№ 2 (94) (2017): Биология ва тиббиёт муаммолари
№ 2 (94) (2017): Биология ва тиббиёт муаммолари
Nashr qilingan:
14-05-2017
Статьи
149-151
187
44
Болаларда билак суяги бошчасининг эскирган олд-медиал чиқишларини жарохлик усулда даволаш
Болаларда билак суяги бошчасининг эскирган олд-медиал чиқишларини оператив усулда даволаш
тажрибаси келтирилиб, 37 беморда билак суяги бошчасининг турли этиологияли чиқишларини
жарроҳлик усулида даволаш натижаларига асосланилган. Беморларда билак суяги бошчасини очиқ усулда жойига солиш ва узуксимон бойламани тиклаш операцияси қўлланилган. Узуксимон бойламани
тиклаш усулини такомиллаштириш мақсадида, тирсак буғимига анатомо-физиологик жиҳатдан
мақбул бўлган буғим капсуласи ва узилган узуксимон бойлама бўлакларидан фойдаландик. Ушбу усул
функционал жиҳатдан 97,4%, анатомик жиҳатдан 95,7% яхши ва кониқарли натижаларга эришишга
ёрдам берди.
тажрибаси келтирилиб, 37 беморда билак суяги бошчасининг турли этиологияли чиқишларини
жарроҳлик усулида даволаш натижаларига асосланилган. Беморларда билак суяги бошчасини очиқ усулда жойига солиш ва узуксимон бойламани тиклаш операцияси қўлланилган. Узуксимон бойламани
тиклаш усулини такомиллаштириш мақсадида, тирсак буғимига анатомо-физиологик жиҳатдан
мақбул бўлган буғим капсуласи ва узилган узуксимон бойлама бўлакларидан фойдаландик. Ушбу усул
функционал жиҳатдан 97,4%, анатомик жиҳатдан 95,7% яхши ва кониқарли натижаларга эришишга
ёрдам берди.
94-97
148
39
Стресс таъсирида чин акантолитик пуфакча касаллигининг келиб чиқиш ҳолати
Чин акантолитик пуфакча касаллигининг психоген стресс манифестация/экзацербация билан ўзаро боғлиқлиги ўрганилди. Чин акантолитик пуфакча касаллиги манифестациясининг психосоматик
механизмлари кўриб чиқилди. Чин акантолитик пуфакча касаллиги манифестациясининг психоген
бузилишлар билан клиник ўзаро боғлиқлиги аниқланди
механизмлари кўриб чиқилди. Чин акантолитик пуфакча касаллиги манифестациясининг психоген
бузилишлар билан клиник ўзаро боғлиқлиги аниқланди
98-100
106
46
Катта ёшдаги болалар ва усмирларда соннинг туғма чиқишини жарохлик усулда таянч қобилиятини тиклашда бизнинг тажрибамиз
Катта ёшдаги болалар ва усмирларда чаноқ сон бошчаси устида пештоқ ҳосил қилиш операция усуллари жеда кенг тарқалган булиб, чаноқ сон буғимининг диспластик патологияси ва таянч қобилиятини тиклашга қаратилган. Уш бу мақолада муалифлар томонидан ишлаб чиқилган оператив даволаш усули 11 та катта ёшдаги болалар ва усмирлада чаноқ сон буғимининг туғма чиқиши билан қулланилган. Келтирилган жарохлик усулида даволаш варианти 7 ёшдан 18 ёшгача булган болаларда чаноқ сон буғимининг диспластик генези оқибатида қулланилиб, яхши натижаларга эришишни таъқид қилади.
101-103
194
43
Гипертония касаллигининг ривожланишида ва оғирлашувида депресиянинг аҳамияти
Гипертония касаллиги (ГК) билан касалланган 42 нафар беморнинг характерологик хусусияти
(Юнг мезонларига кўра) ва депрессив ўзгаришлар даражаси ўрганилди. ГК касаллигида 55,8% бемор А
тип, 45,2% бемор - Б типга хос характерологик хусусиятларни намоён этдилар. А типнинг эркаклар
орасида, Б типнинг – аёллар орасида кўпроқ учраши қайд этилди. Касалликда 11,9% беморда енгил,
21,4% беморда – ўртача ифодланган, 35,7% беморда – ўртача оғир, 30,9% беморда – оғир даражадаги
депрессия аниқланди. Депрессив симптоматиканинг намоён бўлиши ГК касаллигининг асоратларига
боғлиқ бўлди. Инфарктдан кейинги кардиосклероз касаллигида (75,0%) стенокардия билан касалланган
беморларга нисбатан (66,0%) ўртача оғир ва оғир даражадаги депрессия белгилари аниқланди.
Юракнинг систолик функциясининг пасайиши, юрак етишмовчилиги, титроқ аритмия депрессив
белгиларининг оғирлашувига олиб келди.
(Юнг мезонларига кўра) ва депрессив ўзгаришлар даражаси ўрганилди. ГК касаллигида 55,8% бемор А
тип, 45,2% бемор - Б типга хос характерологик хусусиятларни намоён этдилар. А типнинг эркаклар
орасида, Б типнинг – аёллар орасида кўпроқ учраши қайд этилди. Касалликда 11,9% беморда енгил,
21,4% беморда – ўртача ифодланган, 35,7% беморда – ўртача оғир, 30,9% беморда – оғир даражадаги
депрессия аниқланди. Депрессив симптоматиканинг намоён бўлиши ГК касаллигининг асоратларига
боғлиқ бўлди. Инфарктдан кейинги кардиосклероз касаллигида (75,0%) стенокардия билан касалланган
беморларга нисбатан (66,0%) ўртача оғир ва оғир даражадаги депрессия белгилари аниқланди.
Юракнинг систолик функциясининг пасайиши, юрак етишмовчилиги, титроқ аритмия депрессив
белгиларининг оғирлашувига олиб келди.
104-108
326
41
Ревматоид артрити касаллигининг клиник ва параклиник белгиларининг даволаш самарадорлиги
Ревматоид артрити (РА) касаллигида 168 беморнинг асаб холати ўрганилиб, 65,6% беморда: 22,6% - енгил, 31,7% - ўртача, 14,9% – оғир даражадаги асаб бузилишлари (АБ) аниқланган. Энг кўп – 61,3% астеновегетатив бузилишлар қайд этилган. Астеновегетатив симптомлар 24,4% беморларда
эмоционал, 14,3% - ипохондрик, 9,5% - истерик ва 4,8% - боғланиб қолиш белгилари билан биргаликда
кечган. Енгил даражадаги АБларида комплекс даволаш умумий қувват берувчи, физиотерапия ва
жисмоний терапия машқлари, ўртача даражали АБларида – седатив воситалар (новопассит, седавит, глицин, адаптол), оғир даражадаги АБларида – антидепрессантлар қўлланилган. Даволаш курсидан (10-21 кун) кейин 66 (54,1%) беморда невротик симптомларнинг тўлиқ, 44 (36,1%) нафарида – қисман редукцияси кузатилган. 12 (9,8%) беморда невротик бузилишлар яхшиланмаган. Комплекс даво курсидан кейин 11,5% беморларда даво самараси қониқарсиз, 26,2% беморда – қониқарли ва 62,3% беморда – яхши сифатида баҳоланган. Назорат гурухида (АБ аниқланмаган 46 бемор) бу натижалар мос равишда 10,8, 37,0 и 52,2% холатда аниқланган.
эмоционал, 14,3% - ипохондрик, 9,5% - истерик ва 4,8% - боғланиб қолиш белгилари билан биргаликда
кечган. Енгил даражадаги АБларида комплекс даволаш умумий қувват берувчи, физиотерапия ва
жисмоний терапия машқлари, ўртача даражали АБларида – седатив воситалар (новопассит, седавит, глицин, адаптол), оғир даражадаги АБларида – антидепрессантлар қўлланилган. Даволаш курсидан (10-21 кун) кейин 66 (54,1%) беморда невротик симптомларнинг тўлиқ, 44 (36,1%) нафарида – қисман редукцияси кузатилган. 12 (9,8%) беморда невротик бузилишлар яхшиланмаган. Комплекс даво курсидан кейин 11,5% беморларда даво самараси қониқарсиз, 26,2% беморда – қониқарли ва 62,3% беморда – яхши сифатида баҳоланган. Назорат гурухида (АБ аниқланмаган 46 бемор) бу натижалар мос равишда 10,8, 37,0 и 52,2% холатда аниқланган.
115-118
389
40
Турли даражада мнс перинатал зарарланишлари бўлган янги туғилган чақалоқларда қиёсий клиник характеристика
МНС перинатал гипоксик зарарланиши педиатрияда долзарб муаммолардан бири бўлиб қолмоқда, частотаси 73,6% дан 90,0% гача ҳолатларни ташкил қилади. Мақолада биологик суюқликларда ҳужайравий иммунитет активлиги маркери сифатида маълум бўлган неоптеринни аниқлашга асосланган бош мияга қон қуйилишларнинг диагностикаси усули ўрганилади
119-125
436
54
Болалар ва ўсмирларда эпилепсиянинг ёшга доир хусусиятлари
Болаларда турли талваса ҳолатлари катталарга қараганда 5-10 марта кўп кузатилади.
