Vol. 2 No. 1 (2025)
Articles
QARAQALPAQ TILINDE ALǴÍS HÁM ǴARǴÍS SÓZLERDEGI FRAZEOLOGIZMLERDIŃ SEMANTIKALÍQ BIRIGIWSHILIGI BOYÍNSHA TÚRLERI
Túrkiy tilleri, sonıń ishinde qaraqalpaq tili de sózlik quramda ayrıqsha topar bolıp tanılatuǵın frazeologiyalıq sóz dizbeklerine oǵada bay. Bul maqalada alǵıs hám ǵarǵıs sózlerdegi frazeologizmlerdiń semantikalıq birigiwshiligi boyınsha túrleri haqqında sóz etiledi. Frazeologiyalıq ótlesiw, frazeologiyalıq birlik, frazeologiyalıq dizbeklerdiń qollanılıwına ilimiy analiz islengen.
PRACTICAL SKILLS IN ENSURING THE ECONOMIC SECURITY OF SERVICE ENTERPRISES
: Xizmat ko‘rsatish korxonalari iqtisodiyotning muhim qismi bo‘lib,
ularning iqtisodiy xavfsizligini ta’minlash muvaffaqiyatli faoliyatning asosidir. Ushbu
maqolada xizmat ko‘rsatish korxonalari iqtisodiy xavfsizligini ta’minlashda amaliy
ko‘nikmalar, tahlil usullari va strategiyalar ko‘rib chiqilgan. Tavsiyalar va ilmiy-amaliy
yondashuvlar asosida bu sohaning barqaror rivojlanishini ta'minlash bo‘yicha takliflar
ishlab chiqilgan.
JAHON IQTISODIYOTIDA ISLOM MOLIYASINING O‘RNI
Mazkur maqolada jahon iqtisodiyotida Islom moliyasining tutgan
o‘rni, rivojlanish tendensiyalari va uning asosiy tamoyillari chuqur tahlil qilingan.
Islom moliyasining boshqa moliyaviy tizimlardan farqlari va global moliya
bozorlaridagi ahamiyati keng yoritilgan. Shuningdek, ushbu moliya tizimining
iqtisodiy barqarorlik, ijtimoiy tenglik va moliyaviy inklyuziyani ta'minlashdagi roli
ko‘rib chiqilgan. Maqolada statistik ma'lumotlar asosida Islom moliyasining jahon
iqtisodiyotidagi o‘sish sur'atlari, uning milliy iqtisodiyotlarga ta'siri va kelajakdagi
istiqbollari baholangan. Bundan tashqari, Islom moliyasining rivojlanishiga to‘sqinlik
qiluvchi omillar va ularni yengib o‘tish yo‘llari ham ko‘rib chiqiladi.
QARAQALPAQ JAŃÍLTPASHLARÍNDA ANTROPONIM, TOPONIM HÁM ORNITONIMLERDIŃ QOLLANÍW ÓZGESHELIKLERI
Bul maqalda qaraqalpaq jańıltpashlarında ushıraytuǵın
antroponim, toponim hám ornitonimlerdiń qollanıwı qollanıwı analiz etiledi.
Maqalada bul atamalardıń xalıq awızeki dóretiwshiligindegi semantik áhmiyeti,
olardıń mádeniy hám tariyxıy konteksttegi ornı ashıp beriledi. Antroponimler ózlik
hám minez-qulıqtı ańlatıwda, toponimler arnawlı bir orın yamasa waqıya menen
baylanıslı mádeniy miyrastı saqlawda, ornitonimler bolsa tábiyat hám quslarǵa
baylanıslı túsiniklerdi sáwlelendiriwde qanday qollanılıwı úyreniledi. Bul izertlewde
ushraytuǵın atlar arqalı xalıqtıń dúnyaǵa kóz qarası hám qádiriyatları haqqında
tereńrek maǵlıwmat alıw múmkin. Maqala filologiya, folkloristika hám kulturologiya
tarawları ushın paydalı bolǵan ilimiy áhmiyetke iye.
TA'LIM KLASTERI — TA'LIM JARAYONINI RIVOJLANTIRISHNING NAZARIY-KONSEPTUAL ASOS
Ushbu maqolada falsafa fanining umumiy kelib chiqishi va falsafiy
ta’lim haqida soha olimlarining olib brogan ilmiy tadqiqot natijalaridan kelib chiqgan
holda xulosalar jamlanga. Ta’lim falsafasi tushunchasiga umumiy izoh berilib,
zamonaviy ta’lim jarayonida ushbu fan va sohaning konseptual ahamiyati tadqiqi
etilgan.
RUS VA O’ZBEK TILLARI CHORVACHILIK TERMINOLOGIYASINING SHAKLLANISH VA BOYISH MANBALARIDA O’XSHASH VA FARQLI JIHATLAR
Maqola ommaviy bayramlarning ifodaviy vositalarini, jumladan,
san'at, musiqalar, raqslar va sahna tasvirlarini ijtimoiy va madaniy jihatdan tahlil qiladi.
Tadbirlar orqali milliy qadriyatlar va madaniy merosning jamiyatdagi roli va ahamiyati
oshiriladi. Shunungdek maqolada, ommaviy bayramlarni tashkil etishda muhim
huquqiy va normativ-huquqiy hujjatlar, xususan Prezident farmonlari va Vazirlar
Mahkamasining qarorlari, navzu yuzasidan o’tkazilgan bazi ilmiy tadqiqotlar asosida
bayramlarning jamiyatdagi ijtimoiy ta'siri va undagi ifodaviy vositalarning ahamiyati
yoritilgan.
