Jild 2 № 11/S (2021)

Bu usul mashqlarga asoslangan, chunki o'quv jarayonida deyarli hamma narsa mashqlarga bog'liq. O'qitishning kommunikativ usulida barcha mashqlar tabiatda nutqqa qaratilgan  bo'lishi kerak, ya'ni muloqot mashqlari. 2 ta mashq turkumi mavjud: shartli nutq va nutq. Shartli nutq mashqlari malakani shakllantirish uchun maxsus tashkil etilgan mashqlardir.

Ushbu maqolada reklama dizayniga xos xususiyatlar, reklamaning ma'lum bir mahsulot yoki xizmat haqida ma'lumot olish vositasi sifatidagi roli muhokama qilinadi. Shuningdek, reklama dizaynini yaratish jarayonini va bu jarayonda dizaynerning harakatlarini tushunadi.

Maqola asosiy tasodifiy jarayonlarni kuzatishdan olingan natijalarning aniqlik darajasiga bag`ishlangan. Tasodifiy jarayonlar,  albatta, tasodif sababli yuzaga keladi, biroq biz ushbu jarayonlarni statistika yuzasidan ma'lum bir darajada aniqlikka olib kela olishimiz lozim. Chunki statistika aniq fan bo`lib,  unda aniq faktlar,formulalar va raqamlar ishtirok etadi,  biz statistik bahoni siljimagan, deb qaraymiz. Shunda asosiy maqsadimizga yetamiz. Sababi,  biz aniqlikka asoslangan tasodifiy jarayonlar nazariyasini ishlab chiqishimiz lozim.

Mazkur maqolada  XX asrning 80-yillari oxirida O`zbekistonda, xususan, Jizzax viloyatida  ijtimoiy-ekologik vaziyatning og`irlashuvi haqida so’z yuritiladi. Shuningdek, unda viloyat qishloq xo’jaligida zaharli kimyoviy moddalarning qo’llanilishi natijasida kelib chiqqan turli kasalliklar, bolalar o’limining kuchayishi, suvdan oqilona foydalanmaslikning ayanchli oqibatlari kabi masalalar tadqiqotchi tomonidan ilmiy adabiyotlar va arxiv materiallariga tayangan holda tahlil qilingan.

Mazkur maqolada XX asrning 1946-1980-yillarida Mirzacho‘lni keng miqyosda o‘zlashtirish maqsadida hududga aholini ko‘chirib keltirish siyosati yoritilgan. Maqolani nashrga tayyorlashda tadqiqotchi arxiv va ilmiy manbalarga tayangan holda shaxsiy fikr-mulohaza va xulosalarini berib borgan.

Ушбу мақолада ҳар бир халқ ўз ўтмиш тарихи давомида ўзининг миллий қадриятларига, урф-одатларига, анъаналарига эга бўлиб, уни ривожлантириб бориши ҳақида таъкидлаб ўтилган.  Даврлар ўтиши билан халқнинг бу анъанавий удумлари бироз ўзгариши мумкин, лекин асос, илдизини йўқотмайди. Анъана сифатида Сополли  маданиятининг илк ёдгорлиги ҳисобланган Сополлитепада қабрларнинг тузилиши, қурилиш тартиби нафақат кейинги босқичларда (Жарқўтон, Кўзали, Мўлали, Бўстон), балки ҳозирги кунгача ўзбек халқи ижтимоий-маданий ҳаётида сақланиб қолганлигини кузатиш мумкинлиги ҳақида сўз боради.

Ушбу илмий мақола Жиззах воҳасининг гиламчилик билан боғлиқ урф-одат ва маросимларининг авлоддан-авлодга мерос сифатида ўтиб келган дала этнографик маълумотлари орқали ёритилишига асосланган. Воҳада гиламларни тайёрлашда воҳа аҳолисининг ўзига хос қарашлари, урф-одатлари, қадриятлари ва бошқа ҳудуд аҳолисиникига  ўхшамас расм-русумларини ёритишга ҳаракат қилинган. Воҳанинг тоғолди ҳудудларида яшовчи аҳоли томонидан қўлда тўқилган гиламларнинг ўзига хос хусусиятлари ва у билан боғлиқ ҳалқ қарашлари ўрин олган.

Ushbu maqolada Termiz davlat universiteti olimlari tomonidan o’tkazilgan navbatdagi arxeologik qidiruv ishlari jarayonida yangi yodgorlikdan tasodifan topilgan 10 dona mis tangalar haqida fikr yuritiladi. Ushbu tangalarning o’rganilishi va topilgan joyi tahlil qilinadi.

 Ushbu tadqiqot ishida tadbirkorlik ta'limining O'zbekiston universitetlari talabalarining tadbirkorlik niyatlariga ta'sirini aniqlashda ekonometrik yondashuv qo'llaniladi. Ish rejalashtirilgan xulq-atvor nazariyasi (TPB) asosida tadbirkorlik niyatining turli xil oldingi holatlarini aniqlagan xalqaro mualliflar tomonidan olib borilgan keng qamrovli oldingi tadqiqotlarga asoslanadi, masalan, tadbirkorlikka bo'lgan munosabat, qabul qilingan xatti-harakatlar nazorati va subyektiv me'yorlar. Adabiyotlarning yana bir oqimi tadbirkorlik xulq-atvoriga olib keladigan tadbirkorlik niyatini rivojlantirishda tadbirkorlik ta'limining (EE) ahamiyatini muhokama qildi. Muallif tomonidan tayyorlangan anketa 5 ballik likert shkalasi asosida tuzilgan va har biri yuqorida qayd etilgan omillarga tegishli bo'lgan bir nechta alohida bo'limlardan iborat. Buyurtma qilingan logistik regressiya natijalari tadbirkorlik ta'limi va tadbirkorlikka bo'lgan munosabat o'rtasidagi muhim bog'liqlikni ko'rsatadi. O'z navbatida, munosabat talabalarning tadbirkorlik niyatiga sezilarli ta'sir ko'rsatadi, bu ularning 5% ini tashkil qiladi. Natijalar tadbirkorlik ta'limini rivojlantirish sohasidagi kelajakdagi o'zgarishlarga yo'l ochadi va O'zbekistonda tadbirkorlikni rivojlantirish bo'yicha ta'lim sohasida yanada samarali davlat siyosatini shakllantirishga yordam beradi.

