Jild 44 № 3 (2025)

Jild 44 № 3 (2025)
Nashr qilingan: 27-05-2025

Maqolalar

3-6 33 7

SHIFOKORLIK AXLOQI: TARIXIY ILDIZLARI, INSON HUQUQLARI BILAN BOG’LIQLIGI VA BUGUNGI DOLZARBLIGI

Shodiqulov Eldor Sherzodovich, Alloberdiyeva Zarina Yaxyoyevna

Annotatsiya: Shifokorlik axloqi va inson huquqlari tibbiy faoliyatning nafaqat 
amaliy,  balki  axloqiy-falsafiy  asoslarini  anglashda  bir-birini  to‘ldiruvchi  muhim 
tushunchalardir.  Mazkur  ishda  shifokorlik  axloqining  shakllanishi,  uning  tarixiy 
ildizlari,  inson  huquqlari  bilan  o‘zaro  bog‘liqligi  hamda  bugungi  kunda  tibbiyot 
sohasida yuzaga kelayotgan axloqiy-huquqiy masalalar atroflicha tahlil etilgan. Tibbiy 
axloq qadimdan boshlab shifokor va bemor o‘rtasidagi munosabatlarni tartibga solib 
kelgan, u jamiyatdagi madaniy, diniy va falsafiy qadriyatlar bilan chambarchas bog‘liq 
bo‘lgan. Qadimgi Misr, Yunoniston, Hindiston va musulmon Sharqida shakllangan 
axloqiy  qarashlar,  xususan,  Hippokrat  qasami,  Galen  va  Ibn  Sino  asarlari  orqali 
tibbiyotda insonparvarlik, fidoyilik, halollik kabi tushunchalar asosiy tamoyil sifatida 
qaralgan. 

108-111 20 7

КОМБИНИРОВАННЫЕ ТРАВМЫ ОРГАНА ЗРЕНИЯ: СУДЕБНО- МЕДИЦИНСКИЙ АНАЛИЗ И ЭКСПЕРТНАЯ ОЦЕНКА

Н.Х.Ганиева

 
Аннотация.  В  статье  рассматриваются  особенности  комбинированных 
травм  органа  зрения  с  позиций  судебно-медицинской  экспертизы.  Проведён 
анализ  клинических  и  морфологических  проявлений  таких  повреждений,  их 
судебно-экспертная  значимость.  Особое  внимание  уделено  определению 
механизма  травм,  оценке  степени  тяжести  вреда  здоровью  и  сложностям 
экспертной  интерпретации.  Работа  подчёркивает  важность 
междисциплинарного подхода при анализе травматических повреждений глаза в 
экспертной практике. 

329-333 23 11

MODERN VIEWS OF THYROID DISEASES IN PREGNANCY

Haydarova Nargizaxon Axtamjon qizi

Summary: The article provides a review of the literature on the characteristics 
of pregnancy in women with various types of diseases and endocrine disorders of the 
thyroid  gland,  risk  factors  for  complications  from  both  the  mother  and  the  fetus, 
principles of treatment depending on the type of pathology of thyroid function and 
gestational age. The article provides a review of the literature on modern concepts of 
thyroid diseases during pregnancy.  

334-339 25 6

HASHIMOTO TIREOIDITIDA QALQONSIMON BEZNING MORFOLOGIK XUSUSIYATLARI

Haydarova Nargizaxon Axtamjon qizi

Annotatsiya:  Hashimoto  tireoiditi  -  bu  qalqonsimon  bez  hujayralarining 
progressiv  o'limiga  olib  keladigan  organga  xos  autoimmun  kasallik  bo'lib,  asosiy 
gipotireozning  eng  keng  tarqalgan  sababidir.  Hashimoto  tireoiditining  morfologik 
diagnostikasi gistologik shakllarning o'zgaruvchanligi tufayli sezilarli qiyinchiliklarni 
keltirib chiqaradi. Maqolada autoimmun tireoiditda qalqonsimon bezdagi strukturaviy 
o'zgarishlar bo'yicha adabiyotlar sharhi ko'rib chiqiladi.  

340-345 62 10

ELEKTRON JADVALDAN MAQSADLI FOYDALANISH.

Qo‘chqarova Xurriyat Xudayberganova

Annotatsiya: Ushbu maqolada elektron jadval dasturlaridan, ayniqsa Microsoft 
Excel  imkoniyatlaridan  o‘quv  jarayonida  maqsadli  foydalanish  masalasi  yoritilgan. 
Elektron jadvallar yordamida o‘quvchilarning raqamli savodxonligini oshirish, axborot 
bilan  ishlash,  tahlil  qilish,  grafiklar  tuzish  va  qaror  qabul  qilish  ko‘nikmalarini 
rivojlantirish  imkoniyatlari  tahlil  qilingan.  Shuningdek,  o‘qituvchilarning  metodik 
yondashuvlari,  zamonaviy  darsda  elektron  jadvalning  tutgan  o‘rni,  o‘quvchilarning 
bilim darajasi va motivatsiyasiga ta’siri ko‘rsatib berilgan. 

85-88 21 10

BUXORO AMIRLIGIDA HARBIY BOSHQARUV VA QO‘SHIN TA’MINOTI

Toirov Azamatxo‘ja Axtam o‘g‘li

Annotatsiya.  Buxoro  amirligining  harbiy  boshqaruv  tizimi  birinchi  bor 
kompleks  yondashuv  asosida  tahlil  qilindi.  Harbiy  unvonlar  ierarxiyasi,  harbiy 
boshqaruv idoralari, harbiy rahbarlarning siyosiy tizimdagi o‘rni aniq tarixiy dalillar 
asosida  yoritildi.  O‘zbekiston  tarixshunosligida  harbiy  boshqaruvga  doir  ilmiy 
qarashlarni  boyitishga  xizmat  qiladi.  Shuningdek,  tarixiy  tajribani  zamonaviy 
boshqaruv tizimlarida inobatga olish, o‘quv darsliklar va maxsus kurslar uchun ilmiy 
asos yaratadi. 

89-93 27 14

4K MODELI ASOSIDA TA’LIM JARAYONINI LOYIHALASH: ZAMONAVIY KOMPETENSIYALARNI RIVOJLANTIRISH VA FANLARARO YONDASHUV

Karimova E'zozaxon Dilshod qizi

Annotatsiya:  Ushbu  maqola  4K  modeli  asosida  darslarni  loyihalash  orqali 
o‘quvchilarda zarur kompetensiyalarni shakllantirishni o‘rganadi. Maqolada ushbu 
kompetensiyalarni  XXI  asrda  muvaffaqiyatli  faoliyat  yuritish  uchun  zarur  bo‘lgan 
ko‘nikmalar  sifatida  e’tirof  etilgan  va  ularni  rivojlantirishning  ahamiyati  ko‘rsatib 
o‘tilgan.  Kreativlikni  ochiq-tugallanadigan  topshiriqlar  orqali,  tanqidiy  fikrlashni 
tahlil va munozara orqali, kommunikatsiyani interaktiv usullar orqali, kooperatsiyani 
esa  hamkorlikda  ishlash  loyihalari  orqali  rivojlantirish  zarurligi  ta’kidlanadi. 
Shuningdek,  maqolada  4K  modelini  dars  rejalashtirishga  integratsiya  qilish, 
o‘quvchilarning  faol  ishtirokini  oshirish  va  ta’lim  jarayonini  kompleks  yondashuv 
bilan boyitish muhimligi haqida fikr yuritiladi. 

94-98 30 17

SOYA O‘SIMLIGINING BIOLOGIK XUSUSIYATLARI HAMDA XALQ XO‘JALIGIDAGI AHAMIYATI

Asqarov Hasanboy Xoldorovich, Najmiddinova Shahnoza Madaminjon qizi

Annotatsiya:  Ushbu  maqolada  dukkakdoshlar  oilasiga  mansub  soya  (Glycine 
maxim)  o‘smligining  xorijiy  hamda  mahaliy  navlari  kelib  chiqishi,  yer  yuzida 
tarqalishi butun jahon oziq-ovqat sanoatida tutgan o‘rni, biologik tasnifi, o‘sishi va 
rivojlanishi, yetishtirilishi haqida ma’lumotlar keltirilgan. 

99-102 24 9

BOLALARDA RANGLARNI IDROK ETISH QOBILIYATINI RIVOJLANTIRISHINING PSIXOLOGIK MASALALARI

Boliyeva Sevara Abdujamilovna

Annotatsiya:  Maqolada  ranglarning  bolalar  kayfiyatiga  ta’siri,  ahamiyati  va 
qo‘llanilish  maqsadlari  yoritilgan  hamda  tadqiqotlar  natijalari  umumlashtirilgan. 
Ranglarning munosabatlari murakkabligi visual illyuzialar misolida ko’rilgan. 

