Joriy nashr
№ 1 (2022): Замонавий лингвистик тадқиқотлар: хорижий тажрибалар, истиқболли изланишлар ва тилларни ўқитишнинг инновацион усуллари
Nashr qilingan:
03-06-2022
Статьи
3-4
171
98
O‘zbekistonda nemis tiliga bo‘lgan e’tibor (Samarqand Davlat chet tillar instituti misolida)
Ma’lumki, bugungi kunda O‘zbekiston Respublikasi dunyo hamjamiyatida o‘z o‘rniga ega, kelajagi porloq mamlakat sifatida tan olinmoqda. Yurtimiz ravnaqi yo‘lida qilinayotgan tub islohotlar haqida gap borar ekan, bu o‘rinda bizga har tomonlama beg‘araz yordam berayotgan xorijiy davlatlarning, xususan Germaniya federativ respublikasining xizmatini alohida ta’kidlab o‘tishimiz lozim.
5-8
95
80
Kommen fe’lining aspektual vaziyat turlarida qo‘llanilishi
This article analyzes the use of the limiting verb kommen in various types of aspectual situations in modern German. The analysis is based on examples from German-language literature.
8-9
89
37
Иловали конструкцияда тема ва рема муносабатларининг ифодаланиши
Матн мулоқот шаклларидан бири бўлиб, тилнинг ёзма кўринишини акс эттиради ҳамда ўзига хос тил хусусиятларини ўзида сақлаб қолади. Матннинг
структуравий-композицион тузилиши, таркибий қисмлари ҳақида гап борганда, энг аввало кўз олдимизда матннинг тематик ва рематик элементлари номоён бўлади. Чунки матн тузилишида тематик ва рематик элементлар ҳал қилувчи роль ўйнайди. Уларсиз матн тўғрисида бирор бир маълумотга эга бўлиш мумкин эмас.
структуравий-композицион тузилиши, таркибий қисмлари ҳақида гап борганда, энг аввало кўз олдимизда матннинг тематик ва рематик элементлари номоён бўлади. Чунки матн тузилишида тематик ва рематик элементлар ҳал қилувчи роль ўйнайди. Уларсиз матн тўғрисида бирор бир маълумотга эга бўлиш мумкин эмас.
10-13
145
81
Nemis tilida astronimlar asosida shakllangan ikkilamchi nomlashlar
Ushbu maqolada nemis tilida astronimlar asosida shakllangan ikkilamchi nomlanishlar va ularning motivlashuvi tadqiq etiladi. Ushbu tadqiqot ishida nomlash jarayonida tilshunoslikda nom ko‘chishning lingvistik va ekstralingvistik omillariga e’tibor qaratiladi
14-16
92
36
К исследованию семантики глагола в составе глагольно-именных сочетаний в современном немецком языке
В статье рассматриваются аналитические глагольно-именные сочетания в современном немецком языке, определяемые в рамках немецкой грамматической теории как словосочетания с функциональными глаголами и рассматриваемые в русле развития тенденции к номинализации немецкого языка. Основное внимание уделено информативно богатым функциональным глаголам (не десемантизированным), не утратившим своего первоначального значения, и сочетаниям с их участием, не проанализированным до сегодняшнего дня. Глагольно-именные сочетания описываются с позиций семасиологии, при этом критикуются их прагматические особенности, что обеспечивает выявление новых способов их систематизации.
17-19
208
144
Pragmatic possibilities of interrogative sentences in a stable form
It is known that’ the units of the language from the phoneme composition to the text are among the objects of pragmalinguistics. And with the study of the pragmatic
nature of the sentence, pragmatic syntax, which carries out a functional approach to the analysis of syntactic phenomena, is involved.In other words, the tasks of pragmatic syntax include the study of the Active features of the speech act of subordinate clauses in its focus, as well as the interaction of the pragmatic and structural-semantic properties of the sentence
nature of the sentence, pragmatic syntax, which carries out a functional approach to the analysis of syntactic phenomena, is involved.In other words, the tasks of pragmatic syntax include the study of the Active features of the speech act of subordinate clauses in its focus, as well as the interaction of the pragmatic and structural-semantic properties of the sentence
20-21
176
119
Особенности английского газетного стиля
В данной статье рассматриваются виды и особенности
новостей в таблоид и широкоформатных газетах и печатных изданиях
новостей в таблоид и широкоформатных газетах и печатных изданиях
22-24
77
26
Немис топонимикасидаги лисоний қатламлар
Ўтган даврларда Германия ҳудуди турли тарихий ўзгаришларга учраган, бу эса географик номларга таъсир этмай қолиши мумкин эмас. Ҳозирга қадар мамлакат
харитасида бу ҳудудларда анча вақтлар олдин яшаган у ёки бу халқларнинг босиб олиниши даврида вужудга келган номлар мавжуд.