Ушбу мақола ижтимоий тадбиркорликни ривожлантиришнинг камбағаллик даражасини камайтиришга таъсирини баҳолашга қаратилган бўлиб, унинг мақсади ижтимоий тадбиркорлик ва камбағалликни қисқартириш масалаларига тааллуқли консептуал тадқиқотлардаги назарий қарашлар ва ёндашувларни ўрганиш, сўровнома орқали ижтимоий тадбиркорлик ва камбағаллик даражасини камайтириш ўртасидаги боғлиқликни аниқлаш, тадқиқот натижалари асосида ижтимоий тадбиркорликни ривожлантириш орқали мамлакатда камбағаллик даражасини камайтириш бўйича илмий асосланган таклиф ва тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.

Ижтимоий соҳада бўлгани каби иқтисодиётда ҳам шахснинг тегишли жараёнга муносабати муҳим аҳамиятга эга. Оила иқтисоди ҳам унга тегишли шахсларнинг муайян билим, кўникма, малака ва компетенцияларга эга бўлишини тақозо этади. Унга бевосита тегишли бўлган аҳамиятли компетенциялар ва уларнинг когнитив тавсифини етарли даражада англаш оила иқтисодини самарали ташкил этишга ёрдам беради. Мақолада оила иқтисодини оқилона ташкил қилишда аҳамиятли бўлган компетенциялар ва уларнинг моҳияти хусусида сўз юритилади.

Ushbu maqolada dalalarga suv quyish usullarini ishlab chiqish va ularning kompaniya byudjetini tartibga solishni optimallashtirish uchun iqtisodiy usullari tasvirlangan. Shuningdek, iqtisodiy ko'rsatkichlar bo'yicha turli usullarni kiritish misollari keltirilgan.

Maqolada hozirgi globallashuv jarayonlarida tobora muhim ahamiyat kasb etib borayotgan mafkuraviy xavfsizlik masalasi, uning tarkibiy funksional tahlili yoritilgan bo`lib, mafkuraviy xavfsizlikni ta’minlashda, uning asosiy tarkibiy qismlari sifatida maydonga chiqadigan  komil inson, sog‘lom e’tiqod, turmush tarzi, oila, milliy qadriyatlar, o`zlikni anglash, ijtimoiy-iqtisodiy barqarorlik, mafkuraviy targ‘ibot kabilarning mazmun-mohiyati ochib berilgan.

Дунё миқёсида содир бўлаётган мураккаб ўзгаришлар ва глобал муаммоларни ҳал этишда ҳарбий хизматчиларнинг ўрни ҳам алоҳида аҳамият касб этади. Сабаби, айнан улар тинчликпарварлик ғояларини жамият ҳаётига татбиқ этишда бевосита иштирок этувчи субъект ҳисобланади. Шу боисдан ҳам бу тизим вакиллари фаолиятида  тинчликпарварлик, инсонпарварлик, ватанпарварлик борасидаги янги ташаббус, ғояларни қўллаб-қувватлаш ва жамият барқарорлигини таъминлашда мутлақ янги тафаккур маданиятини шакллантириш долзарб аҳамиятга эга. Шу сабабли бугунги кунда жамиятимизнинг фаол бўғини сифатида Ўзбекистон Республикаси Қуролли Кучлар тизимида тарбияланаётган ёш ҳарбий хизматчиларнинг иқтидори, билими ва маданиятини юксалтириш долзарб ҳисобланади. Ҳозирги кунда республикамизда илм-фан ва инновация технологияларини ривожлантириш, юқори малакали илмий ва илмий-техник кадрларни тайёрлаш, илмий тадқиқотларнинг таълим ва ишлаб чиқариш билан интеграциялашуви бўйича комплекс чора-тадбирлар амалга оширилмоқда. Бу эса ҳарбий илм-фан тизимини такомиллаштириш заруратига сабаб бўлмоқда. Мақолада Ўзбекистон ҳарбий хизматчиларида креатив тафаккурни шакллантиришнинг ижтимоий-фалсафий жиҳатлари ҳамда йўналишдаги муаммоли масалалар ижтимоий-фалсафий жиҳатдан таҳлил қилинган.

Millatlararo totuvlik va diniy bag‘rikenglik demokratik jamiyatning asosiy tamoyillaridan biri sanaladi. Bag‘rikenglik fuqarolar orasida totuvlikni ta’minlaydi, jamiyat tabiiy ravishda uchraydigan ijtimoiy farqlarning keskinlashuviga, ijtimoiy nizolarning yuzaga kelishiga yo‘l qo‘ymaydi. Bugun nafaqat yurtimizda, balki butun yer yuzida diniy bag‘rikenglik, diniy konfessiyalararo o‘zaro hurmat, bir-birini tushunish asosiy hayotiy tamoyilga aylanmoqda. Mamlakatimizda amalga oshirilayotgan islohotlarning asl mohiyati ham millatlararo totuvlik va diniy bag‘rikenglik, o‘zaro manfaatli va amaliy ruhdagi tashqi siyosat yuritishga yo‘naltirilgan,  mamlakatimizning xalqaro nufuzini yanada oshirishga qaratilgan.