«Ўсмирлардаги» эпилепсияларга, «болалардаги» эпилепсиядан фарқли ҳолда, атоник ва тоник
ҳуружлар характерли эмас. Эпилепсия билан касалланган болалар ва ўсмирлар малакали психо-
коррекцион ишнинг объекти бўлишлари керак. Тиббий-ижтимоий муаммоларни комплекс ўрганиш
эпилепсия билан касалланган болалар ва ўсмирларда касаллик профилактикаси ва неврологик ёрдам
ташкиллаштирилишини мукаммаллаштиришга йўналтирилган чора-тадбирлар системасини ишлаб
чиқиш имконини беради
«Ўсмирлардаги» эпилепсияларга, «болалардаги» эпилепсиядан фарқли ҳолда, атоник ва тоник
ҳуружлар характерли эмас. Эпилепсия билан касалланган болалар ва ўсмирлар малакали психо-
коррекцион ишнинг объекти бўлишлари керак. Тиббий-ижтимоий муаммоларни комплекс ўрганиш
эпилепсия билан касалланган болалар ва ўсмирларда касаллик профилактикаси ва неврологик ёрдам
ташкиллаштирилишини мукаммаллаштиришга йўналтирилган чора-тадбирлар системасини ишлаб
чиқиш имконини беради
126-130
315
42
Темир дефицитли анемияси бўлган ўсмир қизларнинг клинико-неврологик характеристикаси
Мақолада ўсмир қизлардаги темир дефицитли анемия тавсифланган, сегмент усти даражада дисфункция билан намоён бўладиган вегетатив нерв системасининг турли бузилишлари келтирилган. Энцефалопатик синдром мнестик-интеллектуал бузилишлар, шунингдек касаллик оғирлик даражаси ва давомийлигига боғлиқ координатор система таъсирланиши билан характерланади.
131-135
223
40
Янги туғилган чақалоқларда церебрал ишемиянинг тараққий қилиш риск омиллари
Янги туғилгандан то 35 кунликгача булган чақалоқлардан 67таси текширишдан ўтказилган.
Асосий гуруҳни церебрал ишемиянинг I-III даражада касалланган 50та бола, назорат гуруҳини 17та
соғлом бола ташкил қилди. Олинган маълумотлар шуни кўрсатдики ўрганилаётган патология асосан
анте- ва перинатал таъсир қилувчи омиллар умумий таъсирининг натижасидир. Ушбу омилларга
қўйидагилар: биринчи туғишнинг 30 ёшдан кейинлиги, абортлар, ҳомиладорликнинг узилиши, сурункали
аднексит, тез содир бўладиган туғиш ва ҳомиладорлик анемияси киради. Ушбу тадқиқот янги
туғилган болаларда церебрал ишемия ривожланишида аҳамияти катта омилларни аниқлашни, уларни
даражаси ўрнига қўйиш, касалликни ривожланиш хавфини, кечиш оғрлигини аниқлашга имкон беради
Асосий гуруҳни церебрал ишемиянинг I-III даражада касалланган 50та бола, назорат гуруҳини 17та
соғлом бола ташкил қилди. Олинган маълумотлар шуни кўрсатдики ўрганилаётган патология асосан
анте- ва перинатал таъсир қилувчи омиллар умумий таъсирининг натижасидир. Ушбу омилларга
қўйидагилар: биринчи туғишнинг 30 ёшдан кейинлиги, абортлар, ҳомиладорликнинг узилиши, сурункали
аднексит, тез содир бўладиган туғиш ва ҳомиладорлик анемияси киради. Ушбу тадқиқот янги
туғилган болаларда церебрал ишемия ривожланишида аҳамияти катта омилларни аниқлашни, уларни
даражаси ўрнига қўйиш, касалликни ривожланиш хавфини, кечиш оғрлигини аниқлашга имкон беради
136-138
120
32
Бронхиал астма билан касалланган болаларда қалқонсимон без фаолиятидаги динамик кўрсаткичлар
Организмдаги алмашинув жараёнларига ва бронхиал астма касаллигининг клиник кечиш жараёнларига, қалқонсимон без гормонларининг таъсир даражаси аниқланган. Олинган тахлиллар,бронхиал астма билан болаларда гипотиреоз клиник белгилари намоён бўлмаганда хам, қалқонсимон без гармонлари кўрсаткичларини пасайиб, дистиреоз ривожланишини изохлаб бериш имконини беради.
139-141
155
40
Болалар юз-жағ соҳаси флегмоналарида фитотерапия самарадорлигини микробиологик бахолаш
Текширишларга 7 дан 16 ёшгача бўлган юз-жағ сохасида флегмоналари бўлган 42 бола жалб
қилинган. Йирингли учоқ очилгандан кейин махаллий, ярага 1% ли аниснинг зордоли мойига эритилган
эфир мойи шимдирилган турундалар қўйилган. Сифат ва микдор жихатидан бактериологик текширувлар 1, 3, 5 ва 7 кунлари ўтказилган. Асосий гуруҳда ярадаги микроорганизмлар миқдори даволашдан кейин кескин камайиши кузатилган, айниқса анаэроб флорага нисбатан (3 марта). Аниснинг эфир мойининг маҳаллий қуллаш стационар даволаш муддатини 3±1 кунга қискартиради
қилинган. Йирингли учоқ очилгандан кейин махаллий, ярага 1% ли аниснинг зордоли мойига эритилган
эфир мойи шимдирилган турундалар қўйилган. Сифат ва микдор жихатидан бактериологик текширувлар 1, 3, 5 ва 7 кунлари ўтказилган. Асосий гуруҳда ярадаги микроорганизмлар миқдори даволашдан кейин кескин камайиши кузатилган, айниқса анаэроб флорага нисбатан (3 марта). Аниснинг эфир мойининг маҳаллий қуллаш стационар даволаш муддатини 3±1 кунга қискартиради
142-145
159
31
Бирламчи митрал клапан пролапси мавжуд беморларда эндотелий дисфункциясини ташхислаш ва даволашнинг узига хос хусусиятлари
Текширувнинг мақсади бириктирувчи тўқима дифференциалашмаган дисплазиясида туғма
митрал табақа пролапси бор беморларда эндотелий дисфункциясига (ЭД) магний препаратининг
таъсир самарадорлигини аниқлашдан иборат. 15 – 25 (19.5±1.42) ёшдаги туғма МТП этиологик белгилари бўлган 86 нафар беморлар текширишдан ўтказилган. Текширув гуруҳлари: 1 гуруҳга 41 нафар (47,7%) МТП 1 даражали регургитацияси бор беморлар ва 2 гуруҳга 45 нафар (52,3%) МТП 2 даражали регургитацияси бўлган беморлар киритилган. Ҳар бир гуруҳдаги беморларга суткалик дозаси 3 граммдан 6 ой ичида («Верваг фарма» фирмаси) Магнерот препарати берилди. Туғма МТП бўлган беморларда эндотелий дисфункция (азот оксидининг камайиши, эндотелин – 1 ошиши) ва унинг зараланиши (VEGF концентрацияси ошиши) аниқланди. Магнерот препарати билан даволаганда
эндотелий функцияси яхшиланди ва эндотелиоцитлар зараланишининг авж олиб бориши жараёни
бартараф этилди
митрал табақа пролапси бор беморларда эндотелий дисфункциясига (ЭД) магний препаратининг
таъсир самарадорлигини аниқлашдан иборат. 15 – 25 (19.5±1.42) ёшдаги туғма МТП этиологик белгилари бўлган 86 нафар беморлар текширишдан ўтказилган. Текширув гуруҳлари: 1 гуруҳга 41 нафар (47,7%) МТП 1 даражали регургитацияси бор беморлар ва 2 гуруҳга 45 нафар (52,3%) МТП 2 даражали регургитацияси бўлган беморлар киритилган. Ҳар бир гуруҳдаги беморларга суткалик дозаси 3 граммдан 6 ой ичида («Верваг фарма» фирмаси) Магнерот препарати берилди. Туғма МТП бўлган беморларда эндотелий дисфункция (азот оксидининг камайиши, эндотелин – 1 ошиши) ва унинг зараланиши (VEGF концентрацияси ошиши) аниқланди. Магнерот препарати билан даволаганда
эндотелий функцияси яхшиланди ва эндотелиоцитлар зараланишининг авж олиб бориши жараёни
бартараф этилди
146-148
127
29
Юқори инфекцион индекси бўлган ҳомиладорларда амнион, йўлдош ва ҳомила структурали патологиясини ультратовуш текширишида баҳолаш
Ҳомилада косача-жомча тизимининг кенгайиши, вентрикуломегалия, гепатомегалия, гидроперикард ва кардиомегалия, бош миянинг перивентрикуляр соҳасида чизиқли гиперэхоген киритмаларнинг пайдо бўлиши ҳомила инфекцион жароҳатланишининг эхографик маркерлари ҳисобланади
92-93
248
75
Оив билан зарарланган / оитс беморларда ўткир жаррохлик патологиялари кечишининг хос хусусиятлари
Қорин бўшлиғи аъзоларининг ўткир касалликлари билан 10 нафар бемор госпитализация қилинган
бўлиб, улардан 4 нафари ўткир аппендицит, 3 нафари тешилган яра, 1 нафари ўткир холецистит, 1
нафари ошқозон ичакдан қон кетиш ва 1 нафари қорин орти бўшлиғи инфилтрати ва флегмонаси
туфайлидир. Беморларнинг иммун ҳолатини таҳлил қилиш учун нейтрофилларнинг, гуморал ва
хужайравий иммунитетнинг фагоцитар активлигини инобатга олган ҳолда текширишлар бажарилди.