103-107 20 11

MAKTABGA YANGI QABUL QILINGAN O‘QUVCHILARDA MOSLASHISH JARAYONI SHAKLLANISHINING PSIXOLOGIK XUSUSIYATLARI

Xalilova Ra’noxon Abdullajon qizi

Ushbu  maqolada  boshlang‘ich  sing  o‘quvchilarida  o‘quv  motivlarining 
shakllanish  muammosi  yoritilgan.  Shuningdek,  boshlang‘ich  sinf  o‘quvchilarining 
boshqa psixologik xususiyatlari va irodaviy sifatlarining tarkib topish muammolari va 
ularning motivatsiya shakllanishiga ko‘rsatuvchi ta’sirlari muhokama etilgan.   

325-328 25 11

SHAXSNING PSIXIK RIVOJLANISHDA ILK BOLALIK DAVRINING AHAMIYATI

O‘g‘ilxon Tolibjonovna Vaxabova, Abduqaxxorov Miraziz Doniyorbek o’gli

Anotatsiya:  Ushbu  maqolada  ilk  bolalik  davri  psixologiyasi  chuqur  tahlil 
qilinadi.  1  yoshdan  3  yoshgacha  bo‘lgan  bolalarning  psixik,  nutqiy,  emotsional  va 
ijtimoiy rivojlanish xususiyatlari ilmiy asosda yoritiladi. Bola harakatlari, nutqining 
rivojlanishi,  o‘yin  faoliyati,  “Men”  tushunchasining  shakllanishi,  ijtimoiy 
munosabatlar va tarbiya jarayoni bosqichma-bosqich bayon etiladi. Maqolada bolaning 
to‘g‘ri rivojlanishida ota-ona va tarbiyachilarning roli alohida ta’kidlanadi. Psixologik 
va  pedagogik  yondashuvlar  orqali  sog‘lom,  ijtimoiy  faol,  barqaror  shaxs 
yetishtirishning muhim jihatlari ko‘rsatib beriladi. 

112-115 22 11

TINCHLIK – ENG ULUG‘ NE’MAT: TINCHLIK UCHUN KURASHGAN MILLIY QAHRAMONLAR XOTIRASI

Ergasheva Mohizarbegim Elmurod qizi

 
Annotatsiya:  Mazkur  maqolada  tinchlikning  inson  hayotidagi  beqiyos  o‘rni, 
uning  jamiyat  taraqqiyoti  va  barqarorligi  uchun  ahamiyati  yoritiladi.  Shuningdek, 
yurtimizning  mustaqilligi  va  osoyishtaligi  yo‘lida  jonini  fido  qilgan  milliy 
qahramonlarning  jasorati,  ularning  tinchlik  yo‘lidagi  fidokorona  xizmatlari 
xotiralanadi. 

116-117 26 15

O‘ZBEK VA INGLIZ TILLARIDA GAP BO‘LAKLARI QIYOSIY TAHLILI

Toirova Sarafroz Adhamjon qizi

 
Annotation:  Ushbu  maqolada  o'zbek  va  ingliz    tillarida  gap  bo'laklarining 
sintaktik  tuzilishi  qiyosiy  tahlil  etiladi.    Gap  bo'laklarining  turlari,    grammatik 
ifodalanish  shakllari,  til  tizimidagi  sintaktik  vazifalari  ko'rib  chiqiladi  va  ularning 
joylashuvi. Ikki tilning tipologik farqlari va umumiyliklari aniqlanadi. Shuningdek, 
tahlil natijalari til o'rganish va tarjima jarayonida muhim metodik asosdir. 

118-122 21 0

ICHIMLIK SUVIGA QO’YILADIGAN GIGIYENIK TALABLAR

Karshiyeva D.R

Annotatsiya.  Sho’r  suvlarni  chuchuklashtirish  texnologiyasining  rivojlanishi 
sababli mineralizatsiyalashganlikni quyi me'yorlarini ishlab chiqish davr talabi bo’lib 
qoldi, chunki doimo distillangan yoki kam mineralizatsiyalashgan suv iste'mol qilish 
organizmda  suv-tuz  tengligining  buzilishiga  olib  keladi,  buning  asosida  jigarning 
osmoretseptiv  maydon  reaksiyalari  yotadi,  natijada  qancha  ko’p  miqdorda  natriy 
tushadi va xujayra ichi va tashqarida suyuqligidagi suvni taqsimlanishi buziladi.  

123-126 22 11

СУВЧЕЧАК КАСАЛЛИГИ КЛИНИК КЕЧИШ ХУСУСИЯТЛАРИ

Келдиёрова Зилола Дониёровна

       Резюме.  2023-2024  йилларда    мўлжалланган  Бухоро  вилояти  юқумли 
касалликлар шифохонасида ётқизилган 290 нафар беморларда  сувчечак билан 
касалланиш ва клиник кечишнинг қиёсий таҳлили келтирилган. Аниқланишича, 
3  ёшдан  14  ёшгача  бўлган  болалар  сезиларли  даражада  тез-тез  касалхонага 
ётқизилган, катталар орасида - 18 ёшдан 34 ёшгача бўлганлар тезроқ касалланади 
(1,3).  Сувчечакда  асаб  тизимидаги  белгилар  катталарда  ҳам  болаларда  ҳам 
сезиларли даражада фарқ қилмади. Болалардаги тошмалар тананинг магистрал 
ва  экстремиталарда,  катталарда  эса  -  юз  ва  магистралда  локализатсияланиши 
билан  тавсифланган  (2).  Болаларда  катталарга  қараганда  қичишишнинг  паст 
интенсивлиги  ва  шиллиқ  пардаларда  энантема  кам  учрайди.  Болалардаги 
лимфаденопатия  умумий  характерга  эга,  аммо  18  ёшдан  ошган  беморларга 
қараганда  камроқ  аниқланади.  Болалар  ва  катталарда  интоксикатсия 
синдромининг  давомийлиги  ва  касалхонага  ётқизиш  муддати  сезиларли 
даражада  фарқ  қилмади  (4).  Олинган  маълумотлар  болалар  ва  катталардаги 
беморларда  сувчечакнинг  кечиши  ва  оқибатларини  башорат  қилиш  учун 
ишлатилиши  мумкин.  Сувчечак  бир  қатор  вирусли  инфекцияларнинг  умумий 
номи.  Бутун  тана  бўйлаб  қизил  тошмалар  ва  доначалар  пайдо  бўлиши  билан 
намоён  бўлади.  Касаллик  жуда  камдан-кам  ҳолларда  такроран  кузатилиши 
мумкин.  Одатда  инсонлар  ҳаёти  давомида  бу  касаллик  билан  бир  марта 
касалланишади. Инфекция тошма ва бошқа аломатлар бошланишидан тахминан 
7-21 кун олдин организмга тушади. Одам терига тошма тошиши бошлангунига 
қадар 48 соатгача бошқаларга касаллик юқтирувчи бўлиб ҳисобланади. 

127-130 21 11

ГИМЕНОЛЕПИДОЗ — СКРЫТАЯ ОПАСНОСТЬ: ПРИЧИНЫ, СИМПТОМЫ И МЕТОДЫ ЛЕЧЕНИЯ

Хамидова Наргиза Косимовна

Резюме. Приводится подробный анализ основных клинико-лабораторных 
показателей  в  группах  детей,  страдающих  аллергическим  ринитом  (АР)  с 
сопутствующей  гименолепидозами, в ходе  проведения противоаллергической, 
противопаразитарной  и  комплексной  терапии.  Больные  с  АР  с 
гименолепидозами    были  разделены  на  три  группы:  21  больному  проведена 
противоаллергическая,  22  больным  -  противопаразитарная  и  24  больным 
комплексная терапия. Максимальный клинический эффект был достигнут нами 
при применении комплексного лечения, включавшего противоаллергическую и 
противопаразитарную терапию. Динамика иммунологических показателей после 
лечения больных АР с  гименолепидозами только противоаллергическими или 
противопаразитарными  препаратами  показывает,  что  несмотря  на 
положительный  результат,  она  недостаточна  и  не  нормализует 
иммунологические  показатели.  Комплексное  противоаллергическое  и 
противопаразитарное  лечение  оказывает  выраженный  иммунологический 
эффект,  активирует  выраженность  иммунной  реакции,  переключает  характер 
иммунной реакции на супрессорный и тем самым способствует более быстрому 
купированию аллергического процесса в организме. 

131-138 32 14

ГИМЕНОЛЕПИДОЗ У ДЕТЕЙ РАННЕГО ВОЗРАСТА И МЕТОДЫ ЕГО ЛИКВИДАЦИИ

Хамидова Наргиза Косимовна.

Резюме.Приводится  подробный  анализ  основных  клинико-лабораторных 
показателей  в  группах  детей,  страдающих  аллергическим  ринитом  (АР)  с 
сопутствующей  гименолепидозами, в ходе  проведения противоаллергической, 
противопаразитарной  и  комплексной  терапии.  Больные  с  АР  с 
гименолепидозами  были  разделены  на  три  группы:  21  больному  проведена 
противоаллергическая,  22  больным  -  противопаразитарная  и  24  больным 
комплексная терапия. Максимальный клинический эффект был достигнут нами 
при применении комплексного лечения, включавшего противоаллергическую и 
противопаразитарную терапию. Динамика иммунологических показателей после 
лечения больных АР с  гименолепидозами только противоаллергическими или 
противопаразитарными  препаратами  показывает,  что  несмотря  на 
положительный  результат,  она  недостаточна  и  не  нормализует 
иммунологические  показатели.  Комплексное  противоаллергическое  и 
противопаразитарное  лечение  оказывает  выраженный  иммунологический 
эффект,  активирует  выраженность  иммунной  реакции,  переключает  характер 
иммунной реакции на супрессорный и тем самым способствует более быстрому 
купированию аллергического процесса в организме. 

