Jild 2 № 7.1 (2025)

maqolada psixologiya yo’nalishidagi oliy ta’lim muassasalari talabalarining o’zlashtirish samaradorligini ta’minlovchi ahamiyatli psixologik determinantlarini aniqlash usulini tashkil qilish imkoniyatlari haqida fikr yuritiladi.

ушбу мақолада синергетик ёндашув таълим фаолиятида ўз-ўзини тарбиялаш, ўзини ўзи ташкил этиш ва ўзини ўзи бошқариш устунлигига асосланганлиги, ўз-ўзини очиб бериш ва такомиллаштириш, ўз-ўзини англаш масалалари ёритилган. Шунингдек, синергетик ёндашув педагогик жараённинг ҳар бир субъекти (ота-она, талаба, ўқитувчи) ни ривожланишдан ўз-ўзини ривожлантиришга ўтишни амалга оширадиган, ўзини ўзи ривожланаётган кичик тизимлар сифатида ўрганилиши акс этган.

ўсмирлик  онтогенетик ривожланишнинг   энг қийин даври сифатида психологик ва физиологик  ўсиш орасидаги номутаносибликларнинг ортиши, ўсмирлар хулқида муайян  даражадаги  “оғиш” ҳолатларининг вужудга келишини таъминлаб, уларни “қулоқсиз”, “қайсар”, “серзарда” шунингдек,  ўз “Мен”ини исботлашга уринишнинг турфа йўлларини қўллаш имкониятларини “излаш”ни янада  кенгайтиради.

Dissertatsiya talabalarning akademik motivatsiyasi muammosini ko'rib chiqadi. U akademik motivatsiya tushunchasi va uning jihatlarini asoslab beradi. U turli omillarning akademik motivatsiyani shakllantirishga ta'siri bo'yicha tadqiqotlarni ko'rib chiqish va tahlil qilishni taqdim etadi.

Ўзбекистонни дунёнинг етакчи мамлакатлари қаторига қўшилиши юксак билимли, интеллектуал салоҳиятли кадрларга боғлиқ. Шу ўринда узлуксиз таълим тизимининг устувор босқичларидан бири бўлган малака ошириш тизимини янада такомиллаштириш ва уни жаҳон таълим стандартлари даражасига кўтариш бугунги куннинг долзарб масалаларидан биридир. Таълим сифати мониторинги ҳамда баҳолашнинг янги технологияларини халқ таълими ходимларини малакасини ошириш жараёнларига тадбиқ этиш раҳбар ва педагог кадрларнинг билимларини ортишига, келгусида эса, ўқувчиларнинг билим салоҳиятлари ўсишини таъминлайди.

Maqolada mamlakatimizda nogironlarni ijtimoiy to‘lovlar bilan ta’minlash, jumladan, ularni pensiya va nafaqalar bilan ta’minlash masalalari ko‘rib chiqiladi. Nogironlik pensiyalarini hisoblash shartlari va tartibi, ularning xususiyatlari, nogironlarning ijtimoiy to'lovlarni olish bilan bog'liq nafaqalardan to'liq foydalana olmasligi bilan bog'liq holatlar tahlil qilinadi.

maqolada oliy taʼlim jarayonida taʼlim strategiyalarining afzalliklari va qiyinchiliklari tahlil qilinadi

ushbu maqolada mental dunyoqarash- dunyoga va insonning undagi oʻrniga, kishilarning oʻz atrofidagi voqelikka va oʻz-oʻziga munosabatiga boʻlgan mentalitetdan kelib chiqib, shakllangan umumiy qarashlar tizimi, shuningdek, bu qarashlarga asoslangan odamlarning eʼtiqodlari, ideallari, bilish va faoliyat  tamoyillari, yo‘naltirilganligi bilan muhim ahamiyatga ega.

ushbu maqolada mental dunyoqarash- dunyoga va insonning undagi oʻrniga, kishilarning oʻz atrofidagi voqelikka va oʻz-oʻziga munosabatiga boʻlgan mentalitetdan kelib chiqib, shakllangan umumiy qarashlar tizimi, shuningdek, bu qarashlarga asoslangan odamlarning eʼtiqodlari, ideallari, bilish va faoliyat  tamoyillari, yo‘naltirilganligi bilan muhim ahamiyatga ega.

ushbu maqolada zamonaviy ta'lim, ta'lim psixologiyasi nuqtai nazaridan duch keladigan dolzarb muammolar ko'rib chiqiladi. O'qituvchilarning psixo-emotsional charchashi, o'quvchilarning o'quv motivatsiyasining pasayishi, o'qituvchilarning psixologik tayyorgarligining yetarli emasligi, shuningdek inklyuziv ta'limni amalga oshirishda yuzaga keladigan qiyinchiliklar kabi hodisalarga e’tibor qaratildi.

maqolada “Falsafa” faniga doir ko‘proq bilimni chuqurlashtirish maqsadida tashkil qilingan, ya’ni nazariy materiallarni amaliy jihatdan o‘rganish va dastur materiallarini yana ham mustahkamlash hamda o‘rganish maqsadida o‘tkaziladigan seminar mashg‘ulotlarda pedagogik texnologiyalardan foydalanish masalasi yoritib o‘tiladi.

ushbu maqolada mental dunyoqarash- dunyoga va insonning undagi oʻrniga, kishilarning oʻz atrofidagi voqelikka va oʻz-oʻziga munosabatiga boʻlgan mentalitetdan kelib chiqib, shakllangan umumiy qarashlar tizimi, shuningdek, bu qarashlarga asoslangan odamlarning eʼtiqodlari, ideallari, bilish va faoliyat  tamoyillari, yo‘naltirilganligi bilan muhim ahamiyatga ega.

Maqolada sun'iy intellekt (AI repetitori) asosidagi aqlli repetitor yordamida adaptiv onlayn dasturlash kurslarini loyihalash tamoyillari muhokama qilinadi. Python tili kursi misolidan foydalanib, o'qitishni shaxsiylashtirish va tarkibni talabaning tayyorgarlik darajasiga dinamik moslashtirishga asoslangan tizim arxitekturasi taklif etiladi. AI repetitorini yaratishning uslubiy yondashuvlari taqdim etiladi, texnologik echimlar muhokama qilinadi va kursni sinovdan o'tkazish natijalari tahlili taqdim etiladi.

ushbu maqolada, Yoshlar dunyoqarashi shakllanishida ma’naviy meroslarimizdan an’ana va marosimlari, urf-odatlari va udumlar tahlil qilingan hamda buyuk allomalarimizning jahonshumul ilmiy-ijodiy kashfiyotlari yoritilgan.

globalizatsiya va migratsiyaning kuchayib borayotgan sharoitida millatlararo munosabatlar alohida ahamiyat kasb etmoqda. Ushbu maqolada O‘zbekistonning madaniyati va tarixiy rivojlanishi doirasida shakllangan millatlararo bag‘rikenglik madaniy kodning ajralmas qismi sifatida tahlil qilinadi. Tarixiy va sotsiomadaniy tahlil asosida mamlakatdagi etnik xilma-xillikning omillari, millatlararo nikohlarning roli, ijtimoiylashuv jarayonlari va til muhitining bag‘rikenglikni shakllantirishdagi o‘rni ko‘rib chiqiladi. An’anaviy o‘zbek madaniyati millatlararo hamjihatlikni saqlashga xizmat qiluvchi muhim omil sifatida alohida ta’kidlanadi.

maqolada texnika yo‘nalishidagi oliy ta’lim muassasalarida fizikani o‘qitishdagi tizimli yondashuv usulini tashkil qilish imkoniyatlari va samaradorligi haqida fikr yuritiladi.

maqolada Qirg'izistondagi favqulodda vaziyatlarda, jumladan, tabiiy ofatlar, epidemiyalar va ijtimoiy mojarolarda bolalarning psixologik resurslarini o'rganishning uslubiy asoslari ko'rib chiqiladi. Mavjud yondashuvlar tahlil qilinadi, bola psixikasining barqarorligi va moslashuvini baholashning innovatsion usullari, jumladan, madaniy o'ziga xos va etnopsixologik xususiyatlar taklif etiladi. Natijalarning maktab psixologlari va ijtimoiy o'qituvchilari uchun amaliy qo'llanilishiga e'tibor qaratiladi.

maqolada “imij” tushunchasining kelib chiqishi, mazmuni va ta’rifi keltirilgan bo‘lib, pedagog imiji masalasi atroflicha o‘rganilgan. Shuningdek, maqolada pedagog imijining tarkibiy tuzilishining ichki, tashqi va faoliyatli ko‘rinishlari ilmiy asosda talqin qilingan.

maqolada pedagogik dasturiy vositalar - kompyuter texnologiyalari yordamida o‘quv jarayonini qisman yoki to‘liq avtomatlashtirish uchun mo‘ljallangan didaktik vosita bo‘lib, ular asosida fizika fanining optika bo‘limiga tegishli laboratoriya ishlarini tashkillashtirishda Crocodile  Physics, Physics education technology, Yenka Beginning Physics kabilardan foydanish bilan birga virtual laboratoriyalarni,virtual demonstratsiyalarni fizika o‘qitish ta’limiga joriy qilish masalasi qo‘yilgan.

ushbu maqolada  bugungi ta’lim tizimimizdagi mavjud muammolardan biri bo‘lgan, maktab- mahalla - oila  hamkorligi doirasida olib borilayotgan islohotlar, jumladan ustoz, ota-ona, o‘quvchi uchburchagining mohiyati hamda uni rivojlantirishning ta’lim tizimidagi ahamiyati bayon qilingan

ushbu maqolada XX  asrda  Turkiston  ijtimoiy-siyosiy hayotida muhim rol o‘ynagan  jadid marifatparvarlarining  marifiy- pedagogik faoliyati haqida  so‘z yuritiladi. Jadid darsliklari haqida atroflicha malumotlar yoritiladi  va shu bilan birgalikda ularning didaktik mazmuni ochib beriladi. Darsliklar tahlilida Mahmudxo‘ja Behbudiyning “Jug‘rofiya” darsligiga alohida to‘xtalib, uning mazmun mohiyati tahlil etiladi.

ushbu maqolada maktab matematikasini o‘qitishda masala yechish bilan bog‘liq holatlar, masalani yechish bosqichlari, masalalarni yechishda muammoli ta’limning belgilari, muammoni hal qilish bo‘yicha olimlarning fikr-mulohazalari, muammoli ta’limdan foydalanishning bosqichlari, masala yechishdagi o‘rni haqidagi fikr mulohalar bayon etilgan.

