tuzilmani boshqaradi yoki undan ustun turadi. Fonologik va sintaktik ma'lumotlarning kombinatsiyasi uchun taqdim etilgan kognitiv va nevrologik dalillarga murojaat qilib, jumlalarni talqin qilish va noaniqlikni hal qilish uchun prosodik iboralarning oqibatlari ham yoritilgan. Bu kitob, ayniqsa, fonologlar, sintaktiklar, psixolingvistlar va kompyuter tilshunoslari uchun mo'ljallangan bo'lib, tovush tuzilishi grammatika bilan qanday kesishishi haqida muvozanatli ko'rinishni taklif qiladi.

Ushbu maqola O‘zbekiston iqtisodiyotidagi raqamli texnologiyalarning milliy rivojlanishga ta’sirini sinergetik integratsiya nuqtai nazaridan o‘rganadi. Raqamli iqtisodiyotning rivojlanishi, AKT, sun’iy intellekt va blokcheyn kabi innovatsiyalar iqtisodiy o‘sish va ijtimoiy farovonlikni oshirishda muhim rol o‘ynaydi. 2016–2024-yillarda raqamli transformatsiya, elektron tijorat va yashil iqtisodiyotga o‘tish tahlil qilinadi. Ekonometrik tahlil orqali raqamli iqtisodiyot va milliy rivojlanish o‘rtasidagi bog‘liqlik aniqlanadi, infratuzilma va kadrlar muammolari ko‘rsatiladi.

Mazut va ko‘mir yoqilg‘isi asosida ishlaydigan issiqlik elektr stansiyalari global ekologik muammolarning asosiy sababchilaridan biri hisoblanadi. Ushbu maqolada an’anaviy yoqilg‘ilarning atrof-muhitga salbiy ta’siri, jumladan, zararli gazlar chiqindilari, atmosfera ifloslanishi va iqlim o‘zgarishiga bo‘lgan ta’siri keng tahlil qilinadi. Ekologik xavfni kamaytirish maqsadida mavjud texnologik yondashuvlar, jumladan gaz tozalash tizimlari, qayta tiklanuvchi energiya bilan integratsiya va karbon tutish usullari o‘rganiladi. Maqolada, shuningdek, issiqlik energiyasidan samarali foydalanish, chiqindi issiqlikni elektr energiyasiga aylantirish kabi innovatsion takliflar ilgari suriladi. Tadqiqot natijalari asosida issiqlik elektr stansiyalarining ekologik xavfsizligini oshirishga qaratilgan istiqbolli yechimlar ishlab chiqilgan.

Hozirgi kunda, yuqori malakali, mehnat bozorida raqobatbardosh, har tomonlama chuqur, puxta bilimli va yetarli ko‘nikmalarga ega bo‘lgan mutaxassislarni tayyorlash Oliy ta’lim tizimining ustivor vazifalari hisoblanadi.

Ushbu maqola odatda programlanadigan mantiqiy kontrollerlar (PLC) deb nomlanuvchi mantiqiy dasturlashtiriladigan kontrollerlarning ichki tuzilishi va funktsional tarkibiy qismlarini o'rganadi. U Markaziy protsessor (CPU), xotira birliklari, kirish/chiqish (I/O) modullari va quvvat manbai tizimlari kabi muhim elementlarni qamrab oladi. Maqolada, shuningdek, dasturiy ta'minotning mantiqiy ketma-ketliklarini, Real vaqtda boshqarish jarayonlarini va narvon mantig'idan yoki boshqa dasturlash tillaridan foydalanishdagi roli ko'rib chiqiladi. Bu sanoat va ishlab chiqarish muhitida ishonchli, avtomatlashtirilgan boshqaruvni amalga oshirish uchun PLClarning qanday tuzilganligini ta'kidlaydi. Bundan tashqari, maqolada aloqa interfeyslari va boshqa sanoat tizimlari bilan integratsiya muhokama qilinadi.

Ushbu maqola muhandislik fanlarini o‘qitishda zamonaviy metodlar, texnologiyalar va innovatsiyalarni O‘zbekiston misolida tahlil qiladi. 2020–2024-yillarga oid statistik ma’lumotlar asosida ekonometrik tahlil (korelatsiya va regressiya) yordamida ta’lim sifati va innovatsion usullarning ta’siri o‘rganiladi. STATA dasturidagi kabi natijalar jadvallar orqali taqdim etilib, o‘zgaruvchilarning o‘zaro bog‘liqligi va ta’lim natijalariga ta’siri muhokama qilinadi. Tadqiqot ta’limda raqamli texnologiyalar va interfaol usullarni joriy etishning muhimligini ta’kidlaydi.

