Jild 2 № 2 (2024): inLibrary
Maqolalar
New Ways to Measure Intraocular Pressure in Children with Microphthalmia and Blepharophimosis
Childhood glaucoma is a chronic vision threatening condition that may significantly impact an individual’s psychosocial well-being. The prognosis of glaucoma largely depends on early and accurate diagnosis and successful treatment, including control of increased. The purpose is to determine the effectiveness of modified tonometers (Maklakova) NGm2-"OF TP" in performing tonometry and tonography in infants and children with microphthalmos and blepharophimosis. We have proposed modified models of Maklakoff tonometers weighing 5, 10, and 15 g, made of silver, the weights on both sides have contact plates, which are made of medical plastic and have a diameter of the applanation area d=8 mm. Methods: Tonometry and tonography using the simplified method of Nesterov A.P. were carried out in 30 (60 eyes) children aged from birth (0) to 16 years. Results: Our recommended design of weights showed results that do not differ from those obtained using standard Maklakov tonometers. At the same time, modified weights provide the opportunity to determine tonometric IOP and eye hydrodynamics in newborns and patients with microphthalmia and/or blepharophimosis, which greatly facilitates the work of pediatric ophthalmologists and reduces examination time.
Farg‘ona viloyatining ayrim tumanlarida quyon eymeriozining diagnostikasi va epizootik holati
Salmonella pullorom gallinarium bilan kasallangan jo'jalardagi patofologik o'zgarishlar
Buzoq, qo'zi va cho'chqa bolalarining kolibakterioz va salmonellyoz kasalliklariga qarshi assotsiatsiyalangan goa formol vaksinaning buzoqlar organizmiga ta'siri
Mehnat resurslari - bebaho boyliklar
Ingliz, rus va o'zbek tili olam lisoniy manzarasida "yurak" konseptosferasi verbalizatsiyasi
tilshunoslikda bir qator ilmiy tadqiqotlar olib borilmoqda, xususan,
konseptga e’tibor qaratilmoqda, chunki u tilshunoslikning ushbu
sohasining asosiy tushunchalaridan biri hisoblanadi. Ushbu maqola
ingliz, rus va o‘zbek tillarida “yurak” konseptining verbalizatsiyasini
qiyosiy tahlil qilishga bag‘ishlangan. Maqola muallifi chet el va
milliy tilshunoslar nuqtai nazaridan “konsept” atamasining maʼno va
xususiyatlarini keltirib oʻtadi, shuningdek, konsept tuzilishining
xususiyatlarini ham aniqlab beradi. Kopseptning verbalizatsiyasini
o‘rganish ingliz, rus va o‘zbek tillarining izohli va frazeologik
lug‘atlarida keltirilgan leksikografik ma’lumotlar asosida amalga
oshirildi. “Yurak” konseptining kognitiv xaritasi kognitiv olimlar
tomonidan berilgan konsept tuzilishi asosida tuzilgan. Ish
mavzusining dolzarbligi ishning yangi antroposentrik lingvistik
yo‘nalish — kognitiv tilshunoslik doirasida olib borilganligi va milliy
va madaniy xususiyatlarni aniqlash uchun tillarni qiyosiy
o‘rganishning ahamiyati bilan bog‘liq. Ushbu maqolaning yangiligi
shundaki, unda birinchi bo‘lib ingliz, rus va o‘zbek tillarida “yurak”
konseptining verbalizatsiyasining kognitiv tahlili amalga oshirilgan.
Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatdiki, har qanday tilda “yurak”
konseptining universal ifodalanishiga qaramay, ko‘rib chiqilayotgan
konsept solishtirilayotgan tillarning har birida ma’lum
xususiyatlariga ega
Структура детской офтальмопатологии в Узбекистане
Изучение структуры заболеваний глаз у детей в разных возрастных группах по материалам клиники Ташкентского педиатрического медицинского института (ТашПМИ) за 2018—2021 гг.
Profilaktika usullari va Trichofitni sababga ko'ra davolash (adabiyot tahlili)
foydalangan holda davolashni samarali amalga oshirish. Buning uchun trixofitiya bilan
kasallangan hayvonlarni guruhlarga bo‘lgan holda har bir preparatlarni qo‘llab, har o‘n kunda
kuzatib borishdan iborat. Olingan natijalarga qarab davolashni erta amalga oshirishdir.
Laboratoriya sharoitida kasallikdan tuzalgan qismidan teri va jun namunalari olinib oziqmuhitlarga
ekib ko‘rish va boshqa o‘xshash kasalliklarda diferentsial diagnostika qilib,
qo‘llanilgan preparatlar ta’sitini o‘rganishdan iborat bo‘ladi. Bu usulda davolash qishloq
xo‘jalik hayvonlarni maxsuldorligini oshirish hamda odamlarga yuqish tezligini
kamaytirishdan iboratdir. Bulardan tashqari kasallikdan tuzalgan hayvonlardan qon namunalari
olinib lekoformula qilish. Bunda qonning shaklli elementlari tekshiriladi. Olingan natijalar va
qo‘llanilgan har bir tizimli preparatlar sxema asosida shakllantirilib, jadval ko‘rinishda kiritish.
Tovuq nematodozlarini davolash va profilaktika qilishning kompleks chora-tadbirlari
Romandan romanga ko‘chgan badiiyat
Чорвачиликда инфекцион касалликларининг тарқалиши ва олдини олиш чоралари
Адаптационные возможности детского организма после перенесенной постковидной инфекции
Ushbu maqola bolalarda post-Covid sindromining
chastotasi va klinik ko'rinishlari haqida ma'lumot beradi. Mirobod, Mirzo Ulug‘bek va Yunusobod tumanlarida joylashgan 3 ta oilaviy poliklinika va Toshkent shahar markaziy ko‘p tarmoqli poliklinikasida epidemiologik o‘rganish o‘tkazildi. 2020-2022 yillar davomida ushbu ambulatoriyalarga COVID-19 (nazofaringeal smear
yoki ferment bilan bog'langan immunosorbent tahlil (ELISA) IgM qonining PCR diagnostik usuli bo'yicha) tasdiqlangan 1 yoshdan 17 yoshgacha bo'lgan 593 nafar bola murojaat qilgan. Toshkent shahridagi Bolalar diagnostika markazi negizida oʻtgan 6 oy davomida COVID-19 infeksiyasiga chalingan 253 nafar bola chuqurlashtirilgankoʻrikdan oʻtkazildi (istiqbolli tadqiqot). Natijada, bolalarda post-Covid sindromi bilan kasallanish 65,6% ni tashkil etishi aniqlandi. Keyinchalik tashxis qo'yilganda, bolalarda Post COVID-19 holati 18,7% yurak varianti, 15,1% oshqozon-ichak varianti, 15,4% nafas olish varianti va 28,3% hollarda aralash ko'rinishda namoyon bo'lishi aniqlandi. post-covid sindromi. Ikkala elektrolitlar va B6, C va D vitaminlari muvozanati aniqlandi, bu immunitet tizimining zo'riqishini ko'rsatishi mumkin. Shu munosabat bilan biz ularni reabilitatsiya qilish davrida vitamin-mineral va aminokislota komplekslarini buyurishni maqsadga muvofiq deb hisoblaymiz.
