Jild 63 № 4 (2025)

Аннотация:  В  статье  представлены  результаты  экспериментальных 
исследований  метаболических  нарушений,  вызванных  субакутным  введением 
уксуса  у  крыс,  а  также  возможность  их  коррекции  с  использованием  масла 
расторопши  пятнистой.  Эффективность  терапии  оценивалась  по  изменениям 
клинико-биохимических показателей крови: уровню трансаминаз (АЛТ и АСТ), 
креатинина, общего белка, общего холестерина, глюкозы и триглицеридов. 

Annotatsiya:  Shaxs  boshqalar  ta’sirida  aslida  o‘zining  ichki  imkoniyatlariga 
mos  kelmagan  faoliyatni  tanlaydi  va  layoqatsizligi  natijasida  unda  stress  holatiga 
moyillik  seziladi.  Bunda  bolaning  o‘z  individualligini  ro‘yobga  chiqarish  uchun 
imkoniyat berish lozim.  

       Annotatsiya  Odamning  ijtimoiy  mavjudot  sifatida  shaxs  nomini  olish  uchun 
ijtimoiy –iqtisodiy hayot va tarbiya kerak, shu sababli pedagogika fani bolaning shaxs 
sifatida rivojlanishi, uning har tomonlama kamolga etishi qonuniyatlarini, unga ta’sir 
e’tuvchi ob’ektiv va sub’ektiv omillarni, rivojlanish jarayonlariga aloqador davrlarni 
aniqlash kerak, shunga asosan pedagogika fani shaxsning rivojlanishida ta’lim o’qitish 
tarbiya va bola faolligi, o’z-o’zini tarbiyalash bosqichlarini ham aniqlash lozim. 

Annotatsiya: Men ushbu maqolamda kichik yoshdagi bolalarning, aniqroq qilib 
aytadigan  bo`lsam  3  yoshgacha  bo`lgan  bolalarning  ta’limi  haqida  so`z 
yuritmoqchiman.  Aynan  shu  mavzuga  diqqat  qaratishimga  ko`p  yillar  davomida 
pedagogik faoliyatim natijasida hosil qilgan xulosalarim sabab bo`ldi. Nima uchun 
30-35  nafar  o`quvchilar  ichidan  aqlli  va  sog`lom,  o`tkir  zehnli  va  gapga  quloq 
soladigan o`quvchilar kamchilikni tashkil etadi. O`qituvchi sinfga bir xil dars beradi, 
lekin sinf o`quvchilari ichidan darsni namunali o`zlashtirgan, mustaqil xulosa chiqara 
olganlari  sanoqli.  Qolgan  o`quvchilarga  nima  halaqit  bermoqda?  Maqolamning 
mazmuni asosini tashkil etuvchi erta ta’lim berish haqidagi fikrlar anashu savollarga 
javob beradi.  

ANNOTATSIYA 
Yosh  bolaning  ruhiy  holatidagi  o’zgarishlar  uning  kelajakda  qanday 
xarakterdagi  inson  bo’lib  rivojlanishida  katta  ta’sir  kuchiga  ega  deb  hisoblasak 
mubolag’a  bo’lmaydi.Bolada  jismoniy  rivojlanish  bilan  birga  shaxs 
xususiyatlari,intizom,  javobgarlik,ma’suliyat  va  atrofdagilarga  bo’lgan  hurmat  kabi 
tuyg’ular shakillana boshlaydi.  

ANNOTATSIYA 
Motivlarning  o’zgaruvchanligi,  harakatchanligi,  xilma-xilligi  tufayli  ularni 
muayyan  tarkibiy  tuzilmasini  belgilash,  boshqarishning  aniq  usul  va  vositalarini 
belgilash qiyin bo’lib hisoblanadi.   

Аnnotatsiya: Bolaning ijodiy va mantiqiy tafakkurini rivojlantirishda quyidagi 
yo‘llarni  amalga  oshirish  mumkin:Kitob  o‘qish.  Bola  bilan  birga  kitob  rasmlarini 
tahlil qilib o‘qish, undagi ertakning mazmunini bolaga o‘yin tarzida qayta so‘zlatish, 
o‘yinchoqlariga  kitob  mazmunini  ayttirish  juda  foydali  va  qiziqarli  mashg‘ulot 
sanaladi. Ertak eshitish jarayonida bola ertak qahramonlarini kimgadir o‘xshatishga 
harakat qiladi, u o‘zi ertak yoki hikoyalarni mustaqil to‘qiy olishi ham mumkin.Chizish 
(bo‘yoq, un, qum bilan). Bolalar odatda chizishni juda yaxshi ko‘rishadi. 

Annotatsiya:  Bolaga  nisbatan  zulm  –  bolaning  ixtiyoriga  zid  ravishda  yoki 
uning  ko‘makka  muhtoj  holatidan  foydalanib,  uning  shaxsiy  daxlsizlik  huquqini 
buzuvchi jismoniy, jinsiy va ruhiy ta'sir ko‘rsatishdir. Mazkur ta'rifga binoan, zulmning 
jismoniy, jinsiy va ruhiy ko‘rinishlari ajratib ko‘rsatiladi.  

Annotatsiya: Ma`lumki, maktab hayotida o`quvchilar har tomonlama rivojlanib 
voyaga yetishadi: Ham jisman, ham ruhan, ham manan. Ularni bilim va tarbiyasi uchun 
javobgar  bo`lgan  shxslar  hissoblangan  o`qituvchilar  esa  ularga  o`z  farzandlarini 
tarbiyalagandek, bor bilim va g`ayratlarini namoyon etishadi. Lekin shunday vaziyatlar 
bo`ladiki o'qituvchi va o'quvchi o'rtasidagi konflikt vaziyatlar sodir bo`ladi. Bu esa 
o`qituvchidan  vaziyatga  to`g`ri  baho  berishni,  bu  ziddiyatlarni  bartaraf  etish 
shakllari,metodikasini  puxta  egallashni  talab  etadi.  Quyida  bu  konfliktlarni  bir 
qanchasi bilan tanishamiz:  

 
Annotatsiya. Bu maqolada ispan va o‘zbek maqollari va tez aytishlari haqida 
ma’lumotlar keltirib o‘tilgan.Bunda biz o‘zbek xalq maqollari qanchalik ispan xalq 
maqollariga o‘xshash hamda farq qilishini ko‘rishimiz mumkin. Chunki maqol bu xalq 
og‘zaki ijodi hisoblanib, u tilning qanchalik boy ekanligini ko‘rsatib beruvchi omil 
hisoblanadi, shuningdek tez aytish ham shuning jumlasidandir. 