Ushbu maqolada ko‘rib chiqilayotgan tadqiqot muammosi Markaziy Osiyo ta’limida ilg‘or pedagogik texnologiyalarning ko‘p qirrali integratsiyasini chuqur tahlil qilish zarurati hisoblanadi. Ushbu texnologiyalar ta’limni yaxshilash uchun katta imkoniyatlarni taqdim etsada, ularni ushbu mintaqada samarali tatbiq etish infratuzilma cheklovlari, madaniy kontekstlar va mavjud siyosatni o'z ichiga olgan murakkab o'zaro ta’sirga ega. Shu sababli, ushbu maqola Markaziy Osiyodagi ilg'or pedagogik texnologiyalarning hozirgi holatini har tomonlama ko'rib chiqish, ulardan foydalanishning ta’lim darajasi va ta’limga ta’sirini tahlil qilish, o'qitishning turli darajalari bo'yicha o'qitish ta’sirini tahlil qilishdan iborat.

mazkur maqolada rag‘batlantirish va jazolash usullarining ta’lim-tarbiya jarayonidagi o‘rni, ularning o‘quvchilarga ta’siri, hamda psixologik-pedagogik nuqtai nazardan samaradorligi tahlil qilinadi. Rag‘batlantirish vositalari shaxsda ijobiy motivatsiyani shakllantirsa, jazolash esa intizomni ta’minlash vositasi sifatida baholanadi. Shuningdek, maqolada zamonaviy yondashuvlar va pedagogik strategiyalar asosida ushbu metodlarning muvozanatli qo‘llanishi zarurligi ta’kidlanadi.

O‘zbek psixolog olimlari haqida gap ketganda, avvalo, ko‘z oldimda psixologiya fanlari rivojiga munosib xissa qo‘shgan psixologiya fanlari doktori, professor E.G‘. G‘oziev siymolari namoyon bo‘ladi. Maqolada O‘zbek psixolog olimi E.G‘. G‘ozievning hayot yo‘li, ijodi haqida so‘z boradi. Buyuk psixolog olimlar hayot yo‘li va ilmiy-pedagogik faoliyatini tadqiq etish, xotirlash va qadrlash an’anasi sifatida o‘tkazilayotgan xalqaro va respublika miqyosidagi katta-kichik ilmiy anjumanlar, davra suhbatlari, uchrashuvlar va boshqa shu kabi tadbirlar buning yorqin dalilidir.

bugungi kunda ta’lim tizimlarida psixologik xizmatni joriy etish borasida olib borayotgan qator nazariy-ilmiy va amaliy-uslubiy ishlari psixologik xizmatni joriy etish va rivojlantirish uchun ma’lum darajada asos bo’lmoqda. Ayni paytda, psixologik xizmat tizimining bugungi holati va uning amaliy faoliyat yo’nalishlarini har tomonlama, chuqur tahlil qiluvchi va shu tahlillar asosida psixologik xizmatning istiqbollarini ochib beruvchi maxsus tadqiqotlarning taqchilligi nihoyatda muhim muammo bo’lib qolmoqda.

urushlar bugungi kundagi global muammodir. Urushlar oqibatida ko’plab qurbonlar, noqonuniy migratsiya va boshqa ko’plab ekologik, ijtimoiy, iqtisodiy muammolar vujudga keladi. Ushbu maqolada urushlarning oqibatlari o’rganilib va tahlil qilindi.

ta’lim jarayoni samaradorligining asosiy prinsiplaridan biri o’quvchilarning shaxsga doir va psixologik xususiyatlarini hisobga olishdir. Ushbu maqolada 2011-2024-yillarda tug’ilgan avlod vakillarining o’ziga xos psixologik xususiyatlari va ta’limga bo’lgan munosabati o’rganilgan holda, ularni o’qitish jarayonida yuzaga kelishi mumkin bo’lgan ijobiy va salbiy holatlar haqida so’z boradi.

taʼlimda sunʼiy intellekt (SI) asosidagi avtomatik tekshirish tizimlari adolatli baholashni taʼminlaydi, EduCheck loyihasi esa Oʻzbekiston taʼlim tizimiga moslashtirilgan. EduCheck oʻzbek tilidagi qoʻlyozma matnlarni tahlil qilib, subyektivlikni kamaytiradi va oʻqituvchilar vaqtini tejaydi. Maqola SI va EduCheckning afzalliklari, cheklovlari va kelajak istiqbollarini tahlil qiladi.

zamonaviy ta'lim jarayonida dars samaradorligini oshirish muhim vazifa hisoblanadi. Ta'lim sifati, o‘quvchilarni bilimga qiziqtirish va ularning o‘zlashtirish darajasi ko‘pincha darsning uslubiy va metodik jihatlariga bog‘liq. Innovatsion texnologiyalar va yangi pedagogik yondashuvlar ta'lim jarayonini yanada qiziqarli va samarali qilishga imkon beradi. Ushbu maqolada dars samaradorligini oshirishga qaratilgan bir qator innovatsion strategiyalar tahlil qilinadi.

mazkur maqolada oliy ta’lim muassasalari dars mashg‘ulotlarida ta’lim sifatini oshirishda zamonaviy texnologiya va innovatsion usullarni qo‘llashning muhim jihatlariga oid fikr-mulohazalar yuritilgan.

mazkur maqolada talabalarning matematika fanida muvaffaqiyatga erishishida motivatsiya va stress darajasi o‘rtasidagi bog‘liqlik o‘rganildi. Psixologik testlar va matematik baholar asosida tahlil qilindi. Natijalar shuni ko‘rsatdiki, yuqori motivatsiyaga ega talabalar past stress darajasida yuqori natijalarga erishadi. Mazkur tadqiqot matematika ta’limida psixologik yondashuvning ahamiyatini ko‘rsatadi.

mazkur maqolada oliy ta’lim muassasalari dars mashg‘ulotlarida ta’lim sifatini oshirishda zamonaviy texnologiya va innovatsion usullarni qo‘llashning muhim jihatlariga oid fikr-mulohazalar yuritilgan.

mazkur maqolada talabalarning matematika fanida muvaffaqiyatga erishishida motivatsiya va stress darajasi o‘rtasidagi bog‘liqlik o‘rganildi. Psixologik testlar va matematik baholar asosida tahlil qilindi. Natijalar shuni ko‘rsatdiki, yuqori motivatsiyaga ega talabalar past stress darajasida yuqori natijalarga erishadi. Mazkur tadqiqot matematika ta’limida psixologik yondashuvning ahamiyatini ko‘rsatadi.

mazkur maqolada tanqidiy fikrlash tushunchasining mazmuni, uning o‘quvchilar tafakkurini shakllantirishdagi roli va ahamiyati, zamonaviy pedagogik shart-sharoitlar doirasida uni rivojlantirishning samarali usullar tahlil qilingan. Muallif ta’lim jarayonida tanqidiy fikrlashni shakllantirish uchun o‘qituvchidan qanday yondashuv, metodika va muhit talab etilishini yoritadi. Shuningdek, maqolada interfaol metodlar, muammoli ta’lim va demokratik muhit yaratish orqali o‘quvchilarda mustaqil va asosli fikr yuritish kompetensiyasini rivojlantirish yo‘llari ko‘rsatib berilgan.

mazkur maqolada raqamli ta’lim jarayonida diqqat va xotira kabi asosiy kognitiv jarayonlarning yoshlar ongida qanday shakllanishi va rivojlanishi tahlil qilingan. Diqqat va xotiraning psixologik xususiyatlari, ularning o‘zaro bog‘liqligi va raqamli ta’limdagi amaliy ahamiyati chuqur yoritilgan. Ayniqsa, raqamli texnologiyalar ta’sirida yoshlarning diqqat barqarorligi va eslab qolish qobiliyatiga bo‘lgan bosimlar muhokama qilingan.

maqolada faoliyatga asoslangan yondashuv doirasida pedagogika oliy o'quv yurtlari talabalarida reflektiv ko'nikmalarni rivojlantirishning nazariy va amaliy jihatlari ko'rib chiqiladi. Pedagogik aks ettirishning o'qituvchining kasbiy o'sishining asosi sifatida ahamiyati isbotlangan. Reflektsiyani rivojlantirishning samarali shakllari va usullari ta'kidlangan, jumladan portfolio, aks ettiruvchi kundalik, darslarning video yozuvlarini o'z-o'zini tahlil qilish va vaziyat usullari. Faoliyatga asoslangan yondashuvni o‘quv jarayoniga eksperimental tatbiq etish natijalari keltirilib, amaliy tavsiyalar berildi.

ushbu maqolada o'qituvchilarning kasbiy charchash sindromi va o'qitish jarayonida uning oldini olish masalalari muhokama qilinadi. O'qituvchilarning kasbiy charchash sindromini hisobga olish va ularning hissiy va ruhiy holatini yaxshilash va ular uchun qulay shart-sharoitlarni yaratish zarurligi ko'rsatilgan. Ushbu maqolada hissiy qayg'u va aybdorlikning oldini olish va boshqarish, shuningdek, kundalik stress va bosimdan xalos bo'lish bo'yicha maslahatlar berilgan.

kundalik hayotning antropologiyasi o'qituvchining ishiga nafaqat kasbiy faoliyat, balki madaniy-qiymatli, jismoniy-fazoviy va hissiy tajriba sifatida qarashga imkon beradi. Maqolada zamonaviy o'qituvchining kundalik hayotining asosiy jihatlari, jumladan, odatiy amaliyotlar, ramziy imo-ishoralar, tana qoidalari, raqamli yuk va shaxsiy nizolar ko'rib chiqiladi. O'qituvchilik kasbining ko'rinmas tomonlarini tushunishga harakat qilinadi, o'qituvchilar hayotini insonparvarlashtirish usullari va barqarorlik va kasbiy qulaylikni shakllantirishga nostandart yondashuvlar taklif etiladi.

maqolada an'ana tushunchasi barqaror kognitiv, hissiy va xulq-atvor tarkibiy qismlariga ega bo‘lgan psixologik hodisa sifatida ko‘rib chiqiladi. Ijtimoiy-madaniy o‘zgarishlar sharoitida shaxsiy o‘ziga xoslikni shakllantirish, avlodlarga o‘tish va psixologik moslashuvda an’analarning roli o‘rganiladi. Nazariy manbalar va empirik ma’lumotlar tahlili asosida urf-odatlarni o‘zlashtirish, o‘zgartirish va qarshilik ko‘rsatish mexanizmlari aniqlanadi. Maqolada chuqur suhbat usulidan foydalangan holda o‘tkazilgan sifatli tadqiqot natijalari taqdim etilgan va individual va guruh dinamikasidagi an'analarning psixologik funktsiyalari muhokama qilinadi.

inklyuziv muhitda o‘quvchilarning kasbiy-pedagogik madaniyatini shakllantirishga hozirgi zamonning muhim masalalaridan biri sifatida qaralmoqda. Kasbiy o'qituvchi shaxsini rivojlantirishda kasbiy-pedagogik madaniyatni shakllantirishda kompetentsiyaga asoslangan va kasbiy yondashuvlar asoslaridan birgalikda foydalanish talabalarning inklyuziv muhitda ishlashga kasbiy tayyorgarligini yanada ongli va maqsadli takomillashtirishga yordam beradi.