Мақолада христианликнинг йирик йўналишларидан бири бўлмиш католикнинг кибермаконга ва интернетдан фойдаланишга бўлган позицияси ўрганилди. Кўриб чиқилган манбалар, расмий баёнот ва мурожаатлар, ҳужжатлардан маълум бўлдики, Рим католик черкови биринчилардан бўлиб , интернетнинг кучи ва аҳамиятини муносиб баҳолай олган ва ўз миссиясини амалга оширишда ундан самарали фойдаланишни бошлаган. Тадқиқот давомида католик черковининг олий раҳнамолари қандай асосларга таяниб , рақамли технологиялардан диний мақсадларда фойдаланишга хайрихоҳлик билдиргани таҳлил қилинди.

Католицизм кибермаконга қачон ва қандай кўринишларда кириб келгани баён қилиниб, бугунги кунда Рим католик черкови ва ,умуман, католик веб-сайтларининг онлайн фаолиятига назарий баҳо берилди.

Ushbu maqolada lingvistik ekspertizada muallif shaxsini aniqlash yo’llari,  mavzuning o’rganilganlik darajasi, yozma matnning grammatik xususiyatlariga asoslangan holda matn muallifi va ijrochisini aniqlash masalalari yoritilgan. Shuningdek, yozma matnda uchraydigan grammatik farqlanishlar, mantnda uchraydigan xatolar va ularning lingvistik ekspertizada muallif shaxsiyatini aniqlashdagi  ahamiyati, harf shakllari o’zgarishlarining matn muallifini aniqlashdagi o’rni, qiz bola yozma nutqidagi grammatik farqlanishlar va ularning  o’ziga xos xususiyatlarini aniqlash uchun olib borilgan tadqiqot natijalari va yozma nutqning tabiiy va o’zgartirilgan (spontan)  nutq o’rtasidagi tafovutlari yoritilgan. Yozma nutqni tadqiq etishda nutqqa xos bir qator lingvistik  xatoliklar,  jumladan, orfografik, punktuatsion,  uslubiy xatolarni aniqlash orqali shaxsga xos individuallikka  asosiy e’tibor qaratilgan. Qiz bola yozma nutqida ko’p uchraydigan ayrim orfografik, stilistik va punktuatsion xatolar va   o’zgarishlar orqali muallifning psixologik, individual  xususiyatlarini aniqlash yo’llari va usullari bayon etilgan.

Maqolada ingliz tilining jahon lingvistik makonidagi o‘rni, globallashuv davrida jahon aloqalari uchun ahamiyati ko‘rib chiqiladi. “Maxsus maqsadlardagi til” tushunchasining paydo bo‘lishi va rivojlanishi masalalari bayon qilinib, unga ta’rif berishda turlicha yondashuvlar tahlil qilingan, tushunchaning qamrovi va zamonaviy tilshunoslikdagi o‘rni ko‘rsatilgan.

Mazkur maqolada shoh va shoir sifatida e’tirof etilgan Zahiriddin Muhammad Bobur asarlaridagi axloqiy-estetik me’yorlarning o‘rni va dolzarbligi tahlil qilinib, bu qarashlar O‘zbekiston taraqqiyotida ham muhim ahamiyat kasb etishi bayon qilingan. Zahiriddin Muhammad Bobur  nafaqat buyuk sarkarda, balki badiiy ijod bilan ham shug`ullangan ajoyib so’z ustasi, ijodkordir. Undan jahonga mashhur bo`lgan. tariximiz uchun qimmatli hisoblangan “Boburnoma” asari, g`azallari, ruboiylari meros bo`lib qolgan.

Shuningdek, maqolada  Zahiriddin Muhammad Bobur  ijodidagi badiiy-estetik ruhda ishq-muhabbat, sevgi-sadoqat, visol va hijron aks etgan g‘azal, ruboiy, tuyuq va masnaviylaridagi axloqiy-estetik qarashlarini tahlil etishga harakat qilingan.

Ushbu maqolada inson huquqlari bo'yicha matnlarni tahlil qilish asosidagi masalalar ko'rib chiqiladi. Shuningdek, maqolada huquqiy tarjima muammolari tahlil qilingan va bu boradagi olimlarning fikrlari o’rganilgan. Yuridik matnning o'ziga xos xususiyatlarini yuridik tarjimaning o'ziga xos xususiyati sifatida ajratib ko'rsatish ham huquqshunoslar, ham tilshunos-tarjimonlar tomonidan tarjimadan oldingi tahlil va malakali tarjimani amalga oshirish uchun muhim hisoblanadi.

Ushbu maqolada audiovizual kontentni tarjima qilish xususiyatlari va audiovizual tarjima tushunchasi, uning turlari, shuningdek, tarjimaning oʻziga xosligi koʻrib chiqiladi. Bundan tashqari, maqolada audiovizual tarjima sohasidagi mahalliy va xorijiy tadqiqot tajribasi tahlil qilinadi, tarjimaning ushbu
turini o‘rganishga individual yondashuvlar baholanadi, ko‘rib chiqilayotgan har bir yondashuvning ijobiy va salbiy tomonlari o‘rganiladi. Muallif audiovizual tarjimani o‘rganishda matn markazli yondashuvni atroflicha ko‘rib chiqadi, uning besamar ekanligi, bu yondashuv xorijiy tarjimashunoslikda yanada rivojlangan funksional, kommunikativ-funksional, tavsif-semiotik, lingvomadaniy va integrativ-fanlararo yondashuvlarga qarshi chiqadi, degan xulosaga keladi.

Ushbu maqolada ingliz va rus tillarida inkorning lingvopragmatik xususiyatlari ko'rib chiqiladi. Salbiy jumlalarni qiyosiy nuqtayi nazardan qo’llash usullari tadqiq qilinadi.

Ушбу мақолада тадқиқотчилар сабабнинг маъноси ва сабабнинг пастки қисми билан, мураккаб жумлалар билан препозиция комбинацияларини қўллашда қандай муаммоларга дуч келганлиги ҳақида ҳикоя қилинади. Ушбу мақоланинг мақсади талабаларнинг бундай конструкцияларни ўзлаштиришдаги қийинчиликларини  ва уларнинг сабабларини аниқлашдан иборат.