QARAQALPAQ XALÍQ QOSÍQLARÍNDA SOMATIKALÍQ FRAZEOLOGIZMLERDIŃ QOLLANÍLÍW ÓZGESHELIKLERI
Házirgi waqıtta folklorlıq shıǵarmalardıń tilin úyreniw folkloristika hám
lingvistika ilimleri arasında turǵan úlken másele. Bul másele házirgi kúnde óz
sheshimin tawıp, kópshilik dóretpelerdiń tillik ózgeshelikleri úyrenilmekte. Usınday
úyreniliwi tiyis bolǵan máselelerdiń jáne biri qaraqalpaq xalıq awızeki qosıqlarınıń
tillik ózgeshelikleri. Sol tiykarda biz bul maqalamızda qaraqalpaq xalıq qosıqları
tiliniń leksikologiyalıq tárepine toqtala otırıp, ondaǵı somatikalıq frazeologizmlerdiń
jumsalıw ózgesheliklerin úyrendik.
DEVELOPMENT OF A PROGRAM FOR PROCESSING 3D MODELS OF OBJECTS IN A COLLABORATIVE ROBOT WORKSPACE USING AN HD CAMERA
This article presents the research of methods for program development for
processing 3D models of objects in a collaborative robot workspace using an HD
camera. The features of creating and processing a point cloud in real time under
different lighting conditions and image refresh rates are considered, and the influence
of these factors on the accuracy of object recognition is also assessed. The presented
experimental results show the optimal settings to ensure stable operation of the system
in various production conditions. The proposed methodology allows to increase the
accuracy and speed of the manipulator operation due to improved visual processing of
images and 3D models.
Taraqqiy etgan mamlakatlarda pedagogik kompetentlikka oid ilmiy yondashuvlar.
Keyingi o‘n yilliklar mobaynida bir qator Yevropa, AQSh,
Rossiya va bizning mamlakatimizda, oliy ta’lim tizimi tubdan isloh qilina boshlandi.
Bunda asosiy e’tibor, talabalarda egallayotgan mutaxassisligi bo‘yicha kompetensiya
shakllanishi va takomillashuviga qaratilmoqda. Bugungi kunlarda jamiyat uchun
butunlay yangi qiyofadagi mutaxassis talab qilinayapti. U faol ijodiy fikrlovchi,
izlanuvchan, ilmiy axborotlarni mustaqil ravishda izlab topuvchi va ularni o‘z amaliy
faoliyatida qo‘llovchi mutaxassis bo‘lib yetishishi lozim.
DEVELOPMENT OF A MODEL FOR RECOGNIZING VARIOUS OBJECTS AND TOOLS IN A COLLABORATIVE ROBOT WORKSPACE
The article discusses the development of a model for recognizing objects and
tools in the robot's workspace, which is based on computer vision and machine learning
methods to ensure safe interaction within the framework of Industry 5.0. The model
allows increasing the accuracy and reliability of object recognition in complex
conditions, adapting robots to changing tasks. The results can be used for integration
into robotic platforms operating in flexible manufacturing environments, ensuring
flexible automation and a human-centric approach.
ГЕНДЕРНЫЕ РАЗЛИЧИЯ В ЗАБОЛЕВАЕМОСТИ ДИЛАТАЦИОННОЙ КАРДИОМИОПАТИЕЙ: АНАЛИЗ СООТНОШЕНИЯ МУЖЧИН И ЖЕНЩИН
Дилатационная кардиомиопатия (ДКМП) представляет собой
одно из наиболее значимых заболеваний сердечно-сосудистой системы,
характеризующееся увеличением размеров полостей сердца и снижением его
сократительной способности. Заболевание сопровождается прогрессирующей
сердечной недостаточностью, что приводит к существенному ухудшению
качества жизни пациентов и высокой смертности. Несмотря на значительный
объем исследований, гендерные аспекты заболеваемости и клинического течения
ДКМП остаются недостаточно изученными.
LAND MONITORING IN AGRICULTURE
Agriculture is one of the key sectors of the economy in many
countries. It ensures the food safety of the population and creates jobs for hundreds of
thousands of people. However, effective management of agricultural land has become
a serious problem in recent decades.Monitoring of agricultural lands allows you to
determine the state of the soil, vegetation, water resources and other factors affecting
the production capabilities of the earth.
INFECTIONS OF THE VISUAL ORGAN AND THEIR TREATMENT METHODS
This article examines infectious diseases of the visual organ, their etiology,
clinical symptoms, diagnostic methods, and modern treatment approaches. Eye
infections are most often caused by bacteria, viruses, fungi, and parasites. The article
analyzes common infections such as conjunctivitis, keratitis, and blepharitis, as well as
the treatments applied for their diagnosis and management.
INNOVATSION TALIM SHAROITIDA PEDAGOGIK HAMKORLIKNI RIVOJLANTIRISHNING DIDAKTIK TIZIMI
Ushbu maqolada ta'lim klasterining mohiyati, nazariy-konseptual
asoslari va ta'lim jarayonini rivojlantirishdagi o‘rni tahlil qilinadi. Ta'lim klasterining
tarkibiy qismlari, innovatsion yondashuvlari hamda ta'lim va ishlab chiqarish sektorlari
o‘rtasidagi integratsiyani ta’minlashdagi ahamiyati yoritilgan. Shuningdek, mazkur
tizimning hududiy iqtisodiy rivojlanishga qo‘shadigan hissasi va zamonaviy ta’lim
muammolarini hal qilishda tutgan o‘rni ko‘rsatib berilgan
OLMANING PAKANA KLON PAYVANDTAGLARI VA ULARNING INTENSIV BOG`LARDAGI O‘RNI.