The science of molecular genetics yesterday and today as well duties as gal
molekulyar genetikada yangi postgenomik davr. Molekulyarning buyuk yutuqlari
genetika, genomika, hayot tahlili haqida ma'lumot beriladi.
Ilk o’rta asrlarda xorazm tarixining manbalarda aks etishi
AFRIGʻIYLAR SULOLASI TARIXSHUNOSLIGINING ASOSIY YOʻNALISHLARI VA MUAMMOLARI
Categories of children with defects in development
Божхона соҳасига оид терминларни ўқитишда тадқиқот лойиҳалардан фойдаланиш
Педагогикада лойиҳалар метода — бу муаммони таълим олувчилар ва ўқитувчи томонидан батафсил ишлаб чиқиш орқали дидактик мақсадга эришиш йўли бўлиб, у жуда реал, аниқ амалий натижа билан тугаши, у ёки бу тарзда белгиланган бўлиши керак. Лойиҳа метода - таълим олувчи- ларнинг мустақил фаолияти бўлиб, ўқитувчи раҳбарлигида амалга оши- рилада, ижодий, тадқиқот, шахсан ёки ижтимоий аҳамиятга эга бўлган муаммони ҳал қилишга ва моддай ёки интелектуал маҳсулот шаклида му- айян натижа олишга қаратилган [3].
Божхона соҳасига оид терминлар типологияси
Мазкур мақолада божхона соҳасига оид терминлар типологияси таҳлил этил- ган. Инглиз тилида божхона соҳасига оид терминологии бирликларининг ясалиш жараёни ёри- тилган.
Mehmonxonalarning xizmat ko'rsatish darajasini va raqobatbardoshligini baholash qoidalari
Milliy iqtisodiyot
Ekologik konstitutsiyaviylik: huquqiy asoslar orqali sayyorani himoya qilish
Аҳолининг маънавий-маърифий қадриятлари дунёсини бойитиш, ёш авлодни ватанга муҳаббат ва садоқат руҳида тарбиялашда музейларнинг аҳамияти
бойитиш, ёш авлодни Ватанга муҳаббат ва садоқат руҳида тарбиялашда музейларнинг
аҳамияти, тарихи, назарий асосларига алоҳида аҳамияти берилган.
Музей туризмини ривожлантириш – аҳоли фаровонлигини оширишнинг асосий омили
жон бошига хизматларнинг ҳажми орқали аниқланади. Мақолада музей туризми соҳасини ривожлантириш орқали аҳоли фаровонлигини оширишга доир масалаларга алоҳида тўхталиб ўтилган.
Ўзбекистонда янги – музей туризмини ташкил қилиш ва ривожлантиришнинг мақсади ва вазифалари
ривожлантиришда таклифлар тавсия қилинган.
Baliq parvarishida suv xavzalarini ug‘itlash
Baliqlarni bronxiomikoz kasalligidan asraylik
Асаларилар нозематозини даволаш ва олдини олишнинг замонавий усуллари
Qashqadaryo viloyatining cho‘l hududida joylashgan qizil zotli qoramollarda trixofitiyani kelib chiqish sabablari
Эстроз ва уни биоинсектицид препарати билан даволаш
Иксодидоз ва унга қарши курашда ДЕЛЬТАМЕТРИН 5 пиретроидининг самараси
Qo‘ylarning ixodidozlariga qarshi DELTAMETRIN 5 ning samaradorligi
Turingiensis UzVITI M № 1 bacillus thuringiensis bakteriyalar shtamini o'rganish
Jo‘jalar pullorozi va streptokokkozining aralash infeksiyasi bilan zararlanishining patomofologiyasi
Xitozan bombyx mori gidroksiapatiti preparatining tuxum yo`nalishdagi tovuqlarda kalsiy va fosfor almashinuvi buzilishlarini o‘rganish
Jizzax viloyati G‘allaorol tumanining ayrim hududlarida gelmintozlarni tarqalishi dinamikasi
Маҳаллий хомашё ва технологиялар асосида ишлаб чиқилган 2-Пропиниламинобензимидолнинг дастлабки синаш натижалари
Қўйлар хламидиозини иммунологик текшириш ва улардаги патоморфологиялар
Geliotroplarning toksik ta’sirini o‘rganish va unga qarshi kurash
Qishloq xo‘jalik hayvonlarining ekto parazitlariga ta’sir qiluvchi PEST KIL peritroiti zaxarlilik darajasini quyonlar organizmiga ta’sir qilish mexanizmini
Baliqchilikda lerneozini kelib chiqish sabablari va ularni bartaraf etish tadbirlari
“АLPHА-SHАKTI” 10% ЕC нинг қорамол сути таркибидаги қолдиғини ўрганиш
Jizzax viloyati Sharof Rashidov tumanida qoramol qon-parazitar kasalliklarining epizootik holatini o‘rganish
tarqalishi haqida ma’lumotlar keltirilgan. Bu hududda piroplazmozning tarqalishi 5,3% gacha,
teilerioz 7,6 % gacha va babezioz 1,7 % shunga mos ravishda B. Calcaratus, H. anatolicum H.
Detritum kanalar tarqalishi aniqlangan.
Qoramol teylerioziga qarshi vaksinaning reaktogenlik va immunogenlik xususiyatini o’rganish
Qoramol teyleriozga qarshi vaksina
Tolguli o’simligining hayvon va mahsulotlariga toksik ta’sir xususiyatlari
Sigirlarda yo‘ldoshining ushlanib qolishi, davolashda rootikan preparatining samaradorligi
Navoiy viloyati Nurota tumanida veterinariya radio monitoringi
Andijon viloyatining Izboskan tumanida veterinariya radio monitoringi natijalari
Ушбу ҳудудларда олиб борилган тадқиқотларда глобал қолдиқ цезий 137 ва стронций 90 изотоплари бор ёки йўқлигини аниқлаш бўйича маълумотлар баён қилинган.