ОИВ билан зарарланганлик ўткир жаррохлик патологияси билан беморларда операциядан воз кечиш учун асос бўла олмайди. Кузатишлар шуни кўрсатадики, ОИВ инфекциясининг биргаликда келиши операциядан кейинги давр кечишини оғирлаштиради. Бундай беморларда интоксикация белгиларининг ва оғриқларнинг давомли бўлиши, жароҳат йиринглашининг узоқ муддатга чўзилиши, шунингдек жароҳат тозаланишининг қийинлашиши кузатилади
бўлиб, улардан 4 нафари ўткир аппендицит, 3 нафари тешилган яра, 1 нафари ўткир холецистит, 1
нафари ошқозон ичакдан қон кетиш ва 1 нафари қорин орти бўшлиғи инфилтрати ва флегмонаси
туфайлидир. Беморларнинг иммун ҳолатини таҳлил қилиш учун нейтрофилларнинг, гуморал ва
хужайравий иммунитетнинг фагоцитар активлигини инобатга олган ҳолда текширишлар бажарилди.
ОИВ билан зарарланганлик ўткир жаррохлик патологияси билан беморларда операциядан воз кечиш учун асос бўла олмайди. Кузатишлар шуни кўрсатадики, ОИВ инфекциясининг биргаликда келиши операциядан кейинги давр кечишини оғирлаштиради. Бундай беморларда интоксикация белгиларининг ва оғриқларнинг давомли бўлиши, жароҳат йиринглашининг узоқ муддатга чўзилиши, шунингдек жароҳат тозаланишининг қийинлашиши кузатилади
152-154
136
33
Болалардаги кариес профилактикасига қаратилган чора-тадбирларни оптималлаштириш
Аниқландики, оғиз бўшлиғи гигиенаси, микрофлорани нормаллаштириш, тўғри овқатланиш ва ўз вақтида стоматологик кўрикларни амалга ошириш каби комплекс профилактик чора-тадбирлар болалар тишлари кариеси ҳамда болалар тишларидаги турли-хил патологияларни олдини олади
155-158
267
34
Бош мияда қон айланиши бузилишининг турли ёшидаги гуруҳ аёлларда гормонал регуляцияниншг хусусияти
Бош мияда қон айланишининг бузилиши (БМКАБ) билан турли ёшдаги бемор аёлларда
гипоталамо -гипофизар- тухумдон системаси ўрганилди. Бунинг учун кондаги пофизнинг гонадотроп
(ЛГ,ФСГ) ва қон плазмасида эстрадиол хайз циклининг икки та яъни фолликулин ва лютеин фазаларда
олиниб, радиоиммунологик текширувдан ўтказилди. Гормонал фоннинг бузилиши турли ёшдаги
аёлларда бош мияда қон айланишини бузилишининг инсультдан олдинги ва инсултли даврларда
кузатилиб, натижада гипофизнинг гонадотроп гормонлари яъни ЛГ, ФСГ хамда эстрадиоллар
биринчи гуруҳдаги (ёш) аёлларда иккинчи фазасида устунлик килди. БМКА катаёшдаги аёлларда (2-
3гуруҳ) гипофизнинг эстрадиол гормони 2-3 марта пастлиги аниқланди ва бу билан бирга текшириш
натиждаси ёш гуруҳдаги бемор аёлларда юқори хавотирлик борлиги даражасини кўрсатди.
гипоталамо -гипофизар- тухумдон системаси ўрганилди. Бунинг учун кондаги пофизнинг гонадотроп
(ЛГ,ФСГ) ва қон плазмасида эстрадиол хайз циклининг икки та яъни фолликулин ва лютеин фазаларда
олиниб, радиоиммунологик текширувдан ўтказилди. Гормонал фоннинг бузилиши турли ёшдаги
аёлларда бош мияда қон айланишини бузилишининг инсультдан олдинги ва инсултли даврларда
кузатилиб, натижада гипофизнинг гонадотроп гормонлари яъни ЛГ, ФСГ хамда эстрадиоллар
биринчи гуруҳдаги (ёш) аёлларда иккинчи фазасида устунлик килди. БМКА катаёшдаги аёлларда (2-
3гуруҳ) гипофизнинг эстрадиол гормони 2-3 марта пастлиги аниқланди ва бу билан бирга текшириш
натиждаси ёш гуруҳдаги бемор аёлларда юқори хавотирлик борлиги даражасини кўрсатди.
159-164
173
135
Сурункали вирусли гепатит в нинг оив инфекцияси фонида клиник кечиш хусусиятлари
ОИВ инфекцияси оқибатида келиб чиққан иммунтанқислик ҳолати ВГВ кечишини
тезлаштиради. ОИВ ва ВГВ микст инфекцияси бўлган беморларнинг жигар тўқимасида яллиғланиш ва
фибротик жараёнлар жуда яққол намоён бўлади. Сурункали вирусли гепатит В нинг ОИВ инфекцияси
фонида клиник кечиш хусусиятлари ўрганилди. ОИВ инфекцияси ва вирусли гепатит В касаллиги
коинфекция тарзида кечганда клиник жиҳатдан гепатит касаллигига хос яққол клиник белгилар
кузатилмайди, касаллик гиёҳвандлик белгилари ва ҳамроҳ касалликлар белгилари фонида кечади. ОИВ
инфекцияси вирусли гепатит В инфекцияси кечишини оғирлаштиради. Шунингдек, ОИВ ва вирусли
гепатит В инфекцияси асосан репродуктив ёшдаги меҳнатга лаёкатли аҳоли қатламини зарарлайди.
Натижада бу ҳолат мамлакат учун нафақат ижтимоий муаммо, балки иқтисодий муаммо ҳам
ҳисобланади.
тезлаштиради. ОИВ ва ВГВ микст инфекцияси бўлган беморларнинг жигар тўқимасида яллиғланиш ва
фибротик жараёнлар жуда яққол намоён бўлади. Сурункали вирусли гепатит В нинг ОИВ инфекцияси
фонида клиник кечиш хусусиятлари ўрганилди. ОИВ инфекцияси ва вирусли гепатит В касаллиги
коинфекция тарзида кечганда клиник жиҳатдан гепатит касаллигига хос яққол клиник белгилар
кузатилмайди, касаллик гиёҳвандлик белгилари ва ҳамроҳ касалликлар белгилари фонида кечади. ОИВ
инфекцияси вирусли гепатит В инфекцияси кечишини оғирлаштиради. Шунингдек, ОИВ ва вирусли
гепатит В инфекцияси асосан репродуктив ёшдаги меҳнатга лаёкатли аҳоли қатламини зарарлайди.
Натижада бу ҳолат мамлакат учун нафақат ижтимоий муаммо, балки иқтисодий муаммо ҳам
ҳисобланади.