Zamonaviy intensiv bogʻdorchilik asosan past boʻyli vegetativ yoʻl bilan
koʻpaytiriladigan payvandtaglarga asoslangan (V.I.Budagovskiy, 1976, V.A.Gryazev,
1991, V.A.Samus, 2007). Past o'sadigan payvandtaglardagi daraxtlar baland
ko'chatlarga qaraganda unchalik katta emas – pakana (karlik) tipidagi payvandtaglarda
o'simliklar 30% ga, yarim pakana payvandtaglarda - an'anaviy bog'larning 60-70% ga
etadi
SOG‘LIQNI SAQLASH SOHASINING RIVOJLANISH TENDENSIYALARI VA IQTISODIY KO‘RSATKICHLARI
Ushbu maqolada mamlakatimizdagi sog‘liqni saqlash sohasining rivojlanish
tendensiyalari va iqtisodiy ko‘rsatkichlari tahlil qilingan. Zamonaviy texnologiyalar va
innovatsiyalar, raqamli tizimlar, telemeditsina, sun’iy intellekt va robototexnika kabi
yangi usullarning sog‘liqni saqlash tizimiga ta’siri, tibbiy xizmatlarning sifatini
oshirish va kasalliklarni oldini olishdagi ahamiyati o‘rganilgan. Shuningdek,
O‘zbekistonning sog‘liqni saqlash sohasida amalga oshirilayotgan islohotlar, tibbiyot
xodimlarining malakasini oshirish, va sog‘lom turmush tarzini targ‘ib qilishga
qaratilgan chora-tadbirlar va global tajribalarga asoslangan yondashuvlar ham
muhokama qilingan.
MAKTABGACHA TA’LIM TASHKILOTIDAGI ASOSIY VOSITA-O`YIN.
Mamlakatimizda ta’lim sohasiga alohida e’tibor berilmoqda.
O‘zbekiston Respublikasi hukumati ta’lim-tarbiyani maktabgacha ta’lim sohasidan
rivojlantirish bolalarni har tomonlama barkamol qilib shaxs qilib tarbiyalashni
maqasaq qiladi. Shu o‘rinda bolalarga ta’lim-tarbiay berishda o`yin
texnologiyalardan foydalanish samarali natija beradi. Ushbu maqolada maktabgacha
ta'lim tashkilotlarida bolalarning faoliyat jarayonlarini mazmunli o`tkazishda
foydalaniladigan o`yinlarning hususiyatlari va turlari haqida so‘z yuritilgan.
TANNARX VA KALKULATSIYA
Ushbu maqolamda mahsulatlarni baholash va ularni bozor iqtisodiyatida talab darajasini yetkazish. Uning raqobatbardosh jahon talab darajasidagi mahsulotlar sifati, va eksport import darajasidada ham yetkazish
ORGANIZMDA KALSIY VA PARATGARMON ALMASHINUVINING O‘ZARO BIR BIRIGA BOG‘LIQLIGI
Ushbu tezisda kalsiy kimyoviy elementining fizik va kimyoviy xususiyatlari, shu jumladan organizmda kalsiy va paratgarmon almashuvining o’zaro bir biriga bog’liqligi o’rganildi. Kalsiy va paratgarmon inson organizimi uchun juda muhim bo’lganligi uchun quyida paratgarmon va kalsiy haqida so’z boradi.
АШЕРМАН СИНДРОМИ ЭРТА ТАШХИСЛАШ ТЕКШИРУВИНИ БАҲОЛАШ
Ҳозирги вақтда бачадон бўйни касалликлари муаммоси гинекологияда муҳим ўрин эгаллайди. Бачадон бўйни касалликлари диагностикада ва даволашдаги кўплаб ютуқларга қарамасдан, бу касалликлар умумий гинекологик касалликлар орасида долзарб муаммоларидан бири бўлиб қолмоқда[1,2,5]. Ёш аёллар ўртасида бачадон бўйни касалликларининг жадал ўсиши, касалликларнинг кечки босқичида аниқланиши, кўрув пайтида цервикал каналниг юқори ⅔ қисмида кўрувнинг ноқулайлиги янги замонавий диагностика усулларни амалиётга киритишни тақозо қилади [4,7].
AYOLLARDA HOMILADORLIK VAQTIDA YUZAGA KELISHI MUMKIN BOʻLGAN PATALOGIK JARAYONLAR
Ushbu maqolada Ayollarda homiladorlik vaqtida yuzaga kelishi mumkin boʻlgan patalogik jarayonlar haqida eng so’ngi ma’lumotlar berilgan. Mqolada Ayollarda homiladorlik vaqtida yuzaga kelishi mumkin boʻlgan patalogik jarayonlarda yuzaga keladigan o’zgarishlar aniq jadval asosida ochiq oydin tushuntirilib berilgan.
НЕЙРОИЛМ ВА КОГНИТИВ БУЗИЛИШЛАР: ХОТИРА ВА ДИҚҚАТНИ ЯХШИЛАШГА ҚАРАТИЛГАН ЗАМОНАВИЙ НЕЙРОТЕХНОЛОГИЯЛАР
Ушбу мақолада замонавий нейротехнологияларнинг хотира ва диққатни яхшилашдаги илмий асослари кўриб чиқилади. Хотира ва диққат когнитив функцияларнинг муҳим таркибий қисмлари бўлиб, уларнинг бузилиши инсон ҳаёти сифатига жиддий таъсир кўрсатади. Замонавий нейротехнологиялар, хусусан нейростимуляция, мия-компьютер интерфейслари ва нейрофидбек тизимлари, когнитив функцияларни яхшилашда самарали восита сифатида тадқиқ этилмоқда.
