Vol. 25 No. 2 (2025)
Articles
“LOYIHA ISHLARI”- O’QUVCHILARNING MUSTAQIL FAOLIYATINI RIVOJLANTIRUVCHI VOSITA SIFATIDA
Ushbu maqolada loyiha faoliyatining o‘quvchilarning mustaqil fikrlash, izlanish olib borish, tashabbuskorlik va mas’uliyat tuyg‘usini shakllantirishdagi o‘rni, ayniqsa, 2-sinfda Ona tili va o‘qish savodxonligi fanlari misolida yoritiladi. Loyiha ishlari orqali bolalarda axborot bilan ishlash, mulohaza qilish va ijodiy fikrlash kabi kompetensiyalar rivojlanadi.
“LOYIHA ISHLARI”- O’QUVCHILARNING MUSTAQIL FAOLIYATINI RIVOJLANTIRUVCHI VOSITA SIFATIDA
Ushbu maqolada loyiha faoliyatining o‘quvchilarning mustaqil fikrlash, izlanish olib borish, tashabbuskorlik va mas’uliyat tuyg‘usini shakllantirishdagi o‘rni, ayniqsa, 2-sinfda Ona tili va o‘qish savodxonligi fanlari misolida yoritiladi. Loyiha ishlari orqali bolalarda axborot bilan ishlash, mulohaza qilish va ijodiy fikrlash kabi kompetensiyalar rivojlanadi.
TAYANCH VA TORTISHISH KUCHLARI: ODDIY MEXANIK TIZIMLAR TAHLILI
Mazkur maqolada oddiy mexanik tizimlarda tayanch va tortishish kuchlarining roli va ularning o'zaro ta'siri tahlil qilinadi. Tayanch kuchlari tizimni barqaror holatda ushlab turadigan kuchlar sifatida, tortishish kuchlari esa ikki jismining bir-birini tortishiga sabab bo'ladigan kuchlar sifatida tasvirlanadi. Ushbu maqola, mexanika fanining asosiy tushunchalari, uning amaliy qo'llanilishini va tizimlarning barqarorligini ta'minlashda tayanch va tortishish kuchlarining o'rnini yoritib beradi.
MUHABBAT PSIXOLOGIYASI
Ushbu maqola muhabbat psixologiyasining asosiy tushunchalari, undagi psixologik jarayonlar, muhabbatning inson ruhiyatiga ta'siri va turli psixologik nazariyalar haqida so'z yuritadi. Maqola, shuningdek, muhabbatning turli shakllari, uning insonlarning hissiy va aqliy holatiga qanday ta'sir qilishi, psixologik muammolarni hal qilishdagi roli va uning ijtimoiy va madaniy kontekstdagi ahamiyatini ko'rib chiqadi. Maqola, ilmiy va amaliy jihatlarni o'z ichiga olgan holda, muhabbat psixologiyasiga oid asosiy tushunchalar va yondashuvlar bilan tanishtiradi.
YOSHLAR ORASIDA IJTIMOIY TARMOQLARNING IJTIMOIY ONG VA QADRIYATLARGA TA’SIRI
Ushbu maqolada yoshlar orasida ijtimoiy tarmoqlarning ijtimoiy ong va qadriyatlarga ta’sirini o‘rganishga bag‘ishlangan. Bugungi kunda ijtimoiy tarmoqlar nafaqat axborot almashish vositasi, balki yoshlarning dunyoqarashi, ijtimoiy pozitsiyasi va axloqiy qadriyatlariga sezilarli darajada ta’sir ko‘rsatuvchi omilga aylangan. Tadqiqotda ijtimoiy tarmoqlarning ijobiy va salbiy jihatlari, yoshlarning bu platformalardagi faoliyati, shuningdek, ularning ongida yuzaga kelayotgan o‘zgarishlar tahlil qilinadi. Tadqiqot natijalari ijtimoiy tarmoqlardan oqilona foydalanish va yoshlar ongini sog‘lom shakllantirish bo‘yicha tavsiyalarni o‘z ichiga oladi.
PSIXOLOG KASBIY KOMPETENTLIGINI TAKOMILLASHTIRISH MEXANIZMLARI
Ushbu tezis psixolog kasbiy kompetentligini rivojlantirish va takomillashtirish zarurati, mexanizmlari hamda ularni amaliyotda qo‘llash usullarini tahlil etishga bag‘ishlangan. Bugungi zamon psixologi uchun zarur bilim, ko‘nikma va shaxsiy sifatlarni oshirish yo‘llari yoritiladi.
YETTI YOSHLI BOLALARDA KUZATILADIGAN KRIZISLARNING SABABLARI VA ULARNI BARTARAF ETISH USULLARI
Yetti yoshli bolalarda o’sish jarayonida krizislar yuzaga keladi. Sabablari ichki va tashqi o’zgarishlar bilan bog’liq. Ushbu maqola bolalardagi krizislarning sabablari va va ularni bartaraf etish usullarini ko’rib chiqadi,hamda ota-onalarga va tarbiyachilar uchun tavsiyalar beradi.
TA’LIM JARAYONLARIDA INNOVATSION INTERFAOL USULLARDAN FOYDALANISH
Ushbu maqolada zamonaviy taʼlim tizimida innovatsion interfaol usullarning o‘rni va ahamiyati yoritilgan. Interfaol metodlarning nazariy asoslari, ularning turlari, afzalliklari hamda amaliy qo‘llanishi haqida batafsil maʼlumotlar berilgan. Shuningdek, maktab va oliy taʼlim muassasalarida bu yondashuvlarning qo‘llanishi, o‘quvchilarning faolligini oshirishdagi roli va bu yo‘nalishda yuzaga keladigan muammolar tahlil qilinib, ularni bartaraf etish bo‘yicha tavsiyalar keltirilgan.
SEYSMIK HODISA VA ULARNING GEOTEXNIK INSHOOTLARIGA TA’SIRI
Ushbu maqolada “Seysmik hodisa” o‘zi nima va uning muhandislik inshootlariga qanday tasir turalari haqida bo’lib, zilzila paytida bino va inshootlarning shikastlanishi, yer yuzasida sodir bo’ladigan seysmik o’zgarishlar haqida keltirilib o’tilgan.
THE COURSE OF MEASLES IN YOUNG CHILDREN
Measles is an acute, highly contagious viral disease that can occur at any age. The most severe cases have traditionally been observed in young and adolescent children. Complications typically include pneumonia, severe keratitis, and the coexistence of other infectious diseases such as diphtheria, chickenpox, and others. Currently, measles primarily affects the following vulnerable groups: unvaccinated infants and newborns without passive maternal immunity to the measles virus, as well as children in the latter half of their first year of life, who are at high risk for developing severe complications.
O'ZBEK TILINING XОRIJDА O'QITILISHI VА O'ZАRО HАMKОRLIK MАSАLАLАRI
Ushbu mаqоlа o‘zbek tilining xоrijiy mаmlаkаtlаrdа o‘qitilishi, xаlqаrо hаmkоrlik mаsаlаlаri vа bu jаrаyоndаgi muаmmоlаrni tаhlil qilаdi. Mаqоlаdа hоzirgi kundаgi yаngiliklаr, tа'limdаgi kаmchiliklаr, ulаrni bаrtаrаf etish yo‘llаri, shuningdek, kelаjаkdаgi rivоjlаnish istiqbоllаri ko‘rib chiqilаdi. O‘zbek tilining glоbаl miqyоsdа tаrg'ib qilinishi vа xаlqаrо tа'lim tizimlаridа o‘rnini mustаhkаmlаsh uchun tаkliflаr keltirilаdi. Mаqоlа filоlоglаr, o‘qituvchilаr vа tilshunоslik sоhаsidаgi mutаxаssislаr uchun mo‘ljаllаngаn.
ОБРАЗОВАТЕЛЬНЫЙ ДИСКУРС В УЗБЕКСКОМ И АНГЛИЙСКОМ ЯЗЫКАХ
Ushbu maqolada o'zbek va ingliz tillaridagi ta'lim diskursning qiyosiy tahlili ko'rib chiqiladi. Ta'lim diskursi -bu o'quv jarayoni doirasida bilimlarni uzatishga qaratilgan aloqa bo'lib, ma'ruzalardan tortib o'quv materiallarigacha, o'qituvchilar va talabalar o'rtasidagi muloqotgacha bo'lgan o'zaro ta'sirning turli shakllarini o'z ichiga oladi. Maqolaning maqsadi leksik, sintaktik va uslubiy jihatlardagi farqlar va o'xshashliklarga e'tibor qaratib, ikki tilning ta'lim muhitidagi tilning xususiyatlarini o'rganiladi.
Madaniy va ijtimoiy omillarning ta'lim jarayoniga ta'siri, shuningdek, ta'lim o'ziga xosligini shakllantirishda tilning roliga alohida e'tibor qaratilgan. Maqolada ta'lim nutqining axborot mazmuni, rasmiylashtirish va pragmatik ta'sir kabi funktsiyalari tahlil qilingan. Bundan tashqari, ta'lim diskursning ilmiy, kasbiy va madaniy kabi boshqa diskurs turlari bilan o'zaro ta'siri o'rganiladi.
Maqola natijalari shuni ko'rsatdiki, tuzilmalar va so'z birikmalaridagi farqlarga qaramay, ingliz va o'zbek ta'lim diskurslari ixtisoslashtirilgan so'z birikmalaridan foydalanish, muloqotni rasmiylashtirish va materialni aniq taqdim etish istagi kabi o'xshash xususiyatlar bilan ajralib turadi. Shu bilan birga, madaniy tafovutlar va til an'analari har bir mamlakatda ta'lim jarayonini idrok etishga ta'sir qiladi.
TAYANCH VA TORTISHISH KUCHLARI: ODDIY MEXANIK TIZIMLAR TAHLILI
Mazkur maqolada oddiy mexanik tizimlarda tayanch va tortishish kuchlarining roli va ularning o'zaro ta'siri tahlil qilinadi. Tayanch kuchlari tizimni barqaror holatda ushlab turadigan kuchlar sifatida, tortishish kuchlari esa ikki jismining bir-birini tortishiga sabab bo'ladigan kuchlar sifatida tasvirlanadi. Ushbu maqola, mexanika fanining asosiy tushunchalari, uning amaliy qo'llanilishini va tizimlarning barqarorligini ta'minlashda tayanch va tortishish kuchlarining o'rnini yoritib beradi.
MUHABBAT PSIXOLOGIYASI
Ushbu maqola muhabbat psixologiyasining asosiy tushunchalari, undagi psixologik jarayonlar, muhabbatning inson ruhiyatiga ta'siri va turli psixologik nazariyalar haqida so'z yuritadi. Maqola, shuningdek, muhabbatning turli shakllari, uning insonlarning hissiy va aqliy holatiga qanday ta'sir qilishi, psixologik muammolarni hal qilishdagi roli va uning ijtimoiy va madaniy kontekstdagi ahamiyatini ko'rib chiqadi. Maqola, ilmiy va amaliy jihatlarni o'z ichiga olgan holda, muhabbat psixologiyasiga oid asosiy tushunchalar va yondashuvlar bilan tanishtiradi.
YOSHLAR ORASIDA IJTIMOIY TARMOQLARNING IJTIMOIY ONG VA QADRIYATLARGA TA’SIRI
Ushbu maqolada yoshlar orasida ijtimoiy tarmoqlarning ijtimoiy ong va qadriyatlarga ta’sirini o‘rganishga bag‘ishlangan. Bugungi kunda ijtimoiy tarmoqlar nafaqat axborot almashish vositasi, balki yoshlarning dunyoqarashi, ijtimoiy pozitsiyasi va axloqiy qadriyatlariga sezilarli darajada ta’sir ko‘rsatuvchi omilga aylangan. Tadqiqotda ijtimoiy tarmoqlarning ijobiy va salbiy jihatlari, yoshlarning bu platformalardagi faoliyati, shuningdek, ularning ongida yuzaga kelayotgan o‘zgarishlar tahlil qilinadi. Tadqiqot natijalari ijtimoiy tarmoqlardan oqilona foydalanish va yoshlar ongini sog‘lom shakllantirish bo‘yicha tavsiyalarni o‘z ichiga oladi.
PSIXOLOG KASBIY KOMPETENTLIGINI TAKOMILLASHTIRISH MEXANIZMLARI
Ushbu tezis psixolog kasbiy kompetentligini rivojlantirish va takomillashtirish zarurati, mexanizmlari hamda ularni amaliyotda qo‘llash usullarini tahlil etishga bag‘ishlangan. Bugungi zamon psixologi uchun zarur bilim, ko‘nikma va shaxsiy sifatlarni oshirish yo‘llari yoritiladi.
YETTI YOSHLI BOLALARDA KUZATILADIGAN KRIZISLARNING SABABLARI VA ULARNI BARTARAF ETISH USULLARI
Yetti yoshli bolalarda o’sish jarayonida krizislar yuzaga keladi. Sabablari ichki va tashqi o’zgarishlar bilan bog’liq. Ushbu maqola bolalardagi krizislarning sabablari va va ularni bartaraf etish usullarini ko’rib chiqadi,hamda ota-onalarga va tarbiyachilar uchun tavsiyalar beradi.
TA’LIM JARAYONLARIDA INNOVATSION INTERFAOL USULLARDAN FOYDALANISH
Ushbu maqolada zamonaviy taʼlim tizimida innovatsion interfaol usullarning o‘rni va ahamiyati yoritilgan. Interfaol metodlarning nazariy asoslari, ularning turlari, afzalliklari hamda amaliy qo‘llanishi haqida batafsil maʼlumotlar berilgan. Shuningdek, maktab va oliy taʼlim muassasalarida bu yondashuvlarning qo‘llanishi, o‘quvchilarning faolligini oshirishdagi roli va bu yo‘nalishda yuzaga keladigan muammolar tahlil qilinib, ularni bartaraf etish bo‘yicha tavsiyalar keltirilgan.
SEYSMIK HODISA VA ULARNING GEOTEXNIK INSHOOTLARIGA TA’SIRI
Ushbu maqolada “Seysmik hodisa” o‘zi nima va uning muhandislik inshootlariga qanday tasir turalari haqida bo’lib, zilzila paytida bino va inshootlarning shikastlanishi, yer yuzasida sodir bo’ladigan seysmik o’zgarishlar haqida keltirilib o’tilgan.
THE COURSE OF MEASLES IN YOUNG CHILDREN
Measles is an acute, highly contagious viral disease that can occur at any age. The most severe cases have traditionally been observed in young and adolescent children. Complications typically include pneumonia, severe keratitis, and the coexistence of other infectious diseases such as diphtheria, chickenpox, and others. Currently, measles primarily affects the following vulnerable groups: unvaccinated infants and newborns without passive maternal immunity to the measles virus, as well as children in the latter half of their first year of life, who are at high risk for developing severe complications.
O'ZBEK TILINING XОRIJDА O'QITILISHI VА O'ZАRО HАMKОRLIK MАSАLАLАRI
Ushbu mаqоlа o‘zbek tilining xоrijiy mаmlаkаtlаrdа o‘qitilishi, xаlqаrо hаmkоrlik mаsаlаlаri vа bu jаrаyоndаgi muаmmоlаrni tаhlil qilаdi. Mаqоlаdа hоzirgi kundаgi yаngiliklаr, tа'limdаgi kаmchiliklаr, ulаrni bаrtаrаf etish yo‘llаri, shuningdek, kelаjаkdаgi rivоjlаnish istiqbоllаri ko‘rib chiqilаdi. O‘zbek tilining glоbаl miqyоsdа tаrg'ib qilinishi vа xаlqаrо tа'lim tizimlаridа o‘rnini mustаhkаmlаsh uchun tаkliflаr keltirilаdi. Mаqоlа filоlоglаr, o‘qituvchilаr vа tilshunоslik sоhаsidаgi mutаxаssislаr uchun mo‘ljаllаngаn.
ОБРАЗОВАТЕЛЬНЫЙ ДИСКУРС В УЗБЕКСКОМ И АНГЛИЙСКОМ ЯЗЫКАХ
Ushbu maqolada o'zbek va ingliz tillaridagi ta'lim diskursning qiyosiy tahlili ko'rib chiqiladi. Ta'lim diskursi -bu o'quv jarayoni doirasida bilimlarni uzatishga qaratilgan aloqa bo'lib, ma'ruzalardan tortib o'quv materiallarigacha, o'qituvchilar va talabalar o'rtasidagi muloqotgacha bo'lgan o'zaro ta'sirning turli shakllarini o'z ichiga oladi. Maqolaning maqsadi leksik, sintaktik va uslubiy jihatlardagi farqlar va o'xshashliklarga e'tibor qaratib, ikki tilning ta'lim muhitidagi tilning xususiyatlarini o'rganiladi.