Ushbu maqolada aqlli texnologiyalardan foydalangan holda boshlang'ich sinf o'quvchilarining o'quv va kognitiv faoliyatini faollashtirishning pedagogik jihatlari va samarali yondashuvlari tahlil qilinadi. Maqolaning maqsadi: boshlang'ich sinf o'quvchilarining kognitiv faolligi va bilim sifatining ta'sirini aniqlash uchun aqlli texnologiyalardan foydalanish. Quyidagi vazifalar ham ko‘rib chiqiladi: aqlli texnologiyalarning boshlang‘ich sinf o‘quvchilariga ta’sirini o‘rganish; aqlli texnologiyalar yordamida ta’lim sifatini oshirish imkoniyatlarini baholash

maqolada boshlang'ich sinf o‘qituvchisining innovatsion faoliyatining kasbiy va shaxsiy tomoni ta'lim jarayoni samaradorligini oshirishning asosiy omili sifatida ko‘rib chiqiladi. Innovatsiyalarga kasbiy va shaxsiy tayyorgarlikning asosiy komponentlari tahlil qilinadi, boshlang‘ich sinf o‘qituvchilari duch keladigan innovatsiya turlari tavsiflanadi. O‘qituvchining shaxsiy fazilatlari va uning innovatsion faoliyati o‘rtasidagi bog'liqlikni ochib beruvchi tadqiqot natijalari keltirilgan. Innovatsion madaniyat va pedagogik aks ettirishni shakllantirish mexanizmlariga alohida e’tibor qaratilmoqda. Bo‘lajak o‘qituvchilarni o‘zgaruvchan ta'lim muhitida ishlashga maqsadli tayyorlash zarurligiga e'tibor qaratiladi.

maqolada voleybolni akademik intizom va sport amaliyoti sifatida o‘qitishning innovatsion yondashuvlari ko‘rib chiqiladi. O‘quvchilarda motivatsiya, texnik va taktik ko‘nikmalarni rivojlantirishga qaratilgan zamonaviy texnologiya va usullarni joriy etish zarurligi asoslab berilgan. Raqamli echimlar, gamifikatsiya va biomexanik fikr-mulohazalar integratsiyasi misollari ko‘rsatilgan. Ommaviy va professional voleybol mashg'ulotlari sharoitida qiyinchiliklar va ularni bartaraf etish yo‘llari ko‘rib chiqiladi.

maqolada psixofiziologik o'zgarishlar, shaxsiyat inqirozi, ijtimoiy-madaniy muhitdagi o'zgarishlar va ota-onalarning malakasi darajasidan kelib chiqqan ota-onalar va o'smir bolalar o'rtasidagi muloqotning asosiy xususiyatlari ko'rib chiqiladi. Ishonchli munosabatlarni shakllantirishning asosiy omillari sifatida empatik tinglash, hissiy qo'llab-quvvatlash va hurmatli muloqotning roliga alohida e'tibor beriladi.

maqola Qirg‘iziston janubidagi qirg‘iz aholisi orasida diniy ta'limning gender jihatlarini tahlil qilishga bag‘ishlangan. Tadqiqotda o‘g‘il va qiz bolalarni diniy sharoitda tarbiyalashdagi ijtimoiy-madaniy farqlar, ayollar va qizlarning islom dini ta’lim olish imkoniyatlarining o‘ziga xos xususiyatlari, oila va madrasalarda gender me’yorlarining o‘rni, an’anaviy va neotradialistik dindorlikning gender o‘ziga xosligi shakllanishidagi ta’siriga e’tibor qaratilgan. Qo'llaniladigan usullar - dala tadqiqoti, suhbatlar, kuzatish va etnosotsial tahlil. Diniy ta’limda jinsga qarab tengsizlikni kuchaytiruvchi tarkibiy va madaniy omillar aniqlangan. Diniy ta'limga gender muvozanati va inson huquqlarini hisobga olgan holda kontekstga sezgir yondashuvlarni ishlab chiqish zarurligi to'g‘risida xulosa qilingan.

maqolada muallif  inson kapitali kontseptsiyasining paydo bo'lishining shart-sharoitlari va omillarini ilmiy jihatdan tadqiq qiladi. Shu bilan birga  Markaziy Osiyo mamlakatlari, jumladan, Tojikiston va O‘zbekistonning zamonaviy davrda iqtisodiy rivojlanishi konsepsiyasining dolzarbligini aks ettirilgan.

maqolada oʻqituvchi obrazini rivojlantirish masalalari, uning tushunchasi, mohiyati koʻrib chiqiladi. Boshqaruv funktsiyalari inson kapitalidan samarali foydalanish, shuningdek, pedagogik imijni shakllantirish maqsadida oʻrganiladi, uning doirasida oʻqituvchi imijini shakllantirish texnologiyalari ishlab chiqiladi.

ushbu maqolada zamonaviy o‘qituvchining kasbiy rivojlanishi va imijining ahamiyati ko‘rib chiqiladi. O‘qituvchining ta’lim sifatini oshirishdagi roli, kasbiy kompetensiyasi va shaxsiy fazilatlari yoritiladi. Shuningdek, “Pedagog maqomi to‘g‘risida”gi qonunning ahamiyati, zamonaviy talablar va o‘qituvchi imijini shakllantirish yo‘llari tahlil qilinadi.

maqolada Tojikiston va O‘zbekiston o‘qituvchilarining asosiy pedagogik fikrlari o‘rganiladi. Ularning Tojikiston Respublikasi va O‘zbekistondagi xizmatlari. Ta’lim sifati imijning asosi sifatida ko'rib chiqiladi.

Mualliflarning ta'kidlashicha, bugungi kunda yoshlarning salomatligi xavotirli. Turli manbalarga ko‘ra, turli kasalliklarga chalingan o‘quvchilar soni qariyb 56,0-76,0 foizni tashkil etsa, shundan 60,0 foizga yaqini surunkali kasalliklardir. O‘quvchilarning 30 foizdan ortig‘i semirib ketgan, 50 foizdan ortig‘i esa tayanch-harakat tizimi bilan bog‘liq muammolarga ega. Bundan tashqari, ta'lim muassasasida o'qish davrida va yildan-yilga ko'chib o'tishda kasal talabalar soni ortib bormoqda.

mazkur maqolada kimyo darslari jarayonida o‘quvchilarda konstruktiv fikrlash ko‘nikmalarini shakllantirishning nazariy asoslari va amaliy yondashuvlari yoritilgan. Konstruktivistik pedagogika nazariyalariga tayangan holda, tanqidiy, ijodiy va muammoli fikrlashni rivojlantirish usullari tahlil qilinadi. Shuningdek, interfaol metodlar, laboratoriya ishlari, loyiha asosidagi ta’lim va guruhlarda ishlash orqali o‘quvchilarning bilimga faol va ongli munosabati shakllanishi ochib beriladi. Maqolada Jean Piaget, Lev Vygotsky, Jerome Bruner kabi olimlarning konstruktivistik yondashuvga oid fikrlari asosida kimyo fanida darslarni samarali tashkil etish bo‘yicha tavsiyalar berilgan.

ушбу мақолада ватанпарварлик тарбияси, аждодлар меросига ҳурмат, ўз она юртга муҳаббат, ўз замини билан фахрланиш, теварак-атроф билан уйғунликда яшаш туйғуси каби масалалар ёритиб берилган.

global miqyosda ta’lim va tarmoq aloqalarini raqamlashtirishga, xususan, ta’lim muassasalarida e’tibor kuchayib bormoqda. Ushbu tendentsiya raqamli texnologiyalar bilan integratsiya va bevosita bog'liqlik tufayli doimiy ravishda rivojlanib bormoqda. Ushbu maqolada ushbu yondashuvning afzalliklari va kamchiliklari ko'rib chiqiladi, uning o'qitish metodologiyasiga ta'siri va talabalarning dunyoqarashini rivojlantirishga ta'sir qiladi.

: mental dunyoqarash inson tafakkurining mazmuni va chuqurligi bilan bevosita bogʻliq boʻlib, u insonning atrofidagi voqelikka boʻlgan munosabatini belgilaydi. Mental dunyoqarash insonning hayotdagi maqsadi, qadriyatlari, ishonchlari va falsafiy qarashlari asosida shakllanadi. Mazkur maqola talabalarda mental dunyoqarashni oshirish masalalarini yoritishga bagʻishlanadi.

глобаллашув жараёнида оммавий ахборот воситалари ва медиа воситаларининг ўрни ортиб бормоқда. Оммавий ахборот воситаларини истеъмол қилиш ва оммавий ахборот воситаларини ишлаб чиқаришда ахлоқ қоидалари оммавий ахборот воситаларининг мазмунини баҳолаш ва уни ахлоқий ва касбий меъёрларга мувофиқ яратишга қодир бўлган масъулиятли ва хабардор фуқароларни шакллантиришда муҳим роль ўйнайди.

ushbu maqola ta’lim jarayonida pedagogik amaliyotning talabalarning kasbiy kompetensiyalarini shakllantirishdagi o‘rni va ahamiyatini tadqiq etadi. Kasbiy ta’lim kontekstida amaliyot va kompetensiya tushunchalari nazariy asosda tahlil qilingan, ularning rivojlanish mexanizmlari ko‘rib chiqilgan. Tadqiqot nazariy yondoshuvga asoslanib, real hayotiy misollar va statistik ma’lumotlar bilan boyitilgan. Xulosa qismida pedagogik amaliyotni rejalashtirish va uni samarali o‘tkazish bo‘yicha tavsiyalar beriladi.