харитасида бу ҳудудларда анча вақтлар олдин яшаган у ёки бу халқларнинг босиб олиниши даврида вужудга келган номлар мавжуд.
25-26
106
75
Иловали элементларнинг асосий ифодага боғланиш усуллари ҳақида
Ушбу мақола иловали элементларнинг асосий ифодага боғланиш усулларини ёритиб беришга қаратилган бўлиб, унда О.П. Жданованинг илова конструкциясига берилган таъриф ҳақида гап боради.
27-29
95
49
Сложное синтаксическое целое с присоединительными связами (на материале современного немецкого языка)
Изучение структурных особенностей сложного синтаксического целого показывает, что сложное синтаксическое целое имеет различные структурные схемы. О структурном своеобразии сложного синтаксического целого утверждается следующее: «Сложное синтаксическое целое является наиболее крупной из структурно-семантических единиц, на которые членится текст (или устное высказывание). Сложное синтаксическое целое состоится из нескольких предложений (часто различного строения: простых, сложных, осложненных различными оборотами), объединенных при помощи интонации и других средствa связи и раскрывающих одну из микротем (подтем) текста (или устного высказывания)»[1,153].
30-31
124
98
Немис тилидаги ибораларнинг барқарорлик даражаси ҳақида
Бу маколада немис тилидаги ибораларнинг баркарорлик
даражаси, яни уларнинг гапда эркин ва эркин булмаган ибора сифатида келиши хакида гап боради.
даражаси, яни уларнинг гапда эркин ва эркин булмаган ибора сифатида келиши хакида гап боради.
32-33
112
91
Nemis tilida yoyiq aniqlovchining tuzilishi
Gapda bayon etilgan fikrni to‘laroq ifodalash zaruriyati bosh bo‘laklar yoki bosh bo‘lak ma’nosini to‘latish, izohlash, aniqlashtirishni talab qiladi. Bu bilan gap tarkibida bosh bo‘laklardan tashqari, ularga ergashtiruvchi bo‘laklarni qo‘llash zaruriyati tug‘ildi. Bunday bo‘laklar bosh bo‘laksiz yolg‘iz qo‘llanmaydi.
34-36
396
293
Nemis tilida sifat va sifatdoshning o‘ziga xos uyg‘unligi
Ushbu maqolada nemis tilida sifat va sifatdoshning o‘ziga xos uyg‘unigi, sifatlarning o´ziga xos xususiyatlari va sifatdosh I va II ning sifat so´z turkumiga o´xshash tomonlari haqida bahs yuritiladi.
37-39
213
94
Germanistikada gapning ikkinchi darajali bo‘laklarini ifodalash usullari
Nominativ holatdagi otlar germanistikada gapning asosan ikkinchi darajali bo‘laklarini ifodalash usuli sifatida deyarli qayd etilmagan. Agar bunday mulohazalar aytilsa, qoida tariqasida, ular nominativning als va wie bog‘lovchilari bilan birikmalarini anglatadi, ular taqqoslashning oddiy yoki alohida holatlari va predikativ atributlar sifatida talqin etiladi [Tsyganova, 166]. Ushbu morfologik shaklning obgleichbog‘lovchisi bilan ishlatilishining yagona misoli M. G. Arsenyeva va boshqalarning “Nemis tili grammatikasi” da keltirilgan [Arsenjewa 290], bu erda u istesno holat sifatida tavsiflanadi: Obgleich der Jungere, war Viktor Hübert gegenüber der überlegene und der Gebende (W. Bredel)
40-42
122
161
Sind spitznamen spottnamen?