139-142 16 6

СОВРЕМЕННАЯ ДИАГНОСТИКА, КЛИНИКА И РАСПРОСТРАНЕННОСТЬ ИЕРСИНИОЗА

Остонова Гулрух Содиковна

Резюме:  Иерсиниозы  -  заболевание,  вызываемые  несколькими  видами 
энтеропатогенных иерсиний. Имеют алиментарный путь заражения, клинически 
проявляется интоксикацией ЦНС, диспепсией, тонзиллитом, лимфоаденопатией, 
сыпью, органными поражениями в различных органах. Были проанализированы 
данные обследования, а также диагностика и лечение 120 детей в возрасте от 6 
месяцев  до 14  лет, страдающих  острым  диарейным  заболеванием,  в период  с 
2021 по 2023 год, в то время как они составляли основную группу исследования, 
40 детей были обследованы для контрольной группы. Все дети под наблюдением 
прошли обширное непрерывное обследование, которое включало клинические и 
лабораторные,  биохимические,  вирусологические  и  иммунологические 
исследования. В связи с этим акцент был сделан на их жалобах, перенесенных и 
сопутствующих  заболеваниях,  причинах  возникновения  заболевания, 
продолжительности  заболевания,  результатах  диагностических  и  ранних 
лечебных мероприятий. 

143-146 21 5

ҚИЗАМИҚ КАСАЛЛИГИНИНГ ЁШ БОЛАЛАРДА КЕЧИШИ, ЭПИДЕМИЯГА ҚАРШИ ЧОРА-ТАДБИРЛАР ОЛИБ БОРИШ

Исроилов Шахзод Аъзам ўғли

Аннотация: Қизамиқ - ўткир юқумли касаллик бўлиб, умумий интоксикация, 
юқори нафас йўлларининг катарал яллиғланиши, танага папулёз - доғли тошмалар 
тошиши билан характерланади. Ушбу мақолада қизамиқ касаллигининг умумий 
тавсифи,  уларнинг  этиологияси,  эпидемиологияси,  диагностика  ва  даволаш 
йўллари,  шунингдек,  профилактика  ва  эпидемияга  қарши  чора-тадбирларни 
такомиллаштириш  усуллари  баён  этилади.  Мақолада  жаҳон  тажрибаси  ва 
замонавий ёндашувларга асосланиб, болалар орасида юқумли касалликларнинг 
тарқалишини камайтириш борасидаги асосий йўналишлар таҳлил қилинган. 

277-281 23 19

FOBIK BUZILISHLAR KUZATILGAN NEVROZ TASHXISI BILAN BEMORLARDA PSIXOTERAPIYANING SAMARADORLIGINI BAHOLASH

Muxtorova Xakikat Karimjonovna

Rezyume. So'nggi yillarda dunyo miqyosida fobik buzilishlar bilan kuzatilgan 
psixopatologik  buzilishlar  ortib  bormoqda.  Nima  uchun  fobik  buzilishlarga  katta 
ahamiyat  berilmoqda?  Fobik  buzilishlar  –  bu  birdan  –  bir  situasion  vahima 
hisoblanadi.  Bog'langan  qo'rquv  yoki  uchun  fobiya  uchun  holatiy  reaktsilar  xos 
sanaladi.  

239-241 24 9

PO‘LAT ISHLAB CHIQARISH TEXNOLOGIYALARINING EVOLYUTSIYASI

Toyirov Asadbek Jaloliddinovich, Xalilov Davron Dilshod oʻgʻli, Mirzajonova. S

Annotatsiya 
Maqola po‘lat ishlab chiqarish texnologiyalarining tarixiy evolyutsiyasini tahlil 
qiladi. Dastlabki xom po‘latdan boshlab, Bessemer jarayoni, Siemens-Martin usuli, 
kislorodli-konverter  texnologiyasi  va  zamonaviy  avtomatlashtirishgacha  bo‘lgan 
rivojlanish  bosqichlari  yoritiladi.  Zamonaviy  innovatsiyalar,  masalan,  yashil  po‘lat 
ishlab  chiqarish  va  3D  bosib  chiqarish  texnologiyalari,  shuningdek,  ularning 
kelajakdagi istiqbollari muhokama qilinadi. Shu bilan birga, ekologik barqarorlikka 
erishish va moliyaviy qiyinchiliklar kabi muammolar ham ko‘rib chiqiladi. Maqola 
po‘lat ishlab chiqarishning global sanoatdagi ahamiyatini ta’kidlaydi. 

242-245 22 18

NODIR METALLARDAN FOYDALANGAN HOLDA 3D BOSIB CHIQARISH TEXNOLOGIYALARINING KELAJAK ISTIQBOLLARI

Toyirov Asadbek Jaloliddinovich, Xalilov Davron Dilshod oʻgʻli, Mirzajonova.S

Maqola  nodir  metallardan  foydalangan  holda  3D  bosib  chiqarish 
texnologiyalarining hozirgi holati va kelajak istiqbollarini tahlil qiladi. Titan, volfram, 
molibden  kabi  nodir  metallarning  aerokosmik,  tibbiyot  va  elektronika  sohasida 
qo‘llanilishi,  3D  bosib  chiqarishning  SLM  va  EBM  usullari  yordamida  murakkab 
qismlarni ishlab chiqarishdagi afzalliklari yoritiladi. Shu bilan birga, nodir metallarni 
qazib olishning qimmatligi, atrof-muhitga zararli ta’siri va texnologik qiyinchiliklar 
kabi muammolar ko‘rib chiqiladi. Kelajakda ekologik barqaror texnologiyalarni joriy 
qilish,  xarajatlarni  kamaytirish  va  sifat  nazoratini  yaxshilash  orqali  ushbu  soha 
rivojlanishi mumkinligi ta’kidlanadi. 

246-248 22 13

POLIFENOLLAR - OZIQ-OVQAT MAHSULOTLARIDAGI ASOSIY ANTIOKSIDANTLAR

Mamajonava Sarvinozxon Odiljon qizi, Mo’minjonov Nurmuhammad Dilshod o’g’li, Shoimov Azizbek Javlon o’g’li

Anotatsiya:  Ushbu  maqolada  polifenollarning  inson  salomatligidagi  o‘rni, 
ularning  antioksidant  xossalari,  oziq-ovqat  mahsulotlaridagi  mavjudligi  hamda 
organizmga  ko‘rsatadigan  foydali  ta’siri  yoritilgan.  Polifenollar  hujayralarni  erkin 
radikallardan himoya qilish, surunkali kasalliklarning oldini olish va immun tizimini 
mustahkamlash  kabi  muhim  biologik  funksiyalarga  ega.  Shuningdek,  maqolada 
polifenollarning asosiy manbalari, ularni saqlash va iste’mol qilishda e’tibor berilishi 
kerak bo‘lgan jihatlar muhokama qilingan. 

249-253 25 12

BOJXONA TIZIMIDA TRANZIT OPERATSIYALARNI TAKOMILLASHTIRISH

Rafikova Muattar Ravshanovna, G’aniyev Diyorbek

Аннотация:  В  данной  статье  проанализированы  вопросы 
совершенствования  транзитных  операций  в  таможенной  системе.  В  рамках 
исследования изучено состояние таможенной транзитной системы в Республике 
Узбекистан,  пути  ее  совершенствования,  а  также  опыт  международных 
таможенных  транзитных  систем.  На  основе  статистических  данных 
проанализированы  тенденции  и  перспективы  роста  транзитного  потенциала 
Узбекистана. 

254-260 23 9

MAMLAKATLARARO TRANZIT ALOQALARINING RIVOJLANISH TARIXI VA IQTISODIY AHAMIYATI.

B. Abduganiyev, G’aniyev Diyorbek

 
Annotatsiya:  Mamlakatlararo tranzit aloqalari insoniyat tarixida eng muhim 
iqtisodiy va geosiyosiy omillardan biri sifatida shakllanib kelgan. Ular orqali qadimdan 
tovarlar,  odamlar,  axborot  va  madaniyatlar  harakati  amalga  oshirilgan.  Tranzit 
tizimlarining  rivojlanishi  asosan  savdo  yo‘llari,  infratuzilma,  xalqaro  siyosiy 
munosabatlar va texnologik taraqqiyot bilan chambarchas bog‘liq. 