ушбу мақолада таълим соҳасида амалга оширилаётган ислоҳотларнинг замонавий педагог шахсининг маънавий қиёфасига таъсири ҳар томонлама таҳлил этилган. Илмий ишда “педагогнинг маънавий қиёфаси” тушунчаси, унинг таркибий жиҳатлари ва шаклланиш механизми очиб берилган. Янги қонунлар, давлат дастурлари ва таълим стратегиялари асосида педагог фаолиятига қўйилаётган маънавий-ахлоқий талаблар тизимлаштирилган.

tezisda ta’limni oʻz-oʻzini boshqarish va pedagogik aloqa uslubi oʻrtasidagi bog'liqlik muammosi koʻrib chiqiladi. Ta’limni oʻz-oʻzini boshqarish tushunchasi va pedagogik aloqa uslubi uchun asos berilgan. Pedagogik aloqa uslubining ta’limni oʻz-oʻzini boshqarishni rivojlantirishga ta’siri boʻyicha tadqiqotlarning umumiy koʻrinishi va tahlili keltirilgan.

ushbu maqola yuqori darajadagi axborot bilan to‘yinganligi, manipulyativ kontent va psixologik yo‘naltirilgan ta’sir texnologiyalari bilan tavsiflangan jadal rivojlanayotgan raqamli muhit sharoitida yoshlarning axborot va psixologik ta’sirga chidamliligini shakllantirishning nazariy va uslubiy asoslarini tahlil qilishga bag‘ishlangan.

Oʻzbekiston Respublikasida soʻnggi yillarda keng koʻlamli ishlar amalga oshirilmoqda. Davlat adolatli gender siyosatini bosqichma-bosqich amalga oshirmoqda. Xotin-qizlarning teng huquqliligi, qonuniy manfaatlarini taʻminlash, ularning jamiyat va davlat hayotidagi rolini kuchaytirish ustuvor yoʻnalishlardan biriga aylanmoqda.

ushbu maqolada  bugungi kunda ta’lim-tarbiya jarayonining sifati va samaradorligini aniqlash mezoni talabalarning kasbiy tayyorgarligini nazorat qilish va baholash jarayoniga innovatsion yondashuvni taqoza etilishi alohida ta’kidlangan bo‘lib, jarayonning mazmun mohiyati ochib berilgan va chuqur didaktik tahlil etilgan.

maqolada shaxsning ijtimoiy hayotida tashabbuskorlikning o‘rni haqida, jamiyat rivoji uchun va davlat farovonligi qanchalik muhim ekanligi ochib berilgan.

innovatsion taʼlim muhitida ilmiy-texnik taraqqiyotning yuqori surʼatlari, texnologiyaning murakkablashuvi, prinsipial yangi progressiv texnologiyalarning paydo boʻlishi mahsulotlarni jahon sifati darajasida ishlab chiqarish zarurati bilan ajralib turadi. Ilmiy taʼlim mamlakat kelajagi uchun katta ahamiyatga ega ekanligi sanoati, texnikasi rivojlangan davlatlarda va butun dunyoda tan olingan. Mazkur maqola ta’limda innovatsion yondashuv tushunchasi va mohiyatini yoritishga bagʻishlanadi.

maqolada samarali kasbiy faoliyat vositasi sifatida oʻqituvchining pedagogik qiyofasini shakllantirish zarurati muhokama qilinadi. “Oʻqituvchining pedagogik qiyofasi” tushunchasining mohiyati oydinlashtiriladi, ushbu pedagogik hodisaning tarkibiy qismlari (shaxsiy, motivatsion, kognitiv, faoliyatga asoslangan) aniqlanadi. Pedagogik obrazning tarkibiy qismlari innovatsion pedagogik sharoitlarda samarali kasbiy faoliyatni amalga oshirish imkonini beradi.

Maqolada til o'rgatishda asl materiallarning ahamiyati aniqlanadi. Maqola muallifi til darslarida autentik materiallarning asosiy tamoyillari va turlarini tahlil qiladi.

maqolada kommunikativ kompetentsiya tushunchasi va uning til o‘rgatishdagi asosiy tarkibiy qismlari tasvirlangan. Maqolaning muallifi nutq va yozish darslarida kommunikativ kompetentsiyaning rolini aniqladi, turli xil faoliyat turlari taklif etiladi.

ushbu maqola ta’limda geymifikatsion yondashuv mohiyatini ochishga bag’ishlanadi. Ilmiy tadqiqotlar shuni koʻrsatmoqdaki, geymifikatsiya metodlari talabalarning diqqatini toʻplash, uzoq muddatli xotirani shakllantirish va mustaqil fikrlash qobiliyatini oshirishda samarali boʻlib, ularni anʼanaviy oʻqitish uslublariga nisbatan koʻproq jalb etadi. Oʻyin texnologiyalari taʼlimning noyob shakllaridan biri boʻlib, u nafaqat oʻquvchilarning ijodiy va izlanish darajasidagi ishini, balki kundalik darslarni ham qiziqarli qilish imkonini beradi.

ushbu maqola ixtisoslashtirilgan maktablarda oʻquv ishlarini tashkil etishga bagʻishlanadi. Jahon hamjamiyatida bugungi kunda alohida taʻlim ehtiyojlari boʻlgan bolalarga eʻtibor qaratish, inklyuziv taʻlim imkoniyatlarini oshirish muhim masala sifatida koʻrilmoqda. Bugungi kunda “Oligofrenopedagogika” va Inklyuzivlik" atamasi hayotimizda tez-tez uchrayotgani bejiz emas. Oligofrenopedagogika - defektologiyaning aqliy nuqsonlari boʻlgan bolalarning taʻlim, tarbiya va ijtimoiylashuvining xususiyatlari va qonuniyatlarini oʻrganadigan sohasi. Maqolada bugungi kunda alohida ta’lim ehtiyojlari boʻlgan yoshlarga ta’lim berish masalalarini yoritilgan.

ushbu maqolada inklyuziv ta’limda zamonaviy texnologiyalarning roli va ahamiyati yoritilgan. Maxsus ehtiyojga ega bolalar uchun ta’lim imkoniyatlarini kengaytirish, raqamli vositalar, sun’iy intellekt, virtual va kengaytirilgan reallik, shuningdek, moslashtirilgan oʻquv platformalarining imkoniyatlari tahlil qilingan. Shuningdek, innovatsion texnologiyalar yordamida oʻquvchilarning individual ehtiyojlarini hisobga olgan holda ta’lim samaradorligini oshirish yoʻllari koʻrib chiqilgan.

ushbu maqolada XXI asrda pedagogik imij (o‘qituvchi obrazi) tushunchasi zamonaviy yondashuvlar asosida tahlil qilinadi hamda O‘zbekiston ta’lim tizimidagi muammolar va ularni hal etish yo‘llari xorijiy mamlakatlar (Finlyandiya, Yaponiya, Janubiy Koreya) tajribasi bilan qiyosiy tahlil qilinadi. Pedagogik imij jamiyatda o‘qituvchi qiyofasi va unga nisbatan munosabatlar majmui sifatida ko‘rib chiqilib, ilmiy manbalar asosida uning tarkibiy jihatlari ochib beriladi.

zamonaviy jamiyatda ta’limga qo‘yilayotgan talablar keskin o‘zgarmoqda. Bu o‘zgarishlar XXI-asr pedagogi shaxsiga ham yangicha yondashuvni talab qilmoqda. Ushbu tezisda pedagog imijining psixologik jihatlari, bu sohadagi dolzarb muammolar va ularning psixologik yechimlari tahlil qilinadi. Tahlillar zamonaviy psixologik konsepsiyalar, empirik tadqiqotlar va ta’lim jarayonidagi real muammolar asosida olib boriladi.

ushbu maqolada mashhur olim, ma’rifatpar pedagog, adib va shoir Abdulla Avloniyning o‘quvchilar ma’naviy sifatlarini rivojlantirish borasidagi pedagogik qarashlari tahlil qilingan.

maqolada bugungi davr o‘qituvchisi imiji, pedagog va talabaning shaxsiy o‘zaro munosabatlari, imij yaratilishida muhim bo‘lgan jihatlar, pedagogik kompetentsiyani amalga oshiradigan bir qator masalalar va ta’lim jarayonida faol ishtirok etuvchi shaxsning  ichki yoki tashqi ko‘rinishi, uning innovatsion ta’lim texnologiyalarga munosabati, kasbiy kompetentsiyasini rivojlantirishning psixologik omillari, metodlar va maqsadlari mohiyatan ochib berilgan, imijni yaratuvchi kompetensiyalar  ko‘rib chiqilgan.

ixtisoslashtirilgan yordamchi maktablarda taʼlim-tarbiya jarayoni oʻquvchilarning individual ehtiyojlari, intellektual rivojlanish darajalari va ruhiy holatlarini chuqur tahlil qilishga asoslangan holda tashkil etiladi. Bunday muassasalarda bolalardagi mental rivojlanishdagi cheklovlar, mantiqiy fikrlash va nutqning sust rivojlanganligi taʼlimning tuzilishi va usullarini moslashtirishni talab qiladi. Maqola ixtisoslashtirilgan yordamchi maktablarda o’quv ishlarini tashkil qilishga bag’ishlanadi.

mazkur maqola ixtisoslashtirilgan yordamchi maktablarda tabiatshunoslik o‘quv ishlarini tashkil qilishning ayrim jihatlarini yorititshga bag’ishlanadi. Tabiatshunoslik o‘quv ishlarini tashkil etishning zamonaviy shakl, metodlari yoritiladi.

ushbu maqolada o‘quvchilarning matematik tasavvurlarini rivojlantirish pedagogik muammo sifatida va uning yechimlari haqida yurtimiz va xorojiy olimlarning fikr mulohazalari aytib o‘tilgan. O‘quvchilarning matematik tasavvurlarini rivojlantirish pedagogik muammo sifatida muhim mavzulardan biri hisoblanadi. Ushbu masala ta'lim jarayonida o‘quvchilarning intellektual rivojlanishini ta'minlash, ularga matematik bilim va ko‘nikmalarni samarali o‘zlashtirish imkoniyatini yaratish bilan bog‘liq.

ushbu maqolada til o‘rganish jarayonida neyropedagogik model va dasturlash nazariyasining integratsiyasi nazariy va amaliy jihatlari o‘rganiladi. Tadqiqotda neyropedagogik yondashuv asosida o‘quvchilarning til qobiliyatlarini rivojlantirishda dasturlash konseptlari va algoritmik fikrlashning samaradorligi tahlil qilinadi. Metodologiyada eksperimental va nazariy tahlillar, shuningdek interaktiv dasturiy vositalar qo‘llanildi. Natijalar til o‘rganishda neyropedagogika va dasturlash yondashuvlarining uyg‘unligi samarali ta’lim jarayonini ta’minlashini ko‘rsatdi. Ushbu tadqiqot ta’limda innovatsion usullarni rivojlantirish uchun yangi imkoniyatlar ochadi.