165-167
109
39
Ёш болалар ўпкасида яллиғланиш патологияси билан эндокрин структуралар сони кўп. Касаллик канча узоқ давом этса, бронхлар ва респиратор қисмда апудоцитлар ва нейроэпителиал таначалар сони шунча кўп. Ўпканинг пневмония касалликлари эрта постнатал онтогенезда апудоцитлар гипер- плазияси учун асосий омилдир
Ёш болалар ўпкасида яллиғланиш патологияси билан эндокрин структуралар сони кўп. Касаллик канча узоқ давом этса, бронхлар ва респиратор қисмда апудоцитлар ва нейроэпителиал таначалар сони шунча кўп. Ўпканинг пневмония касалликлари эрта постнатал онтогенезда апудоцитлар гипер-плазияси учун асосий омилдир
168-170
129
39
Тажрибавий қандли диабетда қон томир асоратларини юзага келиши
4-6 ойлик 90 та оқ каламушлар текширилди. Ошқозон ости бези ва каламушнинг орқа
оёқларининг тажрибавий қандли диабет таъсирида морфологик ўзгаришлари текширилди. Қандли
диабет модели каламушларга интраперитонеал стрептозотоцин (60 мг/тана вазнига) юбориш орқали
эришилди. Назорат ва тажриба гуруҳидаги каламушларнинг огирлиги солиштирилганда тажриба
гуруҳидагни каламушларнинг оғирлиги ўсишдан орқада қолиши аниқланди. Тажрибанинг ҳамма даврида
ошқозон ости безининг оролчаларида сезиларли лимфоцитар инфильтрация кузатилди. Қон
томирларинг морфологик текшируви натижада тажриба гуруҳида назорат гуруҳига нисбатан қон
томирларнинг деворида ўзгаришлар аниқланди. Қон томирлар деворидаги деструктив ўзгаришлар
тажрибанинг илк кунлариданоқ аниқланди
оёқларининг тажрибавий қандли диабет таъсирида морфологик ўзгаришлари текширилди. Қандли
диабет модели каламушларга интраперитонеал стрептозотоцин (60 мг/тана вазнига) юбориш орқали
эришилди. Назорат ва тажриба гуруҳидаги каламушларнинг огирлиги солиштирилганда тажриба
гуруҳидагни каламушларнинг оғирлиги ўсишдан орқада қолиши аниқланди. Тажрибанинг ҳамма даврида
ошқозон ости безининг оролчаларида сезиларли лимфоцитар инфильтрация кузатилди. Қон
томирларинг морфологик текшируви натижада тажриба гуруҳида назорат гуруҳига нисбатан қон
томирларнинг деворида ўзгаришлар аниқланди. Қон томирлар деворидаги деструктив ўзгаришлар
тажрибанинг илк кунлариданоқ аниқланди
171-173
87
41
Турли дефолиантларнинг каламуш жигари митохон-дрияси энергетик жараёнларига in vitro таъсири
Турли концентрациядаги (1.10 -5-2.10-4 ) дефолиантлар, жумладан, бутифос (I), дропп (II), бутилкаптакс (III), хиназопин (IV), сихат (V), тетра-п-бутиламмопий бром (VI), этрел (VII), геметрел (VIII), аллил-4-метилпиридини бром (IX), 1-аминоциклопропан-1-карбон кислота (AЦПК) (Х) нинг нафас олиш, оксидланиш-фосфорланиш жараёни, каламушлар жигари митохондрияси ички мембранасининг ўтказувчанлигига таъсири ўрганилди. Умуман олганда ўрганилган моддаларнинг умумий токсиклиги ва уларнинг митохондрияга таъсири ўртасида яхши корреляция аниқланди
174-177
445
72
Эрта ёшдаги болаларда бронхобструктив синдром: тарқалганлиги, клиник куриниши, диагностикаси ва давоси
Бронхо-обструктив синдром педиатриянинг долзарб муаммоси бўлиб, ёш болаларда нафас олиш тизими касалликлари таркибида биринчи ўринлардан бирини эгаллайди [1,3,5,10,20]. Бу бронхопулмонер касалликларнинг умумий тузилишида биофеэдбаскнинг кенг тарқалганлиги, оғир кечиши ва асоратлари билан боғлиқ. Ҳаётнинг биринчи ёшидаги болаларда ўткир респираторли инфекцияларнинг 30-50% гача бўлган қисми БОС билан мураккаблашади, унинг асосий сабаби ўткир обструктив бронхитдир (АОБ) [2,9,11,21]. Бронхопулмонер тизимнинг аксарият касалликлари биофеэдбаск билан юзага келади, улар орасида нафас олиш тизимининг туғма ва ирсий патологиясини, бронхларнинг малформациясини, респиратор дистресс синдромини, бирламчи иммунитет танқислиги ҳолатларини, аспира-бегона жисмлар, перинатал патология, гастроэзофагиал рефлюкс, интраторасик лимфа тугунларининг кўпайиши, тимус гиперплазияси, ўсмалар ва бошқалар. [2,3,24]. Ушбу касалликларда бронхиал обструкциянинг клиник белгиларининг бир хиллиги эрта ташхис қўйиш ва даволаш тактикасини мураккаблаштиради, бу уларнинг баъзиларининг узоқ ва такрорий курсига олиб келиши мумкин.
178-179
266
56
Бурун ва бурун ён бушликлари гемангиомасини ташхислаш ва даволаш усуллари
Сўнгги пайтларда бурун бўшлиғининг (ПН) ва паранасал синусларнинг (СНП) яхши ўсмалари билан оғриган беморларнинг сони ортиб бормоқда ва бош ва бўйиннинг барча неоплазмаларининг 8-10% ни ташкил қилади ва, қоида тариқасида, улар кеч ташхис қилинади. , уларни турли бошқалар учун олиб, одатда яллиғланиш касалликлари, бунинг натижасида беморларнинг аксарияти (70-90%) аллақачон кенг тарқалган ўсма жараёни билан клиникага келишади. Юқори нафас йўлларининг қон томир ўсмалари ушбу соҳадаги бенигн неоплазмалар орасида тез-тез учрайдиган ҳолатлар бўйича биринчи ўринни эгаллайди, кўпинча бурун бўшлиғининг шиллиқ қавати таъсирланади (78%). Аёлларда гемангиома кўпроқ учрайди. Бу қон томир ўсмалари генезисида жинсий гормонлар муҳим аҳамиятга эга эканлигини кўрсатади. ЖССТ халқаро гистологик таснифига кўра, гемангиомалар қуйидаги турларга бўлинади: капилляр, каверноз ва веноз. Гемангиоманинг ранги унинг гистологик тузилишига боғлиқ, капилляр гемангиома очиқ қизил рангга эга, аниқ контурли ва силлиқ сиртга эга. Каверноз ва веноз гемангиомалар турли хил кўк рангларда фарқланади. Уларнинг юзаси нотекис, контурлари аниқ эмас
180-182
185
32
Аритмия билан беморларни даволаш тамойиллари
Аритмия - юрак қисқаришларининг кетма-кетлиги ва частотасининг бузилиши. Инсон юраги маълум бир режимда қисқаради. Ушбу режим юракнинг ўтказувчан тизимини ташкил қилади. У асаб тўқималарининг тугунлари ва тўпламларини - юракда биоэлектрик импульсларни ҳосил қилувчи ва уларни ўтказадиган миёкард соҳаларида жойлашган нерв ҳужайралари ва толаларнинг тўпланишини ифодалайди [4,10]. Аритмиянинг қуйидаги турлари мавжуд: синус (тахикардия, брадикардия, экстрасистолия), атрия ёки қоринчаларнинг атриял фибрилацияси (АФ), пароксисмал тахикардия, юрак блокировкаси [8].
183-185
117
37
Эндометрий гиперпластик жараёни этиопатогенезининг замонавий кўриниши
Эндометриял гиперпластик жараёнлар (ҲПE) энг кенг тарқалган гинекологик касалликлардан бири бўлиб, 30 дан 55% гача тез-тез учрайди [1,4,5,7]. Эндометриял гиперплазия (ЭҲ) гинекологияда машҳур муаммодир. Касалликнинг этиологияси ва патогенезини ўрганишга бағишланган кўплаб тадқиқотларга қарамай, эндометриумдаги патологик жараённинг шаклланиш механизмлари тўлиқ аниқ эмас, шунинг учун беморларни даволашга ёндашувлар бир хил эмас ва стандартлаштирилмаган. . (10, 13.14)
186-188
242
64
Биоген стимуляторларнинг сутэмизувчилар организмига таъсири (адабиётлар шарҳи)
Ижтимоий-экологик омиллар одамлар ва ҳайвонлар касалликлари сонининг тобора кўпайишига олиб келади ва метаболизм ва иммунитетни тузатиш учун биологик фаол моддаларни олиш муаммосини тобора кўпроқ долзарблаштирмоқда [13]. Тадқиқотчи олим Академик V.P. Филатов ва унинг ҳамкасблари "биоген стимуляторлар" деб номланган табиий биологик фаол моддаларнинг янги гуруҳини кашф этдилар. Ушбу дорилар замонавий клиник тиббиётнинг турли соҳаларида ўсимлик, ҳайвон ва аралаш келиб чиқиши препаратлари шаклида қўлланилишини топди [9].