Паррандачиликда фузариотоксикоз билан жўжаларнинг гематологик ва биокимёвий кўрсаткичларига ТОКСО-БОНД дори воситасининг таъсири
Қўйларнинг брадзотига қарши маҳаллий моновалент ГОА вакцина тажриба сериясини иммуногенлигини денгиз чўчқачаларида аниқлаш
Паррандалардан ажратилган сальмонеллёз қўзғатувчисининг турли антибактериал препаратларга сезувчанлигини аниқлаш
Pasterella serotiplarini serologik reaksiyalar yordamida aniqlash usullari
Qo‘ylar bradzotning o'ziga xos profilaktikasi
Инфекцион некротик гепатитнинг морфо-физиологик, тинкториал, культурал, биокимёвий ва патогенлик ҳусусиятларини аниқлаш
Qashqadaryo viloyati parrandachilik xo‘jaliklarida marek kasalligining tarqalishi hamda patomorfologik o‘zgarishlari
Marek kasalligining surunkali shakli enzotiya yoki sporadik holat, o'tkir shakli esa epizootiya sifatida namoyon bo'ladi. Kasallikning birinchi ko'rinishida deyarli barcha sezgir qushlar kasal bo'lib qoladilar. Statsionar nosog'lom fermalarda faqat emlanmagan yosh qushlar kasal bo'lib qoladi.
Marek kasalligi yilning istalgan vaqtida, ko'pincha boshqa yuqumli va invaziv kasalliklar bilan birgalikda sodir bo'ladi. Marek kasalligiga qarshi samarali choralar qo'llanilmasa, u kasallanish (35%) va o'lim (84%) yuqori bo'lgan kasalxonaga boradi. Qafaslarda saqlanadigan qushlar orasida o'lim ko'p bo'ladi.
Veterinariya ilm-fanining rivojlantirishda innovatsion ishlanmalarning o‘rni
Qo‘y va echkilar brutsellyozida teri allergik reaksiyalariga asoslangan serologik tadqiqotlar va usullar
Қутуриш касаллиги вирусига ҳайвон турларининг мойиллиги, замонавий диагностикаси ва қарши кураш чора тадбирлари
Инвазион касалликларнинг илмий ва амалий асослари
Sigirlar tuxumdonlarida uchraydigan patologiyalarga zamonaviy usullarda diagnoz qo‘yish
maqsadida o‘tkaziladigan patologoanatomik yorib tekshirishning o‘ziga xos jihatlari yoritilgan. Sudveterinariya
ekspertizasining tartibi, maqsadi va vazifalari hamda unga tegishli hujjatlarni
rasmiylashtirish bo‘yicha ma’lumotlar keltirilgan.
Quyonlarning atipik mikobakteriozining patomorfologiyasi
Яйловларда синбовил чивинлар фаунаси ва мавсумий динамикаси
Go‘ngdan biogumus tayyorlashda g o‘ngni saqlash va zararsizlantirish usullarining axamiyati
saqlash va zararsizlantirish usullari va biogumusga tayyorlash bosqichlari keltirilgan.
Vetarinariya-sanitariya tadbirlarini sigirlarda mastit kasalligini kelib chiqishiga ta’siri
Quyonlarda geliotrop va kaprirchopon o‘simliklarning vegetativ va generativ shakllaridan zaharlanishda klinik belgilar
aralashmasi va geliotrop urug‘ini tajriba quyonlari ozuqa massasining miqdoriga 50%, 30%, 10%
miqdorda qo‘shib berilganda quyonlarda kuzatiladigan zaharlanishning muddati, tajriba davomida
kuzatilgan klinik belgilar, nobut bo‘lish holatlari haqida batafsin ma’lumotlar keltirilgan.
Sigirlarda alimentar bepushtliklarning keltirib chiqaruvchi sabablari, davolash va oldini olish
Sigirlar ginekalogik kasalliklarni oldini olishda zamonaviy preparatlarning samarasi
Нодуляр дерматит касаллигининг қорамолларда биокимёвий ўзгариш натижалари
Kolibaksilloz bilan aralashtirilgan tovuq eymerozida fentsidlarning sinergik aralashmasi bo'lgan dorilarning invaziya intensivligiga, qonning morfologik parametrlariga va leykotsit formulasiga ta'siri.
Kurkalar postnatal ontogenizidagi ozuqa ratsionining berilishi
Қорамолларда аллергик туберкулин реакциялари пайдо бўлишига таъсир қилувчи Омиллар
Qoramollar tuberkulyozi epizootiyasi va epidemiyasi paydo bo‘lishining o‘ziga xos xususiyatlari
hayvonlar tuberkulyozi muammolari, odam va qoramol tuberkulyozining turli turdagi hayvonlar va qushlarga, odamlarga yuqishi, shuningdek kasallikning oldini olish va oldini olish choralari.
O’zbek adabiyotida tarixiy mavzudagi zamonaviy pentologiya
pentologiyasi va roman badiiyati atroflicha tahlil qilingan. Bu roman o’zbek
adabiyotidagi ikkinchi pentologiya hisoblanib, yozuvchi ijodiy rejasi va maqsadi
haqida ham ba’zi ma’lumotlar keltirilgan. Yozuvchining birinchi asari bo’lishiga
qaramay tarixiy haqiqat va badiiy to’qima mutanosibligi misollar orqali tahlil qilingan.
Qolaversa, bu davr yoritilgan boshqa romanlar bilan munosabati ham qiyoslangan. Asar
til xususiyati jihatidan turli shevalardan obrazlar nutqida foydalanib tarixiy makon-zamon yaratilganiga to’xtalib o’tilgan. Shuningdek, to’qima obrazlardagi ishqiy
munosabatlarning boshqa asarlardagi obrazlar bilan aloqadorligi qiyosiy tahlil qilingan.