ushbu maqolada Mantiqiy masalar orqali o‘quvchilarda ijodiy qobliyatini rivojlantirish pedagogik muammo sifatida va uning yechimlari to‘g'risida yurtimiz va xorijiy olimlarning fikr mulohazalari aytib o‘tilgan. Mantiqiy masalalar orqali o‘quvchilarda ijodiy qobiliyatni rivojlantirish ta’lim jarayonida muhim yo‘nalishlardan biridir. Mantiqiy masalalar nafaqat o‘quvchilarning mantiqiy fikrlashini, balki ijodkorlik, mustaqil fikrlash, va muammolarni hal qilish ko‘nikmalarini ham rivojlantiradi.

ushbu maqolada o‘quvchilarning matematik tasavvurlarini rivojlantirish pedagogik muammo sifatida va uning yechimlari haqida yurtimiz va xorojiy olimlarning fikr mulohazalari aytib o‘tilgan. O‘quvchilarning matematik tasavvurlarini rivojlantirish pedagogik muammo sifatida muhim mavzulardan biri hisoblanadi. Ushbu masala ta'lim jarayonida o‘quvchilarning intellektual rivojlanishini ta'minlash, ularga matematik bilim va ko‘nikmalarni samarali o‘zlashtirish imkoniyatini yaratish bilan bog‘liq.

ushbu maqolada til o‘rganish jarayonida neyropedagogik model va dasturlash nazariyasining integratsiyasi nazariy va amaliy jihatlari o‘rganiladi. Tadqiqotda neyropedagogik yondashuv asosida o‘quvchilarning til qobiliyatlarini rivojlantirishda dasturlash konseptlari va algoritmik fikrlashning samaradorligi tahlil qilinadi. Metodologiyada eksperimental va nazariy tahlillar, shuningdek interaktiv dasturiy vositalar qo‘llanildi. Natijalar til o‘rganishda neyropedagogika va dasturlash yondashuvlarining uyg‘unligi samarali ta’lim jarayonini ta’minlashini ko‘rsatdi. Ushbu tadqiqot ta’limda innovatsion usullarni rivojlantirish uchun yangi imkoniyatlar ochadi.

mazkur maqolada harbiy taʼlim tizimida innovatsion pedagogik texnologiyalardan foydalanishning ahamiyati, usullari va samaradorligi tahlil etilgan. Harbiy xizmatchilarning bilim, ko‘nikma va malakalarini rivojlantirishda interaktiv o‘qitish metodlari, axborot-kommunikatsiya texnologiyalari (AKT), simulyatorlar va masofaviy taʼlim tizimlaridan samarali foydalanish imkoniyatlari ochib berilgan.

ushbu maqolada biz qorong'u triada o'rtasidagi munosabatni ko'rib chiqdik - uchta salbiy shaxsiy xususiyat va kurashish strategiyasi - stress bilan kurashish usullari. Tadqiqot Toshkent shahridagi umumiy oʻrta taʼlim maktabining 11-sinf oʻquvchilari oʻrtasida olib borilgan boʻlib, qorongʻu triada belgilarini ifodalashda munosabatlarni aniqlash va namunalarni jins boʻyicha solishtirishga qaratilgan.

mazkur maqolada internet ommaviy axborot vositalarida suv tanqisligi muammosini yoritishda innovatsion pedagogik yondashuvlardan foydalanish samaradorligi tahlil qilingan. Internet OAV materiallari orqali ekologik muammolar haqida ijtimoiy ongni oshirish, ayniqsa, yosh avlodni suv resurslarining tejab-tergab ishlatilishiga jalb etishdagi didaktik imkoniyatlar ochib berilgan.

maqola XXI asr o‘qituvchisining imiji fenomenini tez sur’atlarda kechayotgan ijtimoiy-madaniy va texnologik o‘zgarishlar sharoitida o‘rganishga bag‘ishlangan. Unda zamonaviy o‘qituvchi imijining tarkibiy qismlari, raqamlashtirishning ta’siri, kasbiy identifikatsiyaning rivojlanishi hamda ijtimoiy kutishlar tahlil qilinadi. O‘qituvchi imiji shaxsiy fazilatlar, kasbiy kompetensiyalar va jamoatchilik talablari kesishgan nuqtada shakllanishi, ichki qadriyatlar bilan birga tashqi tendensiyalarni ham aks ettirishi ko‘rsatiladi. Maqolada ijobiy va moslasha oladigan kasbiy imijni shakllantirishda institutsional qo‘llab-quvvatlash zarurligiga alohida e’tibor qaratiladi.

mаzkur mаqоlаdа, talabalarni g‘oyaviy-estetik tarbiyalashda  qоrаqаlpоq хаlqining musiqiy pеdаgоgikаsidаn fоydаlаnishning integrativ – mohiyati ilmiy-nаzаriy jihаtdаn tаhlil qilingаn. Shuningdеk mаqоlаdа,  Qоrаqаlpоq хаlq musiqа sаn’аti jоnli оrgаnizm, qаynаr bulоq, o’lmаs, o’chmаs, dоimо bоyib, ko’pаyib bоruvchi mo’jizаviy tаrbiya ekаnligi аtrоflichа yoritib bеrilgаn.

ushbu asarda shaxsiy xususiyatlar - hissiy intellekt, oʻzini oʻzi boshqarish va ongning oʻsmirlarning maktabga jalb qilinishiga ta'siri koʻrib chiqiladi. Tadqiqot 8-sinf oʻquvchilari namunasida olib boriladi va ushbu psixologik xususiyatlar va ishtirok etishning kognitiv, hissiy va xulq-atvor tarkibiy qismlari oʻrtasidagi munosabatlarni aniqlashga qaratilgan.

ushbu maqolada shaxsning ba'zi asosiy qobiliyatlari - empatiya va ijodkorlik o‘rtasidagi bog‘liqlik ko‘rib chiqiladi. Tadqiqot Toshkent shahri va Toshkent viloyatidagi 10-sinf o‘quvchilari o‘rtasida o‘tkazilib, hamdardlik va ijodkorlik darajasidagi munosabatlarni aniqlash hamda yashash joylari bo‘yicha namunalarni solishtirishga qaratilgan.

mazkur maqolada 5–7-sinflarda matematika fanini o‘qitishda zamonaviy xalqaro metodikalar asosida yaratilgan Inflexion yondashuvi taqdim etiladi. Inflexion metodining asosiy xususiyati - o‘quvchilarning mustaqil, faol va tizimli bilim olishini rag‘batlantirishdir. Metodlar Singapur, Finlandiya, Yaponiya, Turkiya kabi ilg‘or ta’lim tizimlaridagi uslublar asosida ishlab chiqilgan bo‘lib, 2023–2025 yillar davomida 33 nafar o‘quvchidan iborat maxsus sinfda sinovdan o‘tkazilgan.

fuqarolik tushunchasi kishining ma’lum bir millatga mansubligini emas, balki muayyan mamlakatga mansubligini anglatib, shaxs bilan davlat o‘rtasidagi munosabatlarni ifodalaydigan vosita rolida bo‘ladi. Shunga asosan har qanday inson o‘zi yashayotgan davlatni, uning mustaqilligini ta’minlashga xizmat qilsa, o‘z mamlakatining davlat ramzlari: konstitutsiyasi tan olsa, tamg‘asi, madhiyasi, bayrog‘i, puli (valyuta), armiyasi bilan faxrlansa, millati, irqi, jinsi, kasb-kori, ijtimoiy kelib chiqishi, dinga bo‘lgan munosabatidan qat’iy nazar, shu davlatning fuqarosi bo‘la oladi.

mazkur maqolada zamonaviy oliy ta’lim muassasalarini boshqarish va ushbu jarayonda xalqaro standartlarni joriy etishning ustuvor yo‘nalishlari tahlil qilinadi. Universitet modelining evolyutsiyasi, uning boshqaruv mexanizmlari, axborot-kommunikatsiya texnologiyalari, sifat menejmenti tizimlari va innovatsion yondashuvlar asosida shakllanishi ilmiy-nazariy jihatdan yoritilgan.     

ushbu maqolada ekologik barqarorlikni ta’minlashda ta’lim-tarbiya, ma’naviy-ma’rifiy omillarni o‘rni, imkoniyatlari, funksional aloqadorlik xususiyatlari tahlil etilgan.

ushbu maqola pedagog-psixologlarning kasbiy reoriyentatsiya jarayonini zamonaviy jamiyatda yuz berayotgan texnologik yangilanishlar, xususan sun’iy intellekt va raqamli transformatsiya kontekstida tahlil qiladi. Reoriyentatsiya bosqichlari, kompetensiyalar modeli, kasbiy deformatsiyaning oldini olish choralaridan tashqari, maqolada SI texnologiyalarining ta’lim va psixologik xizmatlardagi roli ham yoritiladi.

ushbu maqolada multimedia vositalarining zamonaviy ta’lim va tarbiya jarayonidagi roli yoritilgan. Jumladan, tarbiyaviy samaradorlikni oshirishda videomateriallar, interaktiv dasturlar, virtual simulyatsiyalar kabi vositalarning afzalliklari, pedagogik yondashuvlar va ularni qo‘llashdagi muammolar tahlil qilingan. Maqolada shuningdek, axloqiy, estetik va vatanparvarlik tarbiyasida multimedia vositalaridan samarali foydalanish yo‘llari ko‘rsatib berilgan.

maqolada innovatsion ta’lim jarayonida milliy harakatli o‘yinlarning boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining tafakkurini shakllantirishdagi pedagogik va psixologik ahamiyati tahlil qilinadi. Muallif milliy o‘yinlarning nafaqat jismoniy, balki aqliy, nutqiy va ijtimoiy rivojlanishga ko‘rsatadigan ta’sirini yoritgan.

maqolada inklyuziv ta’limga jalb etilgan talabalarning oʻquv jarayoniga ijtimoiylashuvida pedagog kompetentligini oʻrni, mohiyati va oʻziga xos jixatining tahliliga e’tibor qaratilgan. Imkoniyati cheklanganlik hissiy aks ettirish sohasidagi eng jiddiy va koʻpincha tuzatib boʻlmaydigan yoʻqotishlarga olib kelishi aniq. Ana shunday sharoitda shaxsni ta’limga jalb etish va ushbu jarayonda ijtimoiylashuvda pedagogning oʻrni miasalasi maqolaning mazmunini tashkil etadi.

mazkur maqolada pedagog etikasi va kasbiy madaniyatning mazmun-mohiyati, zamonaviy talablari hamda amaliyotda uchrayotgan asosiy muammolar tahlil etilgan. Muallif so‘rovnoma va tahliliy usullar orqali mavjud holatni o‘rganib, pedagoglar faoliyatida axloqiy me’yorlarga rioya qilish, muloqot madaniyati va kasbiy fe’l-atvordagi kamchiliklarni aniqlaydi.