Madaniy va ijtimoiy omillarning ta'lim jarayoniga ta'siri, shuningdek, ta'lim o'ziga xosligini shakllantirishda tilning roliga alohida e'tibor qaratilgan. Maqolada ta'lim nutqining axborot mazmuni, rasmiylashtirish va pragmatik ta'sir kabi funktsiyalari tahlil qilingan. Bundan tashqari, ta'lim diskursning ilmiy, kasbiy va madaniy kabi boshqa diskurs turlari bilan o'zaro ta'siri o'rganiladi.
Maqola natijalari shuni ko'rsatdiki, tuzilmalar va so'z birikmalaridagi farqlarga qaramay, ingliz va o'zbek ta'lim diskurslari ixtisoslashtirilgan so'z birikmalaridan foydalanish, muloqotni rasmiylashtirish va materialni aniq taqdim etish istagi kabi o'xshash xususiyatlar bilan ajralib turadi. Shu bilan birga, madaniy tafovutlar va til an'analari har bir mamlakatda ta'lim jarayonini idrok etishga ta'sir qiladi.
BOLA TARBIYASIDA MULOQOTNING O’RNI
Mazkur maqolada bola tarbiyasi jarayonida muloqotning o‘rni haqida yoritilgan. Farzandlarimizning ilk muloqoti va uning shaxs sifatida shakllanishidagi asosiy mezon ekanligiga urg‘u berigan. Bolada ishonch tuyg‘usini shakillantirishda kattalar tamonidan ularni eshitishning pedagagik jihatlari keltirilgan.
XX ASR SHE’RIYATIDA SHAVKAT RAHMON
Mazkur maqolada XX asr o‘zbek she’riyati taraqqiyotida alohida o‘rin tutgan Shavkat Rahmon ijodi keng ko‘lamda tahlil qilinadi. Uning she’riyatidagi g‘oyaviy-falsafiy qatlamlar, badiiy tasvir vositalari, til uslubi hamda boshqa zamondosh shoirlar bilan solishtirgan holda poetik xususiyatlari yoritiladi. Shoir ijodiga zamonaviy adabiy-estetik yondashuvlar asosida baho beriladi.
MUSTAQILLIKDAN KEYINGI YILLARDA TURIZMNI RIVOJLANTIRISH UCHUN QABUL QILINGAN QONUN, FARMON VA ULARNING AHAMIYATI
Ushbu maqolada O‘zbekiston Respublikasi mustaqillikka erishganidan so‘ng hukumat tomonidan turizmni rivojlantirish va uni har-tomondan qo‘llab-quvvatlash uchun Prizident tomonidan qabul qilingan qonunlar farmonlar va hukumat tomonidan amalga oshirilgan ishlar bayon qilinadi.
KRIMINOGEN VAZIYATNI PROGNOZLASHDA STATISTIK MODELLARNING SAMARADORLIGI: O‘ZBEKISTON VA AQSH TAJRIBASI TAHLILI
Ushbu maqola kriminogen vaziyatni prognozlashda statistik modellarning samaradorligini O‘zbekiston va AQSh tajribalari asosida tahlil qiladi. Jinoyatchilikning oldini olishda statistik modellar, xususan, regressiya tahlili, vaqt seriyalari, kogort tahlili, bayes modellari va krim-kartografiya muhim vosita sifatida qo‘llaniladi. O‘zbekistonda mahalla tizimi va “Xavfsiz shahar” loyihasi kriminogen omillarni aniqlashda samarali bo‘lsa-da, sun’iy intellekt va Big Data texnologiyalarining cheklangan qo‘llanilishi samaradorlikni pasaytiradi. AQShda “PredPol” va “HunchLab” dasturlari sun’iy intellekt yordamida jinoyatlarni 7-10% kamaytirgan bo‘lsa-da, maxfiylik va diskriminatsiya xavfi muammo sifatida qolmoqda. Maqola taqqosiy tahlil orqali O‘zbekiston uchun zamonaviy texnologiyalarni joriy etish, ma’lumotlar shaffofligini oshirish va mahalla tizimini raqamlashtirish bo‘yicha takliflar beradi. Tadqiqot kriminologiya va huquqni muhofaza qilish sohasida ilmiy-amaliy ahamiyatga ega.
IJTIMOIY TARMOQLARNING YOSHLAR ONGIGA TA’SIRI
Ushbu maqolada ijtimoiy tarmoqlarning yoshlar ongiga bo’lgan ta’siri tahlil qilinadi. Ijtimoiy tarmoqlar zamonaviy yoshlar hayotining ajralmas qismiga aylangan bo'lib, ular nafaqat axborot almashish, balki o'zini ifodalash, dunyoqarashni shakllantirish va ijtimoiy munosabatlarni rivojlantirishda ham muhim rol o'ynaydi. Maqolada ijtimoiy tarmoqlarning yoshlar psixologiyasiga, shaxsiy identitetni rivojlantirishga va ijtimoiy qadriyatlarga ta’siri o’rganiladi. Ijtimoiy tarmoqlarning yoshlar ongiga ko’rsatadigan ijobiy va salbiy ta’sirlari, ularning shaxsiy va ijtimoiy rivojlanishga ta’siri hamda bu jarayonlarni boshqarish usullari ko’rib chiqiladi.
AYLANMA HARAKAT DINAMIKASI VA BURCHAK TEZLANISHINING AMALIY AHAMIYATI
Ushbu maqolada aylanish harakatining dinamikasi va burchak tezlanishining amaliy ahamiyati ko'rib chiqiladi. Aylanish harakati jismlarning burilish holatini tasvirlab, ularning tezlanishi va burchak tezlanishining o'zaro bog'liqligini tahlil qiladi. Aylanish harakati ko'plab texnik va tabiiy tizimlarda, jumladan, transport vositalari, mashinalar va qurilmalarda muhim rol o'ynaydi. Maqola burchak tezlanishining matematik modellarini va fizik qonuniyatlarini, shuningdek, ularning amaliyotdagi qo'llanilishini ko'rib chiqadi. Ushbu tahlillar orqali aylanish harakatining nazariy asoslarini chuqurroq tushunishga yordam beradi va uni real hayotdagi texnologik jarayonlar bilan bog'lash imkonini yaratadi.
ДИФРАКЦИЯ СВЕТА: ФИЗИЧЕСКИЙ СМЫСЛ И ЭКСПЕРИМЕНТАЛЬНЫЕ ПРОЯВЛЕНИЯ
В данной статье рассматривается физическая природа дифракции света как одного из ключевых доказательств его волновой природы. Раскрываются механизмы образования дифракционной картины, основанные на принципе Гюйгенса–Френеля. Особое внимание уделено различным видам дифракции — Фраунгофера и Френеля, а также их математическому описанию и условиям наблюдения. Приведены примеры экспериментальных проявлений дифракции в лабораторных и естественных условиях. Подчёркивается практическая значимость дифракционных явлений в современных технологиях: лазерной оптике, спектроскопии, голографии и биофизике. Материал может быть полезен для студентов, преподавателей физики и всех, интересующихся волновыми свойствами света.
TORTISHISH KUCHINING JISMLAR HARAKATIGA TA’SIRI: ERKIN TUSHISH VA PARABOLIK HARAKAT
Ushbu maqola tortishish kuchining jismning harakatiga ta’sirini tahlil qilishga bag'ishlangan bo'lib, erkin tushish va parabolik harakat kabi fizika hodisalari misolida ko'rib chiqiladi. Maqolada erkin tushish holatida jismning tortishish kuchi ta’sirida qanday tezlik va masofa bilan harakatlanishi, shuningdek parabolik harakatning fizikasi va uning tortishish kuchi bilan bog'liq xususiyatlari aniqlanadi. Jismning harakati vaqt davomida qanday o'zgarishi va bu jarayonda tortishish kuchi qanday rol o'ynashini tushuntirishga urinishlar amalga oshiriladi. Maqola uchun analitik usullar va matematik modeldan foydalanilgan bo'lib, erkin tushish va parabolik harakat hodisalari fizikasini ta’riflashda maxsus formulalar va grafiklar keltirilgan.
BOLA TARBIYASIDA MULOQOTNING O’RNI
Mazkur maqolada bola tarbiyasi jarayonida muloqotning o‘rni haqida yoritilgan. Farzandlarimizning ilk muloqoti va uning shaxs sifatida shakllanishidagi asosiy mezon ekanligiga urg‘u berigan. Bolada ishonch tuyg‘usini shakillantirishda kattalar tamonidan ularni eshitishning pedagagik jihatlari keltirilgan.
XX ASR SHE’RIYATIDA SHAVKAT RAHMON
Mazkur maqolada XX asr o‘zbek she’riyati taraqqiyotida alohida o‘rin tutgan Shavkat Rahmon ijodi keng ko‘lamda tahlil qilinadi. Uning she’riyatidagi g‘oyaviy-falsafiy qatlamlar, badiiy tasvir vositalari, til uslubi hamda boshqa zamondosh shoirlar bilan solishtirgan holda poetik xususiyatlari yoritiladi. Shoir ijodiga zamonaviy adabiy-estetik yondashuvlar asosida baho beriladi.
MUSTAQILLIKDAN KEYINGI YILLARDA TURIZMNI RIVOJLANTIRISH UCHUN QABUL QILINGAN QONUN, FARMON VA ULARNING AHAMIYATI
Ushbu maqolada O‘zbekiston Respublikasi mustaqillikka erishganidan so‘ng hukumat tomonidan turizmni rivojlantirish va uni har-tomondan qo‘llab-quvvatlash uchun Prizident tomonidan qabul qilingan qonunlar farmonlar va hukumat tomonidan amalga oshirilgan ishlar bayon qilinadi.
KRIMINOGEN VAZIYATNI PROGNOZLASHDA STATISTIK MODELLARNING SAMARADORLIGI: O‘ZBEKISTON VA AQSH TAJRIBASI TAHLILI
Ushbu maqola kriminogen vaziyatni prognozlashda statistik modellarning samaradorligini O‘zbekiston va AQSh tajribalari asosida tahlil qiladi. Jinoyatchilikning oldini olishda statistik modellar, xususan, regressiya tahlili, vaqt seriyalari, kogort tahlili, bayes modellari va krim-kartografiya muhim vosita sifatida qo‘llaniladi. O‘zbekistonda mahalla tizimi va “Xavfsiz shahar” loyihasi kriminogen omillarni aniqlashda samarali bo‘lsa-da, sun’iy intellekt va Big Data texnologiyalarining cheklangan qo‘llanilishi samaradorlikni pasaytiradi. AQShda “PredPol” va “HunchLab” dasturlari sun’iy intellekt yordamida jinoyatlarni 7-10% kamaytirgan bo‘lsa-da, maxfiylik va diskriminatsiya xavfi muammo sifatida qolmoqda. Maqola taqqosiy tahlil orqali O‘zbekiston uchun zamonaviy texnologiyalarni joriy etish, ma’lumotlar shaffofligini oshirish va mahalla tizimini raqamlashtirish bo‘yicha takliflar beradi. Tadqiqot kriminologiya va huquqni muhofaza qilish sohasida ilmiy-amaliy ahamiyatga ega.
IJTIMOIY TARMOQLARNING YOSHLAR ONGIGA TA’SIRI
Ushbu maqolada ijtimoiy tarmoqlarning yoshlar ongiga bo’lgan ta’siri tahlil qilinadi. Ijtimoiy tarmoqlar zamonaviy yoshlar hayotining ajralmas qismiga aylangan bo'lib, ular nafaqat axborot almashish, balki o'zini ifodalash, dunyoqarashni shakllantirish va ijtimoiy munosabatlarni rivojlantirishda ham muhim rol o'ynaydi. Maqolada ijtimoiy tarmoqlarning yoshlar psixologiyasiga, shaxsiy identitetni rivojlantirishga va ijtimoiy qadriyatlarga ta’siri o’rganiladi. Ijtimoiy tarmoqlarning yoshlar ongiga ko’rsatadigan ijobiy va salbiy ta’sirlari, ularning shaxsiy va ijtimoiy rivojlanishga ta’siri hamda bu jarayonlarni boshqarish usullari ko’rib chiqiladi.
AYLANMA HARAKAT DINAMIKASI VA BURCHAK TEZLANISHINING AMALIY AHAMIYATI
Ushbu maqolada aylanish harakatining dinamikasi va burchak tezlanishining amaliy ahamiyati ko'rib chiqiladi. Aylanish harakati jismlarning burilish holatini tasvirlab, ularning tezlanishi va burchak tezlanishining o'zaro bog'liqligini tahlil qiladi. Aylanish harakati ko'plab texnik va tabiiy tizimlarda, jumladan, transport vositalari, mashinalar va qurilmalarda muhim rol o'ynaydi. Maqola burchak tezlanishining matematik modellarini va fizik qonuniyatlarini, shuningdek, ularning amaliyotdagi qo'llanilishini ko'rib chiqadi. Ushbu tahlillar orqali aylanish harakatining nazariy asoslarini chuqurroq tushunishga yordam beradi va uni real hayotdagi texnologik jarayonlar bilan bog'lash imkonini yaratadi.
ДИФРАКЦИЯ СВЕТА: ФИЗИЧЕСКИЙ СМЫСЛ И ЭКСПЕРИМЕНТАЛЬНЫЕ ПРОЯВЛЕНИЯ
В данной статье рассматривается физическая природа дифракции света как одного из ключевых доказательств его волновой природы. Раскрываются механизмы образования дифракционной картины, основанные на принципе Гюйгенса–Френеля. Особое внимание уделено различным видам дифракции — Фраунгофера и Френеля, а также их математическому описанию и условиям наблюдения. Приведены примеры экспериментальных проявлений дифракции в лабораторных и естественных условиях. Подчёркивается практическая значимость дифракционных явлений в современных технологиях: лазерной оптике, спектроскопии, голографии и биофизике. Материал может быть полезен для студентов, преподавателей физики и всех, интересующихся волновыми свойствами света.
TORTISHISH KUCHINING JISMLAR HARAKATIGA TA’SIRI: ERKIN TUSHISH VA PARABOLIK HARAKAT
Ushbu maqola tortishish kuchining jismning harakatiga ta’sirini tahlil qilishga bag'ishlangan bo'lib, erkin tushish va parabolik harakat kabi fizika hodisalari misolida ko'rib chiqiladi. Maqolada erkin tushish holatida jismning tortishish kuchi ta’sirida qanday tezlik va masofa bilan harakatlanishi, shuningdek parabolik harakatning fizikasi va uning tortishish kuchi bilan bog'liq xususiyatlari aniqlanadi. Jismning harakati vaqt davomida qanday o'zgarishi va bu jarayonda tortishish kuchi qanday rol o'ynashini tushuntirishga urinishlar amalga oshiriladi. Maqola uchun analitik usullar va matematik modeldan foydalanilgan bo'lib, erkin tushish va parabolik harakat hodisalari fizikasini ta’riflashda maxsus formulalar va grafiklar keltirilgan.
UCHINCHI SINF O’QISH SAVODXONLIGI DARSLIKLARI TARKIBIDAGI JAHON ADABIYOTI NAMUNALARI TAVSIFI
Ushbu maqolada uchinchi sinf o’qish savodxonligi darsliklari tarkibidagi jahon adabiyoti namunalarining tavsifi va ulaning o’quvchilarga ta’siri yoritilgan.Jahon adabiyotining eng mashhur yozuvchilari:Roald Dahl,Janni Rodari, Lev Nikolayevich Tolstoylarning bolalar uchun yozgan asarlari va ular orqali berilayotgan tarbiyaviy g’oyalar tahlil qilingan.
SAVOD O’RGATISH DARSLARIDA YOZUVGA O’RGATISH USULLARIDAN FOYDALANISHNING AHAMIYATI
Ushbu maqolada, savod o‘rgatish darslarida yozuvga o‘rgatish usullaridan foydalanishning ahamiyati, o‘quvchilar duch keladigan muammolar va ularning yechimlari tadqiq qilingan.