Veterinariya ta’lim muassasalarida talabalarning integrativ yondashuvi hamda tadqiqotchilik kompetensiyalarini rivojlantirish
Veterinar mutaxassislarini ilmiy-tadqiqotchilik kompetensiyalarini rivojlantirish
Yoshlarni tarbiyalashda raqamli iqtisodiyotni o‘rni
Yoshlarda estetik madaniyatni shakllantirishga ta’sir etuvchi omillar
jamiyat hayoti va unga ta’sir etuvchi omillar. Estetik madaniyatning ta'siri
yoshlarning ijtimoiy faolligi va intellektual saviyasi hisobga olinadi. Rol va
estetik ong va madaniyatning inson ma’naviy kamolotidagi ahamiyati
hamda unga ta’sir etuvchi omillarning ijtimoiy-falsafiy masalalari ifodalangan.
Tarixiy-ma’naviy meros, yoshlarda estetik madaniyatni shakllantirishning muhim omili
O‘zbekiston yoshlarda estetik madaniyatni shakllantirishning muhim omili sifatida
odamlar. Tarixiy moddiy va ma'naviy merosning huquqiy asoslari va jarayoni
takomillashuvi tahlil qilinadi. Boy material haqida fikr bildirildi va
O‘zbekistonning ma’naviy merosi va olib borilayotgan siyosatning mazmun-mohiyati
unga munosabat. Moddiy va ma'naviy merosning o'rni va ahamiyati va estetikasi
yoshlar tarbiyasidagi qadriyatlar ko‘rib chiqildi.
Qishloq yoshlarining ijtimoiy-iqtisodiy ahvoli va uni yaxshilash yo‘llari
maishiy, psixologik omillar, lekin shahar yoshlaridan farqli o'laroq, qishloq uchun qiyin edi
aholining yangi sharoitlarga moslashishi, bu esa ijtimoiylashuv mazmuniga ta'sir ko'rsatdi
yosh avlod. Sotsiologik so‘rovlar ma’lumotlariga e’tibor qaratsak, chuqur
qishloqdagi ijtimoiy-iqtisodiy inqiroz qadriyatlarning shakllanishiga salbiy ta'sir ko'rsatmoqda
qishloq yoshlari orasida ayrim salbiy jarayonlarning keng tarqalishiga olib keladi
yoshlar muhiti.
Kommunikativ kompetentsiya ingliz tilini ikkinchi chet tili sifatida o'qitishning asosiy maqsadi sifatida
Sigirlarda homila yo‘ldoshining ushlanib qolishini davolashda rootikan va ixglyukovit-vet preparatining samarasi
Geliotrop o'simliklarining hayvonlar organizimiga toksikologik va patomorfologik xususiyatlarini o'rganish
Quyonlar va boshqa hayvonlarda pasterellyozning oldini olish uchun innovatsion vaktsinalar
Quyonlar va boshqa hayvonlarda pasterellyozning oldini olish uchun tijorat vaktsinalari
Quyonlar va boshqa hayvonlarda pasterellyozning oldini olish uchun innovatsion vaktsinalar
Чорвачиликда инфекцион касалликларининг тарқалиши ва олдини олиш чоралари
Quyonlar pasterellyozini davolashda antibiotiklarning o'rni
Qo'zi kolibakteriozida xitozan suktinatning ahamiyati.
Yuqori jag'ning torayishi diagnostikasi va davolash
Quyonlarda pasterellyozning mavsumiy ko'rinishi
Sut va go'shtdan foydalanishning radiatsiya ta'sirini kamaytirish usullari
Tuxumdonlarning disfunktsiyasi va mahsuldor sigirlarning subinvolyutsiyasi va ularning natijasi sifatida bepushtlik
Сунъий интеллектни халқаро ҳуқуқий тартибга солиш: эволюция ва ривожланиш хусусиятлари
Макола сунъий интеллектни (бундан кейин СИ) халкаро хукукий тартибга солишнинг еволюцияси ва узига хос хусусиятларига багишланган. Муаллифнинг таъкидлашича, сунъий интеллект хавф ва тахдидларга era, бу еса уни халкаро ва миллим даражада хукукий тартибга солишни талаб килади. Шу билан бирга, давлатлараро даражада муаммонинг ягона карашига маълум даражада еришиш миллий даражада теги шли norma ва хужжатларни кабул килишга ёрдам беради. Шу билан бирга, шуни таъкидлаш керакки, сунъий сохадаги фаолиятни халкаро хукукий тартибга солиш моделини уйгунлаштириш буйича ишлар жуда секин ривожланмокда. Айни пайтда халкаро микёсда тегишли коидаларни бирлаштирадиган куп томонлама шартномалар мавжуд емас. Ушбу сохада халкаро хукукий тартибга солишнинг айрим жихатларини камраб оладиган алохида хужжатлар мавжуд, аммо улар маслахат характерига эга ва "юмшок конун”дир. Шу билан бирга, Бирлашган Миллатлар ташкилоти ва бошка бир катор халкаро ташкилотлар доирасида сунъий интеллектни халкаро хукукий тартибга солишни ривожлантириш хамкорликнинг устувор йуналишлари ва йуналишларидан бирига айланмокда. |
Диагностика пациентов с открытым прикусом и их ортодонтическое лечение
Аннотация: Открытый прикус рассматривается как самостоятельная форма зубочелюстных аномалий, так и может сочетаться с другими нарушениями в трансвер зальном или сагиттальном направлении. По литературным данным открытый прикус в 62"о случаев встречается вместе с мезиальным соотношением зубных рядов.
Авторами проводились обследования учащихся школ №8, №64 и №256 г. Ташкента, в возрасте от 6 до 16 лет. Из 348 обследованных учеников открытый прикус обнаружен у 29 детей (8,33%). Ныли проведены следующие методы: клинические обследования, биометрические, рентгенологические (фронтальная и латеральная ТРГ и цефалометрический анализ) исследования.
Лечение прошло консервативным ортодонтическим путем с помощью миогимнастики, расширяющих пластинок и индивидуальной дуги МЕА W. Курс лечения от 8-9 месяцев до 18-24+4 месяцев. Показатели телерентгенограммы после лечения в пределах нормы.
Ортодонтическое лечение перекрестного прикуса у детей сменного прикуса
Авторами быт поставлены цель исследования: Совершенствование ортодонтического лечения детей с перекрестной окклюзией в период сменного прикуса. Под наблюдением находтись 76 детей в возрасте от 6 до 14 лет с перекрестной окклюзией. Среди обратившихся было 34 (44.7%) девочек и 42 (55,3%) мальчиков.