NAFAS YO‘LLARI KASALLIKLARI KELIB CHIQISH SABABLARI
Ushbu maqolada hozirgi kunda global muammolardan biri hisoblanayotgan nafas olish kasalliklarining kelib chiqish sabablari o’rganildi. Maqolamizda nafas yo’llari kasalliklarining turlari haqida batafsil ma’lumot berildi. Maqoladan tibbiyot yo’nalishida o’qiydigan talabalar va tibbiyot sohasiga qiziqadigan barcha insonlar foydalanishlari mumkin
BOSHLANG’ICH SINF DARSLIKLARIDA PUNKTUATSIYAGA OID BERILGAN MATERIALLAR TAHLIL QILISH
Ushbu maqola boshlang‘ich sinf darsliklarida punktuatsiya belgilari bo‘yicha berilgan materiallarning tahliliga bag‘ishlangan. Punktuatsiya - yozma nutqning aniq va tushunarli bo‘lishini ta'minlashda muhim vosita bo‘lib, uning to‘g‘ri ishlatilishi o‘quvchilarning til va mantiqiy fikrlash ko‘nikmalarini rivojlantirishda asosiy omil hisoblanadi.
INNOVATIVE ECONOMY IN AGRICULTURE: DRIVING TRANSFORMATION AND SUSTAINABILITY
The agricultural sector has long been a cornerstone of global economies, but the demands of modern society and environmental challenges require a transformation. This article explores the concept of an innovative economy in agriculture, highlighting the integration of technology, sustainable practices, and new economic models to revolutionize the industry. By focusing on technological advancements such as precision farming, digital tools, and sustainable agricultural practices, the article presents an overview of how innovation is reshaping agricultural economies. The results of these innovations demonstrate increased productivity, improved resource efficiency, and enhanced sustainability, laying a foundation for long-term agricultural development.
PROBLEMS AND SOLUTIONS IN WIND ENERGY: OVERCOMING CHALLENGES FOR A SUSTAINABLE FUTURE
Wind energy is a key component of the global shift toward renewable energy. However, despite its potential, the widespread adoption of wind power faces several challenges, including intermittency, land use concerns, and environmental impacts. This article examines the key problems hindering the growth of wind energy and discusses potential solutions to overcome these obstacles. The findings reveal that technological innovations, policy support, and improved grid integration can address many of the current limitations, positioning wind energy as a crucial contributor to a sustainable energy future.
GREEN ECONOMY AND THE FUTURE: A PATH TO SUSTAINABLE GROWTH
As the world grapples with environmental degradation and the depletion of natural resources, the green economy has emerged as a vital concept for sustainable development. This article explores the green economy's role in shaping a more sustainable future, focusing on its key components, challenges, and potential benefits. By analyzing the integration of renewable energy, sustainable agriculture, eco-friendly industries, and circular economies, the paper examines how green practices can foster economic growth while mitigating environmental harm. The findings indicate that while significant progress has been made, a coordinated global effort is necessary to achieve a truly green economy.
ФИЗИКАДАН ДАРС ВА ТЎГАРАК МАШҒУЛОТЛАРИДА ЯНГИ ПЕДАОГОГИК ТЕХНОЛОГИЯДАН ФОЙДАЛАНИШ.
Ўзбекистон Республикаси «Кадрлар тайёрлаш Миллий дастури» талабларидан бири таълим жараёнида янги педагогик технологияларни қўллаш, тайёргарликнинг модуль тизимидан фойдаланган ҳолда таълим олувчиларни ўқитишни жадаллаштириш саналади.Республикамизда таълим жараёнида педагогик технологияларни қўллашга доир кенг кўламда иш олиб борилмоқда. Ушбу муаммонинг илмий-назарий асослари, ҳар бир педагогик технологияни ўзига хос жиҳатлари ишлаб чиқилиб, етарли даражада тажрибалар тўпланди.
YASHIL TEXNOLOGIYALAR VA INNOVATSIYALAR: IQTISODIY O‘SISH UCHUN YANGI YO‘L
So‘nggi yillarda global miqyosda iqlim o‘zgarishi, resurslar tanqisligi va atrof-muhit ifloslanishi fonida yashil texnologiyalar va innovatsiyalar barqaror iqtisodiy o‘sishning asosiy harakatlantiruvchisiga aylangan. Ushbu maqolada yashil texnologiyalarning iqtisodiy samaradorligi, innovatsion yondashuvlar orqali energiya tejash, chiqindilarni kamaytirish va yangi ish o‘rinlari yaratish kabi jihatlari tahlil qilinadi.
METHODS OF DEVELOPING FOREIGN DIRECT INVESTMENT ACTIVITIES IN UZBEKISTAN
In the conditions of globalization, the rapid growth of the national economy of
each country is primarily a result of factors such as international trade, foreign
investments, and improvement of financial services. As the President stated about the
modernization of the economy, we need to develop an investment concept that provides
for the modernization of all sectors of the economy based on the mechanisms of
attracting investments, and on this basis implement the "Development Strategy of New
Uzbekistan" program for 2022-2026. In this article, the theoretical problems of
improving the mechanism of attracting foreign direct investments to our country and
the strategic directions of their solution are discussed.