1-SINF ONA TILI VA O’QISH SAVODXONLIGI DARSLARIDA LUG’AT USTIDA ISHLASH YO’LLARI
So‘zning nutqda qanday shaklda qo‘llanilishini bilish qanchalik zarur bo‘lsa, uning ma’nosini bilish ham shunchalik zarurdir. Inson nutqi jarayonida zarur so‘zlarni semantik ma’nosiga qarab tanlaydi va fikrni aniq ifodalashga intiladi. Aks holda, yolg‘iz so‘z hech qanday kommunikativ vazifani bajara olmaydi. Yakka holdagi so‘zning o‘zi mustaqil ma’no anglatmaydi. Lekin bir nechta so‘zlardan tashkil topgan gaplar nutqni, nutq esa ma’lum bir ma’noni ifoda etadi. Yoki u dialogni tashkil qilishi mumkin. Shu orqali inson o‘z nutqi orqali aytayotgan so‘zi bilan boshqalarga nisbatan munosabatini yoki ular bilan o‘zaro aloqa shaklini aniqlaydi. Nutqni anglashning eng muhim sharti — unda ifodalangan fikr va mazmunni tushunishdir. Fikrni ifodalashning turli usullari mavjud bo‘lib, ular so‘zlarning semantik ma’nosiga qarab shakllanadi. Nutq o‘stirish metodikasida tilning leksikologiya va grammatika bo‘limlari alohida ahamiyat kasb etadi. Ayniqsa, leksikologiya — bu alohida bo‘lim bo‘lib, unda lug‘at bilan ishlash, so‘zning ma’nosi, ma’no doirasi o‘rganiladi. Biz so‘zlarning ma’nosini leksikologiyada o‘rganamiz. So‘zning ma’noviy ishlatilishi, har qanday kontekstdagi ma’nosi, hattoki yuz ifodasiga qarab o‘zgarishi, ohang, qo‘llanish uslubi — bularning barchasi leksikologiyada o‘rganiladi. Mazmun va mohiyatiga ko‘ra lug‘at bilan qanday ishlashni va uni qanday o‘rganishni aniqlab olish kerak ekanligini ko‘rib chiqamiz. Ushbu maqola birinchi sinfga mo‘ljallangani sababli, “Alifbe” darsligi va o‘qish savodxonligi darsliklari bilan ishlaymiz. Eng avval, lug‘at ustida ishlash tushunchasiga oydinlik kiritamiz. Lugʻat ustida ishlash — bu til boyligini oshirish, atamalarni tartibga solish va so‘zlarning to‘g‘ri ma’no va izohlarini aniqlash jarayonidir. Bu ish jarayonida avval so‘zlar yig‘iladi, ularning imloviy va grammatik shakllari tekshiriladi. Keyin esa har bir so‘zning ma’nosi aniqlanib, kerak bo‘lsa tarjimasi yoki sinonim-antonimlari bilan birga yoziladi. So‘zlar odatda alifbo tartibida yoki mavzularga bo‘linib joylashtiriladi.
“O’ZBEKISTON SAYYOHLIGIDA MILLIYLIKNI TARG’IB QILISH’’
Ushbu maqola O‘zbekiston sayyohligida milliylikni targ‘ib qilishning dolzarbligini tahlil qiladi. Milliy madaniyatni sayyohlik orqali targ‘ib etish tarixiy merosni saqlash, sayyohlar e’tiborini jalb qilish va iqtisodiy barqarorlikni kuchaytirishga xizmat qiladi. Maqolada, shuningdek, ekoturizm va milliy an’analarga hurmat alohida urg‘u bilan yoritiladi. Ekoturizm yordamida tabiiy va madaniy resurslarni saqlash, sayyohlarni barqaror rivojlanishga jalb qilish imkoniyati ko‘rsatilgan. Sayyohlar bilan to‘g‘ri muloqot o‘rnatish ham maqolaning muhim qismidir, bu orqali o‘zbek madaniyatini sayyohlarga chuqurroq taqdim etish mumkin. AR/VR texnologiyalari va raqamli platformalarning qo‘llanilishi esa milliylikni global darajada tanitishda muhim omil sifatida baholanadi.
ZAMONAVIY TEXNIK TIZIMLARDA MAʼLUMOTLAR BAZASINING O’RNI VA AHAMIYATI
Zamonaviy texnik tizimlarning aksariyati ishonchli va tezkor ma’lumotlar bazasi (MB) texnologiyalariga tayanadi. Ushbu maqolada texnik tizimlardagi MB’larning roli, ularning amaliyotdagi o‘rni, duch kelinayotgan muammolar, va ularni bartaraf etish usullari, shuningdek, sun’iy intellekt va avtomatlashtirish vositalari orqali rivojlanish istiqbollari ko‘rib chiqiladi. Maqola oxirida O‘zbekistonda mavjud texnik tizimlar uchun amaliy tavsiyalar keltirilgan.
AVTOMOBIL DVIGATELLARIGA TASHXIS QO'YISH
Avtomobil dvigatellari zamonaviy texnologiyalarning murakkab mahsuloti bo‘lib, ularning to‘g‘ri ishlashi avtomobilning samaradorligi va ekologik xavfsizligiga katta ta’sir ko‘rsatadi. Dvigatellarni tashxislash texnologiyalari avtomobil egalariga va texnik xizmat ko‘rsatish markazlariga dvigatelning holati haqida aniq ma’lumot olish imkonini beradi. Ushbu maqolada avtomobil dvigatellariga tashxis qo‘yishning ahamiyati, asosiy usullari va texnologiyalari yoritiladi.
AVTOMAGISTRAL YO‘LIDA AVTOMOBILLARGA TEXNIK XIZMAT KO‘RSATISH SERVISINI LOYIHALASH
Avtomobil transportining tez sur’atlar bilan rivojlanib borishi zamonaviy infratuzilma tizimlarini yanada takomillashtirish zaruratini yuzaga keltirmoqda. Ayniqsa, avtomagistral yo‘llarda avtomobillarga texnik xizmat ko‘rsatish servislari haydovchilar va transport vositalari uchun ajralmas ahamiyat kasb etadi.
TRANSPORT VOSITALARINI QAYTA JIHOZLASHDA YOʻL-TRANSPORT HODISALARIGA OLIB KELUVCHI OMILLARNI OLDINI OLISH
Qayta jihozlangan transport vositalari bilan sodir boʻlgan yoʻl-transport hodisalari (YTH) statistikasi va ularning sabablari haqida ma’lumotlar yoritilgan.
SHAHAR YO’LLARINI JIHOZLASHDA XALQARO TALABLAR
Shahar yo‘llarini jihozlashda texnik vositalardan foydalanishning muhimligi: Xalqaro va milliy xavfsizlik standartlariga javob beradigan yo‘l belgilari, signalizatsiya tizimlari, to‘siqlar, kameralar va yoritish tizimlari haqida ma’lumotlar yoritilgan.
HARAKAT XAVFSIZLIGINI TA’MINLASHDA TEXNIK VOSITALARNI AHAMIYATI
Avtomobil yo’llaridagi yo’l belgilari, yo’l chiziqlari, yo’l to’siqlari bilan jihozlash va ularga qo‘yilgan talablar haqida ma’lumotlar yoritilgan
МИКРОСКОПИЧЕСКОЕ ИССЛЕДОВАНИЕ МАЗКА СО СЛИЗИСТОЙ ОБОЛОЧКИ НОСА
В норме все стенки полости носа покрыты слизистой оболочкой с секретом, способствующим удалению пыли и микробов. Секрет обладает таким свойством благодаря наличию мерцательного эпителия, имеющего реснички, которые способны колебаться и перемещать слизь вместе с пылью и микробами.
BANK SOHASIDAGI INNOVATSION LOYIHALARNING MOLIYAVIY SAMARADORLIGI
Ushbu maqolada bank sohasidagi innovatsion loyihalarning moliyaviy samaradorligini baholash masalalari yoritilgan. Raqamli texnologiyalar, moliyaviy texnoparklar, neobanklar va “open banking” tizimlari misolida innovatsiyalarning iqtisodiy natijalari tahlil qilingan. Shuningdek, investitsion risklar va foyda keltirish salohiyati moliyaviy ko‘rsatkichlar asosida baholandi.
САНОАТИ РИВОЖЛАНГАН ДАВЛАТЛАРДА ИННОВАЦИОН ЛОЙИҲАЛАРНИ БОШҚАРИШ ЖАРАЁНИ: АМАЛИЙ ТАЖРИБА ВА ТАҲЛИЛ
Мазкур мақолада АҚШ, Австралия, Европа ва Скандинавия давлатлари мисолида саноати ривожланган мамлакатларда инновацион лойиҳаларни самарали бошқариш тажрибаси таҳлил қилинади. Хусусан, инсон капитали, рақамли инфратузилма, давлат-хусусий ҳамкорлик, тадқиқот ва ривожланишга инвестиция, ҳамда фойдаланувчи марказлашган давлат хизматлари каби омиллар кўриб чиқилади. Мақолада Amazon, JPMorgan Chase, Challenge.gov, MindLab сингари мисоллар орқали инновацияларнинг амалий ифодалари очиб берилган. Муаллиф давлатлар ўртасидаги фарқли стратегик ёндашувларни қиёсий таҳлил қилиб, инновацион рақобатбардошликни таъминлашдаги асосий драйверларини белгилайди. Шунингдек, Европа давлатлари рақамли инфратузилмаси бўйича янгиланиш зарурати таъкидланади.
DUNYO XALQLARI MADANIYATIDAGI UMUMIYLIK VA FARQLAR
Dunyo xalqlari madaniyati o‘ziga xos xilma-xillikka ega bo‘lsa-da, unda umumiylik va farqlar mavjud. Ushbu tadqiqotda turli millatlarning urf-odatlari, an’analari, diniy marosimlari va turmush tarzi o‘rganilib, ularning o‘zaro bog‘liqligi tahlil qilinadi. Barcha xalqlarga xos mehmondo‘stlik, oilaviy qadriyatlar, san’at va musiqa kabi umumiy jihatlar mavjud bo‘lsa, til, milliy libos, oshxona madaniyati va diniy e’tiqodlar kabi farqlar har bir xalqning o‘ziga xosligini belgilaydi.
OLIY TA'LIMNING JAMIYAT VA IQTISODIYOT RIVOJLANISHIDAGI ROLI: GLOBAL VA LOKAL YONDASHUVLAR
Mazkur maqolada oliy ta’limning jamiyat va iqtisodiyot rivojlanishidagi o‘rni tahlil qilinadi. Global miqyosda oliy ta’lim inson kapitalini shakllantirish, innovatsiyalarni rivojlantirish hamda iqtisodiy o‘sishni ta’minlashda muhim omil sifatida qaraladi. Mahalliy darajada esa, oliy ta’lim ijtimoiy harakatchanlikni oshirish, ish bilan ta’minlanish imkoniyatlarini kengaytirish va milliy iqtisodiy barqarorlikni mustahkamlashga xizmat qiladi. Maqolada rivojlangan va rivojlanayotgan davlatlar tajribasi tahlil qilinib, O‘zbekiston uchun tegishli tavsiyalar beriladi.
MEVALARDAN ELEKTR TOKINI OLISH
Ushbu maqolada mevalardan elektr tokini olishning ilmiy asoslari, tajriba jarayoni va uning amaliy ahamiyati yoritilgan. Mevalar tarkibidagi kislotalar yordamida galvanik element hosil qilish orqali kichik hajmda elektr energiyasi ishlab chiqarish mumkinligi ko‘rsatib berilgan. Mazkur tajriba orqali o‘quvchilar elektrokimyo va energiya aylanishi jarayonlari bilan tanishadilar
ISSUES IN THE ANALYSIS OF FINANCIAL STABILITY OF AN ENTITY
Ensuring a company's financial stability is a key factor for its future success. Therefore, analyzing financial stability serves as the foundation for decision-making by potential investors, buyers, and suppliers. This article discusses the necessity and methodology of analyzing a company's financial stability. It examines solvency analysis for the near future and financial stability analysis for the long-term perspective.
O’RGANILAYOTGAN TILDAGI SO’ZLARNI TURKUMLARGA AJRATISHNING ASOSIY TAMOYILLARI
Ushbu maqolada til o‘rganishda so‘z turkumlarini aniqlash va ajratish jarayonining metodologiyasi, asosiy tamoyillari va lingvistik asoslari yoritilgan. Maqola o‘zbek tilshunosligi va umumiy tilshunoslik nuqtai nazaridan yondashilib, morfologik, sintaktik va semantik mezonlar asosida turkumlarga ajratish usullari tahlil qilingan.
NUTQ FAOLIYATI TURLARINI O’RGATISHNING NAZARIY VA AMALIY ASOSLARI
Ushbu maqolada nutq faoliyatining asosiy turlari — tinglab tushunish, o‘qish, yozish va og‘zaki nutqning o‘ziga xos xususiyatlari, ularni o‘qitish metodikasi va samaradorligini oshirish usullari ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, nutq faoliyatini rivojlantirishda kommunikativ yondashuv, integratsiyalashgan o‘qitish va individual strategiyalar tahlil qilinadi.
AYOL JINSIY TIZIMINING TUZILISHI VA RIVOJLANISH BOSQICHLARI (PUBERTAT, REPRODUKTIV, KLIMAKTERIK)
Ayol jinsiy tizimi inson organizmining murakkab va muhim tarkibiy qismi bo‘lib, uning asosiy vazifasi avlodni davom ettirishdir. Ushbu tizim anatomik jihatdan ichki va tashqi jinsiy a’zolardan tashkil topgan bo‘lib, har biri o‘ziga xos vazifalarni bajaradi. Ichki jinsiy a’zolar qatoriga tuxumdonlar, tuxum yo‘llari, bachadon va vagina kiradi. Tashqi jinsiy a’zolar esa vulva hududini tashkil etadi, bunda kichik va katta lablar, klitoris va vaginal ochilish mavjud. Har bir organning tuzilishi va funksiyasi ayolning reproduktiv salomatligini ta’minlashda muhim o‘rin tutadi.
QURILISH MAXSULOTLARI SINOV LABARATORIYASINI AKKREDITATSIYAGA TAYYORLASH
Mazkur maqolada qurilish mahsulotlari sinov laboratoriyasini akkreditatsiyaga tayyorlash jarayoni yoritilgan. Unda laboratoriyani xalqaro talablar asosida tashkil etish, texnik hujjatlar bazasini shakllantirish va sifat menejment tizimini joriy etish muhimligi haqida so‘z boradi. Akkreditatsiyaga tayyorgarlik bosqichlari, asosiy huquqiy va texnik me’yorlar, xodimlarning malaka darajasini oshirish va jihozlarning kalibrovkasi kabi muhim jihatlar tahlil qilinadi. Shuningdek, maqolada laboratoriyaning mustaqilligini ta’minlash va sinov natijalarining ishonchliligini oshirish usullari keltirilgan.
MEHNAT SARFI VA MAHSULOTNING FOND SIGʻIMINI ANIQLASHDA MATHCAD DASTURIDAN FOYDALANISH
Ushbu maqolada mehnat sarfi va mahsulotning fond sig‘imini aniqlashda MathCAD dasturidan foydalanish ko‘rib chiqilgan. Leontev modeli asosida ishlab chiqilgan tarmoqlararo mexnat modeli orqali mahsulot ishlab chiqarishda zarur bo‘lgan mehnat resurslari va kapital harajatlari tahlil qilinadi. Maqolada mahsulot sig‘imini aniqlovchi koeffitsientlar va jamlangan harajatlar formulalari taqdim etilib, ularning iqtisodiy jarayondagi ahamiyati ko‘rsatib o‘tilgan. Tadqiqot natijalari iqtisodiy jarayonlarni aniq modellashtirish va samarali rejalashtirish imkonini beradi.
AMALIY MASALALAR YECHISHDA TENGLAMALAR SISTEMASI VA MATHCAD DASTURIDAN FOYDALANISH USLUBIYOTI
Ushbu maqolada ko`p tarmoqli iqtisodiy muvozanat modeli MathCad dasturi yordamida tahlil qilingan. Berilgan jadval ma’lumotlari asosida ishlab chiqarish va iste’molchi tarmoqlari o‘rtasidagi iqtisodiy aloqalar aniqlangan va hisob-kitoblar MathCAD dasturida bajarilgan. Model yordamida har bir tarmoqning mahsulot hajmi va ular o‘rtasidagi o‘zaro ta’sirlar ko‘rsatilgan. Dastur imkoniyatlari modellening aniqligi va qulayligi uchun qo‘llaniladi, bu esa iqtisodiy rejalashtirishda samarali qarorlar qabul qilishga yordam beradi.
O’ZBEKISTON TASVIRIY SAN’ATI: TARIXIY TARAQQIYOT VA ZAMONAVIY TENDENSIYALAR
Ushbu maqolani yoritilish jarayonida O‘zbekiston tasviriy san’ati: tarixiy taraqqiyot va zamonaviy tendensiyalar shularga a’lohida e’tibor berib ketildiki, tasviriy san’at va uning rivojlanishi yo‟lida shu kungacha ko’plab rassomlar va ijodkorlar yetishib chiqishgan va o’zlarining ijodlari bilan bo’lishib kelishmoqda. Maqolada asosan O’rta Osiyo me’morchiligidagi tasviriy va amaliy san’at, xattotlik hamda me’morchilik namunalarining uyg’onish davridagi nisbatlari solishtirib taxlil qilingan.