Для исправления перекрестного прикуса был предложен авторами инновационный расширяющий аппарат комбинированного действия, эффективность которого оцениваш в динамике.
Разработанный аппарат позволяет регулировать давление мышц, расслабляет жевательные мускулы в проблемных зонах, оптимизируя процесс лечения перекрестной окклюзии у детей и подростков.
Диагностика и ортодонтическое лечение детей с глубоким прикусом
Правильный физиологический прикус обеспечивает не только пищеварительную функцию, но и косметическую, принимая участие вформировании формы лицевого отдела головы.
Глубокий прикус - это неправильное положение зубов, при котором передние зубы верхней челюсти перекрывают зубы нижней челюсти вертикально на 60-100%. При глубоком прикусе резцы верхней и нижней челюсти при жевании и откусывании испытывают повышенную нагрузку.
Открытый прикус у детей и их ортодонтическое лечение
Открытый прикус — самая гяжелая аномалия зубочелюстной системы. По данным | наших авторов (Рузметова И.М., Нигматов Н.Р., др., 2013) при обследовании дегей дошкольного возраста в юроде Ташкенте выявлено, что среди детей 3-6 лет открытый прикус составляет 1,4%.
Открытый прикус рассматривается как самостоятельная форма зубочелюстных аномалий, так и может сочетаться с другими нарушениями в трансверзальном или сагиттальном направлении. По литературным данным открытый прикус в 62% случаев встречается вместе с мезиальным соотношением зубных рядов.
Zamonaviy adabiyotda tarixiy mavzudagi “Tanazzul” pentologiyasi
Правовое регулирование искусственного интеллекта: европейский подход
Мақола Европада сунъий интеллектни (кейинги ўринларда – СИ) халқаро-ҳуқуқий тартибга солишнинг ўзига хос хусусиятларига бағишланган. Муаллиф Европа Кенгаши ва Европа Иттифоқи доирасида СИни ҳуқуқий тартибга солиш мақсадида қабул қилинган ҳужжатларни кўриб чиққан. Мақолада таъкидланишича, СИни ҳуқуқий тартибга солишга Европа ёндашуви СИни ривожлантириш соҳасида етакчи ўринни эгаллаш ва шу билан бирга инсон ҳуқуқларини тўлиқ ҳурмат қилиш ҳамда ҳимоя қилишни таъминлаш истагига асосланади. Европа Кенгашининг СИга нисбатан позицияси Европа цивилизациясининг гуманистик ютуқлари нуқтаи назаридан энг мувозанатли ва етук кўринади. Шунга кўра, СИни ишлаб чиқиш ва жорий этишда, айниқса, одил судловни амалга ошириш, ижтимоий хизматлар ва давлат бошқаруви каби инсон ҳуқуқларига “сезгир” соҳаларда Европа Кенгаши томонидан таклиф қилинган оқилона мувозанатга риоя қилиш муҳимдир.
Сунъий интеллектни халқаро ҳуқуқий тартибга солиш: эволюция ва ривожланиш хусусиятлари
Мақола сунъий интеллектни (бундан кейин СИ) халқаро ҳуқуқий тартибга солишнинг еволюцияси ва ўзига хос хусусиятларига бағишланган. Муаллифнинг таъкидлашича, сунъий интеллект хавф ва таҳдидларга ега, бу еса уни халқаро ва миллий даражада ҳуқуқий тартибга солишни талаб қилади. Шу билан бирга, давлатлараро даражада муаммонинг ягона қарашига маълум даражада еришиш миллий даражада тегишли norma ва ҳужжатларни қабул қилишга ёрдам беради. Шу билан бирга, шуни таъкидлаш керакки, сунъий соҳадаги фаолиятни халқаро ҳуқуқий тартибга солиш моделини уйғунлаштириш бўйича ишлар жуда секин ривожланмоқда. Айни пайтда халқаро миқёсда тегишли қоидаларни бирлаштирадиган кўп томонлама шартномалар мавжуд емас. Ушбу соҳада халқаро ҳуқуқий тартибга солишнинг айрим жиҳатларини қамраб оладиган алоҳида ҳужжатлар мавжуд, аммо улар маслаҳат характерига эга ва "юмшоқ қонун"дир. Шу билан бирга, Бирлашган Миллатлар ташкилоти ва бошқа бир қатор халқаро ташкилотлар доирасида сунъий интеллектни халқаро ҳуқуқий тартибга солишни ривожлантириш ҳамкорликнинг устувор йўналишлари ва йўналишларидан бирига айланмоқда.
Romanlarda makon, zamon va obrazlar o‘xshashligi
Ushbu maqolada Sa’dixon Mavlavixon o‘g‘li Eshonjonovning “Tanazzul” pentologiyasi va Abdulla Qodiriyning “O‘tkan kunlar” romani o‘rtasidagi zamon-makon, obrazlararo uyg‘unlik, voqealar rivojidagi o‘xshash jihatlar ko‘rib chiqilgan.
Лечение глаукомы, связанной с ретинопатией недоношенных, у детей
Цель - представить результаты гипотензивной хирургии глаукомы у детей с ретинопатией недоношенных (РН).
Материал и методы. Проведен анализ хирургического гипотензивного лечения глаукомы у 6 (9 глаз) детей с РН в возрасте от 1 мес до 1 года в глазном отделении клиники Ташкентского педиатрического медицинского института. По стадиям и фазам РН пациенты разделены на 2 группы, в 1-ю вошли 3 детей (5 глаз) с I-III стадией активной фазы заболевания, во 2-ю - 3 детей (4 глаза) с IV-V стадией регрессивной (рубцовой) фазой. У 1 пациента отмечен двусторонний процесс с V стадией регрессивной фазы, послеоперационной аниридией. Сроки гестации при рождении обследованных детей составили 21-36 нед. Длительность наблюдения - 18 мес. Учитывая эхобиометрические и гониоскопические характеристики, были определены вид и объем гипотензивного хирургического лечения. В 1-й группе проведена синусотрабекулотомия ab externa, во 2-й - синусотрабекулотомия ab externa, циклодиализ, циклоретракция с аутосклеральным дренажем.
Результаты. Хирургическое гипотензивное лечение при I-III стадиях активной фазы РН привело к стабилизации глаукомного процесса в 77% случаев, при IV-V стадиях рубцовой фазы удовлетворительные результаты отмечены в 50% случаев. При этом геморрагические осложнения через 18 мес привели к субатрофии глазного яблока в 2 (50%) случаях во 2-й группе больных.