Ушбу қийинчиликларни ҳамда бундай тузилмаларни ўрганишни қийинлаштирадиган сабабларни аниқлаш, миллий университетда қандай, қачон ва қандай ишлашни аниқлашга ёрдам беради.

Ушбу мақола “меҳнат интизоми”, “интизомий ҳуқуқ-бузарлик”, “интизомий жавобгарлик” тушунчасининг хусусиятларига бағишланган. Мақолада уларнинг асосий белгилари ва хусусиятлари, шунингдек, Ўзбекистон Республикасида қўлланиладиган интизомий жазо чоралари турлари очиб берилган. Хорижий давлатларнинг ушбу соҳадаги қонун ҳужжатлари таҳлили олиб борилмоқда. Бундан ташқари, ушбу моддада Ўзбекистон Республикаси-нинг меҳнат қонунчилигида назарда тутилган ходимни интизомий жавобгарликка тортишнинг муаммоли тартиб-лари тўғрисидаги нормалар ўрин олган ҳамда амалдаги қонун ҳужжатларига ходимларнинг интизомий жавоб-гарлиги соҳасида ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш зарурлиги тўғрисида таклифлар киритилган.

Мақолада масъулияти чекланган жамиятнинг ҳуқуқий табиати, унинг таърифи ва асосий хусусиятлари кўриб чиқилади. Ушбу материалда Германиядаги GmbH тизими ва Ўзбекистон масъулияти чекланган жамиятининг қиёсий таҳлили олиб борилади. Мақолада масъулияти чекланган жамиятнинг ривожланиши ва унинг бошқа мамлакатлардаги таъсирига эътибор қаратилган. Ишда Ўзбекистонда устав капиталига минимал талаблар йўқлиги кўрсатилган.  Муаллиф континентал тизимда таъсис шартномаси ва унинг мазмунини белгилашда бироз бошқача ёндашувга эга эканлигини таъкидлайди. Хусусан, таъсис шартномаси нотариал тасдиқланиши, суд фақат рўйхатдан ўтказишни рад этиш ҳуқуқига эга эканлиги, устав капиталини белгилаш ва уни шакллантиришда алоҳида талаблар мавжудлиги қайд этилган. Материалда Ўзбекистонда масъулияти қўшимча жамият сифатида аҳамиятсиз ташкилий-ҳуқуқий шакл мавжудлиги кўрсатилган. Мақолада айтилишича, Германияда устав фондининг минимал ҳажмига нисбатан қатъий талаблар, аммо ягона директивалар таъсири остида  бир еврога эга масъулияти чекланган жамиятларни яратишга рухсат берилган. Муаллиф, шунингдек, таъсис шартномасининг ўзбек моделида катта роль ўйнамаслигини қайд этади.

Ushbu ilmiy maqolada xorijiy amaliyot, xususan, ayrim xorijiy davlatlar (AQSh, Buyuk Britaniya, Finlandiya) misolida davlat organlarining faoliyati metodlari tahlil qilinadi. Ilmiy tahlil jarayonida davlat boshqaruvidagi ayrim muammolar, ularni hal etishning istiqbollari aniqlandi. Muallif O‘zbekiston Respublikasi davlat ijro organlari faoliyatidagi turli xil muammolarni hal qilish bo‘yicha takliflar ishlab chiqdi, bunda xorijiy tajribani o‘rganish natijalari qimmatli uslubiy qo‘llanma bo‘lib xizmat qildi. Ushbu ilmiy takliflar davlat boshqaruvi organlarini optimallashtirish va “ixcham hukumat”ni shakllantirishga qaratilgan amaliyotga yo‘naltirilgan. Ularning hayotga tatbiq etilishi hukumat faoliyatida samaradorlikka va natijadorlikka erishish, ushbu sohadagi davlat iqtisodiy xarajatlarini qisqartirishga qaratilgan.

Ушбу мақолада кибержиноятларни тергов қилиш муаммолари таҳлил қилинган бўлиб, унда тергов фаолияти, терговчи, суриштирувчи ҳамда эксперт ва мутахассис фаолияти билан боғлиқ айрим муаммо ва камчиликлар баён этилган. Бундан ташқари, жиноятчиликнинг олдини масалалари, жиноятларни содир этиш механизми, ушбу турдаги жиноятларни тергов қилиш ва фош этиш билан шуғулланувчи терговчи ва мутахассисларга қўйилган малака талаблари ҳамда тергов ва суд амалиёти материалларини тизимлаштиришнинг ўзига хос жиҳатлари баён этилган. Шунингдек, мақолада ушбу тергов жараёнининг процессуал нормаларга нисбатан номувофиқлиги, экспертиза хулосаларининг мураккаб жиҳатлари, илмий-назарий жиҳатдан соҳага оид хусусий криминалистик услубиётларни ишлаб чиқиш ва ушбу соҳага тегишли мутахассисларни тайёрлаш масалалари ҳақида сўз боради.

Мақолада божхона тўғрисидаги қонунчиликни бузиш жиноятини тергов қилишда аҳамиятли ҳолатлар, шунингдек, предметидан фарқ қиладиган контрабанда жинояти билан ўртасидаги фарқли жиҳатлари кўрсатилган. Шунингдек, бу йўналишдаги айрим олимларнинг фикрлари кўрсатилиб, божхона тўғрисидаги қонунчиликни бузишни исботлаш ва тегишли далилларни тўплаш бўйича айнан қайси тергов ҳаракатларини ўтказиш, уларнинг процессуал-ҳуқуқий асослари қайд этилган. Тезкор-қидирув тадбирларидан далил сифатида мустаҳкамлаш чоралари таъкидланган.