Ushbu maqolada rahbarlarning boshqaruv faoliyati samaradorligi haqida so‘z yuritilib, unda ta’lim muassasalarida maqsadga erishish uchun raxbarning tashkiliy boshqaruv holatlariga izoh beriladi.Har bir pedagogik faoliyatini turli xil sharoitlarda va jamoa tashkilotchilari bo‘lgan insonlar ta’sirida pedagogik jamoadagi ruhiy muhit o‘z hukmini o‘tkazadi. Boshqaruv raxbarning bir ijobiy fazilati  sifatida uning barcha xususiyatlarini qamrab oladi. Bular g‘oyaviy, siyosiy, iqtisodiy, axloqiy-maʼnaviy va boshqa jabhalar shular jumlasidandir.

ushbu maqola o'quv jarayonida innovatsion og'zaki-grafik usullarni birlashtirish mavzusini aks ettiradi, bu sizga bilimlarni o'zlashtirish sifatini oshirishga imkon beradi, vizual ma'lumotlarni matnga qaraganda ancha tezroq qayta ishlaydi.

Maqolada rus tili darslarida talabalarning kommunikativ kompetentsiyasini shakllantirish A.P.Chexov asarlarida keltirilgan qo'shma gaplarni tahlil qilish asosida ko'rib chiqiladi. Chexov nasrining grammatik sezgi, sintaktik ong va nutqni tahlil qilish ko‘nikmalarini rivojlantirishga xizmat qiluvchi lingvodidaktik material sifatidagi pedagogik ahamiyati asoslab berilgan.

мақолада мақолада мактабгача ёшдаги болаларда ўзини-ўзи бошқариш қобилиятининг шаклланиш жараёнида меъёр ҳиссининг ўрни ва аҳамияти илмий жиҳатдан таҳлил қилинади. Меъёр ҳисси болаларда ижтимоий хулқ, эмпатия ва ўзини назорат қилиш каби муҳим хусусиятларни ривожлантиришда ҳал қилувчи омил сифатида намоён бўлади

ushbu maqolada Oʻzbekiston umumta’lim muassasalarida rus tili-ni oʻqitishda zamonaviy yondashuvlar, xususan, interaktiv metodikalardan foyda-lanish tahlil qilinadi. Oʻquvchilarning qiziqishi va motivatsiyasini oshirish vositasi sifatida oʻyinli shakllar, rolli mashqlar, raqamli texnologiyalar va loyiha faoliyatini qoʻllashga alohida e’tibor qaratiladi. Musiqa, filmlar va til almashinuvi imkoniya-tlarini ta’lim jarayoniga integratsiya qilish masalalari koʻrib chiqiladi.

ushbu mаqоlаdа umumiy oʻrta ta’lim muassasalarida yuqori sinf oʻquvchilarini kasbga tayyorlashning amaliyotdagi ahvoli, fanlarning ahamiyati yuzasidan fikrlar keltirilgan. Shu bilan birgalikda, kasbga tayyorlash imkоniyatlari yоritilgan.

bugungi kunda masofaviy platformalar zamonaviy o'qituvchining ishini tashkil qilishda katta yordam beradi. Onlayn platformalar ta'limni kengaytirish uchun qulay va samarali yechimdir. Zamonaviy mutaxassis global talabni qondirish uchun ko'plab fazilatlarga ega bo'lishi kerak. Ushbu maqolada darslarni tashkil qilish uchun zarur bo'lgan zamonaviy onlayn platformalar (dizaynerlar) tavsifi mavjud.

maqola raqamli texnologiyalardan foydalangan holda nolisoniy universitetlarda ingliz tili darslarini rejalashtirish masalalariga bag'ishlangan bo‘lib, unda tashkiliy masalalarning tarkibiy qismiga rejalashtirish, nazorat qilish va monitoring olib borish ko‘rsatilgan. Shuningdek, maqolada talabalarga ingliz tilini o‘qitishning o‘ziga xos muammolari, xususan: lingvistik, ekstralingvistik, uslubiy va boshqalar ifodalangan.

ushbu maqolada zamonaviy rahbar xodimlarning innovatsion faoliyatni tashkil etish va boshqarishda qo‘llaniladigan bugungi zamonaviy texnologiyalar va bevosita masofaviy boshqaruv mahorati haqida so‘z yuritiladi.Bu borada pedagogik mahorat  ta’lim boshqaruvning samaradorligida  bosh mezoni ekanligi  asoslab berilgan. Innovatsion faoliyatning o‘ziga xos xususiyatlarini, innovatsion faoliyatning maqsadi, vazifasi, mazmuni hamda uni tashkil etish tamoyillari haqida so‘z yuritiladi.

ushbu maqola jamiyat taraqqiyoti sharoitida zamonaviy oʻqituvchining roli va qiyofasini shakllantirish tahliliga bag'ishlangan. Maqolada oʻqituvchilar oldida turgan axborot texnologiyalarini oʻzlashtirish zarurati, koʻp vazifalilik, oʻrganishni individuallashtirish, kompetentsiyaga asoslangan koʻnikmalarni rivojlantirish va jamoat sohasida ochiqlik kabi zamonaviy muammolar koʻrib chiqiladi.

maqolada yoʻl harakati xavfsizligini oʻrganish mavzusiga oid turli xil innovatsion pedagogik usullar va oʻqitish shakllari koʻrib chiqiladi. Yoʻl harakati qoidalarini oʻrganish uchun moʻljallangan ilovalarga misollar keltirilgan. Geymifikatsiya usuli zamonaviy pedagogikada oʻzini isbotlagan usul sifatida qaraladi, bu motivatsiyani oshirishga, yodlashni osonlashtirishga va xavfsiz muhitda yoʻl harakati holatlarini taqlid qilishga yordam beradi.

mаzкur mаqоlаdа, milliy vа mа’nаviy tаrbiyaning qаdimiy vа zаmоnаviy ijtimоiy - pеdаgоgiк tаmоyillаri ilmiy-nаzаriy jihаtdаn yoritib bеrilgаn. Shuningdек mаqоlаdа оilаdа sоg’lоm mа’nаviy muhitni bаrqаrоrlаshtirаdigаn eng muhim оmil tа’lim-tаrbiya tizimi eкаnligigа аlоhidа urg’u bеrilgаn.

maqolada talabalarning motivatsion sohasini ularning hayot istiqbollari xususiyatlari bilan bog'liq holda empirik o'rganish natijalari keltirilgan. Turli o'quv yillari talabalarining hayot istiqbollarining sifat va miqdoriy tavsifi berilgan, talabalarda o'rganish uchun tashqi va ichki motivatsiya o'rtasidagi bog'liqlik muhokama qilinadi.

ushbu maqolada ijodiy-innovatsion ta’lim va uning ahamiyatli tomonlari mutaxassis olimlar tomonidan olib borilgan  ilmiy tadqiqot ishlari natijalariga ko‘ra muhim jihatlari qisman sharhlab o‘tildi.  Ijodkor inson, ijodiy yondoshuvning psixologik xususiyatlari shaxsni kamolga yetishda muhim ahamiyatga egaligiga alohida e’tibor qaratilgan.

ushbu maqolada jahon axborot resurslari asosida talabalarni o‘qitishda tadqiqot kompetentligini rivojlantirishning didaktik asoslari tahlil qilinadi. Zamonaviy ta’lim jarayonida talabalarni ilmiy-tadqiqotchilik faoliyatiga yo‘naltirishda didaktikaning muhim tamoyillari – ilmiylik, tizimlilik, mustaqillik, axborotga asoslangan ta’lim, tanqidiy fikrlash, interfaollik va amaliyotga yo‘naltirilganlik yondashuvlari o‘rganiladi.

maqolada alohida ta’lim ehtiyojlari bo‘lgan bolalarni o‘qitish uchun inklyuziv ta’lim tizimini tashkil etish, umumta’lim muassasalarini maxsus vosita va metodlarni qoʻllash uchun qulay shart-sharoitlarni yaratish, hamda inklyuziv ta’limning bir qancha muammolari bayon etilgan.

mazkur maqolada O‘zbekiston oliy ta’lim muassasalarining pedagogik ta’lim yo‘nalishida o‘qitilayotgan raqamli kompetensiyalarni shakllantirishga qaratilgan bir qancha fanlar mazmuni va xorijiy ilg‘or tajribalar qiyosiy  tahlil qilinadi.

zamonaviy oliy ta’lim muassasalari yangi axborot texnologiyalaridan foydalanishga faol oʻtishi bilan ajralib turadi. Ta’lim tizimiga zamonaviy texnologiyalar, jumladan, elektron qoʻllanmalar va oʻquv materiallarini ishlab chiqish faol joriy etilmoqda, onlayn oʻqitish usullari takomillashtirilmoqda, shuningdek, ta’lim uchun raqamli resurslar toʻplamlari shakllantirilmoqda. Mazkur maqola  geografiya ta’limini rivojlantirishda axborot tizimlarining oʻrni va ahamiyati haqida yoritilgan.

ushbu maqolada harbiy ta’lim tizimida sun’iy intellekt va integrativ yondashuv vositalaridan foydalangan holda ofitserlarning profayling kompetensiyalarini rivojlantirish texnologiyasi tahlil qilinadi. Zamonaviy harbiy kadrlarni tayyorlashda psixologik profaylingning ahamiyati, sun’iy intellekt algoritmlari yordamida shaxsiy va professional xususiyatlarni aniqlash usullari ko‘rib chiqiladi.

mazkur maqolada Oʻzbekistonda inklyuziv ta’lim boʻyicha amalga oshirilayotgan ishlar va ularning ahamiyatli jihatlari toʻgʻrisida fikrlar berilgan. Jumladan imkoniyati cheklangan shaxslarga ta’lim jarayonini qanday olib borishning masalalari boʻyicha ma’lumotlar berilgan.