Annotatsiya: Bola dunyoni, atrofni ota-ona ko'zlari bilan anglaydi. Ota-onaga 
nima yomon bo'lsa, bola shuni yomon deb hisoblaydi. Ota-ona kimni xush ko'rsa, bola 
uchun u inson yaxshi bo'ladi. Bu holat bolani 10-12 yoshiga qadar davom etadi. Undan 
keyin bola o'zi xulosa qilishga o'rganishni boshlaydi. Shunday ekan, bolaning har bir 
harakati  -  bu  ko'zgudagi  sizning  aksingiz.  Bolalar  psixologiyasi  19-asr  oʻrtalarida 
mustaqil fan sifatida ajralib chiqa boshladi. 

Annotatsiya:  Bizning  fikrimizcha,  oilaviy  (maishiy)  zoʻravonlik  bunday 
zoʻravonlik  qurbonini  kamsituvchi  moliyaviy,  jinsiy,  jismoniy,  hissiy  yoki  boshqa 
holatga  keltiradigan,  shuningdek  jabrlanuvchiga  nisbatan  jismoniy  taʼsir  va  boshqa 
tarzda unga taʼsir qilish, tushuniladi. 

 
ANNOTASIYA 
Yaxshi  yashalgan  hayot,  bu  siz  olgan  eng  zo’r  intiqom  ekanligini  unutmang. 
Jarohatlangan hissiyotlaringizga bor diqqatingizni qaratish va bu bilan sizga og’riq 
bergan insonga kuchingizni sarflash o’rniga, atrofingizdagi sevgi, go’zallik va mehr-
muhabbatni izlashga o’rganing. Kechirish, bu shaxsiy kuch-quvvatga to’lib borishdir. 

Аннотация:  В  данной  статье  рассматриваются  теоретические  и 
практические  аспекты  фонетического  анализа  в  русском  языке.  Исследуются 
принципы  классификации  гласных  и  согласных  звуков,  особенности  их 
артикуляции  и  акустические  характеристики.  Особое  внимание  уделяется 
транскрипции,  правилам  ударения  и  интонации  в  русском  языке.  Также 
рассматриваются основные этапы фонетического анализа слова и текста, а также 
его значение для лингвистики, обучения языку и речевых технологий. 

Annotatsiya: Qoʻrquv  hissiyoti  stenik tusda ham, astenik tusda ham boʻlishi 
yoki ruxda astoydil tushkunlikka berilgan va xavotirlangan tarzda yoki affektiv holatga 
tushgan tarzda kechishi mumkin. Qoʻrquv - odamning oʻziga yoki yaqin kishilariga 
taalluqli boʻlgan xaqiqiy yoki xayoliy xavf-xatarga nisbatan qaytaradigan emotsional 
reaksiyasidir.  Qoʻrquv  yuzning  oqarishi,  badanning  titrashi  va  boshqa  bir  qancha 
ixtiyorsiz tovushlar, harakatlar bilan ifodalanadi. Qoʻrquv xavf-xatardan qochish yoki 
harakatsiz turib qolish holatida ham namoyon boʻlishi mumkin.  

Annotatsiya:    Hozirgi  davrda  pedagogikada  inson  dunyoqarashi  masalalari 
tubdan ko’rib chiqilmoqda, insonning ijtimoiy hayotdagi holati o‘zgarmoqda va o‘sib 
kelayotgan  avlod  ta’lim-tarbiyasi  qayta  baholanmoqda,  bu  esa  mazkur  jarayonlar 
sub’ektlarining o‘zaro munosabati ham o ‘zgarishiga olib kelmoqda. 

Annotatsiya: Mazkur maqolada maktab psixologining pedagogik jamoa bilan 
hamkorlikda  olib  boradigan  ishlari,  ularning  mazmun-mohiyati  va  samaradorligini 
oshirish yo‘llari yoritilgan. Psixologning asosiy vazifalaridan biri – o‘quvchilarning 
psixologik  holatini  o‘rganish,  ijtimoiy-munosabatlar  tizimini  rivojlantirish  hamda 
pedagogik  jamoa  bilan  birgalikda  individual  yondashuv  asosida  ta’lim-tarbiya 
jarayonini  takomillashtirishdan  iborat.  Annotatsiyada  shuningdek,  psixolog  va 
o‘qituvchilar  o‘rtasidagi  uzviy  aloqalar,  psixoprofilaktika,  psixodiagnostika, 
psixokorreksiya va maslahat berish faoliyatlarining maktab muhitida qanday amalga 
oshirilishi haqida ma’lumotlar keltirilgan. Ushbu hamkorlik bolalarning rivojlanishiga 
kompleks  yondashuvni  ta’minlaydi  hamda  sog‘lom  psixologik  muhit  yaratishda 
muhim ahamiyat kasb etadi. 

Annotatsiya:  Ushbu  maqolada  ta’lim  muassasalarida  psixologik  yordam 
ko‘rsatishning samarali usullari, ularning mazmuni va ahamiyati batafsil tahlil qilinadi. 
Ta’lim  muhitida  o‘quvchilarning  psixologik  holatini  qo‘llab-quvvatlash,  ularning 
ruhiy  salomatligini  ta’minlash  va  ijtimoiy-emotsional  rivojlanishini  rag‘batlantirish 
muhim vazifa hisoblanadi. Maqolada psixologik yordam ko‘rsatishning individual va 
guruh  konsultatsiyalari,  psixologik treninglar,  stressni  boshqarish  texnikalari, krizis 
holatlarida  yordam  berish  metodlari  kabi  asosiy  usullar  yoritiladi.  Shuningdek, 
o‘qituvchilar  va  ota-onalar  bilan  hamkorlikni  yo‘lga  qo‘yish  orqali  ta’lim 
muassasalarida  psixologik  yordam  sifatini  oshirish  yo‘llari  ko‘rib  chiqiladi. 
Zamonaviy texnologiyalar va innovatsion yondashuvlar yordamida psixologik yordam 
ko‘rsatishni  yanada  samarali  qilish,  shuningdek,  psixologik  xizmatlarning  keng 
qamrovli va tizimli faoliyatini tashkil etishning ahamiyati ham maqolada ta’kidlanadi. 
Ushbu tadqiqot maktab psixologlari, pedagoglar va ota-onalar uchun amaliy qo‘llanma 
sifatida xizmat qilishi mumkin. 

Аннотация.  В  статье  рассматриваются  современные  методы, 
направленные  на  повышение  эффективности  тренировочного  процесса 
спортсменов в водном поло. Анализируются различные тренировочные методы, 
включая  наглядные  методы,  игровые  упражнения,  словесные  и 
соревновательные  методы.  Представленные  рекомендации  способствуют 
оптимизации тренировочного процесса, повышению спортивных результатов и 
снижению риска травматизма у квалифицированных ватерполистов.  