Мақолада Латвия Республикаси жиноят қонунчилигида жазони енгиллаштирувчи ва жиноий жавобгарликни истисно қилувчи ҳолатларни ҳисобга олиш масалалари қиёсий таҳлил қилинган.

Ушбу илмий ишда мулкни ишончли бошқариш тушунчаси, унинг асосий тамойиллари, бизнесда мулкни ишончли бошқариш соҳасидаги қонунчиликнинг ўрни ва аҳамияти ўрганилган.  Шу билан бирга, тижорат ҳуқуқи соҳасидаги қонунчилик ва мулкни ишончли бошқариш билан боғлиқ фуқаролик қонунчилиги нормалари таҳлил қилинди. Тадбиркорлик фаолиятида мулкни ишончли бошқариш соҳасидаги айрим хорижий давлатларнинг қонунчилик ҳужжатлари ва тегишли ҳуқуқни қўллаш амалиёти батафсил ўрганилди, ушбу соҳадаги миллий қонунчиликни янада такомиллаштириш бўйича таклифлар ишлаб чиқилди.

Мақолада Ўзбекистон Республикасининг фуқаролигини йўқотишга доир ишларни юритиш амалиётининг бугунги ҳолати, мавжуд муаммолар ва уларнинг ечимлари таҳлил қилинди. Ўрганишлар асосида амалдаги қонунчиликни такомиллаштиришга қаратилган таклифлар илгари сурилди.

Ушбу мақолада жиноят процессида шахс ҳуқуқ ва қонуний манфаатларини таъминлаш механизмининг элементи сифатида прокурор назоратининг  назарий ва ҳуқуқий жиҳатлари таҳлил қилинган.

Суд жиноят процессининг иштирокчиси ҳамда жиноят-процессуал муносабатларнинг субъекти сифатида ўзининг ҳуқуқий мақомига эга бўлиб, ушбу ҳуқуқий мақом асосида унинг жиноят-процессуал ҳуқуқ нормалари билан ўрнатилган суд томонидан амалга ошириладиган, процессуал функцияларга жавоб берадиган барча ҳуқуқ ва мажбуриятлари йиғиндиси тушунилади. Мазкур мақолада жиноят-процессуал функциялар тизимида суднинг функциялари, бу борада олимларнинг қарашлари ёритилган.   

Мақолада ижтимоий тадбиркорлик, унинг мазмун-моҳияти, шунингдек, пандемия шароитида аҳамияти ҳамда мазкур соҳада тадбиркорлик фаолиятини амалга оширишнинг ўзига хос хусусиятлари, дунё олимларининг илмий-назарий қарашлари миллий ва хорижий мамлакатларнинг қонунчилик тажрибаси асосида  таҳлил қилинган. Жамиятдаги ижтимоий муаммоларни ҳал қилиш давлатнинг фундаментал ва муҳим вазифаларидан биридир. Ижтимоий тадбиркорлик мазкур йўналишда давлатга кўмак кўрсатади, ўз навбатида, давлат бундай тадбиркорлик субъектларини ҳар томонлама қўллаб-қувватлайди. Ижтимоий тадбиркорлик бугунги COVID-19 билан  боғлиқ глобал пандемия даврида долзарб  аҳамиятга эга бўлмоқда. Хусусан, кўплаб давлатларда COVID-19  пандемияси мобайнида касаллик тўлқинлари ва локдаунлар туфайли давлат тиббиёт ва ижтимоий таъминот тизимига юкламалар ошди. Натижада, тиббиёт, таълим ва ижтимоий ҳимоя тизимига нодавлат секторни, биринчи навбатда, бизнесни жалб қилиш нақадар муҳим эканлиги яққол намоён бўлди. Мақолада дунё ва миллий олимларнинг илмий-назарий қарашлари ва хорижий мамлакатларнинг илғор тажрибаси мисолида  ижтимоий тадбиркорлик ва уни мамлакатимизда жорий қилиш ҳамда ривожлантириш масалалари таҳлил қилинган. Италия, Бельгия, Германия, Жанубий Африка Республикаси, Корея Республикаси ва Беларус Республикаси каби давлатлар тажрибасидан мисоллар келтириб ўтилган ва Ўзбекистон тажрибаси билан қиёсий таҳлил қилинган.

Ушбу мақолада бўлажак хорижий тил ўқитувчиларида «бит-дарс» технологияси орқали ижодий ҳамкорлик кўникмаларини ривожлантириш усулларини такомиллаштириш, мазкур жараёнда бўлажак хорижий тил ўқитувчиларининг ижодий ҳамкорлик кўникмалари тузилмаси элементларини таҳлил қилиш ва уларнинг мазмунини интегратив ёндашув асосида такомиллаштириш, бўлажак хорижий тил ўқитувчиларини «бит-дарс» технологияси орқали фанлараро интеграция, педагогик ва махсус фанлар интеграцияси мазмуни ва даражаларини аниқлаш орқали талабалараро ижодий ҳамкорлик компетенцияларини ривожлантириш, бўлажак хорижий тил ўқитувчиларини «бит-дарс» технологияси орқали интеграцион-педагогик жараёнларнинг ўзига хос хусусияти ва замонавий тенденцияларига таянган ҳолда ижодий ҳамкорлик кўникмаларини ривожлантириш методикасини такомиллаштириш ва амалиётда жорий этиш, бўлажак хорижий тил ўқитувчиларида «бит-дарс» технологияси орқали ижодий ҳамкорлик кўникмаларининг ривожланганлик даражасини педагогик диагностика қилиш усуллари ёрдамида тадқиқ этиш ва объектив баҳолаш мезонларининг ташкилий-функционал имкониятларини кенгайтириш муаммолари тадқиқ қилинган.