189-191
200
47
Тизимли қизил югурик касаллигининг иқлим - минтақавий хусусиятлари
Тизимли қизил югурук (СЛE) бириктирувчи тўқималарнинг энг оғир тизимли касалликларидан бири бўлиб, 20-40 ёшда кўпроқ учрайди, 90% ҳолларда аёллар [1;2]. Сўнгги ўн йилликларда СЛE билан касалланишнинг кўпайиши кузатилди (100 минг аҳолига 50-250 та ҳолат), бу диагностика усулларининг такомиллашиши, яширин ва сурункали шаклларини аниқлаш, айрим ҳолларда ортиқча ташхис қўйиш билан боғлиқ. . Америка Ревматология Коллежининг (АСР) диагностика мезонлари (1982, 1997) эпидемиологик тадқиқотлар учун ишлаб чиқилган ва ҳар доим ҳам СЛE ташхисини мутлақ эҳтимоллик билан истисно қилиш ёки тасдиқлашга имкон бермайди, айниқса эрта босқичларда ва атипик вариантларда. касаллик [3;4] . Йирик тиббиёт муассасаларидан бирининг тиббий ёзувларини ўрганишда Ж. Салё ва бошқалар. [5] СЛE ташхиси бўлган беморларнинг атиги учдан икки қисми АСР мезонларига жавоб беришини аниқладилар, тахминан 10 фоизида ишончли ташхисни тасдиқлаш учун этарли бўлмаган қизил югурук белгилари ва 25 фоизида фибромиялжия расми бор эди. мусбат антинуклеар антикорлар билан комбинация (АНА), ҳатто узоқ муддатли кузатувда ҳам касалликнинг ишончли СЛEга эволюцияси қайд этилмаган. СЛE, "хамелеон касаллиги" ёки "катта касаллик симулятори" диагностикаси мезонларини такомиллаштириш масаласи бир неча бор кўтарилган [6]. 2012 йилда Сйстемис Лупус Интернатионал Соллаборатинг Слинисс (СЛИСС) мутахассислари гуруҳи СЛE билан касалланган кўп сонли (тахминан 700 бемор) узоқ муддатли таҳлил натижаларини тақдим этди ва диагностика учун ўзгартирилган диагностика мезонларини таклиф қилди. аниқроқ кўрсаткичлар билан бир қатор дерматологик, неврологик белгиларни
47-51
221
42
Катта ёшдаги мактаб болаларда дуоденал яранинг асоратланган кечиши: сабаблари, диагностик мезонлари
Дуоденал ярадан қон кетиш энг хавфли асорат бўлиб, ушбу касаллик ўлим структурасида биринчи ўрин эгаллайди. Дуоденал яра билан касал 42 нафар бола текширилиб, улардан 12 нафарида ярадан қон кетиш кузатилди. Анамнез, клиник-эндоскопик хусусиятлар ва рН кўрсаткичлари ўрганилди. Дуоденал яра касаллиги асоратланган кечишининг предикторлари қўйидагилар: жинс, ёши, ирсият, эрозив характерли гастродуоденит, кўпдан-кўп яралар, юқори бактериал зарарланиши, антродуоденал зонада юқори гиперацидлиги.
5-8
205
53
Ўзбекистонда постменопаузал ёшдаги аёлларда остеопорознинг хавф омилларини тарқалганлиги ва хусусиятлари
Ўзбекистонни турли минтақаларида истиқомат қилувчи ёши 50 дан 80 гача бўлган 2329 нафар аёлларга анкета тўлдирилди. Текширилган аёллар орасида постменопаузал остеопороз тарқалганлиги 33,4% ни, остеопения -34,0% ни ташкил этди. Ёшини ортиб бориши билан СТМЗ (суяк тўқимасининг минерал зичлиги) нормал кўрсаткичларга эга бўлган аёллар сони сезиларли камайиб боради (86,2% дан 50-59 ёшда то 1,3% - ≥70 ёшгача). Аёлларнинг деярлик учдан бир қисми (31,8%) кунда сут махсулотларини истеъмол қилишади ва ярмидан кўпи (54,7%) актив хаёт тарзини олиб боришади. Текширилаётган аёллар гурухида сут махсулотларини норегуляр истеъмол қилиниши, паст жисмоний юкламалар ва менопаузанинг давомийлиги хавф омиллари бўлиб ҳисобланади
9-12
203
36
Самарқанд шаҳрида эпилепсиянинг ёшига ва жинсига қараб эпидемиологик таърифи
Мақсад: Самарқанд шаҳрида ёшига ва жинсига қараб эпилепсиянинг эпидемиологик таърифини
ўрганиш. Материал ва усуллар: текшириш объект сифатида 2008 йил 1 январдан Самарқанд шаҳрида
турадиган ўрта ёшидаги 55232 нафар аҳоли хисобланди. 3 йиллик (2008-2010й.) текширув натижалари
шуни кўрсатдики, эпилепсия билан касалланганлар сони анамнез таҳлилларига нисбатан популяцион
усулда аниқланганда кўпроқ эканлиги маълум бўлди. Хулоса: текширилган популяцияларда эпилепсиянинг тарқалганлик даражаси ёшига ва жинсига боғлиқ ҳолда, турли ёшдаги эркакларда учраганлиги аниқланди.
ўрганиш. Материал ва усуллар: текшириш объект сифатида 2008 йил 1 январдан Самарқанд шаҳрида
турадиган ўрта ёшидаги 55232 нафар аҳоли хисобланди. 3 йиллик (2008-2010й.) текширув натижалари
шуни кўрсатдики, эпилепсия билан касалланганлар сони анамнез таҳлилларига нисбатан популяцион
усулда аниқланганда кўпроқ эканлиги маълум бўлди. Хулоса: текширилган популяцияларда эпилепсиянинг тарқалганлик даражаси ёшига ва жинсига боғлиқ ҳолда, турли ёшдаги эркакларда учраганлиги аниқланди.
173
43
Шошилинч тиббий ёрдам маркази терапевтик бўлимига ётқизилган шахсларнинг ёш структураси, нозологик шакллари ва ҳамрох касалликларининг таҳлили
Шошилинч тиббий ёрдам маркази терапевтик бўлимига ётқизилган шахсларнинг ёш структураси, нозологик шакллари ва ҳамрох касалликлари таҳлилининг натижалари кўрсатилган. Таҳлил натижалари шундан далолат берадики, бўлимга ётқизилган беморларнинг асосий қисмини ёши
катта ва кекса ёшли кишилар ташкил этди, бу гуруҳ беморларда юрак-қон томир тизими сурункали
касалликлари асосий ўрин тутди. Мазкур ёшда шунингдек жиддий ўринлардан бирини нафас
йўлларининг ўткир ва сурункали яллиғланиши эгаллади
катта ва кекса ёшли кишилар ташкил этди, бу гуруҳ беморларда юрак-қон томир тизими сурункали
касалликлари асосий ўрин тутди. Мазкур ёшда шунингдек жиддий ўринлардан бирини нафас
йўлларининг ўткир ва сурункали яллиғланиши эгаллади
16-18
182
39
Болаларда юрак кичик аномалияларида юрак қон томир тизимининг функционал аҳамияти
Юракнинг кичик аномалиялари аниқланган болаларда митрал клапан пролапси, чап қоринчада
нуқсонли жойлашган хордалар, митрал клапан пролапси ва қоринча ичи ҳосилалари билан биргаликда
бўлган аномалиялар кўп учраган. Юракнинг кичик аномалиялари пайдо бўлишига таъсир этувчи ножуя
омиллар, жисмоний зўриқишга суст мослашиш, юрак ритмининг бузилишига, яъни қоринча усти ва
қоринча экстрасистолияси, қоринча усти эктопик ритми/ритм бошқарувчисининг миграцияси, синусли
брадикардия, 1-2-даражали атриовентрикуляр блокада, Гисс тутами оёқчаларининг блокадаси, QT
интервалининг узайишига (440 мс зиёд) олиб келинганлиги аниқланди.
нуқсонли жойлашган хордалар, митрал клапан пролапси ва қоринча ичи ҳосилалари билан биргаликда
бўлган аномалиялар кўп учраган. Юракнинг кичик аномалиялари пайдо бўлишига таъсир этувчи ножуя
омиллар, жисмоний зўриқишга суст мослашиш, юрак ритмининг бузилишига, яъни қоринча усти ва
қоринча экстрасистолияси, қоринча усти эктопик ритми/ритм бошқарувчисининг миграцияси, синусли
брадикардия, 1-2-даражали атриовентрикуляр блокада, Гисс тутами оёқчаларининг блокадаси, QT
интервалининг узайишига (440 мс зиёд) олиб келинганлиги аниқланди.
19-21
181
38
Кўп тугунли нотоксик буқоқ бўлган беморларда операциядан кейинги даврда гипотиреоз профилактикаси
Кўп тугунли нотоксик бўқоқ билан операция бўлган 82та беморда қолдиқ тиреоид тўқиманинг маълум вақтдан кейинги ҳолати ўрганилди. Беморларнинг ўртача ёши 29-64 ёшни ташкил қилди. Кўп тугунли нотоксик бўқоқ билан операция бўлган беморлар 6 ой давомида қолдиқ тиреоид тўқиманинг ҳолати ултратовуш текширируви ёрдамида уч хил структурали ҳажмий ўзгаришлар аниқланди
(стабил ҳолат-48,8%, гипертрофия-28%, гипотрофия-23,2%).
(стабил ҳолат-48,8%, гипертрофия-28%, гипотрофия-23,2%).