NAVOIY SIYMOSI MANGU VA ABADIY SIYMODIR
Ushbu maqolada Navoiy asarlarining tarixiy ahamiyati va o‘zbek adabiy tiliga qo‘shilgan hissasi ko‘rib chiqiladi. Asarlarning ko‘p qirrali mazmuni va ularda ifodalangan fikrlar, shuningdek, siymo sifatidagi ahamiyati ta'kidlanadi. Navoiy, nafaqat o‘z zamonining eng buyuk shoirlaridan biri, balki o‘zbek ma’naviyatining asoschilaridan sifatida ham tan olinadi.
O’QUVCHI YOSHLAR O‘RTASIDA SOG‘LOM TURMUSH TARZINI SHAKLLANTIRISHNING SAMARALI USULLARI
Ushbu maqolada o‘quvchi yoshlar o‘rtasida sog‘lom turmush tarzini shakllantirishning samarali usullari atroflicha yoritilgan. Asosan, yoshlarning sog‘lig‘ini saqlash, jismoniy faolligini oshirish, to‘g‘ri ovqatlanish madaniyatini singdirish, ruhiy salomatlikni ta’minlash va zararli odatlardan himoya qilish masalalari tahlil etilgan. Shu bilan birga, oilaning, ta’lim muassasalarining va jamiyatning bu boradagi roli muhim omil sifatida ko‘rsatib berilgan. Maqolada sog‘lom turmush tarzini yoshlar ongiga singdirish uchun ta’lim-tarbiya, psixologik yondashuv va ijtimoiy tashabbuslarning o‘zaro uyg‘unligi muhim ekani asoslab berilgan. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, yoshlar orasida sog‘lom hayotga bo‘lgan ongli munosabatni shakllantirish – ularning kelajakdagi muvaffaqiyati va jamiyat farovonligining asosi bo‘lib xizmat qiladi.
"BUXORO VILOYATIDA BIOIQTISODIYOTNI RIVOJLANTIRISHDA BIOTEXNOLOGIYALARNING INNOVATSION ROLI"
Buxoro viloyatida bioiqtisodiyotni rivojlantirishda biotexnologiyalarning innovatsion qoʻllanilishi tadqiq qilindi. "Biodegradatsiya" yani "bioparchalanish" paxta chiqindilaridan bioplastik ishlab chiqarish, shoʻrxoklarda Salicornia europaea asosida biodyezel yetishtirish va quyosh energiyasi bilan ishlaydigan mikro-biozavodlar kabi texnologiyalar sinovdan oʻtkazildi. Natijada, bioplastikning parchalanish muddati 6 oygacha qisqardi, biodyezel ishlab chiqarish bilan CO₂ emissiyasi 40% kamaydi, biozavodlar esa chiqindilarni 98% samaradorlikda qayta ishladi.
YOSHLAR ORASIDA KORRUPSIYA BILAN KURASHISH, UNING SALBIY OQIBATLARINI TUSHUNTIRISH VA KORRUPSIYASIZ KELAJAK YARATISH G'OYASINI TARG'IB QILISH
Korrupsiya jamiyatning barqaror rivojlanishiga tahdid soluvchi, davlat institutlariga bo‘lgan ishonchni susaytiruvchi, iqtisodiy o‘sishni sekinlashtiradigan va adolat tamoyillarini buzib ko‘rsatuvchi asosiy tahdidlardan biridir. Ushbu maqolada yoshlarning korrupsiyaga qarshi kurashda asosiy ishtirokchi sifatidagi roli ko‘rib chiqiladi. Korrupsiyaning yoshlar va butun jamiyat uchun salbiy oqibatlari tahlil qilinib, yoshlarning korrupsiyani idrok etishiga ta’sir etuvchi omillar ham o‘rganilmoqda. Tahlillar asosida yoshlarni korrupsiyaga qarshi kurashish bo‘yicha faoliyatga jalb etish bo‘yicha strategiyalar, jumladan, ma’rifiy tashabbuslar, tanqidiy fikrlashni rivojlantirish, fuqarolik faolligini qo‘llab-quvvatlash va zamonaviy texnologiyalardan foydalanish taklif etilmoqda. Maqolada yoshlarning faol fuqarolik pozitsiyasini shakllantirish, korrupsiyadan xoli kelajak qurishda ishtirok etishi uchun qulay muhit yaratish zarurligi ta’kidlangan.
MODERN APPROACHES TO SUSTAINABLE DEVELOPMENT OF BIOECONOMY SECTORS IN THE BUKHARA REGION
INNOVATIVE DIRECTIONS FOR THE DEVELOPMENT OF THE BIOECONOMY SECTORS IN BUKHARA REGION
"BUXORO VILOYATIDA BIOIQTISODIYOTNI RIVOJLANTIRISHDA AQLLI QISHLOQ XOʻJALIGI TEXNOLOGIYALARINING ROLI"
Oʻzbekcha: Buxoro viloyatida qurgʻoqchil iqlim sharoitida bioiqtisodiyot tamoyillarini qoʻllash orqali qishloq xoʻjaligini barqaror rivojlantirish imkoniyatlari tadqiq qilindi. Innovatsion aqlli qishloq xoʻjaligi tizimlari (IoT, sunʼiy intellekt) yordamida resurslar samaradorligi oshirildi. Natijalar suv sarfini 35%, energiya sarfini 28% kamaytirish va hosildorlikni 29% oshirish imkonini berdi, bu esa bioiqtisodiyotning asosiy maqsadlariga mos keladi.
QANDLI DIABETGA CHALINGAN INSONLAR UCHUN SHIRINLIKLAR: O‘ZBEKISTON VA CHET EL SOLISHTIRMASI
Ushbu maqola qandli diabetga chalingan insonlar uchun shirinliklar iste’mol qilishning ilmiy, amaliy va ijtimoiy jihatlarini O‘zbekiston va chet el (AQSh, Yevropa Ittifoqi, Hindiston) kontekstida chuqur tahlil qiladi. Shirinliklarning glikemik indeksi (GI), xavfsiz shakar o‘rinbosarlari (steviya, sukraloza, eritritol), mahalliy va xalqaro bozorlarda mavjud mahsulotlarning tarkibi, narxi, mavjudligi va qadoqlash ma’lumotlari, shuningdek, parhez va davolashdagi o‘rni yoritiladi. O‘zbekistonda an’anaviy shirinliklar (halva, parvarda, chak-chak) va chet eldagi diabetik mahsulotlar solishtirilib, ularning foyda va xavflari baholanadi. Tadqiqot statistik ma’lumotlar, laboratoriya tahlillari, so‘rovlar va xalqaro standartlarga asoslanadi. Maqola diabetik bemorlar uchun xavfsiz shirinliklar tanlash bo‘yicha amaliy tavsiyalar, mahalliy ishlab chiqaruvchilar uchun takliflar va davlat siyosatiga qaratilgan strategiyalar bilan yakunlanadi.
OZIQ-OVQAT MAHSULOTLARINING EKOLOGIK BARQARORLIGINI TA'MINLASH: O‘ZBEKISTON VA JAHON TAJRIBASI
Oziq-ovqat mahsulotlarining ekologik barqarorligi bugungi kunda global muammolardan biri bo‘lib, u atrof-muhitga zarar yetkazmasdan, aholining oziq-ovqat xavfsizligini ta’minlash va kelajak avlodlar uchun tabiiy resurslarni saqlashni o‘z ichiga oladi. Jahon banki ma’lumotlariga ko‘ra, oziq-ovqat ishlab chiqarish global issiqxona gazlari emissiyasining 26% ni tashkil etadi, shu bilan birga, qishloq xo‘jaligi yerlari degradatsiyasi va suv resurslarining kamayishi muammosini keltirib chiqaradi.
ШАҲАР ЙЎНАЛИШЛИ АВТОБУСЛАРИНИНГ ЭКСПЛУАТАЦИОН КЎРСАТКИЧЛАРИГА ОБ-ҲАВО ОМИЛЛАРИНИНГ ТАЪСИРИНИ БАҲОЛАШ
Ноқулай ва кескин ўзгарувчан об-ҳаво шароити йўналишларда ишловчи автобусларнинг эксплуатацион кўрсаткичлари билан бир қаторда, жамоат транспортларига бўлган йўловчиларнинг талабини ҳам ўзгаришига сабаб бўлади. Мақолада турли об-ҳаво шароитлари ва йўловчилар оқимининг ўзгарувчанлиги, автобусларнинг эксплуатацион кўрсаткичлари ўртасидаги боғлиқлик тадқиқ этилган.
AVTOMOBIL TRANSPORTI VOSITALARIDA TASHISH XAVFSIZLIGI DARAJASINI BAHOLASH METODIKASI
Ushbu maqolada “Toshshahartransxizmat” AJ avtobus parklari misolida yo‘l-transport hodisalarining oldini olish va xavfsizlik choralarini kuchaytirish bo‘yicha tavsiyalar ishlab chiqilgan.
MILLIY EKSPORT SALAHIYАTINI RIVOJLANTIRIShDA MARKETING KONSEPSIYALARINING AXAMIYATI
Ushbu maqolada mamlakatimizda ma’lum soha mahsulotlarini ishlab chiqaruvchi korxonalar, eksport saloxiyati xaqida bayon etilgan.
« LOGISTIKA TIZIMINI RIVOJLANTIRIShDA IQTISODIY BOShQARUV MEXANIZMLARI »
Ushbu maqolada O‘zbekiston iqtisodiyoti tarmoqlarini bozor iqtisodiyoti talablariga moslashtirish, hizmat ko‘rsatish sohasidagi o‘zgarishlar,xususan logistik xizmatlar ko‘rsatish tamoyillari xaqida bayon yetilgan.
ACCUMULATION OF HEAVY METALS IN TYPICAL IRRIGATED GRAY SOIL LAYERS OF THE TASHKENT REGION AND IN THE ORGANS OF FRUIT TREES GROWN ON THESE SOILS
The article examines the accumulation of heavy metals in typical irrigated gray soils of the Piskent district of the Tashkent region and in the organs of fruit trees grown on these soils. It was found that the organs of fruit trees contain high concentrations of Zn, Pb, Cr, Cd elements.
The content of mobile heavy metals in typical gray soils has the following decreasing order: Zn→Pb→Cu→Cd→Ni→Cr→Co.
SUN’IY INTELLEKT VA UNING TA’LIMDA QO‘LLANILISHI: IMKONIYATLAR VA XAVFLAR
Mazkur maqolada sun’iy intellekt tushunchasi va uning asosiy xususiyatlari tahlil qilinadi. Sun’iy intellekt texnologiyalarining zamonaviy ta’lim tizimidagi o‘rni, uni joriy etish jarayonidagi texnik va metodik xususiyatlar, xorijiy hamda mahalliy tajriba asosida ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, SI asosida yaratilgan o‘quv platformalari, elektron ta’lim vositalari, masofaviy ta’lim tizimlarida qo‘llanilishi bo‘yicha aniq misollar keltirilib, bu texnologiyalarning professor-o‘qituvchilar va talabalar faoliyatidagi o‘rni tahlil etiladi. Maqolada sun’iy intellektni ta’limga integratsiya qilishda yuzaga kelayotgan muammolar, ehtimoliy xavf-xatarlar, hamda uning istiqbollari, ya’ni kelajakdagi tutgan o‘rni yuzasidan fikr yuritiladi.
ЭВОЛЮЦИЯ ПОДХОДОВ К КОНЦЕПТУ «ЛЮБОВЬ» В АРАБСКОМ ЯЗЫКЕ. ИСТОРИЯ И МЕТОДОЛГИЯ ИСЛЛЕДОВАНИЯ
В статье рассматриваются ключевые классические произведения мусульманской литературы, посвящённые теме любви, начиная с IX века и до XIV века. Исследование акцентирует внимание на методологических особенностях, тематических приоритетах и религиозно-нравственном контексте каждого труда. Особое внимание уделено месту трактата «Раудат аль-Мухиббин» в ряду подобных произведений. Автор не ставит целью исчерпывающий анализ всех трудов, а ограничивается обзором наиболее значимых сочинений для выявления их вклада в формирование исламского дискурса о любви как эмоционального, этического и духовного феномена.
SUT MAHSULOTLARI ISHLAB CHIQARUVCHI ZAVOD UCHUN HISOB-KITOBLARNI ONLINE YURITUVCHI WEB DASTUR ISHLAB CHIQISH
Ushbu loyiha sut mahsulotlari ishlab chiqaruvchi zavod uchun HTML, CSS, JavaScript, Python (Flask) va SQLite texnologiyalari yordamida hisob-kitoblarni onlayn yurituvchi veb-dastur ishlab chiqishni o‘z ichiga oladi. Maqsad — zavodning moliyaviy va operatsion jarayonlarini avtomatlashtirish, xarajatlarni optimallashtirish va foydalanuvchilar uchun qulay platforma yaratish. Frontend qismi HTML, CSS va JavaScript yordamida, backend esa Flask framework’i asosida ishlab chiqildi. Ma’lumotlar SQLite ma’lumotlar bazasida saqlanadi. Loyihada dastur arxitekturasi, ishlab chiqish bosqichlari va foydalanuvchi interfeysi ko‘rib chiqildi.
DISKURS VA PARALINGVISTIKA: TIL VA NOVERBAL ELEMENTLAR UYG’UNLIGI
Ushbu maqolada paralingvistika va diskurs o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlik tahlil qilinadi. Paralingvistika – bu til vositalariga hamroh bo‘luvchi noverbal elementlarni o‘rganuvchi fan bo‘lib, diskurs esa nutqning ijtimoiy va madaniy kontekstda shakllanishini va qo‘llanishini tahlil qiladi. Maqolada paralingvistik vositalarning turlari, ularning diskursdagi roli, turli madaniyatlarda qanday namoyon bo‘lishi va ularning ta’sirchanligi haqida batafsil ma’lumot beriladi. Shuningdek, turli tillarda paralingvistika va diskurs o‘rtasidagi munosabatlar o‘rganiladi.
TILNING ONOMASTIK QATLAMI BIRLIKLARINING PARALINGVISTIK XUSUSIYATLARI
Mazkur maqolada tilning onomastik qatlami birliklarining paralingvistik xususiyatlari lingvokulturologik va semiotik jihatdan tahlil qilindi. Ayniqsa, inson nomlarining shakllanishi va ularning qo‘llanishi jarayonida noverbal vositalar – mimika, jest, tana holati va intonatsiya muhim kommunikativ yukni o‘z ichiga oladi. Maqolada ushbu hodisaning genezisi tarixiy va madaniy kontekstda tahlil qilinadi. Shuningdek, onomastik birliklarning paralingvistik jihatdan qanday semantik yukka ega ekanligi haqidagi ilmiy qarashlar turli misollar hamda yetuk tilshunos olimlarning asarlari asosida yoritiladi.
XUSUSIY ATAMALARNING PRAGMATIK VA PARALINGVISTIK QO’LLANILISHI
Ushbu maqola xususiy atamalarning pragmatik va paralingvistik qo‘llanilishini tahlil qiladi. Xususiy atamalar muloqot jarayonida nutq mazmunini qanday shakllantirishi va kontekstga qarab qanday ma’no kasb etishi muhokama etiladi. Shu bilan birga, paralingvistik omillar – imo-ishora, mimika, intonatsiya va tana tili hususiy atamalarni qanday kuchaytirishi yoki o‘zgartirishi o‘rganiladi. Tadqiqot diskurs tahlili, kuzatuv va lingvistik eksperiment usullariga asoslanib olib borilgan bo‘lib, real nutq namunalaridan misollar keltirilgan. Natijalar xususiy atamalarning pragmatik jihatdan dinamik ekanligini, ularning qo‘llanilishi kontekst va paralingvistik vositalarga bog‘liqligini ko‘rsatadi. Ushbu tadqiqot tilshunoslik, pragmatika va nutq amaliyoti sohalarida yangi yondashuvlarni taklif qilishi bilan ahamiyatlidir. Tadqiqot natijalari tilshunoslar, tarjimonlar va kommunikatsiya mutaxassislari uchun foydali bo‘lishi mumkin.
KOMPYUTER LINGVISTIKASINING ASOSIY YO’NALISHLARI
Kompyuter lingvistikasi — tilshunoslik va kompyuter fanlari kesishmasida joylashgan fanlararo soha bo‘lib, inson tilini qayta ishlash va tushunishga mo‘ljallangan algoritmlar hamda modellarni ishlab chiqishga qaratilgan. Ushbu maqolada kompyuter lingvistikasining asosiy yo‘nalishlari o‘rganilib, uning asosiy tadqiqot va qo‘llanilish sohalari yoritilgan. Shuningdek, maqolada chuqur o‘rganish (deep learning) texnologiyalarining yirik til modellari bilan integratsiyasi va til texnologiyalaridagi noxolislik hamda inklyuzivlikka oid axloqiy muammolar kabi zamonaviy yo‘nalishlar ko‘rib chiqilgan. Ushbu yo‘nalishlarni tahlil qilish orqali tadqiqot kompyuter lingvistikasining kommunikatsiya, sun’iy intellekt va jamiyatga bo‘lgan o‘zgartiruvchi ta’sirini ko‘rsatadi. Bu umumiy sharh sohaning nazariy taraqqiyotlari va amaliy natijalarini tushunish uchun asos yaratib, tadqiqotchilar, talabalar va til texnologiyalari kelajagiga qiziqqan mutaxassislar uchun qiziqarli manba bo‘lib xizmat qiladi.