Spitznamen sind ein uraltes Phänomen. Die Menschen der Antike hatten zwei Namen: einen echten Namen, den sie so selten wie möglich auszusprechen versuchten, da sie befürchteten, dass böse Mächte ihn benutzen könnten, um Schaden anzurichten; der zweite war für den allgemeinen Gebrauch bestimmt, den sie einer Person nicht gaben, sondern “Spitznamen” – daher der Name des Phänomens –, Spitznamen, die in verschiedenen Lebensabschnitten gegeben werden konnten und in vielen Fällen einem ziemlich begrenzten Kreis von Menschen bekannt waren.
43-45
126
65
Гендерная маркированность речевого поведения в английском языке
В статье исследуются особенности речи на английском языке в зависимости от пола говорящего. Материалом для исследования был выбран роман Томаса Харди «Тэсс из рода д’Эрбервилей». Проанализировано языковое поведение мужских и женских персонажей, выявлены различия речи на разных уровнях языка. Кроме того, были изучены варианты использования хедж-маркеров представителями разных полов и предпринята попытка дать этому объяснение.
46-47
180
241
Nemis tilida ot va olmoshlarning bog‘lanishi haqida
Ko‘pgina tilshunoslar ilovani – otlashgan atributni ajratib ko‘rsatadigan olmoshlar bilan biriktirishga misollar keltiradi, masalan: Er, Franz, war sein bester Freund [Gulyga, Nathanson, 32]; Wir, Studenten des dritten Studienjahres, können schon über viele Themen deutsch sprechen; ...daß ich kranker Mensch für die Nacht ein ordentlichen Bett haben müsse (Heine) [Arssenjewa u. a., 266];
48-51
100
20
Ажратилган бўлакларни юзага келтирувчи омиллар тўғрисида айрим фикр-мулоҳазалар
Кўпчилик олимларнинг ажратиш ҳодисасини ўрганишга бағишлаб ёзган илмий- тадқиқот ишлари билан танишиб чиқар эканмиз, улар томонидан ажратиш ҳодисасининг янги-янги хусусиятлари изоҳланаётганлигига гувоҳ бўламиз. Ажратилган бўлакларга хос бўлган бундай хусусиятлар ичида, биринчи навбатда уларни юзага келтиришда бевосита таъсир этувчи омиллар кўз олдимизда намоён бўлади. Шу сабабли ҳам биз ушбу илмий мақола доирасида айрим германшунос олимларнинг шу соҳа бўйича айтган фикр- мулоҳазаларини келтиришни ва уларга
нисбатан маълум даражада тегишлича муносабат билдиришни асосий мақсад қилиб оламиз
нисбатан маълум даражада тегишлича муносабат билдиришни асосий мақсад қилиб оламиз
52-53
147
145
Social and discourse deictic expressions in pragmatics
Kundalik hayotda odamlar boshqa odamlar bilan muloqot qilish, munosabatlar o‘rnatish, fikr va fikrlarni bo‘lishish uchun tilga muhtoj. Til odamlarga boshqa odamlar bilan muloqot qilishda yordam berishi mumkin. Lekin, aslida, bu dunyoda juda ko‘p tillar mavjud. Shuning uchun biz o‘z ona tilidan tashqari boshqa tillarni tushunishimiz yoki o‘rganishimiz kerak.
54-56
77
42
О некоторых особенностях глагольно-именных сочетаний в современном немецком языке
В данной статье особое внимание уделяется анализу глагольно-именных сочетаний типа «zum Ausdruck Bringen». На основе собственно языкового материала, а также сопоставления разных точек зрения лингвистов выделяются основные признаки глагольно-именных сочетаний, по которым их можно отнести к сочетаниям фразеологических типов.