"Multimedia" so'zi o'tgan asrning 90-yillaridan boshlab mashhur bo'ldi. Multimedia ko'p komponentli muhit bo'lib, matn, grafik, video va animatsiyadan foydalanish imkonini beradi. Multimedia o'rganilayotgan hodisani tasvirlash usullarining eng boy arsenalidir.

Луғавий жиҳатдан “инновация” тушунчаси инглиз тилидан таржима қилинганда (“innovation”) “янгилик киритиш” деган маънони англатади. “Инновация” тушунчаси мазмунан аниқ ҳолатни ифодалайди.  “Ўзбекистон Миллий энциклопедияси”да кўрсатилишича, инновация қуйидагича мазмун ва  тушунчаларга эга: “Инновация (ингл. “innovationas” – киритилган янгилик, ихтиро) – 1) техника ва технология авлодларини алмаштиришни таъминлаш учун иқтисодиётга сарфланган маблағлар;

2) илмий техника ютуқлари ва илғор тажрибаларга асосланган техника, технология, бошқариш ва меҳнатни ташкил этиш каби соҳалардаги янгиликлар, шунингдек, уларнинг турли соҳалар ва фаолият доираларида қўлланиши”

Maqolada raqamlashtirish va globallashuv sharoitida yetuk professional bo'lishga qodir bo'lgan zamonaviy professional kadrlarni tayyorlash va hayotning barcha jabhalarida ta'lim olish uchun zarur bo'lgan tayanch kompetensiyalar ko'rib chiqiladi. Shuningdek, talabalarda transversal kompetensiyalarni shakllantirishga alohida e'tibor beriladi.

Мақолада соғлом турмуш тарзи ва унинг қадрият эканлиги, валеология, унинг назарий ва амалий ютуқлари, хусусан, индивид соғлиғини бошқариш, унинг ўз-ўзини ташкиллаштириш механизмларини мустаҳкамлаш масалалари илмий адабиётлар ёрдамида таҳлил қилинган.

Ushbu maqolada maktabgacha ta'lim tashkiloti va oila o'rtasidagi o'zaro munosabatlarning muammolari va shakllari, shuningdek, tarbiyalanuvchilarning ota-onalari bilan o'zaro munosabatlar uslubi ko'rib chiqiladi.

Ushbu maqolada sog'lom turmush tarzi ko'nikmalarini rivojlantirishning samarali usullari, o'quv jarayonini bola va o'qituvchi hamda tengdoshlar o'rtasidagi hamkorlik rejimida tashkil etish muhokama qilinadi, shuningdek, bolaning sog'lig'i va sog'lom turmush tarziga bo'lgan munosabati diagnostikasi ochib beriladi.

Oliy ta’lim muassasalari o‘qituvchilari orasida talabalarning tanqidiy fikrlashi o‘quv jarayonida o‘z-o‘zidan shakllanadi va u ko‘p yillik tajriba natijasidagina kasbiy faoliyatda eng yuqori cho‘qqiga chiqadi, degan fikr mavjud. Ammo amaliyot va tadqiqotlar mutaxassisning ish staji va tanqidiy fikrlashni shakllantirish darajasi o'rtasidagi to'g'ridan to'g'ri bog'liqlikni tasdiqlamaydi. Shu sababli kasb-hunar ta'limining muhim vazifasi - bu kasbiy tayyorgarlik bosqichida o'quvchilarning tanqidiy fikrlashini maqsadli va tizimli shakllantirish uchun texnologiyalarni izlashdir. Ushbu maqola ham talabalarning mustaqil bilim olishida tanqidiy fikrlashni tashkil etishga qaratilgan.

Мақолада таълим тизимида сифатли кадрлар тайёрлаш учун ўқиш жараёнида замонавий АКТларга асосланган масофавий таълим (МТ) шаклини қўллашга эътибор қаратилган. Шунингдек, инглиз тилини ўқитиш жараёнларида интернет тизими ва АКТни янги билимларни эгаллаш, сақлаш, узатиш ҳамда амалий қарорлар қабул қилиш воситасига айлантириш ҳисобига кадрларнинг сифат даражасини тубдан яхшилашнинг имкониятлари кўрсатиб берилган. Масофавий таълим орқали инглиз тилини ўргатишда мультимедиа технологиялари, ахборот-компьютер тармоғи (АКТ) воситаларидан фойдаланишнинг таълим тизимига ижобий таъсири кўрсатиб ўтилган.

Ushbu maqolada ta’lim transformatsiyasi sharoitida pedagog kadrlarning kasbiy kompetentligini rivojlantirishning nazariy-metodologik asoslari tahlil qilingan. Tadqiqot doirasida pedagogik kompetentlik tushunchasining tarkibiy qismlari, uni rivojlantirish usullari va zamonaviy ta’lim talablariga mos strategiyalar o‘rganilgan. Qiyosiy tahlil asosida xalqaro tajribalar tahlil qilinib, O‘zbekiston ta’lim tizimi sharoitida pedagoglarning kasbiy kompetentligini oshirish bo‘yicha samarali yondashuvlar taklif etilgan.

Kommunikativ kompetensiyaning funksional maqsadi u yoki bu obyektiv faoliyatni tashkil qilish va ta’minlashda ko‘rinadi. Kommunikativ kompetensiya tarkibiga kirgan aloqa faoliyatni tashkil etish usuli sifatida ishlaydi. Shu tufayli o‘qituvchi o‘quvchilarning fikrlarini darsning ma’lum bir yo‘nalishiga yo‘naltiradi, ularning e’tiborini qiziqarli hodisa va jarayonlarga qaratadi, aniq qoidalar, voqealar, sanalar, faktlarni eslab qolishni taklif qiladi.