 
Annotatsiya: Hayotimizda biz kutmagan holda ixtiyorsiz ravishda diqqatimizni 
tortuvchi  jarayonlar  ko’p  sodir  bo’ladi.  Misol  uchun  :  Yo’lda  ketayotganingizda 
mashinaning to’satdan signal chalishi, ma’ruza paytida kimningdir telefoni jiringlashi, 
baland  ovozda  gapirayotgan  sotuvchi  yoki  noodatiy  kiyingan  kishi.  Bularning  bari 
sizda ixtiyorsiz diqqatingizni tortadi.  

Annotatsiya: Mazkur maqolada o‘smirlik davriga xos bo‘lgan salbiy xulq-atvor 
ko‘rinishlari, ularning kelib chiqishi sabablari, rivojlanish shart-sharoitlari, namoyon 
bo‘lishinig psixologik xususiyatlari keltirilgan.  O‘smir, uning o‘ziga xos psixologik 
xususiyatlari,  o‘smirlardagi  inqirozlar,  ularning  atrofga  nisbatan  munosabatlari, 
pedagogik muloqot va undagi to‘siqlar, ichki nizolar va ichki nizoning sodir bo‘lishiga, 
kechishiga, zo‘rayishida o‘smirning xarakter xususiyatlarida bo‘ladigan o‘zgarishlar 
yuzasidan tushunchalar berilgan.   

Annotatsiya:  Ruhiy rivojlanish sustlashgan bolalarni qoniqarli oʻyiq olmaydi 
yaʼni biroq bu xolat oʻz vaqtida aniqlansa, bolalarga tegishli yordam tashkil etilsa, 
ular  ommaviy  maktab  dasturilarini  oʻzlashtira  oladilar.  Ruxan  rivojlanish 
kamchiliklarining  bazi  bir  shakllarida,  bolalarni  vaqti  vaqti  bilan  maxsus 
psixonevrologik  sanatoriyalarda  davolanib  turishlari  tavsiya  etiladi.  Sanatoriyada 
bola kollektiv ishiga asta-sekinlik bilan jalb etiladi. Unda charchash alomatlari paydo 
bolganda,  u  oʻquv  mashxulotlaridan  vaqtincha  ozod  etiladi  yoki  unga  soddaroq 
vazifalar beriladi. Sanatoriyadan davolanib qaytganlaridan soʻng, bola oʻqishni oʻz 
maktabida davom ettiradi 

Annotatsiya:  O‘smirlarda  agressivlikning  shakllanishiga  qator  shaxs 
xususiyatlari  ta’sir  qiladi:  tarbiyaning  muvozanatlashmagan  shakllari:  o‘z-o‘ziga 
haddan  ziyod  past  baho  berish,  yuqori  darajada  impulsivlik,  spirtli  ichimlik  va 
giyohvand moddalar iste’mol qilish, kompyuter o‘yinlariga tobelik, tavakkalchilikka 
tayyorlik  holatlari,o‘z-o‘zini  himoy  qilish  hislarining  chegaralanganligi;  xulqiy 
omillar:  o‘z  vaqtini  maqsadsiz  o‘tkazish,  maktabdagi  darslarni  sababsiz  qoldirish, 
o‘zlashtirish darajasining pastligi, erta jinsiy aloqalarga kirishish va hokazo; ijtimoiy 
omillar (OAVning psixologik ta’siri, jamiyatdagi udum va marosimlar, ota-onaning 
xulqiy buzilishlarga ega ekanligi, oila ijtimoiy mavqeining  pastligi, tarbiyachilarning 
o‘zgarishi (o‘gay ota, o‘gay ona va hokazo);  o‘smirning xulqiy og‘ishlar shakllangan 
do‘stlar  bilan  yaqin  ijtimoiy  aloqalarni  o‘rnatishi  (taqlid  fenomeni);  ichki  oilaviy 
nizolar  (ota-onaning  ajrashishi,  ikkinchi  nikohdagi  farzandlar,  o‘smirning 
o‘zlashtirishiga  ota-ona  tomonidan  o‘smir  qobiliyatlari,  qiziqishlari  inobatga 
olinmagan holda haddan ziyod yuqori talablarning qo‘yilishi.  

 
Qon  yaratuvchi  aʼzolar - odam va hayvonlarda qon va limfa hujayralari hosil 
boʻladigan aʼzolar. Odamda va sut emizuvchi hayvonlarda qizil koʻmik, taloq, limfa 
tugunlari, ayrisimon bez Qon yaratuvchi aʼzolara. hisoblanadi. Qizil koʻmik asosiy qon 
yaratuvchi  aʼzo.  Qizil  koʻmikning  hamma  toʻqimasi  qonning  yetilgan  hujayra 
elementlari bilan toʻla boʻladi. Qizil koʻmikdan farq qilib, sariq koʻmikda yogʻ ham 
boʻladi.  Koʻmikda  eritrotsitlar,  leykotsitlarning  turli  shakllari  va  trombotsitlar 
shakllanadi. 

Резюме:  “Муватто”  асари  ҳанафий  фиқҳининг  ривожида  муҳим  ўрин 
тутган,  балки  у  мазҳабда  энг  залворли  “Зоҳирур  ривоя”  китобларига 
тенглаштирилган.  Чунки  у  ҳанафий  мазҳабини  далиллар  билан  таъминловчи 
қимматли асарлардан биридир. Шу билан бирга у қиёсий фиқҳ соҳасида илк бора 
таълиф этилган асарлардан биридир. Асар соф илмий мунозара олиб боришнинг 
чиройли намунаси бўлиб, унда бугунги кунда ўта аҳамиятли бўлган тинчлик ва 
одоб-ахлоққа  даъват  этувчи  кўплаб  ҳадислар  бор.  “Муватто”  асари  диний-
маърифий ва ижтимоий-маънавий муҳитни соғломлаштиришда улкан аҳамиятга 
эга. 

Annotatsiya:  Maqolada  1-2-sinf  o‘quvchilarini  vaqt  o‘lchov  birliklari  bilan 
tanishtirish va vaqt o‘lchov birliklariga doir masalalar yechishga o‘rgatish bo‘yicha 
fikr-mulohazalar yuritilgan. 

Annotatsiya: Ushbu maqolada musulmonlarning kiyinish madaniyati, xususan 
salla va do‘ppi kiyish anʼanalari sharʼiy  va tarixiy  manbalar asosida tahlil qilinadi. 
Islomda tashqi poklikka eʼtibor berilgani, salla kiyishning diniy va ijtimoiy ahamiyati, 
shuningdek,  bu  kiyim  turi  Rasululloh  ﷺ  davridagi  urf-odatlarga  bogʻliq  ekani 
tushuntiriladi.  Maqolada  salla  va  do‘ppi  kiyishga  oid  hadislar,  ulamolar  fikrlari  va 
zamonaviy  fatvolar  keltirilib,  bosh  kiyimning  musulmon  shaxsiyati  va  milliy 
madaniyatdagi oʻrni yoritiladi. 