THE SPECIFIC FEATURES OF PSYCHOLOGICAL ADAPTATION OF STUDENTS TO INCLUSIVE EDUCATION
This article explores the specific features of psychological adaptation in students
within the context of inclusive education. It examines how students, both with and
without disabilities, adjust psychologically to inclusive educational settings,
addressing emotional, cognitive, and social adaptation processes. The article highlights
the challenges students face, such as emotional difficulties, cognitive adjustments, and
social integration within a diverse classroom. It also identifies key factors influencing
psychological adaptation, including teacher support, peer relationships, family
involvement, and the school environment. Furthermore, it discusses strategies to
facilitate this adaptation, such as differentiated instruction, promoting positive peer
interactions, and ensuring emotional support for students. The article emphasizes the
importance of fostering an inclusive culture that benefits not only students with special
needs but also enriches the experience of typically developing students.
O'ZBEK KELINLARI PSIXOLOGIK FAROVONLIGI QADRIYATLAR TIZIMINING O'ZARO MUNOSABATLARI
Ushbu maqolada o‘zbek kelinlarining psixologik farovonligi va an’anaviy
qadriyatlar tizimining o‘zaro munosabatlari o‘rganiladi. Maqolada kelinning oilaviy
hayotidagi roli, jamiyatdagi qadriyatlar tizimi va ularning psixologik holatga ta’siri
tahlil qilinadi. O‘zbek kelinlari oilada qaynonaga bo‘lgan hurmat, er bilan bo‘lgan
aloqalar va farzand tarbiyasiga mas’uliyatni o‘z zimmasiga olishi kabi masalalar
psixologik farovonlikka qanday ta’sir ko‘rsatishi muhokama qilinadi. Shuningdek,
zamonaviy qadriyatlar, jinsiy tenglik, shaxsiy huquqlar va ta’lim olish kabi
elementlarning kelinning o‘zini erkin va baxtli his qilishidagi o‘rni ko‘rsatiladi.
Maqolada an’anaviy qadriyatlar va zamonaviy yondashuvlar o‘rtasidagi uyg‘unlik
o‘zbek kelinlarining psixologik holatini yaxshilashda qanday ahamiyatga ega ekanligi
tahlil qilinadi. Shu tariqa, maqola kelinlarning psixologik farovonligini ta’minlashda
jamiyatdagi qadriyatlar tizimi va zamonaviy yondashuvlarning muhim rolini
ta’kidlaydi.
ГРАФИЧЕСКИЙ ОБРАЗ ИНОЯЗЫЧНОГО СЛОВА В СОВРЕМЕННЫХ РУССКИХ ТЕКСТАХ
Известна огромная роль различных лексических заимствований в
становлении и развитии русского литературного языка. Однако использование
заимствованных слов нередко приводит к крайности: перенасыщение речи
иностранными словами делает язык неузнаваемым. Чрезмерная варваризация
языка – это путь его разрушения, ухода от национальной самобытности. В. П.
Даниленко отмечает, что «мы живём в эпоху языкового чужебесия» [1]. Особенно
явно это проявляется тогда, когда иноязычное слово в искомом виде или в
русской транслитерации становится элементом русского текста или элементом
синтетического слова, составленного из букв кириллицы и латиницы. В
современных русских текстах (чаще – публицистических), постоянно
используются такие лексические единицы как VIP-персона, PR-проект, SMSка,
блокNOT, Face-контроль и т.п.
INNOVATSION YONDASHUV ASOSIDAGI TAʻLIM TIZIMINING TAKOMILLASHISHI VA OʻZBEK TILI VA ADABIYOTIDA BADIIY ASARLARNING OʻRNI VA AHAMIYATI
Ushbu maqola Innovatsion yondashuv asosidagi taʻlim tizimining
takomillashishi va Oʻzbek tili va adabiyotida badiiy asarlarning oʻrni va
ahamiyati, kitobxon va yoshlar uchun badiiy asarlarning taʻsiri va bundan tashqari,
kitob mutolaasiga boʻlgan qiziqishning ortishi va kitobxon yoshlar sonini sezilarli
darajada oshirish toʻgʻrisidagi umumiy xulosalarga bagʻishlanadi.
LINGVISTIK TAHLILDA TEZAURUS LUG’ATLARNING O’RNI
Lison faqatgina insonga in’om etilgan ulug‘ ne’matdir. Shu sababli lisoniy
hodisalar tadqiqi boshqa ijtimoiy hodisalar tadqiqidan tubdan farq qiladi. Barcha tabiiy
va ijtimoiy hodisalar tizimli tuzilishga va o‘z-o‘zidan tarkib topish xususiyatiga ega.
Tilning ham tizimli hodisa ekanligi allaqachonlar e’tirof etilgan. Tilshunoslarning
e’tibori ushbu tizimning qanday tashkil topganligi, uning tarkibida qaysi turdagi
birliklar mavjudligi, bu birliklarning o‘zaro munosabatga kirishishi, ushbu
munosabatlar asosida hosil bo‘ladigan tuzilmalarning umumiy tizim va uning bosqichli
tuzilishdagi o‘rni kabi qator masalalarga qaratilgan. Ana shunday maxsus tizimga
solingan tilni kompyuterga xoslash foydalanuvchilarning vaqtini tejaydi va ko‘p
lug‘atlarni izlab yurishdek mashaqqatli ishdan xalos etadi. Barcha izlanishlar,
olimlarning tinimsiz, mashaqqatli izlanishlari faqat bir narsaga, ya’ni inson
manfaatlariga xizmat qiladi.