57-58
131
133
Die strukturelle analyse von partikelverben
Der vorgeschlagene Artikel diskutiert die Standpunkte
verschiedene Linguisten zum Problem der Bestimmung des morphologischen Status von vorangestellten Verben im Zusammenhang mit Kombinationen "Präverb + Verb". Besondere Beachtung findet die Position von A. Lüdeling, die auf einer strukturellen Analyse des betrachteten Problems beruht.
verschiedene Linguisten zum Problem der Bestimmung des morphologischen Status von vorangestellten Verben im Zusammenhang mit Kombinationen "Präverb + Verb". Besondere Beachtung findet die Position von A. Lüdeling, die auf einer strukturellen Analyse des betrachteten Problems beruht.
59-60
104
126
Die semantischen klassifizierungsvorschläge des verbs
Die Vielzahl der in letzter Zeit vorgeschlagenen Einteilungen macht es notwendig, eine Auswahl zu treffen, wobei es als vorteilhaft betrachtet wird, dass die hier diskutierten
Klassifizierungen von zum Teil weit auseinanderliegenden Gesichtspunkten ausgehen. Ein Nachteil ist, dass keiner der semantischen Klassifizierungsvorschläge das Deutsche berücksichtigt. obwohl die Klassifizierungen implizit oder explizit eine über- einzelsprachliche Geltung beanspruchen, bleibt die Anwendung auf eine andere Sprache problematisch, da manche der Einteilungskriterien, vor allem solche, die orphologische oder syntaktische Korrelate zu semantischen Kategorien einbeziehen, sprachspezifisch sind.
Klassifizierungen von zum Teil weit auseinanderliegenden Gesichtspunkten ausgehen. Ein Nachteil ist, dass keiner der semantischen Klassifizierungsvorschläge das Deutsche berücksichtigt. obwohl die Klassifizierungen implizit oder explizit eine über- einzelsprachliche Geltung beanspruchen, bleibt die Anwendung auf eine andere Sprache problematisch, da manche der Einteilungskriterien, vor allem solche, die orphologische oder syntaktische Korrelate zu semantischen Kategorien einbeziehen, sprachspezifisch sind.
61-62
70
23
Ҳозирги немис тилида иловали элементларнинг структур ўзига хосликлари
Ушбу мақола ҳозирги замон немис тилида иловали
элементларнинг структур ўзига хосликларини баён қилишга бағишланган. Немис тилида синтактик алоқаларнинг турли хил бўлиши,иловали элементларнинг структура жиҳатдан ҳар хил шаклланишини ёритиб берган.
элементларнинг структур ўзига хосликларини баён қилишга бағишланган. Немис тилида синтактик алоқаларнинг турли хил бўлиши,иловали элементларнинг структура жиҳатдан ҳар хил шаклланишини ёритиб берган.
63-64
144
151
German tillarida aspektuallikni o‘rganilishiga oid ba’zi mulohazalar
Ushbu tezis german tillarida, xususan, hind-evropa tillari oilasiga mansub nemis tilida aspektuallikni o'rganish bo'yicha biroz tushuncha beradi.
65-66
102
42
Präpositionale kasus und ihre syntaktische funktionen
Der vorgeschlagene Artikel befasst sich mit der Syntax
Merkmale präpositionaler Fälle im Vergleich zu nicht-präpositionalen Fällen im Neudeutschen
Merkmale präpositionaler Fälle im Vergleich zu nicht-präpositionalen Fällen im Neudeutschen
67-68
152
119
Античный диалог и диалектика в английском языке
В статье прослеживается органическая связь между античным диалогом, представляющим собой искусство словесных отношений людей (обмен мнениями, спор, дискуссия), и античной диалектикой, возникшей в недрах диалога как метода понятийно-категориального мышления, как чего-то что предполагает его, «свое собственное другое». На основе богатого эмпирического материала доказывается, что диалектика как высшая форма мыслительной деятельности человека уходит своими корнями в античный диалог и риторику как теорию диалога, ораторского дискурсивного мышления. Ознакомившись с предметными параллелями между диалогом, риторикой (в том числе софистической) и диалектикой, читатель понимает позицию Аристотеля о риторике как «искусстве, соответствующем диалектике», как определенной части и подобии диалектики.