O‘smirlik  davri  o‘zining  taqlidchanligi,  muhim  nuqtai  nazarning 
shakillanmagani,  hissiyotga  beriluvchanligi,  mardligi,  tantiligi  bilan  farqlanadi.  Bu 
o‘smirlarga  xos  xususiyatdir.  Shuning  uchun  tashqi  ta’sirlarga  beriluvchan  o‘smir 
o‘g‘il- qizlarga alohida e’tibor berish talab qilinadi.    Bu yoshda o‘smir rivojida keskin 
o‘zgarishlar  ro‘y  beradi.  Bu  o‘zgarishlar  biologik,  fiziologik  hamda  psixologik 
o‘zgarishlardir.   

 
Annotatsiya.  Ushbu  maqola  Maple  tizimida    oshkor,  parametrik,  oshkormas 
ko‘rinishda berilgan bir va ikki o‘zgaruvchili funksiyalarning grafiklari o‘rganilgan. 
f(x) oshkor funksiyani Ox o‘qining   kesmasida  va Oy o‘qining   kesmasida grafigini 
chizish  uchun  plot(f(x),x=a..b,  y=c..d,  parametrs)  komandasi  ishlatilgan,  bu  yerda 
parametrs-tasvirni boshqarish uchun ishlatiladigan  parametrlar ko`rib chiqilgan.  

Annotatsiya:  Karyera  rivojlantirish  bu  insonning  professional  hayotida 
maqsadga  erishish,  yuksalish  va  o'z  qobiliyatlarini  maksimal  darajada  oshirish 
jarayonidir.  Har  bir  kishi  o'zining  karyera  yo'lini  tanlashi  va  ushbu  yo'lda 
muvaffaqiyatga  erishish  uchun  turli  imkoniyatlar  yaratishga  intiladi.  Karyeraning 
shakllanishi  va  rivojlanishi nafaqat shaxsiy  qobiliyatlar va tashkiliy  ko'nikmalarga, 
balki iqtisodiy, ijtimoiy va texnologik omillarga ham bog'liq.  

 
Annotatsiya. Kasbga yo’naltirish- shaxsning bo’lg’usi kasbiy faoliyat sub’еkti 
sifatida  o’ziga  nisbatan  shakllanish  jarayonini  o’taydi,  ya’ni  kеlajakda  bozor 
iqtisodiyoti munosabatlariga moslashib boradi. O’quvchilarning kelajakda to’g’ri yo’l 
tanlashlari uchun to’g’ri yondashish muhim ahamiyatga egadir  

Annotatsiya: Bola rivojlanib shaxs boʻlib yetishishi uchun eng avval unga oilaviy 
tarbiya kerak boʻladi.Bola nihol kabidir uni qanday parvarish qilsak mevasini ham 
shunday  olamiz,  daraxtning  hosildor  boʻlib  yetilishi  eng  avval  bogʻbon 
parvarishidadir.Shunday  ekan  bolalarni  hali  shakllanmasdan  ijtimoiy  muhitga 
kirmasligindan oilaviy sharoitda unga toʻgʻri tarbiya berishimiz kerak boʻladi.Bola 
kichkinaligida berilgan tarbiya ham huddi bilim kabi naqsh singari muhrlanib qoladi.

Annotatsiya:Kasbga  yoʻnaltirilganlikning  qaror  topishi  (qiziqishlar, 
moyilliklar, qobiliyatlar, sabablar, bilimlar, koʻnikmalar), oʻzini anglash (shaxsning 
tanlayotgan  kasbi  toʻgʻrisidagi  oʻz  taasurotlarini  oʻzining  imkoniyatlari  bilan 
solishtirib  koʻrish)  va  ijtimoiy  foydali  kasbiy  tanlov  bilan  bogʻliq.Kasb-hunarni 
mustaqil  tanlashga  tayyorlash  tizimi  uch  yoʻnalish  bilan  taʼminlanadi:  axborot 
(informatsion),  faoliyatli  va  psixologik  yoʻnalishAxborot  yoʻnalishi  maʼlumotlar  va 
refleksiv komponenti bilan toʻldiriladi. 

Annotatsiya:  Ushbu  maqolada  O’zbekistonning  iqtisodiy  va  ijtimoiy 
rivojlanish  jarayonida  ta’lim  sohasining  o’rni  va  ahamiyati  tahlil  qilinadi.  Ushbu 
mavzu  ostidagi  maqolada  mamlakatda  ta’lim  tizimini  isloh  qilish,  zamonaviy 
standartlarga  moslashtirish  va  malakali  kadrlar  tayyorlash  borasida  amalga 
oshirilayotgan  sa’y-harakatlar  ko’rib  chiqiladi.  Shuningdek,  ta’lim  sohasidagi 
yutuqlar, mavjud muammolar va ularni bartaraf etish yo’llari haqida fikr yuritiladi.  

Annotatsiya:  Ushbu  maqolada  xorijiy  tillarni  o‘qitishda  innovatsion 
yondashuvlarning nazariyasi va ularning amaliyotga tatbiqi tahlil qilinadi. Zamonaviy 
texnologiyalar,  masalan,  raqamli  vositalar  va  o‘yin  asosidagi  o‘qitish  usullari,  til 
o‘rganish jarayonini qanday samarali qilishiga e'tibor qaratiladi. Shuningdek, mazkur 
yondashuvlarning o‘quvchilarning motivatsiyasi va til kompetensiyasiga ta'siri ko‘rib 
chiqiladi.  

Annotatsiya:  Ushbu  maqolada  o‘zbek va  ispan tili  frazeologik  birliklarining 
o‘zaro bir-biriga bog‘liqligi va farqi, ularni tarjima qilish shakllari qiyosiy jihatdan 
o‘rganilgan. 

 
ANNOTATSIYA:  Pozitiv  so’zi  lotincha  so’zdan  olingan  bo’lib  «musbat, 
ijobiy»  ma’nolarini  anglatadi.  Bu  tushunchaga  berilgan  ta’riflardagi  fikrlarni 
umumlashtirgan  holda  pozitivlik  inson  his-tuyg’ularining  tashqi  qiyofadagi  aksi  va 
ijtimoiy faoliyatdagi ko’rinishi deb ta’riflashimiz mumkin.  

Annotation: This article discusses the importance of cybersecurity in today’s 
highly digitalized world. It highlights the growing threats posed by cyberattacks and 
analyzes modern strategies and technologies used to protect digital information. The 
paper also explores challenges such as the shortage of cybersecurity specialists and the 
rise of artificial intelligence in both attacking and defending systems. 