 Mаqolаdа O’zbekistonning iqlim o’zgarishi, oqibatlari va bu vaziyatda sun’iy ekotizimlarning ahamiyati haqida yoritilgаn vа сhuqur tаhlil qilingаn.

Ushbu maqolada ta'lim sohasida raqamli texnologiyalarning o'rni va ahamiyati haqida berilgan . Raqamli texnologiyalar jamiyat hayotining ko‘p jabhalariga kirib bormoqda. Ta'lim ham bu jarayondan istisno emas. Maqolaning maqsadi raqamli texnologiyalar imkoniyatlarini tahlil qilish asosida o'quv jarayonini rivojlantirishning ustuvor yo'nalishlari, ularning afzalliklari va tahdidlarini ko'rib chiqishdir. Maqolada elektron ta'limning afzalliklari va kamchiliklari tahlil qilinib, ta'lim tizimidan yangi maqsadlarni qo'yadigan, ta'lim jarayonining tuzilishi va mazmunini o'zgartiradigan kompleks yondashuvni talab qiladigan raqamlashtirish shakllari ko'rsatilgan.

Ushbu maqola O‘zbekiston misolida raqamli iqtisodiyotning iqtisodiy o‘sishga ta’sirini va yoshlarni ushbu sohada kelajak kasblariga tayyorlashda ilmiy izlanishlar hamda raqamli ta’limning rolini o‘rganadi. Tadqiqotda ekonometrik tahlil usullari qo‘llanilib, 2018–2024-yillarga oid ma’lumotlar asosida raqamli iqtisodiyot ko‘rsatkichlari va iqtisodiy o‘sish o‘rtasidagi bog‘liqlik aniqlandi. Natijalar raqamli ta’lim va ilmiy tadqiqotlar yoshlarni raqamli iqtisodiyotga moslashtirishda muhim omil ekanligini ko‘rsatdi.

Ushbu maqolada yog‘och materiallarni olovdan himoya qilish uchun antifirin polimer kompozitsiyalarini ishlab chiqish va ularning samaradorligini GOST 16363 standarti asosida baholash natijalari yoritilgan. Sinovlar natijasida ishlab chiqilgan tarkibning olovga qarshilik ko‘rsatish xususiyati aniqlanib, ekologik xavfsiz va samarali himoya vositasi sifatida foydalanish imkoniyati ko‘rsatildi.

Zamonaviy dunyo ta'lim maydoni doimiy ravishda yangi bilim mazmuni, yangi malakalar bilan to'ldirilib boriladi. Munosabatlarning yangi sohalari, yangi fanlarni shakllantiruvchi yangi mutaxassisliklar vujudga kelmoqda. Jahon oliy ta’lim tizimi isloh qilinmoqda. Bu ta'limning yangi shakllari va texnologiyalarini izlashga olib keldi. Oliy ta’limni jahon makonining talablari va standartlariga moslashtirish, uni rivojlantirish muayyan tamoyillar asosida amalga oshiriladi.

Ushbu maqolada texnika yo‘nalishidagi oliy ta’lim muassasalarida umumiy fizika kursini o‘qitish jarayonida uchrayotgan dolzarb muammolar tahlil qilinadi. Xususan, zamonaviy texnologiyalarning yetarli darajada qo‘llanilmasligi, laboratoriya jihozlarining eskirganligi, talabalar qiziqishining pastligi, o‘qituvchilarning metodik salohiyati va o‘quv adabiyotlarning zamon talabiga javob bermasligi kabi masalalar ko‘rib chiqiladi. Muammoning ildizlariga nazar tashlanib, ularni bartaraf etish bo‘yicha ilg‘or xorijiy tajriba hamda mahalliy shart- sharoitga mos innovatsion takliflar beriladi.