ORQA MIYA REFLEKSLARI
Organizmning tashqi va ichki muhitga moslashuvi asosan nerv tizimi
faoliyatiga bog‘liq. Nerv tizimi tashqi ta'sirga tezkor javob qaytarish orqali organizmni
muvozanatda ushlab turadi. Orqa miya reflekslari esa bu jarayonda muhim o‘rin
egallaydi. Ular inson hayotining kundalik faoliyatini boshqaruvchi asosiy
mexanizmlardan biri bo‘lib, murakkab jarayonlarni avtomatik tarzda tartibga soladi.
Orqa miya reflekslari ichki organlar faoliyatini boshqarishdan tortib, mushaklarning
harakatlanishigacha bo‘lgan ko‘plab vazifalarni bajaradi. Ushbu reflekslar insonning
ongli nazoratisiz sodir bo‘lib, muhim fiziologik jarayonlarni ta'minlaydi. Ushbu
maqolada orqa miya reflekslarining mexanizmlari, turlari va ahamiyati haqida batafsil
ma’lumot beriladi.
BANKLAR FAOLIYATIDA ISLOMIY MOLIYANING ROLI
Mazkur maqolada banklar faoliyatida Islomiy moliyaning roli va
uning iqtisodiy barqarorlikni ta'minlashdagi ahamiyati tahlil qilingan. Islomiy moliya
tamoyillari asosida ishlaydigan banklarning an'anaviy banklardan farqlari va
ustunliklari, shuningdek, ularning jamiyat va biznes subyektlari uchun keltiradigan
foydalari o‘rganilgan. Statistik ma'lumotlar asosida Islomiy banklarning dunyo
bozorlaridagi rivojlanish sur'atlari va istiqbollari baholangan. Shu bilan birga, ushbu
banklar faoliyatida yuzaga keladigan muammolar, ularga ta'sir qiluvchi omillar va
ularni yengib o‘tish yo‘llari ham keng ko‘lamda tahlil qilingan. Maqola bank
tizimining Islomiy moliyaga asoslangan holda qayta shakllanishi, uning iqtisodiy
inqirozlarni yengishdagi roli va kelajakdagi ahamiyatini ko‘rsatishga qaratilgan
UCHUVCHISIZ UCHUVCHI APPARATLARI UCHISH DINAMIKASINI STABILLIGINI OSHIRISHDA PID SOZLAMALARINI O‘RNI
Maqolada birinchi navbatda, kvadrokopterning matematik modeli
yaratiladi va u Nyuton-Eyler usuli yordamida momentning harakat va kuchlari
tenglamasiga asoslanadi. Ikkinchidan, kaskadli PID kontrolleri berilgan traektoriyani
kuzatish uchun mo'ljallangan. Tanlangan model chiziqli bo'lmagan model chiziqli
bo'lgan balandlikda harakatlanish uchun qilingan. Bunga qo'shimcha ravishda, chiziqli
va chiziqli bo'lmagan modelning javobi tahlil qilinadi va chiziqli bo'lmagan model
uchun PID tekshirgichi ishlab chiqiladi va natijalar tahlil qilinadi. PID qanday
ishlashini tushunish dronini haqiqiy salohiyatini ochishning muhim jihati hisoblanadi.
Ushbu keng qamrovli PID sozlashda, biz uning parvoz samaradorligi, barqarorligi va
boshqaruviga qanday ta'sir qilishini o'rganamiz.
O‘ZBEKISTONDA ISLOM MOLIYASINI JORIY ETISH MASALALARI
Mazkur maqolada O‘zbekiston Respublikasida Islom moliyasini joriy etish
masalalari tahlil qilinadi. Unda mamlakatning moliyaviy tizimini diversifikatsiya
qilish zarurati, Islom moliyasining asosiy tamoyillari va uning afzalliklari yoritilgan.
Shuningdek, Islom moliyasini rivojlantirish yo‘lidagi asosiy to‘siqlar, jumladan,
huquqiy va me’yoriy bazaning yetishmasligi, malakali mutaxassislarning kamligi
hamda aholining Islom moliyasi bo‘yicha yetarlicha xabardor emasligi muhokama
qilinadi. Muallif, shuningdek, Islom moliyasini rivojlantirish uchun zarur bo‘lgan
infratuzilma va mahsulotlar haqidagi tavsiyalarni taqdim etadi. Ushbu maqola
O‘zbekiston sharoitida Islom moliyasi imkoniyatlari va cheklovlarini chuqur
o‘rganishga bo‘lib xizmat qiladi.
NEMIS MAQOLLARI TADQIQINING ILK BOSQICHLARI
This article talks about the stages of the research of German
proverbs, mentions the works of proverb scholars. The role of proverbs in the social
life of Germans in the early periods, the importance of proverbs in society is revealed
by examples of German proverbs
FERMER XO’JALIKLARIDA DONLI EKINLARNI YETISHTIRISHNING MAQSADI VA VAZIFASI
Ushbu maqola fermer xo’jaliklarida donli mahsulotlarini
yetishtirishda mavjud muammolar va yechimlarini tadqiq etadi. Bundan tashqari donli
mahsulotlardan sholi yetishtirishda omillar ta’sirini o’rganadi hamda ishlab chiqarishni
takomillashtirish bo’yicha takliflar ishlab chiqiladi.