261-266 19 11

METHODS OF ACOUSTIC ANALYSIS

Khayitbaev Otakhon Shokirovich

The main target of this project is to analyze and find out the differences between 
native (American) and Uzbek speakers of English language in different categories of 
examples  as:  front  and  back  vowels;  voiced  and  voiceless  stop  sounds  and  also 
determine consonant noise duration difference in onset and coda positions. I use the 
program Praat as a tool of project. As you can see in the table below the table, I’ll 
compare my pronunciation to American student’s. also I’d like to ask you focus on 
another point that in tables I used seconds (s) instead of milli second (ms) to get more 
clear view of differences in examples. 
As pronunciation of sounds are different in Uzbek and English languages there 
might be difficulties in pronouncing some some sounds, I try to find out these problems 
also. 

267-272 32 19

“AXBOROT-KOMMUNIKATSIYA TEXNOLOGIYALARI ORQALI CHET TILLARNI O‘QITISHNING SAMARALI USULLARI”

Muqumov Joʻrabek Shermatovich

Annotatsiya 
Mazkur  maqolada  axborot-kommunikatsiya  texnologiyalarining  (AKT)  chet 
tillarini  o‘qitishdagi  o‘rni  va  ahamiyati  chuqur  tahlil  qilingan.  AKT  vositalari 
yordamida ta’lim jarayonining interaktivligi, o‘quvchilar faolligi va mustaqil o‘rganish 
imkoniyatlari  oshirilayotgani,  shu  bilan  birga,  o‘qitish  samaradorligini  oshiruvchi 
usullar,  platformalar  va  sun’iy  intellekt  ilovalari  keng  qamrovda  ko‘rib  chiqilgan. 
Duolingo,  Google  Classroom,  Grammarly,  ChatGPT kabi vositalarning  afzalliklari, 
ularning  ta’limga  integratsiyasi  hamda  AKT  asosida  o‘qitishni  tashkil  etishning 
metodik va amaliy asoslari yoritilgan. Shuningdek, maqolada mavjud muammolar va 
ularni bartaraf etish bo‘yicha aniq takliflar ham berilgan. Ushbu maqola o‘qituvchilar, 
metodistlar va til o‘rgatuvchi muassasalar uchun foydali nazariy va amaliy tavsiyalarni 
taqdim etadi. 

273-276 22 14

XXI ASRDA O‘QITUVCHINING ROLI VA ZAMONAVIY TA’LIMDA RAQAMLI TEXNOLOGIYALARDAN FOYDALANISH

N.M.Muhammadiyeva, Z.A.Axmadjonova

    Annotatsiya.    Ushbu  maqolada  hozirgi  kunda  rivojlanib  borayotgan  raqamli 
texnologiyalardan ta’lim tizimida qay tarzda foydalanilayotgani, ko‘pgina manbalar, 
shu  jumladan,  maktab  ta’lim  tizimiga  ham  elektron  jihozlarning  kirib  kelishi 
jarayonida  o‘qituvchining  roli  qay  darajaga  tushgani  yoki,  aksincha,  yuksalganini 
aniqlash haqida batafsil tahlil qilinadi. 

147-151 15 13

АТМОСФЕРА ҲАВОСИНИ ИФЛОСЛАНТИРУВЧИ МАНБАЛАР

Yadgarova Shahodat Salihovna

Аннотация.  Атроф  муҳитнинг  ифлосланиши  асосан  саноат  ривожланган 
мамлакатларда  кўпроқ  содир  бўлмоқда  саноат  корхоналари  чиқиндиларининг 
атмосфера  ҳавосига  чиқариб  ташланишидан  ҳосил  бўладиган  кислотали 
ёмғирлар  қарийиб  барча  аҳоли  яшаш  минтақаларини  қамраб  олмоқда. 
Атмосфера ҳавосини ифлослантирувчиларни санитар баҳолаш катта аҳамиятга 
эга, чунки ифлосланиш нафас олиш ҳавоси орқали организимга тушади. 

282-287 20 6

NEVROZ BUZILSHI VA DAVOLASHDA UMUMIY QONUNIYATLAR

Muxtorova Xakikat Karimjonovna

ANNOTATSIYA 
Mazkur tezisda shaxslarda kuzatiladigan nevroz kasalligining  turlari, qisqacha 
o’rganiladi. Nevrozning klinik belgilari, tashxis qo’yish, davolash hamda profilaktik 
ishlar haqida ma’lumotlar beriladi.  

288-291 36 12

RUXIY SALOMATLIK JISMONAN SOG‘LIQ GAROVI

Muxtorova Xakikat Karimjonovna

 
Annotatsiya: Maqolada ruhiyat va kasalliklarning o‘zaro bog‘liqligi, kasallikni 
kelib chiqishiga ta’sir etuvchi omillar va insonlarning ushbu kasalliklarni oldini olishi 
uchun zarur bo‘lgan ishlar haqida fikrlar yoritilgan.  

292-297 28 12

AFFEKTIV BUZILISHLARNING 2-TOIFA QANDLI DIABET BEMORLARNING HAYOT SIFATIGA TAʻSIRI

Istamov Mirmuhsinjon Bahodirovich

Qandli  diabet  va  ba’zi  ruhiy  kasalliklar  oʻrtasida  ikki  tomonlama  bogʻliqlik  
mavjud.  Depressiya, bezovtalik buzilishi, ovqatlanish buzilishi va kognitiv buzilishlar 
diabetik  populyatsiyada  keng  tarqalgan  [1].  Ulanishlar  qisman  ma’lum.  Bundan 
tashqari, shizofreniya, shizotipal va delusional kasalliklar, bipolyar buzuqlik kabi ba’zi 
ruhiy kasalliklar diabetes mellitus bilan kasallanishning  koʻpayishiga  olib  kelishi  
mumkin.  Buning  sababi,  ehtimol,  ruhiy  kasallikning  xarakterli xususiyatlarida va 
ba’zi  psixotrop  dorilarning  mumkin  boʻlgan  yon  ta’sirida  yotadi  [1-3].  Somatik 
kasallikka chalingan odamlarning ogʻir ruhiy kasalliklar bilan birgalikda umr koʻrish 
davomiyligi ancha qisqaroq va oʻlim darajasi faqat somatik kasalliklarga chalingan 
ruhiy sogʻlom bemorlarga nisbatan ikki-uch baravar yuqori [4]. Qandli diabet birinchi 
navbatda hayot sifatining quyidagi jihatlariga ta’sir qiladi: psixologik, kasbiy, oilaviy, 
ijtimoiy va moliyaviy [1]. Boshqa mualliflarning fikriga koʻra, hayotning jismoniy, 
aqliy va jinsiy tarkibiy qismlari tabiiy ravishda ham azoblanadi [7].

298-307 36 16

МЕТАБОЛИЧЕСКИЕ ПРЕДИКТОРЫ ДЕПРЕССИИ ПРИ САХАРНОМ ДИАБЕТЕ

Истамов М.Б

Изучена  возможность  выявления  депрессивных  расстройств  у  больных 
сахарным  диабетом  (СД)  на  основе  комплексного  анализа  показателей 
углеводного обмена, липидограммы и состояния системы перекисное окисление 
липидов–антиоксидантная  защита.  Установлено,  что  развитие  клинически 
значимой (среднетяжелой и тяжелой) депрессии при СД связано со снижением 
уровня  гептанрастворимых  продуктов  перекисного  окисления  липидов 
(диеновых  конъюгатов)  на  фоне  повышения  концентрации  α-токоферола  и 
общего  содержания  холестерина  в  сыворотке  крови.  Эти  биохимические 
показатели отражали тяжесть СД-коморбидной депрессии и не зависели от 
возраста  пациентов,  их  пола,  длительности  и  типа  СД.  Наиболее 
информативным предиктором оказался уровень токоферолемии, регистрация 
которого позволяет верифицировать клинически значимую депрессию при СД с 
чувствительностью 70,5% и специфичностью 64,1%. 

308-317 27 14

ПРАКТИЧЕСКОЕ ЗНАЧЕНИЕ ДИАГНОСТИКИ У ПАЦИЕНТОВ С САХАРНЫМ ДИАБЕТОМ 2-ГО ТИПА

Истамов М.Б

 
Резюме. Актуальность.  Сахарный диабет и депрессия сегодня являются 
распространенными  и  социально  значимыми  заболеваниями.  Несмотря  на 
множество  работ  и  исследований,  посвященных  изучению  причин  этих 
состояний,  современный  взгляд  на  этиологию  как  СД,  так  и  депрессии 
оставляет  множество  невыясненных  вопросов. 

318-320 26 9

BOLANING PSIXIK RIVOJLANISHI, XULQ- ATVOR QOIDALARI. BIXEVIORIZM.

O‘g‘ilxon Tolibjonovna Vaxabova, Jo’rayeva Zuhra Xusanboy qizi

ANNOTASIYA:  Biz  ushbu  maqolada  bolaning  psixik  rivojlanishi  haqida 
maʼlumot  beramiz.  Asosan,  bolalarda  xulq-  atvor  qoidalari  oʻrganiladi.  Bundan 
tashqari bixeviorizm tushunchasining bir qancha asosiy gʻoya va vazifalari haqida ham 
maʼlumotlarni ham oʻrganamiz.  