Mаzkur  mаqolаdа  mаsofаviy  (online)  sud  jаrаyonlаrining  ijobiy  vа  sаlbiy 
jihаtlаri tаhlil qilinаdi. Аyniqsа, bu turdаgi sud ishlаrining kаmсhiliklаri, ulаr yuzаgа 
kelish sаbаblаri vа bаrtаrаf etish mexаnizmlаri yoritilаdi. Internet texnologiyаlаrining 
huquq sohаsigа tа’siri, texnik, huquqiy vа insoniФy omillаr nuqtаi nаzаridаn ko‘rib 
сhiqilаdi. 

Annotatsiya: Baliqchilik ko’llarida suniiy ozuqa yemi baliqlar tomonidan oson 
hazm bo'lishi uchun ularni ozroq 2-3 maxal berish tavsiya qilinadi, meyoridan ortiqcha 
ozuqa  yemini  baliqlarda  hazm  bo'lmasa  yoki  ortib  qolsa  u  suvni  ifloslantiradi  va 
baliqlarning sog'lig'iga salbiy ta'sir ko’rsatadi. Bu ozuqa yemi tarkibida protein, yog', 
uglevodlar,  vitaminlar  va  minerallar  muvozanatli  bo'lishi  taminlash    baliqlarning 
o'sish, rivojlanishi va maxsuldorligini oshirishda aloxida axamiyatga ega bo’ladi.   

 
ANNOTATSIYA 
Ushbu maqola homilaning axloqiy statusi va uning hayot qadriyati masalalariga 
bag'ishlangan. Homila inson huquqlari, axloqiy qadriyatlar, va diniy, falsafiy nuqtai 
nazarlardan kelib chiqib, uning hayotga daxldorligi qanday qaralishini tahlil qiladi. 
Maqolada homilaning axloqiy maqomi, uning huquqlari va hayotining qadriyat sifatida 
taqdim etilishi hamda jamiyatning axloqiy va ijtimoiy tamoyillariga asoslanib qarorlar 
qabul  qilishda  qanday  masalalar  yuzaga  kelishi  muhokama  qilinadi.  Homilaning 
huquqlari, abort va sun'iy tug'ilishni to'xtatish (abort) kabi muhim axloqiy masalalar 
o'rganilib,  turli  madaniy  va  ilmiy  qarashlar  orqali  xalqaro  tajribalar  tahlil  qilinadi. 
Maqolada  shuningdek,  homilaning  jamiyat  va  oiladagi  o'rni,  shaxsiy  va  ijtimoiy 
axloqiy  qarorlar,  shuningdek,  bioetika  kontekstida  homilaning  axloqiy  maqomi 
masalalari tahlil qilinadi. Tadqiqotda homilaga nisbatan e'tiborning ortishi va uning 
qadriyat sifatida inson huquqlari bilan bog'lanishi, jamiyat axloqiy muammolari bilan 
birga ham o'rganiladi. 

 
Mavzuning  dolzarbligi:  Stafilokokkoz  —  qishloq  xoʻjaligi  hayvonlari, 
moʻynali hayvonlar va qushlarning yuqumli kasalligi boʻlib, turli aʼzo va toʻqimalarda 
yiringli-yalligʻlanish jarayonlari, artrit, mastit, endometrit, ayrim hollarda oʻlimga olib 
keladigan sepsis bilan xarakterlanadi. Kasallikning qoʻzgʻatuvchisi oltin stafilokokklar 
- katta harakatsiz gram-musbat kokklar, tartibsiz guruhlarda, shuningdek, yakka yoki 
juft  boʻlib  joylashgan.  Stafilokokklar  tashxisi  klinik  maʼlumotlarni  hisobga  olgan 
holda laboratoriya tekshiruvi natijalari asosida belgilanadi.  

ANNOTATSIYA 
Ushbu maqola homilaning axloqiy statusi va uning hayot qadriyati masalalariga 
bag'ishlangan. Homila inson huquqlari, axloqiy qadriyatlar, va diniy, falsafiy nuqtai 
nazarlardan kelib chiqib, uning hayotga daxldorligi qanday qaralishini tahlil qiladi. 
Maqolada homilaning axloqiy maqomi, uning huquqlari va hayotining qadriyat sifatida 
taqdim etilishi hamda jamiyatning axloqiy va ijtimoiy tamoyillariga asoslanib qarorlar 
qabul  qilishda  qanday  masalalar  yuzaga  kelishi  muhokama  qilinadi.  Homilaning 
huquqlari, abort va sun'iy tug'ilishni to'xtatish (abort) kabi muhim axloqiy masalalar 
o'rganilib,  turli  madaniy  va  ilmiy  qarashlar  orqali  xalqaro  tajribalar  tahlil  qilinadi. 
Maqolada  shuningdek,  homilaning  jamiyat  va  oiladagi  o'rni,  shaxsiy  va  ijtimoiy 
axloqiy  qarorlar,  shuningdek,  bioetika  kontekstida  homilaning  axloqiy  maqomi 
masalalari tahlil qilinadi. Tadqiqotda homilaga nisbatan e'tiborning ortishi va uning 
qadriyat sifatida inson huquqlari bilan bog'lanishi, jamiyat axloqiy muammolari bilan 
birga ham o'rganiladi. 

 
Annotatsiya:  “Sezgi  deb  -  atrofimizdagi  narsa  va  hodisalarning  sezgi 
a'zolarimizga bevosita ta'sir etishi natijasida ularning ayrim belgi va xususiyatlarini 
miyamizda aks ettirilishini aytamiz.” 

ANNOTATSIYA 
Kasbga yoʻnaltirish-bu oʻquvchining butun hayoti uchun oʻzi tomonidan kasb 
tanlashi  emas,  balki,  inson  kasbiy  faoliyatini  boshlaganda,  oʻzini  unda 
namoyon  eta  olishi  uchun  shaxsiy  ichki  resurslarini  faollashtirishi  hamda 
kasb-hunarni mustaqil tanlashga tayyorlanishning shakllanishidir.  

Aннотaция. В статье рассматриваются современные методы повышения 
энергоэффективности  многоэтажных  жилых  зданий  с  использованием 
технологий информационного моделирования зданий (BIM). Анализируются как 
пассивные, так и активные способы оптимизации энергопотребления, включая 
проектные  решения,  инженерные  системы  и  автоматизацию.  Подробно 
рассматривается применение BIM на этапах анализа, моделирования и оценки 
эффективности  различных  проектных  сценариев.  Приводятся  примеры 
использования программных решений, таких как Autodesk Insight, IES VE, Green 
Building Studio и других. Особое внимание уделено возможностям интеграции 
возобновляемых  источников  энергии  и  оценке  результатов  моделирования  с 
учётом нормативных требований Республики Узбекистан. Полученные выводы 
могут  быть  использованы  в  практике  архитектурного  и  инженерного 
проектирования, а также в научных исследованиях, направленных на повышение 
устойчивости и энергоэффективности жилищного фонда. 