ATMOSFERA HODISALARINI IFODALOVCHI FRAZEOLOGIZMLARDA PARALINGVISTIK VOSITALARNING IFODALANISHI
Mazkur maqola atmosfera hodisalarini ifodalovchi frazeologik birliklar va ularning paralingvistik vositalar bilan uyg‘unlikdagi ifodasini ilmiy asosda o‘rganishga bag‘ishlangan. Tadqiqotda frazeologizmlarning semantik kuchi, ularning obrazlilik darajasi va paralingvistik ifoda vositalari bilan birgalikdagi ishlatilishi tahlil qilinadi. Paralingvistik vositalarning frazeologik birliklarga qanday darajada ta'sir qilishi nafaqat nazariy, balki amaliy misollar orqali ham yoritilgan. Bunda xalq og‘zaki ijodi, zamonaviy adabiyot va og‘zaki nutq tahlillari asos qilib olingan. Frazeologik birliklarning emotsional va ekspressiv yuklamasi, ulardagi lingvokulturologik komponentlar ham alohida tahlil ostiga olingan. Ushbu maqola lingvistik, sotsiokulturologik va pragmatik yondashuvlarni birlashtirgan holda yozilgan bo‘lib, lingvistikada antropotsentrik yondashuv nuqtai nazaridan ham muhim ahamiyatga ega.
РОЛЬ ПАРАЛИНГВИСТИЧЕСКИХ СРЕДСТВ В ПРОЦЕССЕ ПРЕПОДАВАНИЯ ИНОСТРАННОГО ЯЗЫКА
В данной статье была изучена проблема использования паралингвистических средств во время преподавания иностранного языка(кинетические, графические и фонационные). Также была отмечена актуальность проблемы с лингвистической стороны аспектов таких, как взаимосвязь вербальных и невербальных факторов в речи, место и роль неречевых ситуаций в коммуникации и др. В том числе рассматривались вербальные и невербальные речевые структуры, которые определяются в тесном взаимосвязи и расширять друг друга, а в некоторых случаях взаимозаменяют, с помощью целостности базовых назначений и различности структурных и системных функций словесных и несловесных символов.
PARALINGVISTIKA: RANGLAR BILAN BOG’LIQ NOVERBAL VOSITALAR
Ushbu maqolada paralingvistik vosita sifatida ranglarning kommunikativ funksiyasi, inson ongiga va madaniyatlararo muloqotga ta’siri tahlil qilinadi. Ranglarning semantik yuklamasi, ijtimoiy va psixologik ma’nolari, ularning muloqotdagi rolini aniqlovchi nazariy va amaliy asoslar ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, turli madaniyatlarda ranglarning turlicha talqin qilinishi misollar orqali yoritiladi
LAKTOZANING BIOLOGIK FUNKSIYALARI VA UNINGFUNKSIONAL OZIQ-OVQAT SANOATIDAGI AHAMIYATI
Ushbu maqolada laktozaning kimyoviy tabiati, biologik funksiyalari va inson salomatligiga ijobiy ta’siri yoritilgan. Laktozaning neonatal davrdagi oziqlanish, immun tizimni qo‘llab-quvvatlash va ichak mikrobiotasiga ko‘rsatgan ta’siri alohida e’tiborga olingan. Shuningdek, maqolada laktozaning probiyotik va prebiyotik xususiyatlari, kattalar salomatligidagi o‘rni va past kariogenlik darajasi muhokama qilingan. Sanoat nuqtai nazaridan, laktozani bioaktiv birikmalarga aylantirish texnologiyalarining imkoniyatlari, amaliy muammolari va istiqbollari ko‘rib chiqilgan. Maqola sut mahsulotlari asosida funksional oziq-ovqatlar ishlab chiqarish yo‘nalishidagi zamonaviy tadqiqotlar va sanoat tendensiyalarini o‘z ichiga oladi.
TEZ TAYYORLANADIGAN OZIQ-OVQAT MAHSULOTLARINING INSONIYAT OLDIDAGI XAVFI: O'ZBEKISTON KONTEKSTIDA ILMIY TAHLIL
O’ZBEKISTONDA TABIIY EFIR MOYLARI BILAN BOYITILGAN AROMATIK SHOKOLAD ISHLAB CHIQARISH ISTIQBOLLARI
Ushbu maqola O‘zbekistonda tabiiy efir moylari, xususan, mandarin va apelsin efir moylari bilan boyitilgan aromatik shokolad mahsulotlari ishlab chiqarishning texnologik, iqtisodiy va ijtimoiy istiqbollarini o‘rganishga bag‘ishlanadi. Tadqiqotda mahalliy shokolad bozorining hozirgi holati tahlil qilinib, tabiiy aromatizatorlar ishlab chiqarishning iqtisodiy samaradorligi, sifat standartlariga mosligi va eksport imkoniyatlari ko‘rib chiqildi. Tajribalar davomida apelsin efir moyi 0,2% konsentratsiyada optimal organoleptik xususiyatlarni ta’minlashi aniqlandi. Mikroinkapsulyatsiya texnologiyasi efir moylarining uchuvchanligini kamaytirish va mahsulotning saqlash muddatini uzaytirishda muhim ahamiyatga ega ekanligi isbotlandi. Tadqiqot natijalari O‘zbekistonning ichki bozorda raqobatbardosh mahsulotlar ishlab chiqarish va xalqaro bozorda aromatik shokolad eksportini rivojlantirish salohiyatini oshirish imkonini beradi.
ОБРАЗОВАТЕЛЬНЫЙ ДИСКУРС В УЗБЕКСКОМ И АНГЛИЙСКОМ ЯЗЫКАХ
Ushbu maqolada o'zbek va ingliz tillaridagi ta'lim diskursning qiyosiy tahlili ko'rib chiqiladi. Ta'lim diskursi -bu o'quv jarayoni doirasida bilimlarni uzatishga qaratilgan aloqa bo'lib, ma'ruzalardan tortib o'quv materiallarigacha, o'qituvchilar va talabalar o'rtasidagi muloqotgacha bo'lgan o'zaro ta'sirning turli shakllarini o'z ichiga oladi. Maqolaning maqsadi leksik, sintaktik va uslubiy jihatlardagi farqlar va o'xshashliklarga e'tibor qaratib, ikki tilning ta'lim muhitidagi tilning xususiyatlarini o'rganiladi.
Madaniy va ijtimoiy omillarning ta'lim jarayoniga ta'siri, shuningdek, ta'lim o'ziga xosligini shakllantirishda tilning roliga alohida e'tibor qaratilgan. Maqolada ta'lim nutqining axborot mazmuni, rasmiylashtirish va pragmatik ta'sir kabi funktsiyalari tahlil qilingan. Bundan tashqari, ta'lim diskursning ilmiy, kasbiy va madaniy kabi boshqa diskurs turlari bilan o'zaro ta'siri o'rganiladi.
Maqola natijalari shuni ko'rsatdiki, tuzilmalar va so'z birikmalaridagi farqlarga qaramay, ingliz va o'zbek ta'lim diskurslari ixtisoslashtirilgan so'z birikmalaridan foydalanish, muloqotni rasmiylashtirish va materialni aniq taqdim etish istagi kabi o'xshash xususiyatlar bilan ajralib turadi. Shu bilan birga, madaniy tafovutlar va til an'analari har bir mamlakatda ta'lim jarayonini idrok etishga ta'sir qiladi.
1-SINF ONA TILI VA O’QISH SAVODXONLIGI DARSLARIDA LUG’AT USTIDA ISHLASH YO’LLARI
So‘zning nutqda qanday shaklda qo‘llanilishini bilish qanchalik zarur bo‘lsa, uning ma’nosini bilish ham shunchalik zarurdir. Inson nutqi jarayonida zarur so‘zlarni semantik ma’nosiga qarab tanlaydi va fikrni aniq ifodalashga intiladi. Aks holda, yolg‘iz so‘z hech qanday kommunikativ vazifani bajara olmaydi. Yakka holdagi so‘zning o‘zi mustaqil ma’no anglatmaydi. Lekin bir nechta so‘zlardan tashkil topgan gaplar nutqni, nutq esa ma’lum bir ma’noni ifoda etadi. Yoki u dialogni tashkil qilishi mumkin. Shu orqali inson o‘z nutqi orqali aytayotgan so‘zi bilan boshqalarga nisbatan munosabatini yoki ular bilan o‘zaro aloqa shaklini aniqlaydi. Nutqni anglashning eng muhim sharti — unda ifodalangan fikr va mazmunni tushunishdir. Fikrni ifodalashning turli usullari mavjud bo‘lib, ular so‘zlarning semantik ma’nosiga qarab shakllanadi. Nutq o‘stirish metodikasida tilning leksikologiya va grammatika bo‘limlari alohida ahamiyat kasb etadi. Ayniqsa, leksikologiya — bu alohida bo‘lim bo‘lib, unda lug‘at bilan ishlash, so‘zning ma’nosi, ma’no doirasi o‘rganiladi. Biz so‘zlarning ma’nosini leksikologiyada o‘rganamiz. So‘zning ma’noviy ishlatilishi, har qanday kontekstdagi ma’nosi, hattoki yuz ifodasiga qarab o‘zgarishi, ohang, qo‘llanish uslubi — bularning barchasi leksikologiyada o‘rganiladi. Mazmun va mohiyatiga ko‘ra lug‘at bilan qanday ishlashni va uni qanday o‘rganishni aniqlab olish kerak ekanligini ko‘rib chiqamiz. Ushbu maqola birinchi sinfga mo‘ljallangani sababli, “Alifbe” darsligi va o‘qish savodxonligi darsliklari bilan ishlaymiz. Eng avval, lug‘at ustida ishlash tushunchasiga oydinlik kiritamiz. Lugʻat ustida ishlash — bu til boyligini oshirish, atamalarni tartibga solish va so‘zlarning to‘g‘ri ma’no va izohlarini aniqlash jarayonidir. Bu ish jarayonida avval so‘zlar yig‘iladi, ularning imloviy va grammatik shakllari tekshiriladi. Keyin esa har bir so‘zning ma’nosi aniqlanib, kerak bo‘lsa tarjimasi yoki sinonim-antonimlari bilan birga yoziladi. So‘zlar odatda alifbo tartibida yoki mavzularga bo‘linib joylashtiriladi.
BOLA TARBIYASIDA MULOQOTNING O’RNI
Mazkur maqolada bola tarbiyasi jarayonida muloqotning o‘rni haqida yoritilgan. Farzandlarimizning ilk muloqoti va uning shaxs sifatida shakllanishidagi asosiy mezon ekanligiga urg‘u berigan. Bolada ishonch tuyg‘usini shakillantirishda kattalar tamonidan ularni eshitishning pedagagik jihatlari keltirilgan.
XX ASR SHE’RIYATIDA SHAVKAT RAHMON
Mazkur maqolada XX asr o‘zbek she’riyati taraqqiyotida alohida o‘rin tutgan Shavkat Rahmon ijodi keng ko‘lamda tahlil qilinadi. Uning she’riyatidagi g‘oyaviy-falsafiy qatlamlar, badiiy tasvir vositalari, til uslubi hamda boshqa zamondosh shoirlar bilan solishtirgan holda poetik xususiyatlari yoritiladi. Shoir ijodiga zamonaviy adabiy-estetik yondashuvlar asosida baho beriladi.
MUSTAQILLIKDAN KEYINGI YILLARDA TURIZMNI RIVOJLANTIRISH UCHUN QABUL QILINGAN QONUN, FARMON VA ULARNING AHAMIYATI
Ushbu maqolada O‘zbekiston Respublikasi mustaqillikka erishganidan so‘ng hukumat tomonidan turizmni rivojlantirish va uni har-tomondan qo‘llab-quvvatlash uchun Prizident tomonidan qabul qilingan qonunlar farmonlar va hukumat tomonidan amalga oshirilgan ishlar bayon qilinadi.
KRIMINOGEN VAZIYATNI PROGNOZLASHDA STATISTIK MODELLARNING SAMARADORLIGI: O‘ZBEKISTON VA AQSH TAJRIBASI TAHLILI
Ushbu maqola kriminogen vaziyatni prognozlashda statistik modellarning samaradorligini O‘zbekiston va AQSh tajribalari asosida tahlil qiladi. Jinoyatchilikning oldini olishda statistik modellar, xususan, regressiya tahlili, vaqt seriyalari, kogort tahlili, bayes modellari va krim-kartografiya muhim vosita sifatida qo‘llaniladi. O‘zbekistonda mahalla tizimi va “Xavfsiz shahar” loyihasi kriminogen omillarni aniqlashda samarali bo‘lsa-da, sun’iy intellekt va Big Data texnologiyalarining cheklangan qo‘llanilishi samaradorlikni pasaytiradi. AQShda “PredPol” va “HunchLab” dasturlari sun’iy intellekt yordamida jinoyatlarni 7-10% kamaytirgan bo‘lsa-da, maxfiylik va diskriminatsiya xavfi muammo sifatida qolmoqda. Maqola taqqosiy tahlil orqali O‘zbekiston uchun zamonaviy texnologiyalarni joriy etish, ma’lumotlar shaffofligini oshirish va mahalla tizimini raqamlashtirish bo‘yicha takliflar beradi. Tadqiqot kriminologiya va huquqni muhofaza qilish sohasida ilmiy-amaliy ahamiyatga ega.
IJTIMOIY TARMOQLARNING YOSHLAR ONGIGA TA’SIRI
Ushbu maqolada ijtimoiy tarmoqlarning yoshlar ongiga bo’lgan ta’siri tahlil qilinadi. Ijtimoiy tarmoqlar zamonaviy yoshlar hayotining ajralmas qismiga aylangan bo'lib, ular nafaqat axborot almashish, balki o'zini ifodalash, dunyoqarashni shakllantirish va ijtimoiy munosabatlarni rivojlantirishda ham muhim rol o'ynaydi. Maqolada ijtimoiy tarmoqlarning yoshlar psixologiyasiga, shaxsiy identitetni rivojlantirishga va ijtimoiy qadriyatlarga ta’siri o’rganiladi. Ijtimoiy tarmoqlarning yoshlar ongiga ko’rsatadigan ijobiy va salbiy ta’sirlari, ularning shaxsiy va ijtimoiy rivojlanishga ta’siri hamda bu jarayonlarni boshqarish usullari ko’rib chiqiladi.
AYLANMA HARAKAT DINAMIKASI VA BURCHAK TEZLANISHINING AMALIY AHAMIYATI
Ushbu maqolada aylanish harakatining dinamikasi va burchak tezlanishining amaliy ahamiyati ko'rib chiqiladi. Aylanish harakati jismlarning burilish holatini tasvirlab, ularning tezlanishi va burchak tezlanishining o'zaro bog'liqligini tahlil qiladi. Aylanish harakati ko'plab texnik va tabiiy tizimlarda, jumladan, transport vositalari, mashinalar va qurilmalarda muhim rol o'ynaydi. Maqola burchak tezlanishining matematik modellarini va fizik qonuniyatlarini, shuningdek, ularning amaliyotdagi qo'llanilishini ko'rib chiqadi. Ushbu tahlillar orqali aylanish harakatining nazariy asoslarini chuqurroq tushunishga yordam beradi va uni real hayotdagi texnologik jarayonlar bilan bog'lash imkonini yaratadi.
ДИФРАКЦИЯ СВЕТА: ФИЗИЧЕСКИЙ СМЫСЛ И ЭКСПЕРИМЕНТАЛЬНЫЕ ПРОЯВЛЕНИЯ
В данной статье рассматривается физическая природа дифракции света как одного из ключевых доказательств его волновой природы. Раскрываются механизмы образования дифракционной картины, основанные на принципе Гюйгенса–Френеля. Особое внимание уделено различным видам дифракции — Фраунгофера и Френеля, а также их математическому описанию и условиям наблюдения. Приведены примеры экспериментальных проявлений дифракции в лабораторных и естественных условиях. Подчёркивается практическая значимость дифракционных явлений в современных технологиях: лазерной оптике, спектроскопии, голографии и биофизике. Материал может быть полезен для студентов, преподавателей физики и всех, интересующихся волновыми свойствами света.