321-324 21 8

MAHMUDXO’JA BEHBUDIY VA UNING XALQIGA QILGAN FIDOYILIGI

O’.T.Vaxabova, Numonova Mohinur

Annotatsiya:  Ushbu maqola Mahmudxo‘ja Behbudiyning hayoti, bilimi, xalqi 
uchun bag‘ishlagan vaqti hamda u tashkil etgan maktablar va yozgan asarlari orqali 
xalqni  o‘qitish  va  ma’rifatli  qilish  yo‘lida  qilgan  sa’y-harakatlari  haqida  qisqacha 
aytganda, uning fidokorona yondashuvi haqida. 

46-53 24 9

INSON ONTOGENEZINING YOSHGA BOG‘LIQ FIZIOLOGIK O‘ZGARISHLARI.

Aliyeva Ra'no Amanullayeva, Móminova Sarvinoz Xursandbek qizi

ANNOTATSIYA 
Ushbu maqolada inson ontogenezining bosqichlari va ularga xos bo‘lgan yoshga 
bog‘liq fiziologik o‘zgarishlar chuqur tahlil qilindi. Yangi tug‘ilgan chaqaloqlikdan 
boshlab to qarilik davrigacha bo‘lgan har bir bosqichda tananing asosiy tizimlarida 
yuzaga keladigan o‘zgarishlar yoritildi. Fiziologik o‘zgarishlar bilan birga psixologik 
va ijtimoiy omillar ham ko‘rib chiqildi. Maqola tibbiyot, biologiya, psixologiya va 
pedagogika sohalarida o‘qiyotgan talabalar uchun foydali manba bo‘lib xizmat qiladi. 

230-233 18 7

ALISHER NAVOIY - SOʻZ SAN'ATINING GULTOJI

Abdirahmonova Dilnoza Ismoil qizi

Annotasiya:    Ushbu  maqolada  Alisher  Navoiyning  hayoti  va  ijodi,  turkiy 
adabiyotdagi  oʻrni,  asarlarining  bugungi  kundagi  ahamiyati,  Navoiy  lirikasi  haqida 
soʻz boradi.Navoiyning  turkiy tilni koʻklarga koʻtarib, bu tilda yuksak badiiy asarlar 
yaratgan  shoir  va  mutafakkir  sifatida  til  va  adabiyot  rivojiga  katta  hissa  qo‘shgani 
ta’kidlanadi.  Shuningdek,  Navoiy  asarlarining  bugungi  kunda  ma’naviy  tarbiya, 
axloqiy qadriyatlarni shakllantirishdagi o‘rni yoritib beriladi. 

234-238 26 11

ODAMNNING BIOLOGIK ISHI

Roʻzimatova Shahloxon Shuxrat qizi, Xusainova Xusnabat Jo’rayevna, Elmurotova Dilnoza Baxtiyorovna, Qurbonov Jamshid Muyiddinovich

Annotatsiya:  Ishda  inson  organizmining  biologik  ishining  fiziologik 
xususiyatlari oʻrganiladi hamda biofizik qonunlar asosida tahlil qilinadi. Shuningdek, 
biologik faoliyatning inson salomatligini saqlashdagi oʻrni tahlil qilinadi.  

7-13 26 15

EVFEMIZM TUSHUNCHASI, TA’RIFLARI VA ULARDAN FOYDALANISH TAMOYILLARI

Asqarova Surayyo Baxrom qizi

Annotatsiya 
Ushbu  maqolada  evfemizm  tushunchasining  etimologik,  tarixiy,  lingvistik, 
stilistik  va  kommunikativ  jihatlarini  chuqur  tahlil  qilingan.  Unda  evfemizmlarning 
noqulay, qo‘pol yoki salbiy konnotatsiyaga ega so‘z va iboralarni yumshatish, madaniy 
axloq me’yorlariga rioya qilish va muloqot ishtirokchilarining yuz yo‘qotish xavfini 
kamaytirishdagi  roli  yoritilgan.  Maqolada  ingliz  va  o‘zbek  tillaridagi  evfemizm 
misollari, shuningdek, Brown va Levinson, Lakoff, Culpeper, Hojiyev, Katsev, Fraser, 
Leech,  Wilson,  Ameka,  Ubaydullayev  va  Ahmed  kabi  olimlarning  nazariy 
yondashuvlari keltirilgan. Evfemizmlarning rivojlanishi insoniyat madaniyati, ijtimoiy 
qadriyatlari  va  axloqiy  me’yorlari  bilan  chambarchas  bog‘liq  ekanligi, shuningdek, 
zamonaviy kommunikatsiya sharoitida ularning ahamiyati va qo‘llanilishi ko‘rsatiladi. 

14-16 20 2

МАКТУБЛАР АСОСИГА ҚУРИЛГАН ҚИССАЛАРДА АДАБИЙ- ФАЛСАФИЙ ТАЛҚИННИНГ ИФОДАЛАНИШИ

Хуршида Рахмонова

  Аннотаия.  Мақолада  адиб  Хуршид  Дўстмуҳаммаднинг  ноанъанавий 
услубда  ёзилган  қиссаси  таҳлилга  тортилган.  Қиссалар  сюжети  мактублар, 
туйғулар  асосига қурилган.  Ундади  қаҳрамонларнинг  ўй-фикрлари, туйғулари 
психолик метод асосида талқин этилди. 

17-21 19 0

O‘ZBEK TILI DARSLARINI O‘QITISHDA MULTIMEDIYADAN FOYDALANISHNING ZAMONAVIY USULLARI

Buviniso Abdayeva

Annotatsiya:  Mazkur  maqolada  o‘zbek  tili  darslarini  o‘qitishda 
multimediyadan  foydalanishning  nazariy  asoslari,  amaliy  tajribalari,  zamonaviy 
usullari  va  ularning  o‘quv  jarayoniga  ta’siri  ilmiy  jihatdan  yoritiladi.  Multimedia 
texnologiyalaridan  foydalanish  samaradorligini  oshirish,  o‘quvchilarning  til 
o‘rganishga  bo‘lgan  qiziqishini  kuchaytirish  hamda  zamonaviy  dars  metodikasini 
takomillashtirish  masalalari  tahlil  qilinadi.  Maqolada  shuningdek,  o‘qituvchi  roli, 
yuzaga keladigan muammolar va ularni hal etish yo‘llari haqida ham to‘xtalib o‘tiladi. 

22-26 59 11

IMLO QOIDALARIDAN SABOQLAR

Gulbahor Xatamova Maxammadaaminovna

Annotatsiya:  Prezidentimiz  Shavkat  Mirziyoyev  tomonidan  ilgari  surilgan 
beshta  muhim  tashabbusning  mazmun–mohiyatlaridan  yana  biri  yoshlarimiz 
ma’naviyatini  shakllantirish,  ularni  mustaqil,  erkin  fikrlashga  oʻrgatish,  ijodiy 
imkoniyatlarini  kashf  qilish  va  uni  rivojlantirishdan  iboratdir.Shu  oʻrinda  mustaqil, 
ongli, savodli    matn yaratish hodisasi  ham  inson  tafakkuri  mahsuli, uning  oʻzgalar 
ongiga  ta’sir  etish  vositalaridan  biri  hisoblanadi.  Agar  oʻquvchining  soʻz  boyligi 
nochor, lugʻat xazinasi qashshoq, savodxonligi past boʻlsa,  ijodiy matn yaratish haqida 
gap  ham  boʻlishi  mumkin  emas.  Bizning  asosiy  maqsadimiz  oʻquvchini  savodxon 
qilish, ogʻzaki va yozma nutqini oʻstirish, nutq jarayonida soʻz va iboralarni toʻgʻri 
tanlash, uni nutqiy vaziyat taqozosiga koʻra oʻrinli ishlatish koʻnikmalarini singdirish 
iborat.  

27-32 21 12

KORONAVIRUSLAR VA ULARNING HOZIRGI KUNDAGI MUAMMOLARI

Raxmonov Komiljon Shuhrat o’g’li, Jumayeva Dilnoza Rustamovna

Annotatsiya:  Mazkur  maqolada  koronaviruslarning  morfologik,  genetik  va 
epidemiologik  xususiyatlari,  ularning  inson  salomatligiga  ta’siri  hamda  global 
sog‘liqni  saqlash  tizimiga  olib  kelayotgan  zamonaviy  muammolari  tahlil  qilinadi. 
Xususan,  COVID-19  pandemiyasi  davomida  aniqlangan  yangi  variantlar,  ularning 
yuqish  tezligi,  klinik  belgilari,  diagnostika  va  profilaktika  usullariga  oid  ilmiy 
ma’lumotlar  chuqur  yoritilgan.  Shuningdek,  vaksinalarning  samaradorligi,  virusga 
qarshi kurashda xalqaro hamkorlik va kelajakda yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan xavf-
xatarlar muhokama qilinadi. 