Annotatsiya:  Maktabda  taʼlim  olish  yillarida  oʻz  oʻrnini  topish  jarayoni 
oʻquvchilarning oʻzini hayotiy vazifasini anglash, shaxsiy imkoniyatlarini bilib olish 
va oʻz kelajagini belgilash ichki ehtiyoji bilan bogʻliq. Oʻz oʻrnini mustaqil tanlashni 
rivojlantirish  maktab  oʻquvchilarida  ularga  ijtimoiy  jamiyatda  qabul  qilingan 
meʼyorlarni, qadriyatlarni oʻzlashtirishda ularga yordam beradigan hayot faoliyati va 
oʻzini anglash subyekti nuqtayi nazarini shakllantirish bilan bogʻliq. 

   Annotatsiya:  Kasb  tanlash  sevgi  kabi  muhim  mavzudir.  Har  bir  inson  uchun 
professional tanlovi hayotda sherigini tanlashdek gap. Ikkala holatda ham shubhasiz 
tanlov  qilish  imkonini  beradi.  Bu  yaxshi.  Chunki  inson  uchun  qabul  qilingan, 
soʻralgan, xatto eng yaxshi qarorda ham, shaxs irodadan butunlay mahrum boʻlmasa 
va oʻz harakatlari uchun javobgar boʻlishga qodir boʻlmasa, rad etishga olib keladi. 

Annotatsiya:  Shaxsning ijtimoiy voqelikka, mehnatga, kishilarga, jamiyatga 
bo`lgan  munosabati  turlicha.  Uning  faollik  darajasi  va  odob-axloq  borasidagi 
yetukligi turlichadir. Psixologiya fanida yosh davrlarini tabaqalash bo`yicha qator 
mustaqil  nazariyalar  mavjud.  Ular  inson  shaxsini  tadqiq  qilishga  har  xil  nuqtai 
nazardan yondashadi va muammoning mohiyatini turlicha yoritadi. 

Annotatsiya: Ushbu maqolada maktab psixologining o‘quvchilarga motivatsiya 
berish va ularning o‘quv faoliyatini yaxshilashdagi asosiy vazifalari tahlil qilinadi. 
Motivatsiya-o‘quvchilarning  ta’limga  bo‘lgan  qiziqishini  oshirish,  maqsadlariga 
erishishdagi qat’iyatini kuchaytirish va ularning o‘rganish jarayonida faol ishtirok 
etishini ta’minlashda  muhim  ahamiyatga  ega  bo‘lgan  psixologik  omildir.Maqolada 
maktab  psixologining  pedagogik  va  psixologik  yondashuvlari,  shuningdek, 
motivatsiyani oshirishga qaratilgan individual va guruh usullarining samaradorligi 
ko‘rib  chiqiladi.  Shuningdek,  psixologning  ota-onalar  va  o‘qituvchilar  bilan 
hamkorlikda olib boradigan faoliyati o‘quvchilarning o‘quv natijalarini yaxshilashga 
xizmat  qilishi  ta’kidlanadi.  Mazkur  maqola  maktab  psixologlari  uchun 
o‘quvchilarning o‘rganish motivatsiyasini kuchaytirish va ta’lim jarayonini samarali 
tashkil etish bo‘yicha amaliy tavsiyalar beradi. 

Annotatsiya:  Shaxsning  fazilatlari,  faoliyati,  xulq-atvori,  muomalasi,  uning 
faollashuvi, ruhiy tushkunligi-yu shijoati, intiluvchanligi, mardligi, mehnatsevarligi, 
fidoyiligi, vatanparvarligi, e’tiqodi, dunyoqarashi, qiziqishining namoyon bo‘lishi va 
kechishi,  rivojlanishi  bularning  hammasi  psixologik  qonuniyatlar  asosida  amalga 
oshadi. Insonning hodisalar, holatlar, vazifalar va shart-sharoitlarga munosabati o 
‘zini o ‘zi anglashda, o ‘zini o ‘zi baholashda, o'zini o ‘zi nazorat qilishda, o‘ziga o‘zi 
taskin  hamda  buyaiq  berishda,  o‘z  ichki  imkoniyatlarini  ro‘yobga  chiqarishda 
mujassamlashadi.  

 
Annotatsiya: Ota-onalar bilan ishlashishni yo'lga qo'yishning eng asosiy qismi 
bu ota-onalar majlisini tashkil qilishdir. Buning uchun o'qituvchi majlis bo'ladigan kun 
va  vaqtini  otaonalarga  yetkazish  maqsadida  chiroyli  hoshiyali  taklifnoma,  otkritka 
yoki telefon orqali yoqimli muloqot bilan taklif qilishlari mumkin. Bularning har biri 
ota-onalarni qiziqtiradi va ular ishlarini tashlab bo'lsa ham, majlisda nimalar bo'lar 
ekan  deya  kelishadi.  Sinf  rahbari  majlis  o'tkaziladigan  xonani  avvaldan  tayyorlab 
qo'yishi, xonaning tozaligiga, yorug'ligiga va bezaklariga e'tibor berishi kerak.  

Annotatsiya Huquqbuzarlik sodir etgan yoki xulqiy og‘ishlari ijtimoiy havf 
ehtimolini  yuzaga  keltiradigan  voyaga  yetmaganlar  umumta‘lim  maktablarining 
ichki  nazoratiga  olinishi  belgilangan.  Bunday  o‘quvchilar  qatoriga  ta‘lim 
muassasalaridagi  mashg‘ulotlarga  uzrli  sabablarsiz  kelmayotgan  va  muntazam 
ravishda  qatnashmayotgan  o‘quvchilar,  ma‘muriy  huquqbuzarlik  sodir  etganlar, 
notinch oila farzandlari, tarbiyasi og‘ir bolalar, ta‘lim muassasalariga o‘tkir tig‘li 
ta‘qiqlangan  buyumlarni  olib  kelgan  yoki  olib  kirishga  uringan  o‘quvchilar  va 
ijtimoiy havfli hattiharakatlarni sodir etgan voyaga yetmaganlar kiradi. Umumta‘lim 
maktablarida yakka tartibda ishlashda huquqbuzarlik sodir etish ehtimoli bo‘lgan  
yoki  qayta  sodir  etish  ehtimoli  bo‘lgan  bola  barcha  profilaktik  tadbirlarning 
markazida bo‘ladi. 