В активной фазе I-III стадий РН использована гипотензивная хирургия в трабекулярной зоне, в рубцовой фазе IV-V стадий РН - комбинированная гипотензивная хирургия как в трабекулярной зоне, так и в области цилиарного тела с использованием аутосклерального дренажа.
Xorijiy talabalarga o‘zbek tilini o‘qitishning ahamiyati va metodik konsepsiyalar
Ushbu maqolada xorijiy talabalar uchun o‘zbek tilini o‘rgatishning muhimlik darajasi va dolzarbligi atroflicha isbotlab berilgan. Shuningdek tilini o‘rgatishda boshqa tillar bilan o‘zaro ma’lum bir o‘xshash jihatlari qiyoslangan. Tibbiyot universitetida talabalar uchun bu tilning ahamiyati izohlanib, dars jarayonida samarali usul va metodlarni qo‘llab yuqori natijalarga erishish mumkinligi tahlil qilingan.
“Tanazzul” romanida obrazlar tizimi
Maqolada Sa’dixon Mavlavixon oʻgʻlining “Tanazzul” romanidagi obrazlar tarixiylik va badiiylik jihatidan qiyosiy metod orqali tahlil qilingan. Asosan, toʻqima xarakterga ega obrazlardan Xudoyorxonnning yaqin xizmatchisi Saidbek va singlisi Oltinoy, shuningdek tarixiy protatipga ega Musulmonqul mingboshining oʻgʻli Abdurahmon va oʻsha davrda Toshkent hokimi boʻlgan Normuhammad qoʻshbegi obrazlari tadqiq qilingan. Asarda toʻqima obrazlardan foydalangan holda romanda oʻzgacha badiiylikni ta’minlagani va bu asar sujeti va kompozitsiyasiga ta’siri masalasi ham atroflicha muhokama qilingan. Natijada asar obrazlar tarixiy haqiqat va badiiy toʻqima jihatidan mutanosibdir.
Tibbyot universitetlarida xorijiy talabalarga tibbiyot terminlarini o'rgatishda zamonaviy metodlardan foydalanish
Ретроспективный анализ структуры закрытых травм органа зрения у детей
Цель. Провести ретроспективный анализ структуры закрытых травм органа зрения у детей по материалам клиники Ташкентского педиатрического медицинского института (ТашПМИ) с 2018 по 2022 годы. Материал и методы. Исследование базируется на основании анализа отчётной документации клиники ТашПМИ за 2018–2022 годы.
Результаты. За отчётный период проведено лечение 5938 пациентов с различными заболеваниями глазного яблока и его придаточного аппарата, в том числе 1438 (24,2%) больных с травмами глаза и их осложнениями. Среди осложнений ЗТГ отслойка сетчатки составляла 8,3%, травматическая катаракта — 7,5%. ЗТГ чаще встречались среди мальчиков (57,2%) в возрасте от 5 до 14 лет (64,4%). С 2018 по 2022 годы отмечено снижение количества пациентов с постконтузионной отслойкой сетчатки, несмотря на стойкую тенденцию к росту количества госпитализированных больных с тупыми травмами, что, возможно, объясняется своевременной диагностикой и лечением указанных травм в остром периоде.
Заключение. Таким образом, за 2018–2022 годы пациенты клиники ТашПМИ с закрытыми травмами глаза составили 7% от общего количества больных и 28,9% от общего количества травм. Количество пациентов с закрытыми травмами глаза имело стойкую тенденцию к увеличению как относительно общего количества госпитализированных за пять лет, так и относительно общего количества больных с травмами и их осложнениям за каждый год в отдельности.
Ретроспективный анализ структуры закрытых травм органа зрения у детей по материалам клиники ТашПМИ наглядно продемонстрировал актуальность проблемы офтальмотравматизма, что делает необходимым активизацию профилактики, оказания своевременной первой и специализированной высокотехнологичной помощи детям.
Retrospective analysis of the structure of closed-eye injuries in children
Повреждения органа зрения остаются одной из ведущих причин слабовидения и инвалидности по зрению среди различных глазных заболеваний. В мире у детей ежегодно регистрируются около 6 миллионов случаев травмы органа зрения, которые у четверти миллиона сопровождаются госпитализацией [1–4]. Заболеваемость при травме органа зрения, как у детей, так и у взрослых значительна: 3,9 миллиона человек имеют двустороннюю и более 18 миллионов одностороннюю потерю зрения.
В настоящее время доля детей в общей структуре травмы органа зрения находится в диапазоне 10–15% . В развитых странах ранения являются ведущей причиной моно кулярной слепоты у детей . Из травм чаще всего встречаются контузии: они составляют 33% от всех ранений глаза и по тяжести занимают второе место после проникающих повреждений . Как правило, при травме чаще страдают мальчики (60–70%), тяжёлые травмы встречаются редко, наиболее частым типом повреждения органа зрения является закрытая травма глаза (ЗТГ) [6, 7] . Большинство травм носят случайный характер и происходят дома в быту (50-60%), на открытом воздухе (20–35%), в школе (1–5%), при занятиях спортом (1–3%) .
Kamdan kam uchraydigan klinik holat: bolada lignoz kon’yunktivit
Dolzarbligi. Lignoz kon’yunktivit tug’ma gipoplazminogenemiyaning namoyonidir. Tadqiqot maqsadi. Lignoz kon’yunktivit bilan og’rigan bolani davolash natijalarini taqdim etish. Material va usullar. Oftalmologik, klinik va laboratoriya, gistologik, tegishli mutaxassislarning maslahatlari. Natijalar va xulosa. Lignoz kon’yunktivit tashxisini qo’yish uchun plazminogen uchun qon tekshiruvi zarur, davolashda samarali bo’lgan plazmin, proteolitik, antibakterial, steroid dorilar.
Features of visual changes in children with epilepsy
The incidence of epilepsy is 50- 70 people per 100, 000 population, the prevalence is 5-10 people per 1000 (Kwan P.. Prodi M, 2000; Hauser W.A., 2015). In 70% of patients, it is possible to achieve remission or a decrease in the frequency o f attacks (Gusev E.I., 2000; Brodi M.. 2004).