33-45 36 11

BOLALAR VA O‘SMIRLARNING NAFAS OLISH TIZIMI: RIVOJLANISH XUSUSIYATLARI VA EKOLOGIK OMILLAR TA’SIRI

Aliyeva Ra'no Amanullayeva, Jaloldinova Mohinur Bobirjon qizi

ANNOTATSIYA: Mazkur maqolada bolalar va o‘smirlarning nafas olish tizimi 
rivojlanishining  anatomo-fiziologik  xususiyatlari,  ushbu  tizimga  ta’sir  etuvchi 
ekologik omillar va ularning sog‘liq uchun xavflari tahlil etilgan. Nafas olish tizimi 
kasalliklari sabablari, ularning oldini olish usullari, profilaktika va sog‘lomlashtirish 
choralari  keng  yoritilgan.  Muallif  sog‘lom  ekologik  muhit  va  to‘g‘ri  tarbiya  orqali 
bolalarda sog‘lom nafas olish tizimini shakllantirish mumkinligini asoslab bergan. 

222-229 24 7

BOSHLANGʻICH SINF OʻQUVCHILARINING KREATIV IMKONIYATLARI VA ULARNING NAMOYON BOʻLISHI

Tulegenova Dilfuza Ergash qizi

Annotatsiya:  Ushbu  maqolada  boshlangʻich  sinf  oʻquvchilarining  kreativ 
(ijodiy)  salohiyati,  uning  shakllanish  jarayoni  va  namoyon  boʻlish  holatlari  tahlil 
qilingan.  Mualliflar  bolalarning  yosh  psixologiyasi  va  individual  xususiyatlarini 
hisobga olgan holda, ijodiy fikrlash, fantaziya, mustaqil gʻoyalar bildirish qobiliyatini 
rivojlantirish  usullarini  yoritib  berishgan.  Maqolada  kreativ  imkoniyatlarning 
namoyon  boʻlishiga  taʼsir  etuvchi  omillar,  jumladan  taʼlim  muhiti,  oʻqituvchi 
yondashuvi, faol oʻqitish metodlari va ota-ona roli haqida soʻz boradi. Ilmiy tadqiqot 
natijalariga  tayanib,  bolalarda  kreativlikni  ragʻbatlantirish  boʻyicha  aniq  tavsiyalar 
ham keltirilgan. Ushbu ish pedagoglar va psixologlar uchun foydali manba boʻlishi 
mumkin. 

54-56 20 7

MAKTABGACHA YOSHDAGI BOLALARGA CHET TILINI O'RGATISHDA AUDIO-VIDEO MATERIALLARDAN FOYDALANISHNING ILMIY ASOSLARI

Matqosimova Mohira Erkinbek qizi, Abdulhamidova Muhayyo Mirzohid qizi

Annotatsiya:  Ushbu  maqolada  maktabgacha  yoshdagi  bolalarga  chet  tilini 
o'rgatishda audio va video materiallardan foydalanishning samaradorligi tahlil qilinadi. 
Tadqiqotda  bolalar  psixologiyasi,  eshitish  va  vizual  xotira  asosida  til  o'rganish, 
didaktik vositalarning turlari hamda amaliy natijalar yoritiladi.Maqolada zamonaviy 
texnologiyalarning ta'lim tizimida tutgan o'rni ilmiy jihatda asoslanadi. 

57-61 25 18

OʻZBEKISTON RESPUBLIKASI TAʼLIM TIZIMIDA XORIJIY TILLARNING OʻRNI VA DOLZARBLIGI

Fayzullayeva Nodira

Annotatsiya:  Ushbu  maqolada  Oʻzbekiston  Respublikasining  taʼlim  tizimida 
xorijiy tillarning tutgan oʻrni , ularning strategik ahamiyati, davlat siyosati doirasida 
amalga oshirilayotgan islohotlar, zamonaviy metodik yondashuvlar , xalqaro va milliy 
sertifikat tizimi ,  raqobatbardosh kadrlar tayyorlashga qaratilgan chora-tadbirlar va 
xalqaro  hamkorlikdagi  integratsiya  jarayonlari  yoritib  beriladi  .  Shuningdek 
Rivojlanayotgan  Oʻzbekiston  Respublikasi  taʼlim  tizimida  xorijiy  tillarni  oʻrganish 
zaruratdan tashqari, taraqqiyot uchun muhim poydevor ekani asoslab beriladi. 

62-66 32 7

THE ROLE AND RELEVANCE OF FOREIGN LANGUAGES IN THE EDUCATION SYSTEM OF THE REPUBLIC OF UZBEKISTAN

Fayzullayeva Nodira

This article highlights the role of foreign languages in the education system of 
the Republic of Uzbekistan, their strategic importance, the reforms being implemented 
within  the  framework  of  state  policy,  modern  methodological  approaches,  the 
international and national certification system, measures aimed at training competitive 
personnel,  and  integration  processes  in  international  cooperation.  Furthermore,  it 
substantiates that in the developing education system of the Republic of Uzbekistan, 
learning  foreign  languages  is  not  only  a  necessity  but  also  a  vital  foundation  for 
progress. 

67-71 49 23

OAV TO‘G‘RISIDAGI PREZIDENT FARMONLARI, QAROR VA BMT NING SHU SOHAGA OID ISHLARI, YUNESKO VA IFLA HUJJATLARI.

Jovliyeva Nafosat

Annotatsiya.Ushbu maqola O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining ommaviy 
axborot  vositalari  (OAV)  sohasidagi  farmon  va  qarorlari,  shuningdek,  Birlashgan 
Millatlar Tashkiloti (BMT), YUNESKO va Xalqaro Kutubxonalar Assotsiatsiyalari va 
Muassasalari  Federatsiyasi  (IFLA)ning  ushbu  sohada  qabul  qilingan  hujjatlari  va 
faoliyatini tahlil qilishga bag‘ishlanadi. Maqolada O‘zbekistonning so‘z erkinligi va 
axborot almashinuvini ta’minlash borasidagi milliy qonunchilik islohotlari, BMTning 
axborot  erkinligi  prinsiplari,  YUNESKOning  ommaviy  axborot  vositalarini 
rivojlantirish  bo‘yicha  global  tashabbuslari  va  IFLAning  axborotga  erkin  kirishni 
qo‘llab-quvvatlashdagi  roli  yoritiladi.  Shuningdek,  ushbu  hujjatlarning  O‘zbekiston 
OAV sohasiga ta’siri va xalqaro tajribalar bilan uyg‘unligi ko‘rib chiqiladi. Maqola 
so‘z erkinligini mustahkamlash va axborot jamiyatini rivojlantirishda milliy va xalqaro 
sa’y-harakatlarning o‘zaro bog‘liqligini ta’kidlaydi. 

72-75 19 14

ALISHER NAVOIY - SOʻZ SAN'ATINING GULTOJI

Abdirahmonova Dilnoza Ismoil qizi

Annotasiya:    Ushbu  maqolada  Alisher  Navoiyning  hayoti  va  ijodi,  turkiy 
adabiyotdagi  oʻrni,  asarlarining  bugungi  kundagi  ahamiyati,  Navoiy  lirikasi  haqida 
soʻz boradi.Navoiyning  turkiy tilni koʻklarga koʻtarib, bu tilda yuksak badiiy asarlar 
yaratgan  shoir  va  mutafakkir  sifatida  til  va  adabiyot  rivojiga  katta  hissa  qo‘shgani 
ta’kidlanadi.  Shuningdek,  Navoiy  asarlarining  bugungi  kunda  ma’naviy  tarbiya, 
axloqiy qadriyatlarni shakllantirishdagi o‘rni yoritib beriladi. 

76-78 41 15

ENG QADIMGI DAVRLARDA TA’LIM-TARBIYA VA PEDAGOGIK FIKRLAR

Kamolova Mashhura Otabek qizi

 
Annotatsiya. Ushbu maqolada insoniyat jamiyatining ilk bosqichlarida ta’lim-
tarbiya jarayonining shakllanishi va rivojlanishi, qadimgi davrlarda bolalarni ijtimoiy 
hayotga tayyorlashdagi an’anaviy usullar, shuningdek, o‘sha davrlarga oid pedagogik 
qarashlar tahlil qilinadi. Qadimgi Sharq, Yunoniston va Rimdagi pedagogik meros, 
ularning  hozirgi  ta’lim  tizimiga  ta’siri  yoritiladi.  Maqola  qadimiy  madaniyatlarda 
axloqiy, mehnat va harbiy tarbiyaning ustuvor yo‘nalish bo‘lganligini ko‘rsatadi. 

79-81 14 7

KREDIT OPERATSIYALARINING DAROMADLARI VA UNING TAHLILI

Qahramon Abdukarimov, Abdurahmonov.A.S

Annotatsiya 
Tijorat  banklari  o‘z  faoliyatini  asosan  kredit  operatsiyalari  orqali  amalga 
oshiradilar. Banklar kreditlar berish orqali nafaqat iqtisodiyotni moliyaviy ta'minlash, 
balki o‘z daromadlarini ham oshiradilar. Kredit operatsiyalari banklar uchun yuqori 
rentabellik  manbai  bo‘lib,  ularning  daromadlarini  va  foydalarini  shakllantirishda 
muhim rol o‘ynaydi. Shu bilan birga, kreditlar banklar uchun risklarni ham o‘z ichiga 
oladi.  Kredit  operatsiyalarining  daromadlarini  tahlil  qilish,  bankning  moliyaviy 
holatini baholash va investitsiya qarorlarini qabul qilishda muhim ahamiyatga ega. 