22-24
184
40
Механик сариқлик асорати бўлган ўт тош касаллиги билан оғриган беморларда хирургик тактика
2014-2016 йилларда Самарқанд шаҳар тиббиёт бирлашмаси хирургия бўлимида стационар
шароитда ўт-тош касаллиги механик сариқлик асорати билан даволанган 116та беморни тахлил
қилдик. Механик сариқликни бартараф қилишда икки босқичда, биринчи босқичда билиар трактнинг
декомпрессияси ва санацияси бажарилди. Бу ретроград эндоскопик усул ёрдамида амалга оширилди. Эндоскопик папилосфинктеротомия(ЭПСТ) 68та беморда (58,6%) бажарилди. Шундан 39та беморда
(57,3%) холедохолитоэктракция(ХЛЭ) биргаликда амалга оширилди. Механик сариқликни даволашда
икки босқичда миниинвазив усулларни қуллаш оптимал усул ҳисобланади. Ретроград эндоскопик усулни
қўллаш ва кейинги босқичда мини-кесма орқали холецистэктомия қилиш мақсадли операция
хисобланади. Ўт йулларини дренажлашнинг ретроград эндоскопик усулда амалга оширишнинг иложи
бўлмаганда, лапаратом усулда ўтнинг ичакларга доимий пассажини тиклаш учун умумий ўт йулини
ташки ва ички дренажлаш керак деб ҳисоблаймиз
шароитда ўт-тош касаллиги механик сариқлик асорати билан даволанган 116та беморни тахлил
қилдик. Механик сариқликни бартараф қилишда икки босқичда, биринчи босқичда билиар трактнинг
декомпрессияси ва санацияси бажарилди. Бу ретроград эндоскопик усул ёрдамида амалга оширилди. Эндоскопик папилосфинктеротомия(ЭПСТ) 68та беморда (58,6%) бажарилди. Шундан 39та беморда
(57,3%) холедохолитоэктракция(ХЛЭ) биргаликда амалга оширилди. Механик сариқликни даволашда
икки босқичда миниинвазив усулларни қуллаш оптимал усул ҳисобланади. Ретроград эндоскопик усулни
қўллаш ва кейинги босқичда мини-кесма орқали холецистэктомия қилиш мақсадли операция
хисобланади. Ўт йулларини дренажлашнинг ретроград эндоскопик усулда амалга оширишнинг иложи
бўлмаганда, лапаратом усулда ўтнинг ичакларга доимий пассажини тиклаш учун умумий ўт йулини
ташки ва ички дренажлаш керак деб ҳисоблаймиз
25-26
107
30
Нафас бузилиш синдроми мавжуд чақалоқлар юқори нафас йўлларида доимий мусбат босим билан даволашнинг афзалликлари
Барча кузатувдаги чақалоқларга стандарт лаборатор-инструментал текширувлар ўтказилди. Ультра товушли текширувлар (бош мияни, юракни, қорин бўшлиги аъзолари), кўрсатмаларга кўра электроэнцефалография ўтказилди. Гипоксемия ва аралаш ацидоз мавжуд респиратор дистресс синдромли чақалоқларда юқори нафас йўлларида доимий мусбат босим остида мустақил нафасда даволаш чақалоқларни умумий ахволини яхшиланишига олиб келди. Буни клиник – лаборатор ва рентгенологик маълумотлар хам тасдиқлайди. Юқори нафас йўлларида доимий мусбат босим остида мустақил нафас билан даволаш бажарилиши техник жихатдан оддий ва амалий ахамиятдаги даво хисобланади.
27-30
130
47
Анамнезидан ҳомила ичи инфекцияланиши билан туғилган чақалоқларда чўзилган сариқликнинг кечиши
Анамнезида ҳомила ичи инфекцияланиши билан туғилган чақалоқларда чўзилган сариқликни
кечишини клиник, лаборатор ва ултра товуш ёрдамида текширувлар таҳлил қилинган ва биокимёвий
маълумотлар қайд қилинган. Текширувлар перинатал марказ ва вилоят болалар кўп тармоқли тиббий
марказидаги 60та чақалоқлар кузатуви асосида олиб борилган (2014-2016). Текширув натижалари
асосида анамнезида ҳомила ичи инфекцияланиши билан туғилган чақалоқлар инфекцион жараён оғир
кечадиган чақалоқлар гуруҳига мансуб бўлиб интенсив парваришга муҳтож бўладилар. Бу эса бу
гуруҳдаги чақалоқларга специфик профилактик чораларни поликлиникаларда фертил ёшдаги аёллар
саломатлигини тиклаш орқали амалга оширилишига муҳтождир
кечишини клиник, лаборатор ва ултра товуш ёрдамида текширувлар таҳлил қилинган ва биокимёвий
маълумотлар қайд қилинган. Текширувлар перинатал марказ ва вилоят болалар кўп тармоқли тиббий
марказидаги 60та чақалоқлар кузатуви асосида олиб борилган (2014-2016). Текширув натижалари
асосида анамнезида ҳомила ичи инфекцияланиши билан туғилган чақалоқлар инфекцион жараён оғир
кечадиган чақалоқлар гуруҳига мансуб бўлиб интенсив парваришга муҳтож бўладилар. Бу эса бу
гуруҳдаги чақалоқларга специфик профилактик чораларни поликлиникаларда фертил ёшдаги аёллар
саломатлигини тиклаш орқали амалга оширилишига муҳтождир
31-34
148
39
Семизлик ва артериал гипертензияси бўлган болаларда клинико-метаболик ҳолатни комплекс баҳолаш
Семизлик ва гипертония билан 50 нафар болалар ҳар томонлома текширувдан ўтказилган. Бу гуруҳ болаларда бўйининг баланд бўлиши, жинсий ривожланиш жадаллашуви, ҳаёт сифат тарзининг
пастлиги ва юрак қон томир тизими томонидан функционал бузилишлар, қон босими ошиши
аниқланган. Биокимёвий тадқиқотлар шуни кўрсатдики абдоминал семириш кузатилган болаларнинг учдан бир қисмида углевод ва липид алмашинуви бузилиши ва натижада сийдик кислотаси
кўрсаткичининг қонда ортиши кузатилади.
пастлиги ва юрак қон томир тизими томонидан функционал бузилишлар, қон босими ошиши
аниқланган. Биокимёвий тадқиқотлар шуни кўрсатдики абдоминал семириш кузатилган болаларнинг учдан бир қисмида углевод ва липид алмашинуви бузилиши ва натижада сийдик кислотаси
кўрсаткичининг қонда ортиши кузатилади.
35-39
270
45
Бош мия сурункали ишемияси бўлган беморларда вена ичи озонотерапиясини қўллаш натижалари
ош мия сурункали ишемияси (БМСИ) – церебрал қон айланиши етишмовчилиги натижасида бош мия функцияларининг прогрессив кўп ўчоқли бузилиши билан кечувчи ҳолат. Мақолада БМСИ турли даражаларидаги беморларда комплекс терапия таркибида вена ичи озонотерапиясини қўллаш асосланган, озонотерапия қўлланилганда юзага келувчи ўзгаришлар ўрганилган
40-42
99
35
Ўткир гипертоник энцефалопатия билан асоратланган гипертоник кризнинг шошилинч терапиясида урапидилнинг самарадорлиги
Шошилинч терапия ва неврология клиникасида ўткир гипертоник энцефалопатия (ЎГЭ) билан асоратланиб, гипертоник криз (ГК) билан даволанаётган беморларни комплекс даволашда урапидил дори воситасининг эффективлиги ўрганилди. ЎГЭ билан асоратланган ГК комплекс даволашда урапидил дори восисини қўллаш натижалари шуни кўрсатдики, АҚБ тезда меъёрига тушиши, неврологик симптоматиканинг яхшиланиши, бемор хушининг тикланиши ва стационарда кам вақт бўлиши аниқланди.
43-46
171
37
Одам юқумли-яллиғланиш қўзғатувчилари таксономик белгиларининг ташҳисий қиймати ва қиёсий тавсифи
Мақсад сийдик йўли инфекциялари кузатилган бемор аёллардан ажратиб олинган E.coli баъзи таксономик белгилари вариабеллигини солиштирма ўрганиш бўлди. Аниқланишича, соғлом ва бемор аёллар организми турли биотопларидан ажратилган E.coli штаммлари қўзғатувчининг адгезивлиги билан боғлиқ таксономик белгиларнинг ҳар хил миқдорда аниқланиши билан фарқланди. Штаммлар
асосан маннит, сахароза, арабиноза глюкозали натрий цитратни парчалаши, гемолитик фаоллик
бўйича вариабелликка эга бўлди.
асосан маннит, сахароза, арабиноза глюкозали натрий цитратни парчалаши, гемолитик фаоллик
бўйича вариабелликка эга бўлди.
1-4
302
34
Сурункали қайталанувчи гематоген остеомиелитнинг компьютер- томографик семиотикаси
Ушбу тадқиқот ишида 7 ёшдан 22 ёшгача найсимон суякларнинг сурункали рецидивланувчи гематоген остеомиелити бўлган 60 нафар комплекс текширишдан ўтган беморда компьютер
томографиянинг қўлланиш афзаллги таҳлил қилинган. Обзор рентгенографиядан фарқли компьютер
томография жароҳатланган суякдаги деструктив ўзгаришларни аниқ ўлчамини кўрсатди. Касаллик
рецидив кечишига, сурункали яллиғланиш давом этишига сабаб бўлувчи кичик секвестрларни аниқлашда
барча ҳолатларда компьютер томография анъанавий рентгенографиядан устунлиги маълум бўлди.