Туберкулёз муаммоси унга қарши курашиш чоралари
Қорамол туберкулёзининг кимёпрофилактикаси
№149 штаммдан ишлаб чиқарилган вити туберкулин” диагностикумининг туберкулиногенлиги
Kolibakterioz qo‘zg‘atuvchisida etis-2 komleks preparatining samaradorligi
qo‘zg‘atuvchisiga 9 bosh qo‘ylarda o‘tkazilgan tadqiqotlarda ijobiy bakteritsid ta’sir
qilgan va davolash samaradorligini haqida bayon qilingan.
Рифизостреп препарати билан қишлоқ хўжалик ҳайвонларини даволаш услуби
Lernaea cyprinaceani baliqlar tanasida rivojlanish bosqichlari
lerneozining tarqalishi, rivojlanish bosqichlari, kelib chiqish sabablari haqidagi
ilmiy manbalar tahlili bayon etilgan.
Asalarichilik xo‘jaliklarida tropilelapsoz kasalligining epizootologiyasi
daromadli tarmog‘i hisoblangan asalarichilikni rivojlantirishda asalari mahsulotlari:
asal, gul changi – o‘z xususiyatlari bo‘yicha oziq-ovqat, dorivor va kosmetologik
mahsulotlari hisoblananishi, propolis, asalari zaxri, ona ari suti esa – tibbiyot va
kosmetologiyada keng tarmoqda ishlatiladigan kuchli biostimulyator vazifasini
bajaruvshi tabiiy maxsulot ekanligi talqin qilingan. Bundan tashqari keyingi yilllarda
asalarichilik sohasini rivojlantirish, asal va asal mahsulotlari ishlab chiqarishning
zamonaviy va innovatsion uslublarini joriy etish uchun sohani tartibga solish
bo‘yicha Hukumatimiz tomonidan chiqarilgan qarorlar asos qilib ko‘rsatilgan. Ammo
asalarichilik sohasini rivojiga aks ta’sir ko‘rsatuvchi omillar bu hozirgi kunda dolzarb
masala hisoblangan asalarilarda uchrayotgan tropilelapsoz kasalligi to‘g‘risida so‘z
yuritilgan. Shu bilan birga epizootologik holatni o‘rganish Qashqadaryo viloyati
hududidagi asalarichilik xo‘jaliklariga ilmiy-amaliy yordam ko‘rsatish borasida
tropilelapsoz kasalligi bo‘yicha olib borilgan tadqiqot natijalari yoritilgan.
Baliqlar dermatomikozining diagnostikasi va oldini olish usullari
samradorligini oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risidagi hukumatimiz tomonidan olib
borilayotgan islohatlar borasida so‘z yuritilgan. Baliqchilik tarmog‘ini rivojlantirish,
oziq-ovqat xavfsizligini ta’minlash aholini sifatli baliq va baliq mahsulotlariga
bo‘lgan talabni qondirishda veterinariya tadbilarining o‘rni muhin ahamiyatga ega
ekanligi bayon qilingan. Bundan tashqari baliqlar dermatomikozini diagnostika
qilishda, epizootologik, klinik, patologoanatomik, bakteriologik tekshirishlar va
ushbu kasallikka ishonchli diagnoz qo‘yishdagi tadqiqot jarayonlari tahlil qilingan.
Baliqlarning infeksion dermatomikoz kasalligi diagnostikasi bo‘yicha tadqiqotlar
batafsil yoritilgan.
Hayvonlarda bronxopnevmoniyaning kelib chiqish sabablari, klinik belgilari va tashxisi
Vatanimiz va chet el olimlari tomonidan olib borlgan ilmiy-tadqiqot ishlarining
asosiy natijalari bayon etilgan.
Buzoqlar dispepsiyasini davolash va oldini olish chora tadbirlari
среди телят, механизмы развития заболевания, симптомы и диагностика,
методы лечения и профилактики до конца не изучены а также проведены
исследования по усовершенствованию методов лечения.
Diplokokkozining epizootologiyasi, oldini olish, qarshi kurash chora tadbirlari
Mikotoksikozlarga qarshi kurashish va ularni tekshirish usullari
mikotoksinlar va ular keltirib chiqaradigan mikotoksikozlarni organizmga ta‘siri,
tekshirish usullari, va ulardan qanday qilib qishloq xo‘jalik hayvonlarini himoya
qilish to‘g‘risida bir qancha ma‘lumotlar bayon qilingan.
Иксодидозларнинг зарари ҳамда мавсумийлиги
dehqon xo'jaligiga, xususiy va shaxsiy xo'jaliklarga katta zarar yetkazadi
korxonalar. Shuning uchun ular bilan kurashish, ularning dinamikasini o'rganish juda muhimdir
Ikkilamchi biotsenozlarda mavsumiy uzoq tarqalish (antropogen
biotsenozlar).
Иксод каналарининг мавсумий ҳаракати ва суми-альфа пиретроидининг акариицидлиги
Salmonella pullorom gallinarium va streptococcus pneumoniaening aralash infeksiyasi
gallinarium ва Str.pneumoniaeларни аралаш инфекцияси билан зарарланишида
ёшга оид динамикаси ўрганилган. 2-5 кунлик жўжаларда 500х106 КҲҚБ билан
зарарланганда ўлим 100 фоизни ташкил қилган, мос равишда 6-10 кунлик
жўжаларда 650х106 КҲҚБда 80 ва 11-30 кунликда 750х106 КҲҚБда зарарланган
жўжаларда 50 фоиз ўлиши аниқланди. Ушбу зарарлантириш миқдори орқали
тажрибадаги жўжаларнинг ёшга оид зарарланиш динамикаси аниқланган. Унга
кўра 2-5 кунлик жўжаларда 11-30 ҳамда 6-10 кунликка қараганда юқори
зарарланиш миқдори борлиги аниқланди. Шунингдек пуллороз ва
стрептококкоздан зарарланган 2-5 кунлик жўжалар организмидаги гематологик
ўзгаришларида лейкоцитларнинг ўртача 30,592±1,38; 6-10 кунликда 30,14±1,16;
бир ойликгача эса 29,86±1,42 ўзгариши аниқлангани ҳақида маълумотлар
келтирилган.
Qo‘y xlamidiozini immunologik reaksiyаga munosabati
qo'y xlamidiyasiga qarshi emulsifikatsiyalangan GOA formol vaktsinasi bilan immunizatsiya qilingan
NIIV va "UNIGEN" MChJ QK tomonidan ishlab chiqarilgan ELISA test to'plamlari. O'rtacha qiymatlar
Emlash (0,275±0,015), qayta emlash bilan IgG ko'rsatkichlari o'rnatildi.