ISSUES OF INTRODUCING ISLAMIC FINANCE SERVICES IN UZBEKISTAN
This article analyzes the issues of introducing Islamic finance in the Republic of
Uzbekistan. It highlights the need to diversify the country's financial system, the basic
principles of Islamic finance and its advantages. It also discusses the main obstacles
to the development of Islamic finance, including the lack of a legal and regulatory
framework, the shortage of qualified specialists, and the population's insufficient
awareness of Islamic finance. The author also provides recommendations on the
infrastructure and products necessary for the development of Islamic finance. This
article serves as an in-depth study of the opportunities and limitations of Islamic
finance in the conditions of Uzbekistan.
O‘ZBEKISTONDA ISLOM MOLIYASI TAMOYILLARI ASOSIDA SUG‘URTALASH MASALALARI
Mazkur maqola islom moliyasi tamoyillari asosida sug’urtalashning nazariy va
amaliy jihatlarini batafsil o‘rganishga bag’ishlangan. Islom moliyasi tamoyillari,
xususan, riba (foiz), gharar (noaniqlik) va maysir (qimor) kabi taqiqlarga asoslangan
holda sug’urtaning alternativ shakli - takoful tizimini tahlil qilish orqali, jahon
tajribasi va O‘zbekiston sharoitida qo‘llash imkoniyatlari chuqur tahlil qilinadi.
Shuningdek, maqolada takoful tizimining huquqiy va iqtisodiy asoslari, statistika
ma’lumotlari asosida tahlil etilib, mavjud muammolar va ularning yechimlari batafsil
ko‘rsatib o‘tilgan
KUTUBXONA FAOLIYATINI RAQAMLASHTIRISH IQTISODIY SAMARADORLIKNI OSHIRISH IMKONIYATLARI
Mazkur maqolada kutubxona faoliyatini raqamlashtirish jarayoni
va uning iqtisodiy samaradorlikni oshirishdagi o‘rni tahlil qilinadi. Kutubxonalarda
raqamli texnologiyalarni joriy etishning afzalliklari, jumladan, axborot xizmatlarining
avtomatlashtirilishi, foydalanuvchilarga qulaylik yaratish va resurslardan samarali
foydalanish imkoniyatlari batafsil yoritiladi. Tadqiqotda raqamlashtirishning
kutubxona resurslarini boshqarishdagi tejamkorlik va samaradorlikni oshiruvchi
omillariga alohida e'tibor qaratiladi.
O‘ZBEKISTONDA OQILONA SOLIQ SIYOSATI – IQTISODIY BARQARORLIKNING MUHIM OMILI SIFATIDA
O‘zbekistonda soliq siyosati iqtisodiy barqarorlik va davlat
byudjetini shakllantirishda muhim omil hisoblanadi. Ushbu maqola mamlakatdagi
soliq tizimining asosiy tamoyillari, islohotlar, soliq yukini yengillashtirish bo‘yicha
chora-tadbirlar va iqtisodiy rivojlanish uchun soliq siyosatining roli haqida tahlilni o‘z
ichiga oladi. Shuningdek mazkur maqola O‘zbekistondagi soliq siyosatining asosiy
tamoyillari, mavjud yutuqlar va mavjud muammolarni tahlil qilishga, shuningdek,
soliq tizimining iqtisodiy o‘sish va barqarorlikka ta’sirini baholashga ham qaratilgan.
Ushbu tahlil orqali mamlakatning soliq siyosatini yanada takomillashtirish bo‘yicha
amaliy tavsiyalar ishlab chiqish ko‘zda tutilgan.
TUPROQNING SUV REJIMI.
Tuproqning suv rejimi bu tuproqdagi suvning kirishi harakati to’planishi va
sarflanishini ifodalovchi jarayonlar majmuasidir. Bu jarayon o’simliklarning o’sishi
tuproq unumdorligi va agrotexnik chora tadbirlarga bevosita chora ko’rsatadi. Bu esa
tuproqning suv rejimiga tasir ko’rsatmasdan qolmaydi.
ABADIYATGA DAHLDORLIK
Maqsud Shayxzoda “Jaloliddin Manguberdi” dramasida
Manguberdining jasorati, mardligi, vatanga bo‘lgan muhabbati va dramaning hozirga
qadar o‘rni, uning inson ko‘nglidan keng joy olganligi haqida so`z yuritiladi.
THE ROLE OF SYNTAX IN LANGUAGE ACQUISITION
Language is one of the complicated and dynamic of communication that involves
the usage of symbols, sounds or gestures to convey the meaning. However, what is
language acquisition actually, and what are it’s differences with language learning? The
terms “language acquisition” and “language learning” may seem interchangeable, but
they are completely different. Fundamentally, language learning involves a conscious,
intentional effort to acquire linguistic knowledge through active study and formal
teaching methods. It follows a structured approach, often observed in classroom
settings, where individuals actively delve into understanding grammar rules, expanding
vocabulary and grasping linguistic nuances.
ISLOM MOLIYASI INSTRUMENTLARI ORQALI MAMLAKATDA SOLIQ TIZIMINI TAKOMILLASHTIRISH
Mazkur maqolada Islom moliyasi instrumentlarini mamlakat soliq tizimini
takomillashtirishda qo‘llash imkoniyatlari keng qamrovda o‘rganilgan. Tadqiqot
davomida Islom moliyasining soliq yukini kamaytirish, soliq tushumlarini oshirish,
soliqlarning adolatli taqsimlanishini ta'minlashga bo‘lgan ta'siri tahlil qilinadi. Shu
bilan birga, chet el tajribasi, O‘zbekiston sharoitida mavjud muammolar va statistik
ma'lumotlar asosida mamlakatimiz soliq tizimini takomillashtirishga qaratilgan
takliflar ishlab chiqiladi. Mazkur ish Islom moliyasining iqtisodiy adolat tamoyillariga
asoslangan holda mamlakat rivojlanishida o‘ziga xos uslub sifatida e'tirof etilishiga
qaratilgan.