ta'lim muhitining transformatsiyasi va pedagogning kasbiy faoliyatiga qo‘yiladigan talablarning o‘sishi sharoitida pedagogning ijobiy imijini shakllantirish alohida ahamiyat kasb etmoqda. Pedagogning zamonaviy kasbiy qiyofasi nafaqat akademik bilim darajasi, balki mobil ko‘nikmalarning rivojlanish darajasi bilan ham belgilanadi. Maqolada pedagogning imijini shakllantirishga ta'sir qiluvchi mobil ko‘nikmalar ko‘rib chiqiladi va ularning o‘quv jarayonini muvaffaqiyatli amalga oshirishdagi roli asoslanadi. Pedagogik professionallikning muhim tarkibiy qismlari sifatida kommunikativlik, faol tinglash va ijodiy fikrlashning xususiyatlari tahlil qilinadi.

ushbu maqola 4K tamoyilining boshlang‘ich ta'limda refleksiv ko‘nikmalarni rivojlantirishdagi o‘rni va ahamiyatini tahlil qiladi. Maqolada 4K tamoyilining har bir tarkibiy qismining pedagogik jarayonda qanday qo‘llanilishi va o‘quvchilarda tanqidiy fikrlash, kreativlik, hamkorlik, va kommunikatsiya ko‘nikmalarini rivojlantirishga qanday ta'sir ko‘rsatishi haqida batafsil so‘z yuritiladi.

ushbu maqolada innovatsiya, innovatsion ta’lim, pedagogik innovatsiyalar haqida ma’lumotlar berilgen. Shuningdek, bo‘lajak o‘qituvchilarda innovatsion pedagogik texnologiyalarni qo‘llashning ahamiyati va roli haqida ma’lumotlar keltirilgan.

jamiyatda rahbar shaxs nafaqat tashkilot yoki jamoa faoliyatini boshqaruvchi, balki ma’naviy va axloqiy mezonlarni belgilovchi ideal sifatida qaraladi. Shuning uchun, rahbarning axloqiy xususiyatlari jamoaning ruhiy holati, madaniyati va ishlash unumdorligiga  bevosita ta’sir ko‘rsatadi desak mubolog‘a bo‘lmaydi.

mazkur maqolada Оliy tа’lim tizimidа mа’nаviy-mа’rifiy ishlаr mоnitоringini tакоmillаshtirishning аsоsiy коmpоnеntlаri, tаshкiliy tuzilmаsi  ilmiy –nazariy jihatdan yoritib berilgan. Shuningdek maqolada Оliy tа’lim tizimidа mа’nаviy-mа’rifiy vа tаrbiyaviy ishlаrni tаshкil etish,  tа’lim-tаrbiyani tаshкil etuvshi muаssаsаlаrdа baholash va istiqbolini to’g’ri tаshкil etilishi nаtijаsidа erishilаdigаn sаmаrаdоrliк tadqiqjtchining amaliy faoliyat natijalari asosida yoritib berilgan.

ushbu maqola boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida milliy hunarmandchilik elementlarini o‘quv-tarbiyaviy jarayonga integratsiyalash orqali kasbiy tarbiyani takomillashtirishning pedagogik va psixologik asoslari tadqiq etilgan. Tadqiqotda milliy hunarmandchilik faoliyatining didaktik salohiyati, uning o‘quvchilarda mehnatsevarlik, estetik did, kasbiy qiziqish va ijodiy faollikni shakllantirishdagi o‘rni tahlil qilinadi

maqolada uzliksiz ta’lim tizimida ingliz tili o‘qituvchilarining raqamli kompetensiyasini shakllantirish masalalari yoritilgan. Raqamli kompetensiyaning mazmuni, uning tarkibiy qismlari va zamonaviy ta’lim vositalaridan foydalanish holati tahlil qilingan. Xorijiy tajriba va milliy kontekstda berilgan tavsiyalar asosida o‘qituvchilarning raqamli savodxonligini rivojlantirish yo‘llari taklif etiladi.

mazkur maqolada maktabgacha ta’lim tashkilotlarida media savodxonlikni rivojlantirish borasidagi xorijiy tajribalar tahlil qilinadi. Rivojlangan davlatlarning yondashuvlari, pedagogik uslublari va O‘zbekiston ta’lim tizimiga moslashtirish imkoniyatlari ko‘rib chiqiladi.

geymifikatsiya - bu o‘yin dizayni elementlarini o‘yin bo‘lmagan kontekstlarda qo‘llashdir - zamonaviy ta’lim tizimida muhim pedagogik yangilik sifatida paydo bo‘ldi. Ushbu maqolada geymifikatsiyaning nazariy asoslari, mexanizmlari va pedagogik natijalari ta’lim muhitida o‘rganiladi. O‘z-o‘zini aniqlash nazariyasi, oqim nazariyasi va konstruktivistik ta’lim yondashuvlariga tayangan holda, tadqiqot ballar, nishonlar, reyting jadvallari, voqealar va topshiriqlar kabi elementlarning talabalar motivatsiyasi va o‘quv yutuqlariga qanday ta’sir qilishini tahlil qiladi.

ushbu maqolada O‘zbekistonda professional ta’lim tizimini modernizatsiyalash jarayonida virtual tajriba stendlarini joriy etish bilan bog‘liq texnologik, pedagogik va psixologik talablar tizimli tarzda tahlil qilinadi. 2024–2025 yillarda qabul qilingan davlat dasturlari hamda Prezident farmonlari asosida ta’lim sohasida olib borilayotgan raqamlashtirish siyosati kontekstida kasbiy bilim va amaliy ko‘nikmalarni interaktiv usullar orqali o‘zlashtirishning dolzarbligi asoslab beriladi.           

ushbu maqolada oliy ta’lim jarayonida bo’lajak o’qituvchilarning ma’naviy-axloqiy qiyofasini shakllantirishning zarurati, uning pedagogik-psixologik xususiyatlari, unga qo’yiladigan talablar va uni amalga oshirish bosqichlari mazmuni yoritilgan.

ushbu maqolaning maqsadi oʻrta maktabda soʻz boyligini yodlash uchun jismoniy faoliyatdan foydalanish samaradorligini aniqlashdir. Jismoniy faoliyatning talabalarga ta'sirining fiziologik omillari tasvirlangan. Jismoniy faoliyatni ta'lim jarayoniga integratsiyalashning ahamiyati asoslanadi. Chet tili darslarida faol mashqlar va oʻyinlardan foydalanish, ularni soʻz boyligini kengaytirish, talabalarning til va qoʻshimcha koʻnikmalarini rivojlantirish uchun qoʻllash maqsadga muvofiqligi misollari keltirilgan.

ushbu maqolada raqamli muhit sharoitida talabalarning maʼnaviy-axloqiy tarbiyasini samarali tashkil etishning pedagogik asoslari haqida to‘xtalib o‘tiladi. Zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalari taʼlim jarayoniga integratsiyalashuvi, raqamli platformalarning tarbiya imkoniyatlari, hamda raqamli vositalar orqali axloqiy qadriyatlarni singdirish usullari tahlil qilingan.

ushbu maqola umum ta’lim maktablarida labaratoriya ishlarini tashkil etishning zamonaviy usullari va metodlari tadqiq etilgan  

Ushbu maqolada maktabgacha yoshdagi bolalarning yoshga doir xususiyatlari va ular bilan muloqotni tashkil etish shakllari haqida bayon etilgan.

ushbu maqolada o‘quvchilarga oilaviy tadbirkorlik tushunchasini o‘rgatish hamda bu boradagi mexanizmlarni takomillashtirishning ilmiy va nazariy asoslari haqida ma’lumotlar berilgan.

ta’lim jarayonini tashkil etishda fizik bilimlarni egallashga natijali samara beruvchi usullardan foydalanish – axborot texnologiyalarini fizika soxasida qollash orqali integratsiyalash va tajribalar, misollarni koʻz ongida nomoyish etish orqali samarli bilim olish imkoniyatini yaratadi. Zamonaviy texnologiyalardan foydalanish orqali samarli ta’lim olish muhitini tashkillashtirish.

Ushbu tadqiqot o'rta maktab o'quvchilarining kampusdan tashqarida bo'lishi, hayotdan qoniqish va o'z-o'zini parvarish qilish o'rtasidagi munosabatlarga qaratilgan. Jami 726 nafar oʻrta maktab oʻquvchilari “Maktabdan chetlatish soʻrovi”, “Oʻz-oʻzini parvarish qilish shkalasi” va “Hayotdan qoniqish shkalasi” yordamida tekshirildi va 724 ta haqiqiy soʻrovnoma olindi. Natijalar: (1) Hayotdan qoniqish darajasida sezilarli jins va sinf farqlari mavjud edi. Qiz talabalarning balli erkaklarnikiga qaraganda ancha yuqori (t = -2,11, p = 0,034). 2-sinf o'quvchilari 1-sinf va 3-sinfdagi o'quvchilarga qaraganda ancha yuqori edi (F = 3,71, p <0,05). (2) Kampusni istisno qilish hayotdan qoniqish (r = -0.45, p <0.01) va o'z-o'zini parvarish qilish (r = -0.33, p <0.01) bilan salbiy bog'liq edi. Hayotdan qoniqish va o'z-o'zini parvarish qilish o'rtasida sezilarli ijobiy korrelyatsiya mavjud edi (r = 0,34, p <0,01). (3) O'z-o'ziga g'amxo'rlik kampusni istisno qilish va hayotdan qoniqish o'rtasidagi munosabatlarga qisman vositachilik qildi va modelning mosligi yaxshi edi (ch² / df = 4,821, RMSEA = 0,083, CFI = 0,922, IFI = 0,922, NFI = 0,904). Oraliq ta'sir umumiy ta'sirning 21,75% ni tashkil etdi. Xulosa: Kampusdan tashqarida bo'lish nafaqat o'rta maktab o'quvchilarining hayotidan qoniqishiga bevosita salbiy ta'sir ko'rsatadi, balki bilvosita o'z-o'zini parvarish qilish darajasi orqali ham.

maqolada ta'lim jarayoni, pedagog kasbining o‘ziga xos xususiyatlari, pedagogik faoliyat va qobiliyatlar, pedagogik mahorat va uni shakllantiruvchi omillar, pedagog shaxsi va unga qo‘yiladigan zamonaviy talablar haqida fikr-mulohazalar bildirilgan.

boshlang'ich sinf o‘quvchisini faqat o‘qish, hisoblash va yozishni o‘rgatishning o‘zi etarli emas. Bolalarning bilim olishga qiziqishini oshiradigan shart-sharoitlarni yaratish kerak. Maqolada boshlang'ich maktabda o‘yin texnologiyalaridan foydalanishning xususiyatlari va imkoniyatlari ochib berilgan, bu esa o‘qituvchiga o‘quvchilar bilan o‘zaro munosabatlarning ijodiy darajasiga erishish imkonini beradi.