TORTISHISH KUCHINING JISMLAR HARAKATIGA TA’SIRI: ERKIN TUSHISH VA PARABOLIK HARAKAT
Ushbu maqola tortishish kuchining jismning harakatiga ta’sirini tahlil qilishga bag'ishlangan bo'lib, erkin tushish va parabolik harakat kabi fizika hodisalari misolida ko'rib chiqiladi. Maqolada erkin tushish holatida jismning tortishish kuchi ta’sirida qanday tezlik va masofa bilan harakatlanishi, shuningdek parabolik harakatning fizikasi va uning tortishish kuchi bilan bog'liq xususiyatlari aniqlanadi. Jismning harakati vaqt davomida qanday o'zgarishi va bu jarayonda tortishish kuchi qanday rol o'ynashini tushuntirishga urinishlar amalga oshiriladi. Maqola uchun analitik usullar va matematik modeldan foydalanilgan bo'lib, erkin tushish va parabolik harakat hodisalari fizikasini ta’riflashda maxsus formulalar va grafiklar keltirilgan.
TAYANCH VA TORTISHISH KUCHLARI: ODDIY MEXANIK TIZIMLAR TAHLILI
Mazkur maqolada oddiy mexanik tizimlarda tayanch va tortishish kuchlarining roli va ularning o'zaro ta'siri tahlil qilinadi. Tayanch kuchlari tizimni barqaror holatda ushlab turadigan kuchlar sifatida, tortishish kuchlari esa ikki jismining bir-birini tortishiga sabab bo'ladigan kuchlar sifatida tasvirlanadi. Ushbu maqola, mexanika fanining asosiy tushunchalari, uning amaliy qo'llanilishini va tizimlarning barqarorligini ta'minlashda tayanch va tortishish kuchlarining o'rnini yoritib beradi.
MUHABBAT PSIXOLOGIYASI
Ushbu maqola muhabbat psixologiyasining asosiy tushunchalari, undagi psixologik jarayonlar, muhabbatning inson ruhiyatiga ta'siri va turli psixologik nazariyalar haqida so'z yuritadi. Maqola, shuningdek, muhabbatning turli shakllari, uning insonlarning hissiy va aqliy holatiga qanday ta'sir qilishi, psixologik muammolarni hal qilishdagi roli va uning ijtimoiy va madaniy kontekstdagi ahamiyatini ko'rib chiqadi. Maqola, ilmiy va amaliy jihatlarni o'z ichiga olgan holda, muhabbat psixologiyasiga oid asosiy tushunchalar va yondashuvlar bilan tanishtiradi.
YOSHLAR ORASIDA IJTIMOIY TARMOQLARNING IJTIMOIY ONG VA QADRIYATLARGA TA’SIRI
Ushbu maqolada yoshlar orasida ijtimoiy tarmoqlarning ijtimoiy ong va qadriyatlarga ta’sirini o‘rganishga bag‘ishlangan. Bugungi kunda ijtimoiy tarmoqlar nafaqat axborot almashish vositasi, balki yoshlarning dunyoqarashi, ijtimoiy pozitsiyasi va axloqiy qadriyatlariga sezilarli darajada ta’sir ko‘rsatuvchi omilga aylangan. Tadqiqotda ijtimoiy tarmoqlarning ijobiy va salbiy jihatlari, yoshlarning bu platformalardagi faoliyati, shuningdek, ularning ongida yuzaga kelayotgan o‘zgarishlar tahlil qilinadi. Tadqiqot natijalari ijtimoiy tarmoqlardan oqilona foydalanish va yoshlar ongini sog‘lom shakllantirish bo‘yicha tavsiyalarni o‘z ichiga oladi.
PSIXOLOG KASBIY KOMPETENTLIGINI TAKOMILLASHTIRISH MEXANIZMLARI
Ushbu tezis psixolog kasbiy kompetentligini rivojlantirish va takomillashtirish zarurati, mexanizmlari hamda ularni amaliyotda qo‘llash usullarini tahlil etishga bag‘ishlangan. Bugungi zamon psixologi uchun zarur bilim, ko‘nikma va shaxsiy sifatlarni oshirish yo‘llari yoritiladi.
YETTI YOSHLI BOLALARDA KUZATILADIGAN KRIZISLARNING SABABLARI VA ULARNI BARTARAF ETISH USULLARI
Yetti yoshli bolalarda o’sish jarayonida krizislar yuzaga keladi. Sabablari ichki va tashqi o’zgarishlar bilan bog’liq. Ushbu maqola bolalardagi krizislarning sabablari va va ularni bartaraf etish usullarini ko’rib chiqadi,hamda ota-onalarga va tarbiyachilar uchun tavsiyalar beradi.
TA’LIM JARAYONLARIDA INNOVATSION INTERFAOL USULLARDAN FOYDALANISH
Ushbu maqolada zamonaviy taʼlim tizimida innovatsion interfaol usullarning o‘rni va ahamiyati yoritilgan. Interfaol metodlarning nazariy asoslari, ularning turlari, afzalliklari hamda amaliy qo‘llanishi haqida batafsil maʼlumotlar berilgan. Shuningdek, maktab va oliy taʼlim muassasalarida bu yondashuvlarning qo‘llanishi, o‘quvchilarning faolligini oshirishdagi roli va bu yo‘nalishda yuzaga keladigan muammolar tahlil qilinib, ularni bartaraf etish bo‘yicha tavsiyalar keltirilgan.
SEYSMIK HODISA VA ULARNING GEOTEXNIK INSHOOTLARIGA TA’SIRI
Ushbu maqolada “Seysmik hodisa” o‘zi nima va uning muhandislik inshootlariga qanday tasir turalari haqida bo’lib, zilzila paytida bino va inshootlarning shikastlanishi, yer yuzasida sodir bo’ladigan seysmik o’zgarishlar haqida keltirilib o’tilgan.
THE COURSE OF MEASLES IN YOUNG CHILDREN
Measles is an acute, highly contagious viral disease that can occur at any age. The most severe cases have traditionally been observed in young and adolescent children. Complications typically include pneumonia, severe keratitis, and the coexistence of other infectious diseases such as diphtheria, chickenpox, and others. Currently, measles primarily affects the following vulnerable groups: unvaccinated infants and newborns without passive maternal immunity to the measles virus, as well as children in the latter half of their first year of life, who are at high risk for developing severe complications.
O'ZBEK TILINING XОRIJDА O'QITILISHI VА O'ZАRО HАMKОRLIK MАSАLАLАRI
Ushbu mаqоlа o‘zbek tilining xоrijiy mаmlаkаtlаrdа o‘qitilishi, xаlqаrо hаmkоrlik mаsаlаlаri vа bu jаrаyоndаgi muаmmоlаrni tаhlil qilаdi. Mаqоlаdа hоzirgi kundаgi yаngiliklаr, tа'limdаgi kаmchiliklаr, ulаrni bаrtаrаf etish yo‘llаri, shuningdek, kelаjаkdаgi rivоjlаnish istiqbоllаri ko‘rib chiqilаdi. O‘zbek tilining glоbаl miqyоsdа tаrg'ib qilinishi vа xаlqаrо tа'lim tizimlаridа o‘rnini mustаhkаmlаsh uchun tаkliflаr keltirilаdi. Mаqоlа filоlоglаr, o‘qituvchilаr vа tilshunоslik sоhаsidаgi mutаxаssislаr uchun mo‘ljаllаngаn.
ОБРАЗОВАТЕЛЬНЫЙ ДИСКУРС В УЗБЕКСКОМ И АНГЛИЙСКОМ ЯЗЫКАХ
Ushbu maqolada o'zbek va ingliz tillaridagi ta'lim diskursning qiyosiy tahlili ko'rib chiqiladi. Ta'lim diskursi -bu o'quv jarayoni doirasida bilimlarni uzatishga qaratilgan aloqa bo'lib, ma'ruzalardan tortib o'quv materiallarigacha, o'qituvchilar va talabalar o'rtasidagi muloqotgacha bo'lgan o'zaro ta'sirning turli shakllarini o'z ichiga oladi. Maqolaning maqsadi leksik, sintaktik va uslubiy jihatlardagi farqlar va o'xshashliklarga e'tibor qaratib, ikki tilning ta'lim muhitidagi tilning xususiyatlarini o'rganiladi.
Madaniy va ijtimoiy omillarning ta'lim jarayoniga ta'siri, shuningdek, ta'lim o'ziga xosligini shakllantirishda tilning roliga alohida e'tibor qaratilgan. Maqolada ta'lim nutqining axborot mazmuni, rasmiylashtirish va pragmatik ta'sir kabi funktsiyalari tahlil qilingan. Bundan tashqari, ta'lim diskursning ilmiy, kasbiy va madaniy kabi boshqa diskurs turlari bilan o'zaro ta'siri o'rganiladi.
Maqola natijalari shuni ko'rsatdiki, tuzilmalar va so'z birikmalaridagi farqlarga qaramay, ingliz va o'zbek ta'lim diskurslari ixtisoslashtirilgan so'z birikmalaridan foydalanish, muloqotni rasmiylashtirish va materialni aniq taqdim etish istagi kabi o'xshash xususiyatlar bilan ajralib turadi. Shu bilan birga, madaniy tafovutlar va til an'analari har bir mamlakatda ta'lim jarayonini idrok etishga ta'sir qiladi.
DISKURS VA PARALINGVISTIKA: TIL VA NOVERBAL ELEMENTLAR UYG’UNLIGI
Ushbu maqolada paralingvistika va diskurs o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlik tahlil qilinadi. Paralingvistika – bu til vositalariga hamroh bo‘luvchi noverbal elementlarni o‘rganuvchi fan bo‘lib, diskurs esa nutqning ijtimoiy va madaniy kontekstda shakllanishini va qo‘llanishini tahlil qiladi. Maqolada paralingvistik vositalarning turlari, ularning diskursdagi roli, turli madaniyatlarda qanday namoyon bo‘lishi va ularning ta’sirchanligi haqida batafsil ma’lumot beriladi. Shuningdek, turli tillarda paralingvistika va diskurs o‘rtasidagi munosabatlar o‘rganiladi.
TILNING ONOMASTIK QATLAMI BIRLIKLARINING PARALINGVISTIK XUSUSIYATLARI
Mazkur maqolada tilning onomastik qatlami birliklarining paralingvistik xususiyatlari lingvokulturologik va semiotik jihatdan tahlil qilindi. Ayniqsa, inson nomlarining shakllanishi va ularning qo‘llanishi jarayonida noverbal vositalar – mimika, jest, tana holati va intonatsiya muhim kommunikativ yukni o‘z ichiga oladi. Maqolada ushbu hodisaning genezisi tarixiy va madaniy kontekstda tahlil qilinadi. Shuningdek, onomastik birliklarning paralingvistik jihatdan qanday semantik yukka ega ekanligi haqidagi ilmiy qarashlar turli misollar hamda yetuk tilshunos olimlarning asarlari asosida yoritiladi.
XUSUSIY ATAMALARNING PRAGMATIK VA PARALINGVISTIK QO’LLANILISHI
Ushbu maqola xususiy atamalarning pragmatik va paralingvistik qo‘llanilishini tahlil qiladi. Xususiy atamalar muloqot jarayonida nutq mazmunini qanday shakllantirishi va kontekstga qarab qanday ma’no kasb etishi muhokama etiladi. Shu bilan birga, paralingvistik omillar – imo-ishora, mimika, intonatsiya va tana tili hususiy atamalarni qanday kuchaytirishi yoki o‘zgartirishi o‘rganiladi. Tadqiqot diskurs tahlili, kuzatuv va lingvistik eksperiment usullariga asoslanib olib borilgan bo‘lib, real nutq namunalaridan misollar keltirilgan. Natijalar xususiy atamalarning pragmatik jihatdan dinamik ekanligini, ularning qo‘llanilishi kontekst va paralingvistik vositalarga bog‘liqligini ko‘rsatadi. Ushbu tadqiqot tilshunoslik, pragmatika va nutq amaliyoti sohalarida yangi yondashuvlarni taklif qilishi bilan ahamiyatlidir. Tadqiqot natijalari tilshunoslar, tarjimonlar va kommunikatsiya mutaxassislari uchun foydali bo‘lishi mumkin.
KOMPYUTER LINGVISTIKASINING ASOSIY YO’NALISHLARI
Kompyuter lingvistikasi — tilshunoslik va kompyuter fanlari kesishmasida joylashgan fanlararo soha bo‘lib, inson tilini qayta ishlash va tushunishga mo‘ljallangan algoritmlar hamda modellarni ishlab chiqishga qaratilgan. Ushbu maqolada kompyuter lingvistikasining asosiy yo‘nalishlari o‘rganilib, uning asosiy tadqiqot va qo‘llanilish sohalari yoritilgan. Shuningdek, maqolada chuqur o‘rganish (deep learning) texnologiyalarining yirik til modellari bilan integratsiyasi va til texnologiyalaridagi noxolislik hamda inklyuzivlikka oid axloqiy muammolar kabi zamonaviy yo‘nalishlar ko‘rib chiqilgan. Ushbu yo‘nalishlarni tahlil qilish orqali tadqiqot kompyuter lingvistikasining kommunikatsiya, sun’iy intellekt va jamiyatga bo‘lgan o‘zgartiruvchi ta’sirini ko‘rsatadi. Bu umumiy sharh sohaning nazariy taraqqiyotlari va amaliy natijalarini tushunish uchun asos yaratib, tadqiqotchilar, talabalar va til texnologiyalari kelajagiga qiziqqan mutaxassislar uchun qiziqarli manba bo‘lib xizmat qiladi.
ATMOSFERA HODISALARINI IFODALOVCHI FRAZEOLOGIZMLARDA PARALINGVISTIK VOSITALARNING IFODALANISHI
Mazkur maqola atmosfera hodisalarini ifodalovchi frazeologik birliklar va ularning paralingvistik vositalar bilan uyg‘unlikdagi ifodasini ilmiy asosda o‘rganishga bag‘ishlangan. Tadqiqotda frazeologizmlarning semantik kuchi, ularning obrazlilik darajasi va paralingvistik ifoda vositalari bilan birgalikdagi ishlatilishi tahlil qilinadi. Paralingvistik vositalarning frazeologik birliklarga qanday darajada ta'sir qilishi nafaqat nazariy, balki amaliy misollar orqali ham yoritilgan. Bunda xalq og‘zaki ijodi, zamonaviy adabiyot va og‘zaki nutq tahlillari asos qilib olingan. Frazeologik birliklarning emotsional va ekspressiv yuklamasi, ulardagi lingvokulturologik komponentlar ham alohida tahlil ostiga olingan. Ushbu maqola lingvistik, sotsiokulturologik va pragmatik yondashuvlarni birlashtirgan holda yozilgan bo‘lib, lingvistikada antropotsentrik yondashuv nuqtai nazaridan ham muhim ahamiyatga ega.
РОЛЬ ПАРАЛИНГВИСТИЧЕСКИХ СРЕДСТВ В ПРОЦЕССЕ ПРЕПОДАВАНИЯ ИНОСТРАННОГО ЯЗЫКА
В данной статье была изучена проблема использования паралингвистических средств во время преподавания иностранного языка(кинетические, графические и фонационные). Также была отмечена актуальность проблемы с лингвистической стороны аспектов таких, как взаимосвязь вербальных и невербальных факторов в речи, место и роль неречевых ситуаций в коммуникации и др. В том числе рассматривались вербальные и невербальные речевые структуры, которые определяются в тесном взаимосвязи и расширять друг друга, а в некоторых случаях взаимозаменяют, с помощью целостности базовых назначений и различности структурных и системных функций словесных и несловесных символов.
PARALINGVISTIKA: RANGLAR BILAN BOG’LIQ NOVERBAL VOSITALAR
Ushbu maqolada paralingvistik vosita sifatida ranglarning kommunikativ funksiyasi, inson ongiga va madaniyatlararo muloqotga ta’siri tahlil qilinadi. Ranglarning semantik yuklamasi, ijtimoiy va psixologik ma’nolari, ularning muloqotdagi rolini aniqlovchi nazariy va amaliy asoslar ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, turli madaniyatlarda ranglarning turlicha talqin qilinishi misollar orqali yoritiladi
LAKTOZANING BIOLOGIK FUNKSIYALARI VA UNINGFUNKSIONAL OZIQ-OVQAT SANOATIDAGI AHAMIYATI
Ushbu maqolada laktozaning kimyoviy tabiati, biologik funksiyalari va inson salomatligiga ijobiy ta’siri yoritilgan. Laktozaning neonatal davrdagi oziqlanish, immun tizimni qo‘llab-quvvatlash va ichak mikrobiotasiga ko‘rsatgan ta’siri alohida e’tiborga olingan. Shuningdek, maqolada laktozaning probiyotik va prebiyotik xususiyatlari, kattalar salomatligidagi o‘rni va past kariogenlik darajasi muhokama qilingan. Sanoat nuqtai nazaridan, laktozani bioaktiv birikmalarga aylantirish texnologiyalarining imkoniyatlari, amaliy muammolari va istiqbollari ko‘rib chiqilgan. Maqola sut mahsulotlari asosida funksional oziq-ovqatlar ishlab chiqarish yo‘nalishidagi zamonaviy tadqiqotlar va sanoat tendensiyalarini o‘z ichiga oladi.