183-186 26 8

BEHISTUN BITIKLARI

Shamsiddinov Bahodir Mirzaxmad o’g’li

Annotatsiya:  Ushbu  maqolada  Behistun  yozuvlari  tarixi,  matni,  tarjima  va 
sharxlari hamda yodgorlik Ikkinchi Jahon urushi paytida uni maqsadli mashq qilish 
uchun ishlatgan askarlardan  biroz zarar ko'rganligi, keyinchalik eronlik arxeologlar 
tabiatni  muhofaza  qilish  ishlarini  boshlanib,  bu  joy  2006  yilda  YuNESKOning 
Butunjahon merosi ro'yxatiga kiritilganligi haqida keng yoritib berilgan.   

152-155 30 14

BOLALAR KIYIMIGA QO‘YILADIGAN GIGIYENIK TALABLAR

Yadgarova Shahodat Salihovna

Annotatsiya:  Bolalar  kiyimi  nafaqat  bolalarning  estetik  qiyofasini 
shakllantirish, balki ularning salomatligini saqlash va qulayligini ta'minlashda muhim 
ahamiyatga ega. Bolalar terisi yetarlicha nozik bo'lib, tashqi muhitga nisbatan yuqori 
sezuvchanlikka ega. Shu sababli, bolalar kiyimlariga qo‘yiladigan gigiyenik talablarni 
qattiq nazorat qilish zarur. 

156-160 23 12

МЕРЫ ПО УЛУЧШЕНИЮ КАЧЕСТВА АТМОСФЕРНОГО ВОЗДУХА.

Ядгарова Шаходат Салиховна

Аннотация 
Загрязнение атмосферного воздуха представляет собой одну из наиболее 
острых  экологических  проблем  современности,  влияющих  на  климат, 
экосистемы, здоровье человека и экономику. В данной статье рассматриваются 
многоаспектные  подходы  к  улучшению  качества  воздуха.  В  частности, 
освещены методы перехода на возобновляемые источники энергии, сокращения 
промышленных  и  транспортных  выбросов,  увеличения  количества  зелёных 
насаждений и внедрения инновационных технологий. Подчёркивается важность 
международного сотрудничества, разработки экологического законодательства 
и повышения экологической осведомлённости общества. 

161-162 35 6

НЕОНАТОЛОГИЯ И ВРОЖДЕННЫЕ ЗАБОЛЕВАНИЯ: СОВРЕМЕННЫЕ ПОДХОДЫ К ВЫХАЖИВАНИЮ НЕДОНОШЕННЫХ ДЕТЕЙ

Hoshimov Azizbek Alijonovich

Аннотация:  В  статье  рассматриваются  современные  подходы  к 
выхаживанию  недоношенных  детей  с  врожденными  заболеваниями.  Особое 
внимание  уделяется  новым  методам  интенсивной  терапии  и  роли 
мультидисциплинарного подхода в улучшении исходов для новорожденных. 

163-164 32 18

ДЕТСКИЕ АУТОИММУННЫЕ ЗАБОЛЕВАНИЯ: ЮВЕНИЛЬНЫЙ РЕВМАТОИДНЫЙ АРТРИТ, ЦЕЛИАКИЯ, СИСТЕМНАЯ КРАСНАЯ ВОЛЧАНКА

Hoshimov Azizbek Alijonovich

Аннотация 
В статье рассматриваются основные детские аутоиммунные заболевания: 
ювенильный  ревматоидный  артрит  (ЮРА),  целиакия  и  системная  красная 
волчанка (СКВ). Описываются их патогенез, клинические проявления, методы 
диагностики и современные подходы к лечению. 

165-168 26 8

ATMOSFERA HAVOSINING IFLOSLANISHI NATIJASIDA YUZAGA KELADIGAN EKOLOGIK MUAMMOLARNI BARTARAF QILISH CHORA-TADBIRLARI

Ismoilov Faxriyor Furqatovich

   Rezyume:  Insoniyat,  qolaversa  barcha  jonivorlar  uchun  zarur  bo'lgan 
atmosfera havosini asosan ikki manba ifloslantiradi: birinchisi tabiiy omillar bo'lsa, 
ikkinchisi  inson  faoliyatining  mahsuli  hisoblanuvchi  antropogen  manbalardir. 
Atmosfera havosini ifloslantiruvchi tabiiy omillarga vulqonlarning otilib chiqishi, tog' 
jinslarining  yemirilib,  shamol  yordamida  atrofga  tarqalishi,  o'rmonlarga  o't  ketib, 
undan  paydo  bo'ladigan  zararli  omillarning  atrof-muhitga  yoyilishi  kabi  tabiiy 
omillarni misol qilib ko'rsatish mumkin. 

169-172 20 9

УСЛОВИЯ ТРУДА ВОЕННОСЛУЖАЩИХ САНИТАРНЫЙ КОНТРОЛЬ

Исмоилов Фахриёр Фурқатович

 
           Резюме: Постоянные условия жизни и труда военнослужащих учение - 
основа  санитарно-гигиенического  обеспечения  армии  и  его  цель  -  здоровье 
военнослужащих  поддержание,  укрепление  и  физическое  состояние  и 
выносливость  заключается в увеличении. 

173-177 36 10

EKOLOGIYANING RIVOJLANISHI BO'LIMLARI VA METODLARI.

Axmedov Akbarali Sabitaliyevich

Annotatsiya: Ushbu maqolada ekologiya fanining shakllanish tarixi, rivojlanish 
bosqichlari, asosiy yo‘nalishlari va tadqiqot metodlari keng tahlil qilinadi. Ekologik 
fanlarning ijtimoiy va tabiiy fanlar bilan integratsiyalashuvi, ekologiyaning zamonaviy 
bo‘limlari, ekologik muammolarni o‘rganishdagi yondashuvlar yoritiladi. Shuningdek, 
ekologik monitoring, modellashtirish, bioindikatsiya kabi metodlar qo‘llanilishining 
afzalliklari, kamchiliklari va istiqbollari muhokama etiladi. 

178-182 26 12

O‘ZBEKISTON EKSPORT SALOHIYATINI OSHIRISHDA INNOVATSION MAHSULOTLAR VA TEXNOLOGIK YECHIMLARNING ROLI

Komila Abdullayeva G’ulomjon qizi, Xaydarov Nizomiddin Xamrayevich

Annotatsiya:  Ushbu  maqola  O‘zbekistonning  eksport  salohiyatini  oshirishda 
innovatsion mahsulotlar va texnologik yechimlarning o‘rni va ahamiyatini tahlil qiladi. 
Maqolada  mamlakatning  mavjud  eksport  imkoniyatlari,  ularni  rivojlantirishdagi 
to‘siqlar hamda innovatsiyalarni joriy etish orqali eksportni diversifikatsiya qilish va 
uning hajmini oshirish yo‘llari ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, yuqori texnologiyali va 
qo‘shimcha  qiymatga  ega  mahsulotlar  ishlab  chiqarishni  rag‘batlantirish,  xalqaro 
bozorlarda  raqobatbardoshlikni  ta’minlash  va  investitsiyalarni jalb qilish  masalalari 
o‘rganiladi.  Maqola  xulosasida  O‘zbekistonning  eksport  salohiyatini  yanada 
rivojlantirish  uchun  innovatsiyalarga  yo‘naltirilgan  strategik  tavsiyalar  ishlab 
chiqiladi. 

82-84 21 10

TIJORAT BANKLARINING QIMMATLI QOG‘OZLAR BILAN OPERATSIYALARI VA ULARNING TAHLILI

Qahramon Abdukarimov, Abdurahmonov.A.S

Annotatsiya: Qimmatli qog‘ozlar bozori moliyaviy tizimning ajralmas bo‘lagi 
bo‘lib,  u  orqali  moliyaviy  resurslar  erkin  harakatlanadi,  investitsiya  faoliyati 
rag‘batlantiriladi va iqtisodiyotda uzoq muddatli kapital jamlanadi. Tijorat banklari bu 
bozorning faol ishtirokchilari sifatida nafaqat investorlik faoliyatini yuritadilar, balki 
mijozlarga investitsiya  xizmatlari ko‘rsatish,  vositachilik qilish, qimmatli qog‘ozlar 
chiqarishni tashkil etish orqali bozorning rivojlanishiga hissa qo‘shadilar. 