Annotatsiya:  Psixologik  muhit  deganda  jamoaning  emotsional  psixologik 
bazasini  va  asosini  tashkil  etadigan  jamoa  a’zolari  o‘rtasidagi  o‘zaro  ishchan  va 
shaxsiy munosabatlarning emotsional darajasini tushunamiz, qaysiki bu munosabat 
ularni  ahloq  normalari  va  qiziqishlarining  yo‘nalishini  belgilab  beradi.  Ilmiy 
adabiyotlarda bu hodisaning bir qancha tushunchalari ishlatiladi. “Ijtimoiy psixologik 
muhit”,  “axloqiy-psixologik  muhit”,  “Shaxs  ijtimoiy-psixologik  yo‘nalganligi”, 
“psixologik nastroyi”, “psixologik iqlim”, “ijtimoiy-psixologik sharoit” va hok. Lekin 
ko‘pchilik  psixologlar  “psixologik  muhit”  va  “psixologik  yo‘nalganlik” 
tushunchalarini  ishlatishni  tavsiya  qiladilar.  Jamoaning  psixologik  muhiti 
guruhlarning yo‘nalganligini qondirish, shaxslararo munosabatlar va guruhlardagi 
kelishmovchiliklarni hal etish uchun zarur bo‘lgan muomala jarayonida hosil bo‘lib 
namoyon bo‘ladi.  

Resume 
Acute appendicitis (AA) is one of the most common urgent surgical diseases, 
which in conditions of cirrhosis of the liver (LC) leads to serious problems in diagnosis 
and  treatment.  Immunodeficiency,  blood  clotting  disorders,  ascites,  and  portal 
hypertension, characteristic of LC, aggravate the course of AA. 
Between 2017 and 2024, 64 patients with AA were analyzed. The study included 
a  retrospective  analysis  (24  patients)  and  a  prospective  follow-up  (40  patients).  In 
addition to standard laboratory tests, patients with  LC underwent biochemical liver 
examination and modern instrumental diagnostic methods (MRI). 
It has been established that with  LS, AA often manifests itself with atypical 
symptoms.  The  majority  of  patients  (87.5%)  had  decompensated  LC.  The 
phlegmonous  form  of  AA  was  diagnosed  in  50%  of  cases,  catarrhal  –  in  37.5%, 
gangrenous – in 12.5%. Severe forms of AA were more often registered against the 
background  of  decompensated  LC.  Postoperative  complications  were  high,  and 
mortality was 25%. 
The  analysis  confirmed  the  importance  of  an  individual  approach  in  the 
diagnosis  and  treatment  of  AA  in  patients  with  LC.  Improved  surgical  tactics  and 
enhanced postoperative monitoring can help reduce complications and mortality. 

O'tkir appenditsit, keng tarqalgan xirurgik holati bo'lib, u keksalarda yuzaga 
kelganda  o'ziga  xos  qiyinchiliklarni  keltirib  chiqaradi.  Garchi  u  appenditsit 
holatlarining  5-10%  ini  tashkil  etsa-da,  keksa  yoshdagi  insonlarda  kasallikning 
uchrashi tezligi yiliga taxminan 10000 odamdan 1,5-2 ta holatni tashkil etadi. Ushbu 
sharh 65 yosh va undan katta bo'lgan bemorlarda appenditsitning epidemiologiyasi, 
klinik ko'rinishi, diagnostik muammolari, davolash variantlari va natijalarini ko'rib 
chiqadi.  Keksalarda  odatda  atipik  alomatlar  kuzatiladi,  bu  esa  diagnostika 
kechikishiga  va  asoratlarning  yuqori  darajaga  ko'tarilishiga  olib  keladi.  Ushbu 
guruhda  perforatsiya  ko'rsatkichlari  30-50%  ni  tashkil  etadi,  bu  yosh  bemorlarda 
kuzatilgan 20% dan ancha yuqori bo'lib, o'lim darajasi 5-15% ni tashkil etadi, yosh 
guruhlarda  esa  bu  ko'rsatkich  1%  dan  kam.  Komorbitlar  va  atipik  belgilarning 
mavjudligi  diagnostikani  yanada  qiyinlashtiradi.  Tasvirlash  usullari,  xususan,  KТ, 
yuqori aniqligi sababli juda muhim hisoblanadi. Davolash rejalari har bir bemorga 
individual ravishda tanlanishi kerak, jarrohlik va konservativ usullar orasidagi xavf 
va foydalarni muvozanatlash kerak.  
Minimal  invaziv  bo'lgan  laparoskopik  appendektomiya  tezroq  tiklanishni 
ta’minlaydi,  ammo  bemorning  umumiy  sog'lig'i  ehtiyotkorlik  bilan hisobga olinishi 
lozim. 

Аннотация: Статья посвящена лингвистической прагматике как одному 
из  современных  и  перспективных  направлений  языкознания.  Рассматривается 
прагматика  как  раздел,  изучающий  использование  языка  в  контексте 
коммуникативных  ситуаций,  целей  и  особенностей  участников  общения. 
Подчёркивается её связь с семантикой, синтаксисом, теорией речевых актов и 
другими  смежными  дисциплинами.  Анализируются  тексты  русской 
художественной  литературы  и  славянских  языков  как  материал  для 
прагматического исследования. Особое внимание уделяется прагматике текста 
как социальной и речевой единице, а также значению прагматического подхода 
для  понимания  языка  как  инструмента  человеческой  деятельности  и 
коммуникации. 

ANNOTACIYA 
Bul  maqalada  qaraqalpaq  xalıq  awızeki  dóretiwshiliginiń  áhmiyetli  quramlıq 
bólimleriniń biri bolǵan jırawshılıq janrınıń mazmun-mánisi, qáliplesiwi hám ádebiy-
estetikalıq  ózgeshelikleri  sáwlelendiriledi.  Jırawshılıq  áyyemnen  qaraqalpaq  eliniń 
tariyxıy esteligi, ruwxıy qádiriyatları hám estetikalıq kózqarasınıń kórinisi bolıp, xalıq 
arasında awızeki ráwiyatlar, dástanlar, qosıqlar hám aytımlar arqalı áwladtan-áwladqa 
ótip kelgen. Maqalada jırawlardıń jámiyettegi ornı, olardıń kórkem sheberligi, atqarıw 
usılı hám bul janrdıń házirgi dáwirdegi áhmiyeti tallanadı. Sonday-aq, jırawshılıqtıń 
basqa  da  awızeki  dóretiwshilik  janrları  menen  óz-ara  baylanısı  hám  ózine  tánligi 
haqqında pikir júrgiziledi. 

Annotatsiya:  Suitsid,  kuchli  shaxslar  va  jismoniy  holati  yaxshi  bo’lgan 
o’quvchilarning hamda ularning oilalari uchun kamolotga qaratiladigan vaqt yitirishga 
olib kelishi mumkin bo’lgan hayotga mos ravishda tasir qilishidir. Bu mavzuga ilmiy 
tahlil  va  tajribalar  orqali  e’tibor  qaratilishi  kerak,  chunki  suitsid  kelib  chiqishi 
o’quvchilarning  hayotini,  o’z  faoliyatlarini  va  ta’lim  muvaffaqiyatlarini  to’xtatishi 
bilan bog’liq katta mavzudir.  