Қўлланилаётган текшириш усули жароҳатланган суякдаги йирингли-некротик ўзгаришларни юқори
даражада аниқлашда ҳамда комплекс даволаш чора-тадбирларни ишлаб чиқишда нурли диагностиканинг ролини оширади. Шунингдек, сурункали рецидивланувчи гематоген остеомиелитда
операция ҳажми ва тактикани белгилаб беради
томографиянинг қўлланиш афзаллги таҳлил қилинган. Обзор рентгенографиядан фарқли компьютер
томография жароҳатланган суякдаги деструктив ўзгаришларни аниқ ўлчамини кўрсатди. Касаллик
рецидив кечишига, сурункали яллиғланиш давом этишига сабаб бўлувчи кичик секвестрларни аниқлашда
барча ҳолатларда компьютер томография анъанавий рентгенографиядан устунлиги маълум бўлди.
Қўлланилаётган текшириш усули жароҳатланган суякдаги йирингли-некротик ўзгаришларни юқори
даражада аниқлашда ҳамда комплекс даволаш чора-тадбирларни ишлаб чиқишда нурли диагностиканинг ролини оширади. Шунингдек, сурункали рецидивланувчи гематоген остеомиелитда
операция ҳажми ва тактикани белгилаб беради
52-54
174
25
Гиперурикемия ва сийдик кислотаси алмашинувининг бузилиши бўлган сурункали гломерулонефрит билан оғриган болаларда юрак-қон томир тизимининг ҳолати
Текширув 2012 йил дан 2016 йилгача бўлган давр мобайнида сурункали гломерулонефрит диагнози
билан Самарқанд вилоят болалар куп тармоқли тиббиёт маркази нефрология бўлимида ётган 59 та ёши 3 ёшдан 18 ёшгача бўлган болаларда ўтказилди. Текширилувчи болалар таркиби: қизлар 38 та
3ёшдан 18ёшгача ва ўғил болалар 21та 5 ёшдан 18 ёшгача. Юракнинг клинико-функционал холатини
ўрганиш сурункали гломерулонефрит билан оғриган болаларда анамнестик,клинико-лаборатор ва
инструментал кўрсаткичларга асосланиб комплекс холатда ўтказилди.Текширишлар шуни кўрсатдики,сийдик кислота миқдорининг ошиши сурункали гломерулонефрити бор болаларда чап
қоринча гипертрофияси,вегето-қон томир дистонияси, юрак ритмининг бузилиши,артериал
гипертензия ва бошқа юрак- қон томир патологиясига олиб келади.
билан Самарқанд вилоят болалар куп тармоқли тиббиёт маркази нефрология бўлимида ётган 59 та ёши 3 ёшдан 18 ёшгача бўлган болаларда ўтказилди. Текширилувчи болалар таркиби: қизлар 38 та
3ёшдан 18ёшгача ва ўғил болалар 21та 5 ёшдан 18 ёшгача. Юракнинг клинико-функционал холатини
ўрганиш сурункали гломерулонефрит билан оғриган болаларда анамнестик,клинико-лаборатор ва
инструментал кўрсаткичларга асосланиб комплекс холатда ўтказилди.Текширишлар шуни кўрсатдики,сийдик кислота миқдорининг ошиши сурункали гломерулонефрити бор болаларда чап
қоринча гипертрофияси,вегето-қон томир дистонияси, юрак ритмининг бузилиши,артериал
гипертензия ва бошқа юрак- қон томир патологиясига олиб келади.
55-57
216
34
Аёлларда массив акушерлик қон кетишлардан сўнг реабилитация масаласи
Массив акушерлик қон кетишидан сўнг 73 нафар аёл текширилган, шулардан оғир преэклампсия билан 31 (42,4%), нормал жойлашган плацентанинг вақтидан олдин ажралиши билан 15 (20,5%), плацентанинг марказий ва пастда жойлашиши билан 14 (19,2%), анемиянинг оғир даражаси билан 13(17,8%) нафарни ташкил этган. Беморлар 2 гуруҳга бўлинган: 1- гуруҳ аёллари 22 (30,1%) нафарни ташкил қилиб, қон кетишни тўхтатиш мақсадида орган сақловчи операция ўтказилган, 2-гуруҳ аёллари – 51 (69,8%) ни ташкил қилиб массив қон кетиши консерватив усуллар билан лапаратомиясиз тўхтатилган. Даволаш-реабилитация усулларини кўллаш аёлларнинг хаёт сифатини 15,4% га яхшилашга олиб келган. Массив қон кетишни тўхтатиш мақсадида орган сақловчи операцияларни амалга ошириш ушбу кўрсаткичларни 73,3% га оширди
58-60
227
37
Бурун ва бурун ёндош бўшлиқлари папилломаси билан хасталанган беморларни комплекс даволаш
Бурун ва бурун ёндош бўшлиқлари папилломаси билан хасталанган 66 нафар беморда комплекс даволаш самарадорлиги анализи ўтказилган. Асосий гурухдаги беморларда тилорон (Лавомакс) дори воситаси схема бўйича ва маҳаллий Виферон малҳами қўлланилган. Иммунологик таҳлиллар, шунингдек субъектив бахолаш мезонлари асосий гурухдаги беморларда юқори натижа кўрсатган. Бурун ва бурун ёндош бўшлиқлари папилломаси билан хасталанган беморларни комплекс давосида тилорон (Лавомакс) дори воситаси ва маҳаллий Виферон малҳамини қўллаш юқори самарадорлиги аниқланган
61-63
116
32
Бачадон ичи воситасини кесар кесиш ўтказган аёлларда қўлланилиши
Биз Самарқанд шаҳар №2 туғруқ комплексида 38 нафар кесар кесиш операциясини ўтказган
аёлларни кузатдик. Бу аёллар интраоперацион БИВ қўйиш учун ажратиб олинди. 38 нафар аёлдан 22
нафари шаҳарлик, 16 нафари тумандан, 13 нафари олий маълумотли, 25 нафарининг маълумоти ўрта
махсус. 14 аёл анамнезида 1та ҳомиладорлик, 14 нафар аёлда эса 2 та ҳомиладорлик, 8 нафар аёл
анамнезида 3 та ҳомиладорлик, қолган 2 нафар аёлда 4 та ва ундан зиёд ҳомиладорлик кузатилган.
Бизнинг кузатувларимиз БИВ хавфсиз ва самарали усул эканлигини кўрсатди.Интраоперацион БИВ
қўйишда интервалли БИВ қўйишга нисбатан спонтан экспульсия кам учради. Кузатувларимиз таҳлили
кесар кесиш вақтида қўйилган БИВ юқори контрацептив эффективликка эканлигини кўрсатди, БИВ
фонида бирорта аёлда ҳомиладорлик кузатилмади.
аёлларни кузатдик. Бу аёллар интраоперацион БИВ қўйиш учун ажратиб олинди. 38 нафар аёлдан 22
нафари шаҳарлик, 16 нафари тумандан, 13 нафари олий маълумотли, 25 нафарининг маълумоти ўрта
махсус. 14 аёл анамнезида 1та ҳомиладорлик, 14 нафар аёлда эса 2 та ҳомиладорлик, 8 нафар аёл
анамнезида 3 та ҳомиладорлик, қолган 2 нафар аёлда 4 та ва ундан зиёд ҳомиладорлик кузатилган.
Бизнинг кузатувларимиз БИВ хавфсиз ва самарали усул эканлигини кўрсатди.Интраоперацион БИВ
қўйишда интервалли БИВ қўйишга нисбатан спонтан экспульсия кам учради. Кузатувларимиз таҳлили
кесар кесиш вақтида қўйилган БИВ юқори контрацептив эффективликка эканлигини кўрсатди, БИВ
фонида бирорта аёлда ҳомиладорлик кузатилмади.
64-66
204
35
Ушланган чақирилган отоакустик эмиссиянинг ассосий баҳолаш мезонлари
Барча ёшдаги беморларда ушланган чақирилган отоакустик эмиссиясининг (УЧОАЭ) баҳолаш
мезонларини ишлаб чиқиш мақсадида биз УЧОАЭ ипсилатерал супрессиясини унинг параметрларига
таъсирини ўрганиб чиқдик. Текширишнинг барча натижаларида УЧОАЭ умумий амплитудаси
кўрсаткичлари пасайишини аниқланди. Ипсилатерал супрессиясининг чизиқли созламалари УЧОАЭнинг
оптимал баҳолаш мезони эканлиги хулосасига келдик
мезонларини ишлаб чиқиш мақсадида биз УЧОАЭ ипсилатерал супрессиясини унинг параметрларига
таъсирини ўрганиб чиқдик. Текширишнинг барча натижаларида УЧОАЭ умумий амплитудаси
кўрсаткичлари пасайишини аниқланди. Ипсилатерал супрессиясининг чизиқли созламалари УЧОАЭнинг
оптимал баҳолаш мезони эканлиги хулосасига келдик
67-71
192
40
Умуртқалараро диск чурраси операциясида спинал анестезиянинг эффекривлиги ва хавфсизлиги
Текшириш мақсади: Жарроҳлик йули билан дискоген чуррани бартараф қилишда спинал анестезиянинг (СА) эффективлиги ва хавфсизлигини комплекс баҳолаш.