Ushbu maqolada raqamli iqtisodiyot sharoitida ta’lim sifatini oshirish masalalari har tomonlama tahlil etilgan. Bugungi kunda axborot-kommunikatsiya texnologiyalarining rivojlanishi natijasida ta’lim tizimi tubdan o‘zgarib bormoqda. Raqamli vositalar orqali bilim olish, o‘qitish, baholash va malaka oshirish jarayonlari yanada samarali, interaktiv va shaxsga yo‘naltirilgan holga keltirilmoqda. Maqolada O‘zbekiston Respublikasida raqamli ta’limni rivojlantirish bo‘yicha amalga oshirilayotgan islohotlar, xalqaro tajriba, mavjud muammolar va ularning yechimlari muhokama qilinadi. Shuningdek, raqamli savodxonlik, pedagogik innovatsiyalar, masofaviy o‘qitish va sun’iy intellektdan foydalanish orqali ta’lim sifatini oshirish bo‘yicha takliflar beriladi.

Bugungi kunda raqamli iqtisodiyot barcha sohalarda, ayniqsa, ta’lim tizimida tub islohotlarni talab qilmoqda. Mazkur maqolada raqamli texnologiyalarni ta’lim jarayoniga joriy etish orqali ta’lim sifatini oshirish imkoniyatlari chuqur tahlil qilinadi. Raqamli vositalar yordamida ta’lim olishning qulayligi, interaktivlik darajasining oshishi, masofaviy va individual o‘quv metodlarining samaradorligi kabi jihatlar muhim o‘rin tutadi. Xususan, sun’iy intellekt, virtual haqiqat, raqamli o‘quv resurslari, elektron platformalar va onlayn kurslar kabi zamonaviy yondashuvlar o‘quvchilarning bilimga bo‘lgan qiziqishini oshirish, ta’limning shaffofligi va sifatini ta’minlashda muhim vosita bo‘lib xizmat qilmoqda. Maqolada, shuningdek, O‘zbekiston ta’lim tizimida amalga oshirilayotgan raqamli islohotlar, mavjud muammolar va ularni bartaraf etish yo‘llari ham ko‘rib chiqiladi. Raqamli iqtisodiyot sharoitida pedagoglarning raqamli savodxonligini oshirish, o‘quvchilarning texnologik muhitga moslashuvchanligini rivojlantirish, shuningdek, ta’limda innovatsion yondashuvlarni keng joriy etish orqali ta’lim sifatini yangi bosqichga olib chiqish masalalari asosiy e’tibor markazida bo‘ladi.

Ushbu tezisning maqsadi Yaponiyadagi fan va fizika o'qituvchilari uchun malaka oshirish dasturlarini tushuntirishdan iborat. Ushbu tadqiqotda, ayniqsa, "kurs tadqiqoti" yondashuvi muhokama qilinadi. "Dars tadqiqoti" - o'qituvchilarning malakasini oshirishda qo'llaniladigan yondashuv. "Lesson Research" Yaponiyada ishlab chiqilgan va ko'plab mamlakatlarda o'qituvchilarning malakasini oshirishda muvaffaqiyatli qo'llanilgan. So'rov modelida o'tkazilgan ushbu tadqiqot ma'lumotlarini to'plash uchun sifatli tadqiqot usullaridan biri bo'lgan hujjatlarni ko'rib chiqish usuli qo'llanildi. Tadqiqotda hujjatlar tahlili amalga oshirilganda, birlamchi manbalarga kirishga harakat qilindi, hujjatlar tahlil qilindi va ma'lumotlar tahlil qilindi va taqdim etildi. Hujjatlarni ko'rib chiqishda qo'llanilishi mumkin bo'lgan usullardan biri ekspert bilimlari bilan maslahatlashishdir. Ushbu tadqiqotda biz Yaponiyalik mutaxassis bilan maslahatlashib, dolzarb va haqiqiy ma'lumotlarni to'plashga harakat qildik. Tadqiqot yakunida fan va fizika o‘qituvchilarining malakasini oshirish bo‘yicha takliflar ishlab chiqildi.

Ushbu inshoda ekologiya va hayot faoliyati xavfsizligi o‘rtasidagi bog‘liqlik yoritilgan. Atrof- muhitdagi ekologik muammolar, ularning inson hayotiga tahdidi, yuzaga kelish sabablari tahlil qilingan. Shuningdek, ushbu muammolarni bartaraf etish yo‘llari – qonunchilikni mustahkamlash, ekologik ta’limni kengaytirish, texnologik yondashuvlar kabi asosiy yechimlar taklif etilgan.