(0,310±0,025) nazorat guruhiga nisbatan (0,104±0,006) bu farq
statistik ahamiyatga ega va organizmdagi immunologik qayta qurishni ko'rsatadi
qo'ylar allaqachon emlashning dastlabki ma'muriyati bilan.
Innoprovet preparatini immunostimulovchi xususiyati
Leveraging Machine Learning for Carbon Footprint Reduction and Sustainability Optimization in US Supply Chains
Nurota tumanida amalga oshirilgan iqtisodiy islohotlarning tarixiy tahlili (2017-2024)
Parrandalar salmonelliyoz kasalligiga probiotiklarni qo‘llash dolzarbligi adabiyotlar tahlili
Samarqand viloyati sharoitida baliqlarning branxiomikoz kasalligini davolash va oldini olish
Sustainable Service Models on Quality Control and Management: Insights from Nordic Countries
strong commitment to sustainability and environmental awareness and have implemented
various measures to ensure sustainable practices in the service sector. This article examines the
intersection of quality control and service management in the context of sustainable
development principles, using the example of Nordic countries and their experience. It explores
the critical role of sustainable development in optimizing service quality and operations while
supporting environmental, social and economic sustainability. By integrating sustainability
concepts into quality control and service management, businesses can improve customer
satisfaction, operational efficiency and long-term viability while reducing their environmental
impact and promoting social well-being. Through a comprehensive analysis, this paper
explains the potential of sustainable development to drive positive change and innovation in
the service sector, paving the way for a more ethical, sustainable and prosperous future.
Quturishni turli hayvonlar orasida tarqalish darajasi
Қорақалпоғистон республикаси туманлари ҳудудларида 2012- 2023 йиллар давомида ҳайвонлар орасида қутуриш касаллиги эпизоотологияси
SIYREK HÁM JOQ BOLÍP KETIW QÁWPI ASTÍNDA TURǴAN HAYWANLAR TÚRLERI ZAMANAGÓY EKOLOGIYALÍQ NÍZAMSHÍLÍQTÍ REFORMALAW OBYEKTI RETINDE
Expressing uzbek nicknames as slang anthroponyms
Uzbek anthroponymy based on modern scientific methods studies devoted to learning began to appear in the 60s of the last centuries. Until then, some scientific and popular articles on baby naming had been published. Ya.Menajiev and Kh.Azamatov created the first pamphlet explaining the meanings of Uzbek names in a popular way 6 . In the treatise, serious errors were made regarding the understanding of the meaning of the names, the motives underlying the meaning of the names, etc. We will not dwell on these defects separately.
Mumtoz qofiyа ayblari (nuqson) nazariyаsiga oid qarashlarning qiyоsiy tadqiqi
Arab va ajam shoirlari qofiya harakatlari va harflaridagi non 'xshashliklarni qofiya ayblari sifatida keltirishadi. Odatda qofiya ayblari (nuqsonlari) qofiya harakat/ahning о 'zgarishi hilan bog ‘liq bo ‘ladi. Kamdan kam holatda qofiya harflardagi ixtiloflar qofiya ayblari sifatida keltiriladi. Chunki shoirlar qofiya harflarining ixtilqfini juda katta kamchilik sifatida baholashgan. Shuning uchun ham odatda qofiya harflarida har xillik uchramaydi. Maqolada poetikaga oid arabiy, forsiy va turkiy risolalardagi qofiya ayblariga oid ilmiy-nazariy qarashlar qiyoslanadi.
“Afrigʻ” atamasi kelib chiqishi xususida yangi qarashlar va yondashuvlar
Tadqiqotchilar “Afrigʻ” atamasi kelib chiqishi masalasida Beruniy asaridagi ma’lumotlarning arxeologik topilmalarga qiyosiy tahlili, shunigdek tilshunoslik metodlaridan keng foydalangan holda sulola tarixiga oid muhim xulosalar chiqarganliklarining guvohi boʻldik. Biroq shuni alohida ta’kidlash joizki, bugungi kundagi vaziyat oradan ancha vaqt oʻtishiga qaramay, bu borada ochiq turgan masalalar mavjudligini koʻrsatadi. Bu ayniqsa milliy tarixshunoslikda yaqqol namoyon boʻladi. “Afrigʻ” atamasining kelib chiqishi afsuski, vatan tarixidagi tadqiqotlarda uchratilmaydi. Masala xorij tarixshunoligida, xususan fors va ingliz tilli tadqiqotlarda atroflicha oʻrganilgan.
“Afrigʻ” atamasi kelib chiqishi xususida yangi qarashlar va yondashuvlar
Yurak-qon tomir kasalliklarini davolashda fitoterapiyani o‘rganish: potensial foydalari va tadqiqotlardagi bo‘shliqlar
Дум суяги шикастлашини конфокал морфометрик кўрсаткичлари бўйича амалий тавсияларнинг морфологик асослари
“USUL-I JADID” maktablarida dars berishning muhim jihatlari.
O'zgaruvchan tishlash davridagi bolalarda o'zaro tishlashni ortodontik davolash
smena okklyuziyasi bo'lgan bolalarni ortodontik davolash.
6 yoshdan 14 yoshgacha bo'lgan 76 nafar bola o'zaro okklyuziya bilan kuzatilgan.
Murojaat qilganlar orasida 34 (44,7%) qiz va 42 (55,3%) o'g'il bolalar bor edi.alliflar tadqiqotning maqsadini qo'ydilar: takomillashtirish
smena okklyuziyasi bo'lgan bolalarni ortodontik davolash.
6 yoshdan 14 yoshgacha bo'lgan 76 nafar bola o'zaro okklyuziya bilan kuzatilgan.
Murojaat qilganlar orasida 34 (44,7%) qiz va 42 55,3%) o'g'il bolalar bor edi.
O'zaro tishlashni tuzatish uchun mualliflar tomonidan innovatsion taklif qilingan
samaradorligi baholangan kombinatsiyalangan harakatni kengaytirish apparati
dinamikada.
Ishlab chiqilgan qurilma mushaklarning bosimini tartibga solishga imkon beradi, bo'shashtiradi
muammoli joylarda chaynash mushaklari, o'zaro davolash jarayonini optimallashtirish
bolalar va o'smirlardagi okklyuziyalar.