Ушбу мақоланинг асосий мақсади тоғли шароитда енгил атлетиканинг спортча юриш қоидаларини мактаб ўқувчи-ларига ўргатишдан иборат.Спортча юриш нафақат қишлоқ жойларида, балки туманларда, вилоятларда анча эътибор-дан четда қолди. Деярли барча енгил атлетика мусобақа-ларида,жумладан, туман ва вилоятдаги мактаб ўқувчилари ўртасида ўтказиладиган мусобақа дастурларига спортча юриш тури киритилмаган. Бунинг учун, биринчи навбатда, мактаб жисмоний тарбия ўқитувчилари ва мураббий-ларнинг бу соҳа бўйича малакасини зудлик билан ошири-шимиз керак, мактаб ўқувчилари ўртасидаги иқтидорли, қизиқувчан ўқувчилардан танлаб, машғулот-ларни бошлаш асосий мақсадимизга айланиши зарур.

Ushbu maqolada oliy ta’lim tizimida onlayn o‘quv kurslarini tashkil etish va bu orqali kasbiy kompetentlikni ta’minlash, oliy ta’lim muassasasining moddiy-texnik bazasi bilim saviyalari, salohiyati va talabaning o‘zlashtirishi, sifat ko‘rsatkichlari, mutaxassis darajasida hosil qilgan ko‘nikmalari, egallagan kasbi va iste’molchilar tomonidan mutaxassisga bo‘lgan ehtiyojning shakllanishi onlayn o‘quv kurslarini tashkil etish orqali kasbiy kompetentlikni oshirishga qaratilgan ommaviy ochiq kurslar haqida ma'lumotlar keltirib o‘tilgan.

Elektron ta’lim muhitiga , mutaxassislikka tayyorlash jarayonini axborot texnologiyalariga asoslangan muhitni tashkil qilishning maksimal samarasiga mazkur jarayonning psixologik, texnik, texnologiya, axborot, huquqiy, metodik va boshqa tarkibiy qismlarini muvofiqlashtirilgan holda rivojlantirish hisobigagina erishish mumkin.

Ushbu maqolada rus tilini chet tili sifatida o'rganishda boshlang'ich sinf o'quvchilari uchun o'quv jarayonida analog modellardan foydalanishning o'ziga xos xususiyati ko'rib chiqiladi.

Shuningdek, rivojlantiruvchi ta'lim sharoitida universal ta'lim harakatlarini shakllantirish haqida so`z boradi.

Ushbu maqola kommunikativ ta'limdan, ya'ni lingvistik, sotsiolingvistik, pragmatik va strategik kompetensiyalardan foydalanishga bag'ishlangan, bu tanqidiy fikrlash ko'nikmalarini rivojlantirish uchun asosdir. Ushbu maqolaning maqsadi - o'qitish va tanqidiy fikrlash qobiliyatini rivojlantirishda kommunikativ kompetensiyalardan foydalanish samaradorligini ko'rsatish. Zamonaviy ingliz tilini o'qitish jarayonida innovatsion pedagogik texnologiyalardan foydalanishga asoslangan kommunikativ kompetensiyalar hal qiluvchi rol o'ynaydi. Kommunikativ o'rganish  bu til o'rgatish yondashuvi bo'lib, u o'qish vositasi va yakuniy maqsadi sifatida o'zaro ta'sirni ifodalaydi. Bugungi kunda pedagogika fanida katta o'zgarishlar yuz bermoqda. An'anaviy ta'lim tizimi zamonaviy pedagogika talablariga javob bermaydi, o'quv jarayonida har bir o'quvchining har tomonlama rivojlanishi muhimligi va zarurligini ta'kidlaydi. Rivojlantiruvchi ta'lim prinsiplari oliy ta'lim tizimida talabalarning shaxsiyati va bilish qobiliyatini har tomonlama rivojlantirishni ta'minlaydigan zamonaviy pedagogik texnologiyalarni qo'llash orqali amalga oshiriladi.

Замонавий олий таълим тизимининг модернизацияси талабаларнинг  касбий тайёргарлигини ривожлантириш бўлиб, мазкур муаммонинг касбий ечими ижтимоий ва педагогик қийматга эга бўлган изланишларни талаб этади. Бу борада касбий тайёргарликни ривожлантиришда талабанинг ўзини ўзи англаши ва ижодий қобилиятларини ривожлантириши, таълим олиш учун конституциявий инсон ҳуқуқларини таъминлаши муҳим аҳамият касб этади.

Ushbu maqolada maktabgacha ta’lim jarayonida axborot-kommunikatsion texnologiyalaridan foydalanishning ahamiyati, dolzarbligi va muammolari to`g’risida fikr yuritilgan.

Axloqiy madaniyatning qadr-qimmati va ahamiyati, xuddi axloq kabi, kishilarning xulq-atvori, muloqoti va faoliyatida, oshkora dunyoqarashida, shaxsiy o‘rnak ko‘rsatishida yuzaga chiqadi. Axloqiy madaniyat tushunchasining mazmun-mohi-yatini nazariy jihatdan to‘g‘ri anglash, uning jamiyat madaniy taraqqiyoti va shaxs ma’naviy dunyosini shakllantirishdagi salmoqli o‘rni bunga zarur asos bo‘la oladi. Maqolada oliy o‘quv yurti talabalarining axloqiy madaniyatini shakllan-tirishning ahamiyati atroflicha yoritilgan.

Мақолада ёш дзюдочиларнинг тактик, техник ва психологик тайёргарлигини ошириш воситалари ва усуллари кўриб чиқилган.  Қуйидаги вазифалар қўйилган: 1) дзюдочиларнинг мусобақа фаолияти ва спорт маҳорати натижаларини яхшилаш учун уларнинг тайёргарлигини такомиллаштириш йўналишларини асослаш;  2) психологик тайёргарликни такомиллаштириш йўналишлари ва дзюдочиларнинг руҳий ҳолатини оптималлаштириш бўйича комплекс психологик-педагогик методиканинг тузилишини аниқлаш. Ўқиш жараёнида қуйидаги усуллардан фойдаланилган: илмий ва услубий адабиёт маълумотларини таҳлил қилиш ва умумлаштириш;  педагогик кузатувлар;  сўровнома (суҳбат);  дзюдочиларнинг мусобақадаги фаолиятини таҳлил қилиш;  жисмоний ва психологик тайёргарликни текшириш;  педагогик эксперимент;  тадқиқот натижаларини математик ва статистик қайта ишлаш усуллари.