TEZ TAYYORLANADIGAN OZIQ-OVQAT MAHSULOTLARINING INSONIYAT OLDIDAGI XAVFI: O'ZBEKISTON KONTEKSTIDA ILMIY TAHLIL
O’ZBEKISTONDA TABIIY EFIR MOYLARI BILAN BOYITILGAN AROMATIK SHOKOLAD ISHLAB CHIQARISH ISTIQBOLLARI
Ushbu maqola O‘zbekistonda tabiiy efir moylari, xususan, mandarin va apelsin efir moylari bilan boyitilgan aromatik shokolad mahsulotlari ishlab chiqarishning texnologik, iqtisodiy va ijtimoiy istiqbollarini o‘rganishga bag‘ishlanadi. Tadqiqotda mahalliy shokolad bozorining hozirgi holati tahlil qilinib, tabiiy aromatizatorlar ishlab chiqarishning iqtisodiy samaradorligi, sifat standartlariga mosligi va eksport imkoniyatlari ko‘rib chiqildi. Tajribalar davomida apelsin efir moyi 0,2% konsentratsiyada optimal organoleptik xususiyatlarni ta’minlashi aniqlandi. Mikroinkapsulyatsiya texnologiyasi efir moylarining uchuvchanligini kamaytirish va mahsulotning saqlash muddatini uzaytirishda muhim ahamiyatga ega ekanligi isbotlandi. Tadqiqot natijalari O‘zbekistonning ichki bozorda raqobatbardosh mahsulotlar ishlab chiqarish va xalqaro bozorda aromatik shokolad eksportini rivojlantirish salohiyatini oshirish imkonini beradi.
QANDLI DIABETGA CHALINGAN INSONLAR UCHUN SHIRINLIKLAR: O‘ZBEKISTON VA CHET EL SOLISHTIRMASI
Ushbu maqola qandli diabetga chalingan insonlar uchun shirinliklar iste’mol qilishning ilmiy, amaliy va ijtimoiy jihatlarini O‘zbekiston va chet el (AQSh, Yevropa Ittifoqi, Hindiston) kontekstida chuqur tahlil qiladi. Shirinliklarning glikemik indeksi (GI), xavfsiz shakar o‘rinbosarlari (steviya, sukraloza, eritritol), mahalliy va xalqaro bozorlarda mavjud mahsulotlarning tarkibi, narxi, mavjudligi va qadoqlash ma’lumotlari, shuningdek, parhez va davolashdagi o‘rni yoritiladi. O‘zbekistonda an’anaviy shirinliklar (halva, parvarda, chak-chak) va chet eldagi diabetik mahsulotlar solishtirilib, ularning foyda va xavflari baholanadi. Tadqiqot statistik ma’lumotlar, laboratoriya tahlillari, so‘rovlar va xalqaro standartlarga asoslanadi. Maqola diabetik bemorlar uchun xavfsiz shirinliklar tanlash bo‘yicha amaliy tavsiyalar, mahalliy ishlab chiqaruvchilar uchun takliflar va davlat siyosatiga qaratilgan strategiyalar bilan yakunlanadi.
OZIQ-OVQAT MAHSULOTLARINING EKOLOGIK BARQARORLIGINI TA'MINLASH: O‘ZBEKISTON VA JAHON TAJRIBASI
Oziq-ovqat mahsulotlarining ekologik barqarorligi bugungi kunda global muammolardan biri bo‘lib, u atrof-muhitga zarar yetkazmasdan, aholining oziq-ovqat xavfsizligini ta’minlash va kelajak avlodlar uchun tabiiy resurslarni saqlashni o‘z ichiga oladi. Jahon banki ma’lumotlariga ko‘ra, oziq-ovqat ishlab chiqarish global issiqxona gazlari emissiyasining 26% ni tashkil etadi, shu bilan birga, qishloq xo‘jaligi yerlari degradatsiyasi va suv resurslarining kamayishi muammosini keltirib chiqaradi.
ШАҲАР ЙЎНАЛИШЛИ АВТОБУСЛАРИНИНГ ЭКСПЛУАТАЦИОН КЎРСАТКИЧЛАРИГА ОБ-ҲАВО ОМИЛЛАРИНИНГ ТАЪСИРИНИ БАҲОЛАШ
Ноқулай ва кескин ўзгарувчан об-ҳаво шароити йўналишларда ишловчи автобусларнинг эксплуатацион кўрсаткичлари билан бир қаторда, жамоат транспортларига бўлган йўловчиларнинг талабини ҳам ўзгаришига сабаб бўлади. Мақолада турли об-ҳаво шароитлари ва йўловчилар оқимининг ўзгарувчанлиги, автобусларнинг эксплуатацион кўрсаткичлари ўртасидаги боғлиқлик тадқиқ этилган.
AVTOMOBIL TRANSPORTI VOSITALARIDA TASHISH XAVFSIZLIGI DARAJASINI BAHOLASH METODIKASI
Ushbu maqolada “Toshshahartransxizmat” AJ avtobus parklari misolida yo‘l-transport hodisalarining oldini olish va xavfsizlik choralarini kuchaytirish bo‘yicha tavsiyalar ishlab chiqilgan.
MILLIY EKSPORT SALAHIYАTINI RIVOJLANTIRIShDA MARKETING KONSEPSIYALARINING AXAMIYATI
Ushbu maqolada mamlakatimizda ma’lum soha mahsulotlarini ishlab chiqaruvchi korxonalar, eksport saloxiyati xaqida bayon etilgan.
« LOGISTIKA TIZIMINI RIVOJLANTIRIShDA IQTISODIY BOShQARUV MEXANIZMLARI »
Ushbu maqolada O‘zbekiston iqtisodiyoti tarmoqlarini bozor iqtisodiyoti talablariga moslashtirish, hizmat ko‘rsatish sohasidagi o‘zgarishlar,xususan logistik xizmatlar ko‘rsatish tamoyillari xaqida bayon yetilgan.
ACCUMULATION OF HEAVY METALS IN TYPICAL IRRIGATED GRAY SOIL LAYERS OF THE TASHKENT REGION AND IN THE ORGANS OF FRUIT TREES GROWN ON THESE SOILS
The article examines the accumulation of heavy metals in typical irrigated gray soils of the Piskent district of the Tashkent region and in the organs of fruit trees grown on these soils. It was found that the organs of fruit trees contain high concentrations of Zn, Pb, Cr, Cd elements.
The content of mobile heavy metals in typical gray soils has the following decreasing order: Zn→Pb→Cu→Cd→Ni→Cr→Co.
SUN’IY INTELLEKT VA UNING TA’LIMDA QO‘LLANILISHI: IMKONIYATLAR VA XAVFLAR
Mazkur maqolada sun’iy intellekt tushunchasi va uning asosiy xususiyatlari tahlil qilinadi. Sun’iy intellekt texnologiyalarining zamonaviy ta’lim tizimidagi o‘rni, uni joriy etish jarayonidagi texnik va metodik xususiyatlar, xorijiy hamda mahalliy tajriba asosida ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, SI asosida yaratilgan o‘quv platformalari, elektron ta’lim vositalari, masofaviy ta’lim tizimlarida qo‘llanilishi bo‘yicha aniq misollar keltirilib, bu texnologiyalarning professor-o‘qituvchilar va talabalar faoliyatidagi o‘rni tahlil etiladi. Maqolada sun’iy intellektni ta’limga integratsiya qilishda yuzaga kelayotgan muammolar, ehtimoliy xavf-xatarlar, hamda uning istiqbollari, ya’ni kelajakdagi tutgan o‘rni yuzasidan fikr yuritiladi.
ЭВОЛЮЦИЯ ПОДХОДОВ К КОНЦЕПТУ «ЛЮБОВЬ» В АРАБСКОМ ЯЗЫКЕ. ИСТОРИЯ И МЕТОДОЛГИЯ ИСЛЛЕДОВАНИЯ
В статье рассматриваются ключевые классические произведения мусульманской литературы, посвящённые теме любви, начиная с IX века и до XIV века. Исследование акцентирует внимание на методологических особенностях, тематических приоритетах и религиозно-нравственном контексте каждого труда. Особое внимание уделено месту трактата «Раудат аль-Мухиббин» в ряду подобных произведений. Автор не ставит целью исчерпывающий анализ всех трудов, а ограничивается обзором наиболее значимых сочинений для выявления их вклада в формирование исламского дискурса о любви как эмоционального, этического и духовного феномена.
SUT MAHSULOTLARI ISHLAB CHIQARUVCHI ZAVOD UCHUN HISOB-KITOBLARNI ONLINE YURITUVCHI WEB DASTUR ISHLAB CHIQISH
Ushbu loyiha sut mahsulotlari ishlab chiqaruvchi zavod uchun HTML, CSS, JavaScript, Python (Flask) va SQLite texnologiyalari yordamida hisob-kitoblarni onlayn yurituvchi veb-dastur ishlab chiqishni o‘z ichiga oladi. Maqsad — zavodning moliyaviy va operatsion jarayonlarini avtomatlashtirish, xarajatlarni optimallashtirish va foydalanuvchilar uchun qulay platforma yaratish. Frontend qismi HTML, CSS va JavaScript yordamida, backend esa Flask framework’i asosida ishlab chiqildi. Ma’lumotlar SQLite ma’lumotlar bazasida saqlanadi. Loyihada dastur arxitekturasi, ishlab chiqish bosqichlari va foydalanuvchi interfeysi ko‘rib chiqildi.
MEHNAT SARFI VA MAHSULOTNING FOND SIGʻIMINI ANIQLASHDA MATHCAD DASTURIDAN FOYDALANISH
Ushbu maqolada mehnat sarfi va mahsulotning fond sig‘imini aniqlashda MathCAD dasturidan foydalanish ko‘rib chiqilgan. Leontev modeli asosida ishlab chiqilgan tarmoqlararo mexnat modeli orqali mahsulot ishlab chiqarishda zarur bo‘lgan mehnat resurslari va kapital harajatlari tahlil qilinadi. Maqolada mahsulot sig‘imini aniqlovchi koeffitsientlar va jamlangan harajatlar formulalari taqdim etilib, ularning iqtisodiy jarayondagi ahamiyati ko‘rsatib o‘tilgan. Tadqiqot natijalari iqtisodiy jarayonlarni aniq modellashtirish va samarali rejalashtirish imkonini beradi.
AMALIY MASALALAR YECHISHDA TENGLAMALAR SISTEMASI VA MATHCAD DASTURIDAN FOYDALANISH USLUBIYOTI
Ushbu maqolada ko`p tarmoqli iqtisodiy muvozanat modeli MathCad dasturi yordamida tahlil qilingan. Berilgan jadval ma’lumotlari asosida ishlab chiqarish va iste’molchi tarmoqlari o‘rtasidagi iqtisodiy aloqalar aniqlangan va hisob-kitoblar MathCAD dasturida bajarilgan. Model yordamida har bir tarmoqning mahsulot hajmi va ular o‘rtasidagi o‘zaro ta’sirlar ko‘rsatilgan. Dastur imkoniyatlari modellening aniqligi va qulayligi uchun qo‘llaniladi, bu esa iqtisodiy rejalashtirishda samarali qarorlar qabul qilishga yordam beradi.
O’ZBEKISTON TASVIRIY SAN’ATI: TARIXIY TARAQQIYOT VA ZAMONAVIY TENDENSIYALAR
Ushbu maqolani yoritilish jarayonida O‘zbekiston tasviriy san’ati: tarixiy taraqqiyot va zamonaviy tendensiyalar shularga a’lohida e’tibor berib ketildiki, tasviriy san’at va uning rivojlanishi yo‟lida shu kungacha ko’plab rassomlar va ijodkorlar yetishib chiqishgan va o’zlarining ijodlari bilan bo’lishib kelishmoqda. Maqolada asosan O’rta Osiyo me’morchiligidagi tasviriy va amaliy san’at, xattotlik hamda me’morchilik namunalarining uyg’onish davridagi nisbatlari solishtirib taxlil qilingan.
NAVOIY SIYMOSI MANGU VA ABADIY SIYMODIR
Ushbu maqolada Navoiy asarlarining tarixiy ahamiyati va o‘zbek adabiy tiliga qo‘shilgan hissasi ko‘rib chiqiladi. Asarlarning ko‘p qirrali mazmuni va ularda ifodalangan fikrlar, shuningdek, siymo sifatidagi ahamiyati ta'kidlanadi. Navoiy, nafaqat o‘z zamonining eng buyuk shoirlaridan biri, balki o‘zbek ma’naviyatining asoschilaridan sifatida ham tan olinadi.
O’QUVCHI YOSHLAR O‘RTASIDA SOG‘LOM TURMUSH TARZINI SHAKLLANTIRISHNING SAMARALI USULLARI
Ushbu maqolada o‘quvchi yoshlar o‘rtasida sog‘lom turmush tarzini shakllantirishning samarali usullari atroflicha yoritilgan. Asosan, yoshlarning sog‘lig‘ini saqlash, jismoniy faolligini oshirish, to‘g‘ri ovqatlanish madaniyatini singdirish, ruhiy salomatlikni ta’minlash va zararli odatlardan himoya qilish masalalari tahlil etilgan. Shu bilan birga, oilaning, ta’lim muassasalarining va jamiyatning bu boradagi roli muhim omil sifatida ko‘rsatib berilgan. Maqolada sog‘lom turmush tarzini yoshlar ongiga singdirish uchun ta’lim-tarbiya, psixologik yondashuv va ijtimoiy tashabbuslarning o‘zaro uyg‘unligi muhim ekani asoslab berilgan. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, yoshlar orasida sog‘lom hayotga bo‘lgan ongli munosabatni shakllantirish – ularning kelajakdagi muvaffaqiyati va jamiyat farovonligining asosi bo‘lib xizmat qiladi.
"BUXORO VILOYATIDA BIOIQTISODIYOTNI RIVOJLANTIRISHDA BIOTEXNOLOGIYALARNING INNOVATSION ROLI"
Buxoro viloyatida bioiqtisodiyotni rivojlantirishda biotexnologiyalarning innovatsion qoʻllanilishi tadqiq qilindi. "Biodegradatsiya" yani "bioparchalanish" paxta chiqindilaridan bioplastik ishlab chiqarish, shoʻrxoklarda Salicornia europaea asosida biodyezel yetishtirish va quyosh energiyasi bilan ishlaydigan mikro-biozavodlar kabi texnologiyalar sinovdan oʻtkazildi. Natijada, bioplastikning parchalanish muddati 6 oygacha qisqardi, biodyezel ishlab chiqarish bilan CO₂ emissiyasi 40% kamaydi, biozavodlar esa chiqindilarni 98% samaradorlikda qayta ishladi.
YOSHLAR ORASIDA KORRUPSIYA BILAN KURASHISH, UNING SALBIY OQIBATLARINI TUSHUNTIRISH VA KORRUPSIYASIZ KELAJAK YARATISH G'OYASINI TARG'IB QILISH
Korrupsiya jamiyatning barqaror rivojlanishiga tahdid soluvchi, davlat institutlariga bo‘lgan ishonchni susaytiruvchi, iqtisodiy o‘sishni sekinlashtiradigan va adolat tamoyillarini buzib ko‘rsatuvchi asosiy tahdidlardan biridir. Ushbu maqolada yoshlarning korrupsiyaga qarshi kurashda asosiy ishtirokchi sifatidagi roli ko‘rib chiqiladi. Korrupsiyaning yoshlar va butun jamiyat uchun salbiy oqibatlari tahlil qilinib, yoshlarning korrupsiyani idrok etishiga ta’sir etuvchi omillar ham o‘rganilmoqda. Tahlillar asosida yoshlarni korrupsiyaga qarshi kurashish bo‘yicha faoliyatga jalb etish bo‘yicha strategiyalar, jumladan, ma’rifiy tashabbuslar, tanqidiy fikrlashni rivojlantirish, fuqarolik faolligini qo‘llab-quvvatlash va zamonaviy texnologiyalardan foydalanish taklif etilmoqda. Maqolada yoshlarning faol fuqarolik pozitsiyasini shakllantirish, korrupsiyadan xoli kelajak qurishda ishtirok etishi uchun qulay muhit yaratish zarurligi ta’kidlangan.