Текшириш усуллари: Келтирилган клиник текшириш асосида бел ва думгаза соҳасидаги умуртка
ва орка мия патологияси бўлган 65 нафар бемор олинди. Бажариладиган оғриксизлантириш турига
қараб (СА ёки СУВ эндотрахеал усулда+О2 ёрдамида тотал венаичи анестезия (ТВА) ) беморлар икки
гуруҳга ажратилди. Натижалар ва уларнинг муҳокамаси: Ўтказилган текширишлар шуни кўрсатдики операциядан
олдин барча беморларда систолик АКБ, диастолик АКБ, ўртача АКБ, ЮКС, SpO2 норма чегарасида
эди. Олинган натижалар шуни тадиқладики, СУВ эндотрахеал усулда +О2 ёрдамида ТВА операцион
агрессиядан тўлиқ ҳимояни таъминлай олмайди. Бупивакаиннинг 0,5% ли 15-20 мг дозадаги изобарик
эритмаси ёрдамида СА кўлланилганда, спинал анестезия 5-8 дақиқада бошланиб, 2-3 соат давом
этишни таъминлайди. Беморларда клиник аҳмиятга эга, гемодинамик кўрсаткичлар ва ташқи нафас
фаолиятининг бузилиши кузатилмади. Хулоса: Келтирилган усул жаррохлк аралашувни эффектив ва хавфсиз ўтказишга имкон беради.
Текшириш усуллари: Келтирилган клиник текшириш асосида бел ва думгаза соҳасидаги умуртка
ва орка мия патологияси бўлган 65 нафар бемор олинди. Бажариладиган оғриксизлантириш турига
қараб (СА ёки СУВ эндотрахеал усулда+О2 ёрдамида тотал венаичи анестезия (ТВА) ) беморлар икки
гуруҳга ажратилди. Натижалар ва уларнинг муҳокамаси: Ўтказилган текширишлар шуни кўрсатдики операциядан
олдин барча беморларда систолик АКБ, диастолик АКБ, ўртача АКБ, ЮКС, SpO2 норма чегарасида
эди. Олинган натижалар шуни тадиқладики, СУВ эндотрахеал усулда +О2 ёрдамида ТВА операцион
агрессиядан тўлиқ ҳимояни таъминлай олмайди. Бупивакаиннинг 0,5% ли 15-20 мг дозадаги изобарик
эритмаси ёрдамида СА кўлланилганда, спинал анестезия 5-8 дақиқада бошланиб, 2-3 соат давом
этишни таъминлайди. Беморларда клиник аҳмиятга эга, гемодинамик кўрсаткичлар ва ташқи нафас
фаолиятининг бузилиши кузатилмади. Хулоса: Келтирилган усул жаррохлк аралашувни эффектив ва хавфсиз ўтказишга имкон беради.
72-75
148
34
Цервико-вагинал инфекцияси бўлган ҳомиладорларда эндоген интоксикация ва каллекреин-кинин системаси кўрсаткичлари
Цервико-вагинал инфекцияси бўлган ҳомиладорларда эндоген интоксикация (ЭИ) синдроми ривожланади, малондиальдегиди (МДА), ўрта массали молекулалар - ЎММ 254 ва ЎММ 280 , МДА/каталаза нисбати ошиши, каталаза ва КУБ камайиши, шунингдек, калликреин-кинин системаси (ККС) кўрсаткичларидан - прекалликреин, калликреин камайиши, БАЭЭ, ОАТА, кининаза ошиши кузатилади; бу ўзгаришларнинг барчаси вегетатив нерв системаси (ВНС) ҳолатига боғлиқ бўлади, жиддий ўзгаришлар кўпинча цервико-вагинал инфекцияси бўлган ҳомиладорларда гипоадаптив ҳолатда кузатилади. ЭИ кўрсаткичларини ва ККС ферментларини ўрганиш цервико-вагинал инфекцияси бўлган ҳомиладорларда умумий ҳолатини ва ҳомиладорлик кечишини баҳолаш мезони ҳамда яллиғланиш жараёни оғирлигини кўрсатувчи маркер сифатида қўлланилиши мумкин
76-78
111
24
Буйрак силида ультратовушли ангиография маълумотларига кўра қон айланишининг ҳолати
Буйрак силида буйракда қон айланишини баҳолашда ультратовушли ангиография юқори инфор-матив текшириш усули ҳисобланади. Буйрак силининг деструктив шаклларида ультратовушли ангио-графияни қўллаб беморларни даволаш тактикасини аниқлаш мумкин.
79-83
134
45
Сил спондилити ва унинг асорати диагностикасида магнит-резонанс томографиянинг аҳамияти
Сил спондилити билан оғриган 72 нафар беморда 89 та бажарилган магнит-резонанс томография таҳлил қилинди. 2 нафар беморда специфик жараён умуртқа поғонасининг бўйин қисмида, 38 нафар беморда кўкрак ва кўкрак-бел қисмида ва 32 нафар беморда бел ҳамда бел-думғаза қисмларида жойлашганлиги аниқланди. Якка бир ёки иккита умуртқа поғонасининг зарарланиши 4та ҳолатда аниқланди, контакт деструкция 48 ҳолатда, қўшма контакт ва якка деструкция 15 ҳолатда аниқланди. МРТ ва рентгенологик текшириш натижалари таҳлил қилинганида умуртқа поғонасидаги морфологик ўзгаришлар, туберкулёз касаллигининг босқичи тўғрисидаги тасаввур кенгаяди. Шунингдек, сил спондилити касаллигининг динамикасини ўрганишга консерватив ва оператив даволаш афзаллигини баҳолашга имкон беради.
84-88
200
40
Қорин бўшлиғига қон кетишларининг диагностикаси ва даволаш натижалари
Қорин бўшлиғи аъзолари касалликлари ва травмалари билан 42 нафар беморда кўрсатмалар
асосида текшириш ва даволашда эндовидеохирургик гемостаз усуллари қўлланилди. Ўтказилган
текшириш натижалари шуни кўрсатдики, қорин бўшлиғига қон кетишларни диагностика ва давосида
асосий усул УТТ, КТ ва видеолапароскопик усуллар эканлиги аниқланди. Шундай қилиб, қорин бўшлиғига
қон кетишлари диагностикаси ва даволашда эндовидеохирургик технологиялар қўллаш очиқ оператив даволашга нисбатан ноўрин лапаротомиялар сонини камайтириб, ўлим кўрсаткичларини пасайтиради, асоратлар сонини камайтиради ва беморларнинг шифохонада қолиш давомийлигини қисқартиради
асосида текшириш ва даволашда эндовидеохирургик гемостаз усуллари қўлланилди. Ўтказилган
текшириш натижалари шуни кўрсатдики, қорин бўшлиғига қон кетишларни диагностика ва давосида
асосий усул УТТ, КТ ва видеолапароскопик усуллар эканлиги аниқланди. Шундай қилиб, қорин бўшлиғига
қон кетишлари диагностикаси ва даволашда эндовидеохирургик технологиялар қўллаш очиқ оператив даволашга нисбатан ноўрин лапаротомиялар сонини камайтириб, ўлим кўрсаткичларини пасайтиради, асоратлар сонини камайтиради ва беморларнинг шифохонада қолиш давомийлигини қисқартиради
89-91
171
39
Термоингаляцион травма билан беморларни комплекс даволашда эндобронхиал терапия
188 нафар куйиш шикасти, нафас йўлларининг термоингаляцион асорати билан беморларда
ўтказилган даволаш натижаларни таҳлиллари давомида асосий ва назорат гуруҳларга бўлинди. Асосий
гуруҳдаги даволанишга ётган беморларда биринчи соатдан бошлаб, 2-3 марта бир кунда
термоингаляцион шикасти оғирлик даражасини эътиборга олиб тизимлаштирилган санацион
фибробронхоскопия ўтказилди. Назорат гуруҳдаги беморларга тизимсиз, асосан шифокор талабига
биноан санацион бронхоскопия бажарилди. Бошқа даволаш муолажалари иккала гуруҳларда бир хил
олиб борилди. Фаол санацион бронхоскопияни қўллаш натижасида назорат гуруҳда йирингли
трахеобронхит частотасини 38,1% гача, асосий гуруҳда 14,0% гача, леталиккни назорат гуруҳда
93,5% гача, асосий гуруҳда 68,4% гача камайтиришга эришилди
ўтказилган даволаш натижаларни таҳлиллари давомида асосий ва назорат гуруҳларга бўлинди. Асосий
гуруҳдаги даволанишга ётган беморларда биринчи соатдан бошлаб, 2-3 марта бир кунда
термоингаляцион шикасти оғирлик даражасини эътиборга олиб тизимлаштирилган санацион
фибробронхоскопия ўтказилди. Назорат гуруҳдаги беморларга тизимсиз, асосан шифокор талабига
биноан санацион бронхоскопия бажарилди. Бошқа даволаш муолажалари иккала гуруҳларда бир хил
олиб борилди. Фаол санацион бронхоскопияни қўллаш натижасида назорат гуруҳда йирингли
трахеобронхит частотасини 38,1% гача, асосий гуруҳда 14,0% гача, леталиккни назорат гуруҳда
93,5% гача, асосий гуруҳда 68,4% гача камайтиришга эришилди