Ушбу мақолада Ўзбекистон музейлари лойиҳасида замонавий ва миллий ғояларни уйғунлаштириш, барча ёшдаги инсонларни , жумладан , ёшларнинг ижод қилиши, қобилиятларини ривожлантириши, маънавий-маданий савиясини ошириш ва ҳар томонлама ижодкорлик маҳоратининг  ўсишига хизмат қиладиган интерьер ва экстерьер дизайнининг бадиий ечимларини топишга қаратилган илмий изланишни амалга оширишда музейлар ўрни беқиёс эканлиги ҳақида тушунчалар беради. Глобаллашув жараёнлари ҳаётимизнинг барча соҳаларига кириб бораётган шароитда тарихий-маданий меросни асраш – миллий ўзликни, миллий маданиятни сақлаб қолиш демакдир. Мазкур соҳа ривожида таянч бўлган халқаро ва миллий ташкилотлар фаолиятини тадқиқ этиш, ўрганиш муҳим омиллардан саналади.

Мақолада психолог олимларнинг  эмоционал интеллект шаклланиши ва ривожланишига таъсир қилувчи омилларга оид тадқиқотлари ҳамда уларнинг ўзига хос хусусиятлари баён этилган. Шахсда  эмоционал интеллектининг паст ёки баланд бўлишида муҳим рол ўйновчи аспектлар таҳлил этилган.

Maqolada kambag‘allik va qashshoqlikka qarshi kurashish, uning oldini olish yo‘llari va usullari, kambag‘allikni tugatish masalasida dunyo davlatlari va mamlakatimizda olib borilayotgan amaliy ishlar, ushbu salbiy holatning oldini olish borasida qanday ishlar amalga oshirilayotganligi xususida so‘z boradi.

Ushbu maqolada jamiyatning ma’naviy yangilanishida siyosiy-huquqiy madaniyatning namoyon bo‘lishini hisobga olishning nazariy – metodologik ahamiyati, ma’naviy qadriyatlarni tiklashning milliy o‘zlikni anglashning o‘sishidan, xalqning sarchashmalariga, uning ildizlariga qaytishdan iborat uzviy, tabiiy jarayon ekanligini anglash kabi masalalar ilmiy asoslab berilgan.

Мақолада давлатлараро муносабатларни ўрнатишда трансчегаравий сув ресурсларидан фойдаланишнинг аҳамияти, бугунги кунда сув ресурсларидан оқилона фойдаланиш масалалари манбалардаги тегишли материаллар ёрдамида таҳлил қилинган.

Ёшлар фуқаролик жамияти ривожланиши учун фаол ҳаракатлантирувчи субъект ҳисобланади. Ишга жойлаштириш, ёшлар бандлиги – бу давлат аҳамиятига молик масала, чунки айнан ёшлар мамлакат кадрлар салоҳиятини ташкил қилади. Ёшлар муаммосини ўрганиш  давлат ижтимоий-иқтисодий сиёсатининг долзарб ва узоқ муддатли вазифаси ҳисобланади. Бугунги кунда инсон салоҳиятининг рақобатбардошлигини ошириш кўп жиҳатдан ёшлар меҳнатидан фойдаланиш соҳасидаги миллий стратегияга боғлиқдир. Меҳнат бозоридаги ёшлар аҳволини баҳолаш зарурати ёшлар  бу мамлакат келажаги эканлиги ва бутун жамиятнинг истиқболдаги ривожланиши улар фаолиятининг бошланғич шароитларига боғлиқлиги билан белгиланади. Бугунги ёшлар кўп жиҳатдан жамиятдаги сиёсий, иқтисодий ва ижтимоий жараёнларга таъсир кўрсатади.  Жамият  ва ёшлар  ўртасидаги ҳамкорликнинг йўқлиги ижтимоий инқирозларга олиб келади. Шунинг учун ушбу мавзуни ўрганиш ва таҳлил қилиш орқали ижтимоий инқирозларнинг олдини олишга имконият яратилади.

Мақолада  Ўзбекистонда кейинги йилларда амалга оширилаётган демократик ўзгаришлар, улардан баъзи бир мутаассиб кучларнинг ўз бузғунчилик мақсадларида фойдаланиб, диний экстремизм ва фундаментализм ғоялари таъсирига ғўр ёшларни олиб кираётганликлари ёритилган. Шунингдек, ёшларни экстремистик ғоялар таъсиридан сақлаш ва унга қарши ғоявий, маънавий ҳамда ҳуқуқий курашиш йўллари таҳлил қилинган.

Мақолада мамлакатимизда хотин-қизларни қўллаб-қувватлаш, уларнинг давлат ва жамият бошқарувидаги нуфузи ва мавқеини ошириш, аёлларнинг сиёсий фаоллигини юксалтириш  борасидаги стратегик вазифаларни янги босқичга кўтариш тўғрисидаги  ислоҳотлар, сиёсий таҳлил ва илмий хулосалар келтирилади. Жумладан, аёллар сиёсий фаоллигини кенгайтиришда сиёсий партияларнинг аҳамияти ва роли, хорижий тажрибалар ва истиқболдаги режалар ҳақида сиёсий мулоҳазалар баён этилади. Шу билан бирга, жамият ижтимоий-сиёсий модернизациясида аёллар иштирокини таъминлаш динамикаси статистик  кўрсаткичлар асосида хориж, қўшни давлатлар ва Ўзбекистон мисолида қиёсланади.