MODERN APPROACHES TO SUSTAINABLE DEVELOPMENT OF BIOECONOMY SECTORS IN THE BUKHARA REGION
INNOVATIVE DIRECTIONS FOR THE DEVELOPMENT OF THE BIOECONOMY SECTORS IN BUKHARA REGION
"BUXORO VILOYATIDA BIOIQTISODIYOTNI RIVOJLANTIRISHDA AQLLI QISHLOQ XOʻJALIGI TEXNOLOGIYALARINING ROLI"
Oʻzbekcha: Buxoro viloyatida qurgʻoqchil iqlim sharoitida bioiqtisodiyot tamoyillarini qoʻllash orqali qishloq xoʻjaligini barqaror rivojlantirish imkoniyatlari tadqiq qilindi. Innovatsion aqlli qishloq xoʻjaligi tizimlari (IoT, sunʼiy intellekt) yordamida resurslar samaradorligi oshirildi. Natijalar suv sarfini 35%, energiya sarfini 28% kamaytirish va hosildorlikni 29% oshirish imkonini berdi, bu esa bioiqtisodiyotning asosiy maqsadlariga mos keladi.
BANK SOHASIDAGI INNOVATSION LOYIHALARNING MOLIYAVIY SAMARADORLIGI
Ushbu maqolada bank sohasidagi innovatsion loyihalarning moliyaviy samaradorligini baholash masalalari yoritilgan. Raqamli texnologiyalar, moliyaviy texnoparklar, neobanklar va “open banking” tizimlari misolida innovatsiyalarning iqtisodiy natijalari tahlil qilingan. Shuningdek, investitsion risklar va foyda keltirish salohiyati moliyaviy ko‘rsatkichlar asosida baholandi.
САНОАТИ РИВОЖЛАНГАН ДАВЛАТЛАРДА ИННОВАЦИОН ЛОЙИҲАЛАРНИ БОШҚАРИШ ЖАРАЁНИ: АМАЛИЙ ТАЖРИБА ВА ТАҲЛИЛ
Мазкур мақолада АҚШ, Австралия, Европа ва Скандинавия давлатлари мисолида саноати ривожланган мамлакатларда инновацион лойиҳаларни самарали бошқариш тажрибаси таҳлил қилинади. Хусусан, инсон капитали, рақамли инфратузилма, давлат-хусусий ҳамкорлик, тадқиқот ва ривожланишга инвестиция, ҳамда фойдаланувчи марказлашган давлат хизматлари каби омиллар кўриб чиқилади. Мақолада Amazon, JPMorgan Chase, Challenge.gov, MindLab сингари мисоллар орқали инновацияларнинг амалий ифодалари очиб берилган. Муаллиф давлатлар ўртасидаги фарқли стратегик ёндашувларни қиёсий таҳлил қилиб, инновацион рақобатбардошликни таъминлашдаги асосий драйверларини белгилайди. Шунингдек, Европа давлатлари рақамли инфратузилмаси бўйича янгиланиш зарурати таъкидланади.
DUNYO XALQLARI MADANIYATIDAGI UMUMIYLIK VA FARQLAR
Dunyo xalqlari madaniyati o‘ziga xos xilma-xillikka ega bo‘lsa-da, unda umumiylik va farqlar mavjud. Ushbu tadqiqotda turli millatlarning urf-odatlari, an’analari, diniy marosimlari va turmush tarzi o‘rganilib, ularning o‘zaro bog‘liqligi tahlil qilinadi. Barcha xalqlarga xos mehmondo‘stlik, oilaviy qadriyatlar, san’at va musiqa kabi umumiy jihatlar mavjud bo‘lsa, til, milliy libos, oshxona madaniyati va diniy e’tiqodlar kabi farqlar har bir xalqning o‘ziga xosligini belgilaydi.
OLIY TA'LIMNING JAMIYAT VA IQTISODIYOT RIVOJLANISHIDAGI ROLI: GLOBAL VA LOKAL YONDASHUVLAR
Mazkur maqolada oliy ta’limning jamiyat va iqtisodiyot rivojlanishidagi o‘rni tahlil qilinadi. Global miqyosda oliy ta’lim inson kapitalini shakllantirish, innovatsiyalarni rivojlantirish hamda iqtisodiy o‘sishni ta’minlashda muhim omil sifatida qaraladi. Mahalliy darajada esa, oliy ta’lim ijtimoiy harakatchanlikni oshirish, ish bilan ta’minlanish imkoniyatlarini kengaytirish va milliy iqtisodiy barqarorlikni mustahkamlashga xizmat qiladi. Maqolada rivojlangan va rivojlanayotgan davlatlar tajribasi tahlil qilinib, O‘zbekiston uchun tegishli tavsiyalar beriladi.
MEVALARDAN ELEKTR TOKINI OLISH
Ushbu maqolada mevalardan elektr tokini olishning ilmiy asoslari, tajriba jarayoni va uning amaliy ahamiyati yoritilgan. Mevalar tarkibidagi kislotalar yordamida galvanik element hosil qilish orqali kichik hajmda elektr energiyasi ishlab chiqarish mumkinligi ko‘rsatib berilgan. Mazkur tajriba orqali o‘quvchilar elektrokimyo va energiya aylanishi jarayonlari bilan tanishadilar
ISSUES IN THE ANALYSIS OF FINANCIAL STABILITY OF AN ENTITY
Ensuring a company's financial stability is a key factor for its future success. Therefore, analyzing financial stability serves as the foundation for decision-making by potential investors, buyers, and suppliers. This article discusses the necessity and methodology of analyzing a company's financial stability. It examines solvency analysis for the near future and financial stability analysis for the long-term perspective.
O’RGANILAYOTGAN TILDAGI SO’ZLARNI TURKUMLARGA AJRATISHNING ASOSIY TAMOYILLARI
Ushbu maqolada til o‘rganishda so‘z turkumlarini aniqlash va ajratish jarayonining metodologiyasi, asosiy tamoyillari va lingvistik asoslari yoritilgan. Maqola o‘zbek tilshunosligi va umumiy tilshunoslik nuqtai nazaridan yondashilib, morfologik, sintaktik va semantik mezonlar asosida turkumlarga ajratish usullari tahlil qilingan.
NUTQ FAOLIYATI TURLARINI O’RGATISHNING NAZARIY VA AMALIY ASOSLARI
Ushbu maqolada nutq faoliyatining asosiy turlari — tinglab tushunish, o‘qish, yozish va og‘zaki nutqning o‘ziga xos xususiyatlari, ularni o‘qitish metodikasi va samaradorligini oshirish usullari ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, nutq faoliyatini rivojlantirishda kommunikativ yondashuv, integratsiyalashgan o‘qitish va individual strategiyalar tahlil qilinadi.
AYOL JINSIY TIZIMINING TUZILISHI VA RIVOJLANISH BOSQICHLARI (PUBERTAT, REPRODUKTIV, KLIMAKTERIK)
Ayol jinsiy tizimi inson organizmining murakkab va muhim tarkibiy qismi bo‘lib, uning asosiy vazifasi avlodni davom ettirishdir. Ushbu tizim anatomik jihatdan ichki va tashqi jinsiy a’zolardan tashkil topgan bo‘lib, har biri o‘ziga xos vazifalarni bajaradi. Ichki jinsiy a’zolar qatoriga tuxumdonlar, tuxum yo‘llari, bachadon va vagina kiradi. Tashqi jinsiy a’zolar esa vulva hududini tashkil etadi, bunda kichik va katta lablar, klitoris va vaginal ochilish mavjud. Har bir organning tuzilishi va funksiyasi ayolning reproduktiv salomatligini ta’minlashda muhim o‘rin tutadi.
QURILISH MAXSULOTLARI SINOV LABARATORIYASINI AKKREDITATSIYAGA TAYYORLASH
Mazkur maqolada qurilish mahsulotlari sinov laboratoriyasini akkreditatsiyaga tayyorlash jarayoni yoritilgan. Unda laboratoriyani xalqaro talablar asosida tashkil etish, texnik hujjatlar bazasini shakllantirish va sifat menejment tizimini joriy etish muhimligi haqida so‘z boradi. Akkreditatsiyaga tayyorgarlik bosqichlari, asosiy huquqiy va texnik me’yorlar, xodimlarning malaka darajasini oshirish va jihozlarning kalibrovkasi kabi muhim jihatlar tahlil qilinadi. Shuningdek, maqolada laboratoriyaning mustaqilligini ta’minlash va sinov natijalarining ishonchliligini oshirish usullari keltirilgan.
1-SINF ONA TILI VA O’QISH SAVODXONLIGI DARSLARIDA LUG’AT USTIDA ISHLASH YO’LLARI
So‘zning nutqda qanday shaklda qo‘llanilishini bilish qanchalik zarur bo‘lsa, uning ma’nosini bilish ham shunchalik zarurdir. Inson nutqi jarayonida zarur so‘zlarni semantik ma’nosiga qarab tanlaydi va fikrni aniq ifodalashga intiladi. Aks holda, yolg‘iz so‘z hech qanday kommunikativ vazifani bajara olmaydi. Yakka holdagi so‘zning o‘zi mustaqil ma’no anglatmaydi. Lekin bir nechta so‘zlardan tashkil topgan gaplar nutqni, nutq esa ma’lum bir ma’noni ifoda etadi. Yoki u dialogni tashkil qilishi mumkin. Shu orqali inson o‘z nutqi orqali aytayotgan so‘zi bilan boshqalarga nisbatan munosabatini yoki ular bilan o‘zaro aloqa shaklini aniqlaydi. Nutqni anglashning eng muhim sharti — unda ifodalangan fikr va mazmunni tushunishdir. Fikrni ifodalashning turli usullari mavjud bo‘lib, ular so‘zlarning semantik ma’nosiga qarab shakllanadi. Nutq o‘stirish metodikasida tilning leksikologiya va grammatika bo‘limlari alohida ahamiyat kasb etadi. Ayniqsa, leksikologiya — bu alohida bo‘lim bo‘lib, unda lug‘at bilan ishlash, so‘zning ma’nosi, ma’no doirasi o‘rganiladi. Biz so‘zlarning ma’nosini leksikologiyada o‘rganamiz. So‘zning ma’noviy ishlatilishi, har qanday kontekstdagi ma’nosi, hattoki yuz ifodasiga qarab o‘zgarishi, ohang, qo‘llanish uslubi — bularning barchasi leksikologiyada o‘rganiladi. Mazmun va mohiyatiga ko‘ra lug‘at bilan qanday ishlashni va uni qanday o‘rganishni aniqlab olish kerak ekanligini ko‘rib chiqamiz. Ushbu maqola birinchi sinfga mo‘ljallangani sababli, “Alifbe” darsligi va o‘qish savodxonligi darsliklari bilan ishlaymiz. Eng avval, lug‘at ustida ishlash tushunchasiga oydinlik kiritamiz. Lugʻat ustida ishlash — bu til boyligini oshirish, atamalarni tartibga solish va so‘zlarning to‘g‘ri ma’no va izohlarini aniqlash jarayonidir. Bu ish jarayonida avval so‘zlar yig‘iladi, ularning imloviy va grammatik shakllari tekshiriladi. Keyin esa har bir so‘zning ma’nosi aniqlanib, kerak bo‘lsa tarjimasi yoki sinonim-antonimlari bilan birga yoziladi. So‘zlar odatda alifbo tartibida yoki mavzularga bo‘linib joylashtiriladi.
“O’ZBEKISTON SAYYOHLIGIDA MILLIYLIKNI TARG’IB QILISH’’
Ushbu maqola O‘zbekiston sayyohligida milliylikni targ‘ib qilishning dolzarbligini tahlil qiladi. Milliy madaniyatni sayyohlik orqali targ‘ib etish tarixiy merosni saqlash, sayyohlar e’tiborini jalb qilish va iqtisodiy barqarorlikni kuchaytirishga xizmat qiladi. Maqolada, shuningdek, ekoturizm va milliy an’analarga hurmat alohida urg‘u bilan yoritiladi. Ekoturizm yordamida tabiiy va madaniy resurslarni saqlash, sayyohlarni barqaror rivojlanishga jalb qilish imkoniyati ko‘rsatilgan. Sayyohlar bilan to‘g‘ri muloqot o‘rnatish ham maqolaning muhim qismidir, bu orqali o‘zbek madaniyatini sayyohlarga chuqurroq taqdim etish mumkin. AR/VR texnologiyalari va raqamli platformalarning qo‘llanilishi esa milliylikni global darajada tanitishda muhim omil sifatida baholanadi.
ZAMONAVIY TEXNIK TIZIMLARDA MAʼLUMOTLAR BAZASINING O’RNI VA AHAMIYATI
Zamonaviy texnik tizimlarning aksariyati ishonchli va tezkor ma’lumotlar bazasi (MB) texnologiyalariga tayanadi. Ushbu maqolada texnik tizimlardagi MB’larning roli, ularning amaliyotdagi o‘rni, duch kelinayotgan muammolar, va ularni bartaraf etish usullari, shuningdek, sun’iy intellekt va avtomatlashtirish vositalari orqali rivojlanish istiqbollari ko‘rib chiqiladi. Maqola oxirida O‘zbekistonda mavjud texnik tizimlar uchun amaliy tavsiyalar keltirilgan.
AVTOMOBIL DVIGATELLARIGA TASHXIS QO'YISH
Avtomobil dvigatellari zamonaviy texnologiyalarning murakkab mahsuloti bo‘lib, ularning to‘g‘ri ishlashi avtomobilning samaradorligi va ekologik xavfsizligiga katta ta’sir ko‘rsatadi. Dvigatellarni tashxislash texnologiyalari avtomobil egalariga va texnik xizmat ko‘rsatish markazlariga dvigatelning holati haqida aniq ma’lumot olish imkonini beradi. Ushbu maqolada avtomobil dvigatellariga tashxis qo‘yishning ahamiyati, asosiy usullari va texnologiyalari yoritiladi.
AVTOMAGISTRAL YO‘LIDA AVTOMOBILLARGA TEXNIK XIZMAT KO‘RSATISH SERVISINI LOYIHALASH
Avtomobil transportining tez sur’atlar bilan rivojlanib borishi zamonaviy infratuzilma tizimlarini yanada takomillashtirish zaruratini yuzaga keltirmoqda. Ayniqsa, avtomagistral yo‘llarda avtomobillarga texnik xizmat ko‘rsatish servislari haydovchilar va transport vositalari uchun ajralmas ahamiyat kasb etadi.
TRANSPORT VOSITALARINI QAYTA JIHOZLASHDA YOʻL-TRANSPORT HODISALARIGA OLIB KELUVCHI OMILLARNI OLDINI OLISH
Qayta jihozlangan transport vositalari bilan sodir boʻlgan yoʻl-transport hodisalari (YTH) statistikasi va ularning sabablari haqida ma’lumotlar yoritilgan.
SHAHAR YO’LLARINI JIHOZLASHDA XALQARO TALABLAR
Shahar yo‘llarini jihozlashda texnik vositalardan foydalanishning muhimligi: Xalqaro va milliy xavfsizlik standartlariga javob beradigan yo‘l belgilari, signalizatsiya tizimlari, to‘siqlar, kameralar va yoritish tizimlari haqida ma’lumotlar yoritilgan.
HARAKAT XAVFSIZLIGINI TA’MINLASHDA TEXNIK VOSITALARNI AHAMIYATI
Avtomobil yo’llaridagi yo’l belgilari, yo’l chiziqlari, yo’l to’siqlari bilan jihozlash va ularga qo‘yilgan talablar haqida ma’lumotlar yoritilgan
МИКРОСКОПИЧЕСКОЕ ИССЛЕДОВАНИЕ МАЗКА СО СЛИЗИСТОЙ ОБОЛОЧКИ НОСА
В норме все стенки полости носа покрыты слизистой оболочкой с секретом, способствующим удалению пыли и микробов. Секрет обладает таким свойством благодаря наличию мерцательного эпителия, имеющего реснички, которые способны колебаться и перемещать слизь вместе с пылью и микробами.
UCHINCHI SINF O’QISH SAVODXONLIGI DARSLIKLARI TARKIBIDAGI JAHON ADABIYOTI NAMUNALARI TAVSIFI
Ushbu maqolada uchinchi sinf o’qish savodxonligi darsliklari tarkibidagi jahon adabiyoti namunalarining tavsifi va ulaning o’quvchilarga ta’siri yoritilgan.Jahon adabiyotining eng mashhur yozuvchilari:Roald Dahl,Janni Rodari, Lev Nikolayevich Tolstoylarning bolalar uchun yozgan asarlari va ular orqali berilayotgan tarbiyaviy g’oyalar tahlil qilingan.
SAVOD O’RGATISH DARSLARIDA YOZUVGA O’RGATISH USULLARIDAN FOYDALANISHNING AHAMIYATI
Ushbu maqolada, savod o‘rgatish darslarida yozuvga o‘rgatish usullaridan foydalanishning ahamiyati, o‘quvchilar duch keladigan muammolar va ularning yechimlari tadqiq qilingan.