DEVELOPING THE INSURANCE SYSTEM THROUGH ISLAMIC FINANCIAL INSTRUMENTS
This article examines the issues of developing the country's insurance system
using Islamic finance instruments. The basic principles of the Takaful insurance
system, its differences and advantages from traditional insurance are analyzed. Also,
based on international experience and statistical data, the legal, economic and social
aspects of introducing Takaful in our country are considered and recommendations for
development are given.
SUKUK - ISLOMIY QIMMATLI QOG‘OZLARNI JORIY ETISH TAMOYILLARI
Mazkur maqolada sukuk - Islomiy qimmatli qog‘ozlarning joriy etish tamoyillari,
ularning iqtisodiy samaradorligi va xalqaro tajribasi o‘rganiladi. Sukukning an'anaviy
obligatsiyalardan asosiy farqlari, shuningdek, O‘zbekiston sharoitida sukuk qimmatli
qog‘ozlarini joriy etish imkoniyatlari va ularning iqtisodiyotga ta'siri tahlil qilinadi.
Maqolada xalqaro amaliyotga asoslangan statistik ma'lumotlar keltirilib, takliflar
ishlab chiqilgan
O‘ZBEKISTONDА SUG‘URTА BOZORINING RIVOJLАNISH KO‘RSАTKICHLАRI VА АHOLIGА XIZMАT KO‘RSАTISHDАGI O‘RNI
Ushbu maqolada O‘zbekiston sug‘urtasining joriy yildagi iqtisodiy
ko‘rsatkichlari, uning tuzilishi va hozirgi kunda sug‘urta rivojlanishi uchun amalga
oshirilayotgan innovatsion yangiliklari.
BO‘LAJAK INGLIZ TILI O‘QTUVCHILARINING KASBIY- MA’NAVIY MADANIYATINI RIVOJLANTIRISH
Mazkur ilmiy maqolada "Bo'lajak ingliz tili o'qtuvchilarining
kasbiy-ma'naviy madaniyatini rivojlantirish" masalasi keng yoritilgan. Maqola,
pedagogik jarayonda o'qituvchining kasbiy va ma'naviy madaniyatini
shakllantirishning ahamiyatini ta'kidlaydi, ayniqsa ingliz tili o'qtuvchilarining roli va
vazifalariga alohida e'tibor qaratiladi. O'qtuvchining kasbiy-ma'naviy madaniyati faqat
o'qitish metodlari bilan cheklanmay, o'z-o'zini rivojlantirish, ijtimoiy va ma'naviy
qadriyatlarni o'zlashtirish, hamda o'quvchilarga ma'naviy ko'nikmalarni singdirish
jarayonlariga ham ta'sir qiladi. Maqolada, ingliz tili o'qituvchilarining pedagogik
malakalarini oshirish, jismoniy va ruhiy salomatlikni saqlash, hamda ta'limning
samaradorligini yaxshilashda kasbiy-ma'naviy madaniyatni rivojlantirishga oid
tavsiyalar berilgan. Ushbu maqola o'qituvchilarning kasbiy va ma'naviy o'sishiga,
ta'lim muhitining sifatini oshirishga yordam beradi.
ISLOM MOLIYASI INSTRUMENTLARI ORQALI MAMLAKATDA SUG'URTA TIZIMINI RIVOJLANTIRISH MASALALARI
Ushbu maqolada Islom moliyasi instrumentlari yordamida mamlakat sug‘urta
tizimini rivojlantirish masalalari o‘rganiladi. Takaful sug‘urta tizimining asosiy
tamoyillari, uning an'anaviy sug‘urtadan farqlari va afzalliklari tahlil qilinadi.
Shuningdek, xalqaro tajriba va statistik ma’lumotlar asosida mamlakatimizda
takafulni joriy etishning huquqiy, iqtisodiy va ijtimoiy jihatlari ko‘rib chiqilib,
rivojlantirishga oid tavsiyalar beriladi
PRINCIPLES OF ISLAMIC SECURITIES IMPLEMENTATION
This article studies the principles of sukuk - Islamic securities introduction, their
economic efficiency and international experience. The main differences of sukuk from
traditional bonds, as well as the possibilities of introducing sukuk securities in the
conditions of Uzbekistan and their impact on the economy are analyzed. The article
presents statistical data based on international practice and develops proposals
QARAQALPAQ JAŃILTPASHLARINDA ANAFORA HÁM EPIFORALARDIŃ QOLLANILIW ÓZGESHELIKLERI
Jańıltpashlar qaraqalpaq awızeki ádebiyatında óz ornına iye belgili
bir uyqasqa qurılģan kórkem sóz forması. Milliy folklorımiz ázelden qurģaq sózdi
xoshlamaģan. Hárbir sózge tereń máni berip, onı ilajı barınsha uyqasqa túsirip
otırģan. Naqıl-maqal jumbaqlarģa shekem belgili dárejede uyqas saqlanģan. Solar
qatarı jańıltpashlarda da bunday elementlerdiń bolıwı onı hám ádebiyattanıw, hám til
ilimi jaģınan teńdey izertlew kerek degen pikirlerdi payda etedi. Sol tiykarda dástan
tiliniń fonetikalıq ózgesheliklerine itibar qarata otırıp, ondaǵı anafora hám
epiforalardıń jumsalıw ózgesheliklerin alıp qaradıq.