187-190 25 12

OVQAT TOKSIKOINFEKSIYALARI

ERMATOV MUXRIDDIN XOLMAMATOVICH

ANNOTATSIYA 
  Ovqat  toksikoinfeksiyalari  —  bu  ovqat  mahsulotlarida  mavjud  bo‘lgan 
mikroorganizmlar yoki ularning toksinlari tufayli inson organizmida yuzaga keladigan 
infeksion  kasalliklar  guruhidir.  Toksikoinfeksiyalar  asosan  bakteriyalar,  viruslar  va 
parazitlar orqali tarqaladi va ularning asoratlari ovqat zaharlanishi, ichak kasalliklari 
va og‘ir holatlarda organ funktsiyalarining buzilishiga olib kelishi mumkin. Ovqatni 
noto‘g‘ri  saqlash,  tayyorlash  yoki  gigiyenik  talablarni  bajarmaslik 
toksikoinfeksiyalarni keltirib chiqaradi. Shuningdek, toksikoinfeksiyalarni oldini olish 
uchun  zamonaviy  sanitariya  talablariga  rioya  qilish va sog‘lom  ovqatlanish  muhim 
ahamiyatga ega. 

191-196 30 9

ETNOLOGIK TAHLIL: O’ZBEKISTON VA KOREYADAGI AN’ANAVIY JAMIYAT

Rahimberdiyev Sardorbek Bekmurod o’g’li, Homidova Mubina Nabijon qizi

O’zbekiston,  1991-yilda  mustaqillikka  erishgan  qadimiy  o’tmishga  ega  yosh 
davlatlardan  biri  hisoblanadi,  Koreya  Respublikasi  esa  1948-yilda  tashkil  etilgan 
o’ziga xos madaniyat va an’analarga ega  ming yillik tarixga ega davlatdir. Koreya 
dunyodagi etnik va til jihatidan bir xillikni saqlab qolgan kam sonli mamlakatlardan 
biridir. Demografik jihatdan o’ziga xos ko’rinish kasb etadigan bu ikki davlat aholi 
o’sish  ko’rsatkichlarida  ham  xilma  xil  vaziyatda  ekanligini  ko’rishimiz  mumkin. 
Bundan tashqari, Koreya aholisining 8 foizdan ortig’ini 65 yoshdan oshgan keksalar, 
O’zbekistonda  esa  yuqori  o’sish  sur’atiga  ega  bo’lgan  aholining  50  foizini  16 
yoshgacha  bo’lgan  yoshlar,  atigi  4,8  foizini  pensiya  yoshidagilar,  65  va  60  yoshli 
erkaklar va ayollar tashkil etadi. Koreya dunyodagi eng qashshoq mamlakatlardan biri 
bo’lsa-da, uning so’nggi 30 yildagi iqtisodiy rivojlanishi ajoyibdir. Koreyada aholining 
yarmi  dinga  faol  jalb  qilingan.  Ushbu  guruh  ichida  xristianlikning  49%  va 
buddizmning 47% Koreyaning ikkita asosiy dinini tashkil qiladi. Aholining atigi 3 foizi 
o’zini  konfutsiy  deb  hisoblasa  ham,  Koreya  jamiyati  konfutsiy  qadriyatlari  va 
e’tiqodlari bilan to’yingan.  

197-202 20 4

LYAMBLIYANING MORFOLOGIYASI, HAYOTIY SIKLI VA BIOLOGIK XUSUSIYATLARI

Azamatova Dilnoza O’ktam qizi, G’uzorova Ozoda Uchqun qizi, Xusainova Xusnabat Jo’rayevna, Elmurotova Dilnoza Baxtiyorovna

Annotatsiya:  Ishda  Giardia  intestinalis  (lyambliya)  parazitining  morfologik 
tuzilishi, hayotiy sikli va biologik xususiyatlari yoritilgan. Lyambliya ikki shaklda — 
trophozoit va kista sifatida mavjud bo‘lib, u organizmga yuqori darajada moslashgan 
protozoar parazit hisoblanadi. Maqolada lyambliyaning ichakda yashash va ko‘payish 
mexanizmlari,  tashqi  muhitda  yashovchanlik  qobiliyati  hamda  uning  infektsiyani 
yuqishiga  qanday  ta’sir  ko‘rsatishi  ilmiy  asoslangan  tarzda  tahlil  qilinishi  tahlil 
qilingan. 

203-206 23 4

ЗЕЛЕНАЯ ЭКОНОМИКА И ЕЕ ВЛИЯНИЕ НА РАЗВИТИЕ ЭКОНОМИКИ УЗБЕКИСТАНА

Нормуродова Зульфия Изатуллаевна

Сегодня  экологические  проблемы  и  необходимость  обеспечения 
экономической  стабильности  стали  важным  вопросом  мировой  повестки  дня. 
Для развивающихся стран, в том числе и для Узбекистана, переход к зеленой 
экономике  рассматривается  как  важный  фактор  устойчивого  развития 
национальной экономики. Основными принципами зеленой экономики являются 
охрана окружающей среды, рациональное использование ресурсов, обеспечение 
экологического  баланса  с  экономическим  ростом.  Такой  подход  не  только 
повышает  экологическую  устойчивость,  но  и  служит  созданию  новых 
возможностей  в  местной  экономике,  повышению  благосостояния  населения, 
обеспечению социального равенства. Углубленное изучение взаимосвязи между 
зеленой экономикой и устойчивым развитием было в центре внимания многих 
научных работ и международных докладов. Blueprint for a Green Economy Пирса, 
Маркандьи  и  Барбье  (1989)  проанализировал  основные  принципы  зеленой 
экономики,  в  частности,  рациональное  использование  природных  ресурсов  и 
вклад  экологических  инноваций  в  экономическое  развитие. 

207-211 25 12

NEW ASPECTS OF DIAGNOSIS AND TREATMENT OF DYSPHONIA

Khaydarova Gavhar, Khalilova Madina

Abstract. The article discusses the main aspects of diagnosis and treatment of 
dysphonia at the present stage and provides modern clinical guidelines. There is a vast 
array of pathological processes that can cause dysphonia. Of particular concern in this 
context are neoplastic processes and neoplasms, as delays in their diagnosis lead to 
higher mortality rates. If dysphonia persists for more than 4 weeks, laryngoscopy is 
mandatory to rule out serious laryngeal diseases. People in voice-intensive professions 
are most susceptible to dysphonia. It is important to identify risk factors in patients, 
which include recent surgeries in the head, neck, and chest area, recent endotracheal 
intubation, the presence of neck lesions, voice and speech professions, a history of 
smoking, and  signs of  respiratory  failure.  Treatment  for dysphonia depends on the 
cause  of  the  pathological  process  and  may  include  management  of  the  underlying 
disease, pharmacotherapy, non-drug treatment, and surgical intervention. Among the 
medications of allopathic medicine, there are very few drugs that specifically improve 
the quality of voice function. In this regard, homeopathic medicines play a significant 
role in the treatment of voice disorders, as they have demonstrated efficacy in clinical 
studies and have a wide range of indications with minimal side effects. However, the 
use  of  traditional  homeopathic  remedies  is  limited  by  the  need  for  specialized 
knowledge  in  homeopathy.  To  optimize  the  treatment  of  these  patients,  complex 
homeopathic medicines have been developed, which can be used in combination with 
conventional treatment by specialists without specific knowledge in homeopathy. 

212-219 23 15

CALCULATION OF THE USE OF BASALT REINFORCEMENT IN THE BENDING ELEMENTS OF THE BRIDGE STRUCTURE IN THE “LIRA SAPHIR” PROGRAM

Bahramov N.N, Khudoyberdiev A.A, Abdulkhakimov A.A, Absalomov A.A

CALCULATION OF THE USE OF BASALT REINFORCEMENT IN THE 
BENDING ELEMENTS OF THE BRIDGE STRUCTURE IN THE “LIRA 
SAPHIR” PROGRAM 

220-221 27 8

ZAMONASINING KO‘ZGUSI, TARIXNING ZABARDAST TARJIMONI: OGAHIY SIYMOSI

O’ktamova Mushtariy Nazirjon qizi, V.E.Abirov

Annotatsiya: Ushbu maqolada XIX asr Xorazm madaniyati va ma’naviyatining 
yorqin namoyandalaridan biri bo‘lgan Muhammad Rizo Ogahiyning adabiy va ilmiy 
merosi chuqur tahlil etiladi. Shoir, tarixchi va tarjimon sifatida o‘z zamonining siyosiy-
iqtisodiy va ijtimoiy haqiqatlarini o‘z asarlarida o‘ziga xos tarzda ifodalagan Ogahiy, 
ayniqsa, xalqparvarlik ruhidagi lirik she’rlarida jamiyatning ahvoli, axloqiy qadriyatlar 
va  insoniy  munosabatlar  haqida  chuqur  fikrlar  bildirdi.  Maqolada  Ogahiyning  bir 
g‘azali misolida uning ijtimoiy-falsafiy dunyoqarashi va jamiyatga bo‘lgan munosabati 
yoritiladi.  Shoirning  adabiyot  va  tarixshunoslikka  qo‘shgan  hissasi,  uning  ilmiy 
izlanishlari va tarjima faoliyatining o‘zbek madaniyati va adabiyotiga qo‘shgan katta 
hissa  sifatida  ta’kidlanadi.  Maqola  Ogahiyning  o‘z  davrining  haqiqatlarini 
ifodalashdagi faol roli va uning bugungi kunda ham dolzarb bo‘lgan ijodi haqida so‘z 
yuritadi.