ANNOTATSIYA 
Bolalarda  tajovuz  kam  uchraydi,  lekin  kattalar  ham  shunga  o‘xshash  xatti-
harakatlarga  duch  kelishadi.  Uning  asosiy  muammosi  jamiyatda  o‘rnatilgan 
me’yorlarga keskin ziddir. Agressiv xatti-harakatlar boshqalarga psixologik noqulaylik 
tug‘diradi, ko‘pincha jismoniy, ma’naviy va moddiy zarar keltiradi? Agressiya asosan 
bolalikdan rivojlanib keladi. 

Annotatsiya:  Yoshlar  bilan  olib  boriladigan  ta’lim-tarbiya  ishlarining 
muvaffaqiyati  ularning  yoshi  va  psixologik  xususiyatlarini  bilish  hamda  hisobga 
olishga bog‘liqdir. Bu holat burilish hisoblangan o‘smirlik davrining alohida xususiyati 
bo‘lib, u ko‘prok shu davrga taaluqlidir. 

Annotatsiya Kichik  maktab  davrida  boshqarishdan  o‘z-o‘zini boshqarishga  
o‘tishi  nihoyatda  muhimdir.  Yetakchi  bo‘lgan  o‘quv  faoliyatidan  tashqari  boshqa 
faoliyatlar  -  o‘yin,  muloqot  va  mehnat  faoliyati  ham  o‘quvchi  shaxsi  rivojiga  
bevosita  ta’sir ko‘rsatadi. Bu faoliyatlar asosida muvaffaqiyatga erishish motivlari 
bilan bog‘liq bo‘lgan shaxs  xususiyatlari  tarkib  topa  boshlaydi.   

Bugungi  kunda  insonlar  o‘rtasida  muomala  va  munosabatda  hissiy  va  ruhiy 
salomatligi  masalasi oldimizda turgan eng dolzarb vazifadir. Hozirgi davrda inson 
ruhiyatini  sog‘lomlashtirish,  ularga  ruhiy  ko‘mak  berish,  tig‘iz  vaziyatlarda  o‘zini 
bashqara olishni shakllantirish muammosi psixologiya sohasini oldida turgan dolzarb 
masalalardan biridir. 

ANNOTATSIYA 
Maqolada  o‘quvchilar  o‘rtasida  so‘rovnomalar  orqali  bola  tarbiyasiga  ta’sir 
ko‘rsatuvchi  pedagogik,  ijtimoiy,  psixologik  shart-sharoitlarni  o‘rganish  va  milliy 
mentalitetimizga  mos  keladigan  tarbiya  uslubini  tanlash,  ish  jarayonida  unumli 
foydalanish haqida so‘z yuritilgan.  

Annotatsiya: Ushbu maqolada boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida kritik fikrlashni 
rivojlantirishning  ahamiyati,  uni  aniqlash  usullari,  shuningdek,  bu  ko‘nikmalarni 
shakllantirishda  kuzatish  metodining  tutgan  o‘rni  tahlil  qilinadi.  Shuningdek, 
pedagogik-psixologik sharoitlar, samarali texnologiyalar, dars jarayonida va darsdan 
tashqari  faoliyatda  tanqidiy  fikrlashni  rivojlantirish  bo‘yicha  taklif  va  tavsiyalar 
berilgan.  

 
Annotation:  This  article  explores  the  role  of  science  in  modern  society, 
emphasizing  its  impact  on  technological  development,  healthcare,  environmental 
protection, and daily life. It discusses how scientific research contributes to solving 
global challenges such as climate change, disease prevention, and sustainable energy. 
The article highlights the importance of investing in science education and research 
institutions to promote innovation and economic growth. By analyzing recent scientific 
advancements, the author argues that continued support for science is essential for 
shaping a better and more sustainable future. 
In  recent  decades, technology  has dramatically  transformed  the  landscape of 
education.  From  traditional  classrooms  with  chalkboards  and  printed  textbooks  to 
digital platforms, smartboards, and online learning systems, the way we teach and learn 
has  undergone  a  significant  evolution.  This  article  explores  how  technology  has 
changed education, highlighting both the benefits and the challenges. 

Аnnоtаtsiyа: Ushbu maqolada tijorat banklarining kapital bozoridagi faolligini 
oshirish  masalalari  tahlil  qilinadi.  Milliy  va  xalqaro  tajribalarga  tayanilgan  holda 
O‘zbekistonda  banklarning  kapital  bozorida  ishtirokini  kengaytirish  yo‘llari  ko‘rib 
chiqilgan.  Jahon  banki,  IMF,  Scopus  bazasidagi  maqolalar  va  OAK  tasdiqlagan 
manbalar asosida muammo va uning yechimlariga ilmiy asoslangan takliflar ishlab 
chiqilgan. 

 
ANNOTATSIYA 
Bolalar va o’smirlarda telefon tobe’ligi ogohlikni talab etmoqda, chunki darsda 
o’qish bilan band bo’lmasdan, ular telefonda  o’yin  o’ynaydilar, gaplashadilar, musiqa 
tinglaydilar, shu bilan birga  tanqid ostida bo’lgan rasm va  videolavxalar tomosha 
qiladilar. 

Annotatsiya: Fikrlashning ekssentrikligini rivojlantirish, muammolarni "taqlid" 
yordamida hal qilish uslubidan voz kechish kerak. Aynan boshlang'ich maktab yoshida, 
psixologlarning tadqiqotlariga ko‘ra, mantiqiy fikrlashni, muammoni hal qilish uchun 
nostandart yondashuvni shakllantirish zarur. Agar maktabgacha yoshda bolaning o‘yin 
faoliyati yetakchi bo‘lsa, boshlang'ich maktabda o‘qishga yo‘naltirish mavjud. Fikrlash 
asosiy funksiyaga aylanadi. 

Aннотaция. В статье рассматриваются ключевые факторы, влияющие на 
энергоэффективность  многоэтажных  жилых  зданий,  с  учётом  современных 
условий  цифрового  проектирования.  Особое  внимание  уделено  роли 
информационного  моделирования  зданий  (BIM)  в  анализе  и  оптимизации 
энергетических  характеристик  объектов.  Проведён  обзор  проектных, 
конструктивных, климатических и эксплуатационных аспектов, влияющих на 
уровень  энергопотребления.  Раскрываются  возможности  интеграции  BIM  с 
программным  обеспечением  для  энергомоделирования,  а  также 
рассматриваются практические примеры применения технологии в проектной 
среде.  Работа  подчёркивает  необходимость  комплексного  подхода  к 
проектированию,  включающего  энергоаудит, выбор  материалов,  ориентацию 
зданий и взаимодействие инженерных систем. Полученные результаты могут 
быть  использованы  при  разработке  нормативной  документации  и 
совершенствовании проектной практики в Узбекистане.