Maqolada  Forobiyning sheʼr sanʼatiga oid qarashlariga eʼtibor qaratilgan. Forobiy sheʼrni faqatgina koʼngilochar vosita sifatida emas, balki insonni axloqiy jihatdan tarbiyalaydigan vosita sifatida ham koʼradi. U taʼlim berish va yaxshi xulq-atvor shakllantirishda sheʼr sanʼati muhim rolь oʼynashi kerak, deb hisoblaydi. Ushbu maqolada mutafakkirning sheʼrning badiiy-estetik jihatlari qarashlari tadqiq etilgan.рбиявий хусусиятлари тадқиқ этилган.

ushbu maqolada umumta’lim maktablarida matematematikani o’qitishning sinfdan tashqari mashg’ulotlari ya’ni matematika to’garagi mashg’ulotlarida o’quvchilarga matnli masalalarni yechishni o’rgatishga oid qiziqarli masalalar keltirilgan bo’lib, unda masala yechishning bosqichlari va usullari haqida so’z boradi.

ushbu maqolada fоl’klоrshunоslik asоsida yoshlar оngida milliy  gʻоyani shakllantirish yoʻllari va оliy ta’lim tizimida yoshlar оngida milliy istiqlоl gʻоyani shakllantirish imkоniyatlarini mоdеrnizatsiyalash, zamоnaviy yеchimlar, uslub va mеtоdlar ustida dоimо izlanish, yоshlarning ijоdiy tafakkurini rivоjlantirish, ularning innоvatsiоn pоtеnsiali, lidеrlik xususiyatlarini shakllantirish kabi muhim masalalarga nazariy va amaliy jihatdan yеchim tоpish vazifasi dоlzarb ahamiyat kasb еtishi yoritilgan.

O‘qituvchiga qo‘yiladigan zamonaviy talablar “Ta’lim to‘g‘risida”gi qonunda: “O‘qituvchi yuksak ma’naviy-axloqiy fazilatlarga ega, tegishli pedagogik ma’lumotga ega, tegishli kasbiy tayyorgarlik darajasiga ega bo‘lishi, pedagogik faoliyatni amalga oshirishi, o‘z mehnatining samaradorligi va sifatini ta’minlashi, jismoniy va ruhiy salomatligi o‘rta ta’lim muassasalarida kasbiy vazifalarni bajarishga imkon beradigan shaxs bo‘lishi shart”. Ushbu maqolada o‘qituvchi mahorati va qobiliyati masalalari yoritilgan.

maqolada Germaniyada kasbiy ta'limning dual shaklining paydo boʻlishi va rivojlanishi tasvirlangan. Oʻqitishning dual tizimini yaratish va rivojlantirishning tarixiy shartlarining nazariy asoslari va mazmuni ko'rib chiqiladi. Germaniyada kasb-hunar ta'limining dual tizimi rasman tan olingan doirasida ta’lim tashuvchilarning tashkiliy-huquqiy munosabatlarida ikkita mustaqil tashuvchining oʻzaro ta'sirini oʻz ichiga oladi, ya’ni. kasb-hunar ta’limi, kasb-hunar ta’limi toʻgʻrisidagi qonun hujjatlariga muvofiq amalga oshiriladi.

bag‘rikenglik jamiyat hayotining asosiy jihati sifatida tojiklarning axloqiy va ma’naviy dunyosining shakllanishida asosiy rol o‘ynaydi. Turli madaniyat va an’analar yonma-yon yashayotgan ko‘p millatli davlat (ta’lim o‘zbek, rus, qirg‘iz va turkman tillarida olib boriladi) sharoitida bag‘rikenglik hamjihatlikda yashashning zaruriy shartiga aylanadi. Bizni savol qiziqtiradi: bag‘rikenglik tamoyillari tojiklarning yosh avlodining ta’lim jarayoniga qanday singdirilgan?

ushbu maqolada xorijiy mamlakatlar ta’lim tizimida o’qituvchilarni uzluksiz
kasbiy rivojlantirish borasida shakllangan ilg’or tajribalarni tahlil qilish hamda ularni O’zbekiston
ta’lim tizimiga moslashtirish imkoniyatlarini o’rganishga eʼtibor qilindi. Xorijiy mamlakatlarda
o’qituvchilarni uzluksiz kasbiy rivojlantirish tizimlarining mazmun-mohiyati va tuzilishiga tahliliy
yondashish orqali ularning xususiyatlarini ochib berish, xalqaro tajribada mazkur tizimlarni
rivojlantirishga qaratilgan yеtakchi tendensiya va yo‘nalishlarni aniqlash, O‘zbekistonda umumta’lim
maktabi o‘qituvchilarining uzluksiz va o‘zini o‘zi kasbiy rivojlantirish jarayonlarini samarali tashkil
etishda xorijiy tajribalarni qo‘llash uchun zarur bo‘lgan ijtimoiy-pedagogik shart-sharoitlarni
belgilash masalalari xususida mulohazalar bildirildi.

maqolada universitet modellari mazmuni, oʻziga xosligi va farqli xususiyatlari
tavsiflangan. Oʻzbekistonda Universitet 3.0 modelini tatbiq etish zaruriyati taʼlimga oid meʼyoriy
hujjatlar bilan asoslangan. Universitet 3.0 modelida professor-oʻqituvchilarning ilmiy faoliyatiga
qoʻyiladigan asosiy talablar keltirilgan.

Maqolada  oliy  o'quv  yurtining  pedagogik  jarayonida  innovatsion  ta'lim  texnologiyalaridan foydalanish xususiyatlari muhokama qilinadi. Ta'limni modernizatsiya qilishning  asosiy yo'nalishlari, masalan, raqamlashtirish, interaktiv o'qitish usullari, masofaviy shakllar va ta'lim  traektoriyalarini individuallashtirish. Ushbu texnologiyalarning o'quv samaradorligi, talabalarning  motivatsiyasi va o'qituvchilarning kasbiy rivojlanishiga ta'siri tahlil qilinadi. 

ушбу мақолада замонавий ўқитувчи-педагогнинг ўзига хос имижи ҳақида 
сўз юритилар экан, энг аввалло педагогнинг ўз фаолиятида ички ва ташқи дунёсини албатта  бошқаларга ибрат ва наъмуна бўладиган жиҳатлар ҳақида етарлича маълумотлар беришга  ҳаракат қилинади. Педагог имижида албатта унинг  дид – фаросат билан, ўзининг ёшига мос,  озода, қадди – қоматига мос кийим кийиши ва ўзаро муносабатларидаги муомала- мулоқот     маданиятиларида одоб-ахлоқи яққол кўзга ташлангани ёритилган. Шунингдек педагогнинг нутқ  маданияти, педагогик этика, эмоционал интеллект, очиқ мулоқотга тайёрлик, ўз устида ишлаш  имкониятлари ҳақида  сўз юритади. 

mazkur  maqola  zamonaviy  oʻqituvchining  maʼnaviy  qiyofasini  yoritishga  bagʻishlanadi.  Zamonaviy  oʻqituvchida  mehr-shafqat,  masʼuliyat,  sabr-toqat,  adolatparvarlik,  insoniylik va yuksak kasbiy ong kabi xislatlar ustuvor boʻlishi zarur. Shu maʼnoda, maʼnaviy qiyofa  -  bu  nafaqat  axloqiy  barkamollik,  balki  kasbga  sadoqat,  ijtimoiy  yetuklik  va  vatandoshlik  tuygʻusining yorqin ifodasidir. 

XXI asrda pedagog shaxsiyatining ijtimoiy imiji nafaqat taʼlim jarayonining
markaziy omili, balki keng jamiyatda maʼnaviy yetakchilik rolini bajaruvchi ramz sifatida namoyon
boʻlmoqda. Ilmiy qarashlarga koʻra, pedagog imiji jamiyatning taʼlimga boʻlgan munosabatini
belgilaydigan, yosh avlodda ilmga, axloqqa va mehnatga boʻlgan munosabatni shakllantiradigan
ijtimoiy-psixologik fenomendir. Mazkur maqola XXI asr oʻqituvchisi imijini yoritishga
bagʻishlabadi.

maqolada STEAM  texnologiyalari  asosida  ta’lim jarayonini tashkil etish va  tahsil oluvchilarning hayoti davomida sifatli ta’lim olish ehtiyojini  ta’minlash masalalari  oʻz  ifodasini topgan. Shuningdek, oliy ta’lim muassasalarida innovatsion texnologiyalarning shakllaridan  biri-STEAM  texnologiyalari  orqali  ta’lim  sifatini  yangi  pog`onaga  koʻtarish,  bitiruvchilarda  pedagogik texnikani rivojlantirish masalalari yoritilgan. 

mazkur maqolada XXI asr pedagogi imijining shakllanishi, uning zamonaviy  talablar asosida qayta talqin etilishi va ijtimoiy fikrdagi o‘rni tahlil qilingan. Pedagog shaxsiyatining  intellektual, axloqiy, kommunikativ va raqamli salohiyati bilan bog‘liq omillar keng yoritilgan.  Shuningdek, milliy va jahon tajribalari asosida samarali pedagogik imij modellari taklif qilingan. 

maqolada  buyuk  Sharq  mutafakkirlarining  o‘qituvchi  (tarbiyachi)  va  uning  faoliyatiga doir pedagogik g‘oyalari, o‘gitlari, takliflari umumlashtirilgan

Bugungi globallashuv va raqamli transformatsiya sharoitida taʼlim tizimi oldida yangi vazifalar,

yangi imkoniyatlar va yangi chaqiriqlar paydo boʻlmoqda. Shu sharoitda pedagog shaxsiyati, uning

bilim va koʻnikmalari, dunyoqarashi va kasbiy maqomi alohida ahamiyat kasb etmoqda. Ayniqsa,

XXI asr pedagogining imiji - faqat dars oʻtuvchi shaxs emas, balki ilhomlantiruvchi yetakchi, ijtimoiy

va axborot texnologiyalarida faol, doimiy ravishda oʻzini rivojlantiruvchi mutaxassis sifatida

qaralmoqda.