69-72
240
66
Фразеологик бирликларнинг структур-грамматик хусусиятлари тадқиқи
Халқ оғзаки ижодининг ноёб дурдонаси ҳисобланмиш мақол ва ибораларни инглиз ва ўзбек тиллари мисолида ҳар тарафлама чуқур ўрганиш, унга хос лингвистик
моҳиятни тавсифлаш, қолаверса, уларни бадиий матнларда ўқиб тушуниш ҳамда оғзаки нутқда қўллаш жараёни ҳам катта аҳамият касб этади.
моҳиятни тавсифлаш, қолаверса, уларни бадиий матнларда ўқиб тушуниш ҳамда оғзаки нутқда қўллаш жараёни ҳам катта аҳамият касб этади.
73-78
76
37
Матн стилистик хусусиятининг синтактик асоси
Ушбу мақолада синтактик-стилистик бирлик сифатида
хатбошининг тузилмавий-семантик хусусиятлари, биринчи навбатда, унинг таркибига кирувчи гапларнинг хусусусиятлари билан боғлиқ томонлари илмий
нуқтаи назардан ўрганилган. Бир таркибли гапларнинг ҳар хил турлари хатбошини ташкиллаштиришда муҳим роль ўйнаши тадқиқ этилган
хатбошининг тузилмавий-семантик хусусиятлари, биринчи навбатда, унинг таркибига кирувчи гапларнинг хусусусиятлари билан боғлиқ томонлари илмий
нуқтаи назардан ўрганилган. Бир таркибли гапларнинг ҳар хил турлари хатбошини ташкиллаштиришда муҳим роль ўйнаши тадқиқ этилган
79-80
134
105
German tillarida hafta kunlarining nomlanishiga etimologik yondashuv
Maqolada nemis va ingliz tillarida haftalardagi kunlar nomlarining etimologik kelib chiqishi tasvirlangan
81-83
101
44
Матн деривациясида инкор ва тасдиқ сўзларнинг ўрни
Мақолада инкор ва тасдиқ сўзларнинг лингвистик мақоми, шунингдек, уларнинг матн деривациясидаги роли хусусида фикр билдирилган. Шу билан бирга, мазкур сўзларнинг деривацион жараёнда оператор мақомида келиши, уларнинг прагматик вазиятда тутган ўрни ҳақида айрим мулоҳазалар берилган.
84-85
89
20
Меҳнат ва ҳордиқ лексик-семантик майдонини ифодаловчи туркизмларнинг ўзига хос хусусиятлари
Мақолада меҳнат ва дам олишнинг лексик-семантик соҳасини ифодаловчи туркий зоонимларнинг ассимиляция қилиш хусусиятлари таҳлил қилинган.
86-89
138
67
Морфология модальных слов в узбекском и английском языках
Наличие широких возможностей в проявлении модальной категории, безусловно, свидетельствует о том, что эта категория является универсальным явлением и ее изучение имеет большое значение для понимания сущности языковой конструкции. В данной статье автор анализирует отношения языка к самой сложной и всеобъемлющей категории модальности в английском и узбекском языках, а также выражения категории модальности. Также примеры, проанализированные в рассказе Гафур Гулама «Непослушный мальчик», наглядно показывают разнообразие отношения к этой категории.
90-91
211
217
O‘zaro qarindosh bo‘lmagan tillar kesimida leksik qiyoslashlar (o‘zbek va got tillari misolida)
18-asrning oxiri va19-asrning boshlariga kelib ko‘plab olimlar tillar o‘rtasidagi sistematik o‘xshashliklar faqatgina tillarning qarindoshligi bilan – bir umumiy bobo tildan kelib chiqqanligi bilan, keyinchalik esa har bir til alohida, mustaqil rivojlanganligi bilangina tushuntirish mumkin degan xulosaga kelishgan.
92-93
92
87
Лингвистические характеристики принципаиконичности
Под иконичностью понимается свойство языкового знака, проявляющееся в наличии между двумя его сторонами, означающим и означаемым, некоторого материального или структурного подобия. Принцип иконизма четко сформулировал американский лингвист Е.Гивон, утверждающий, что « при «кодируемый опыт легче хранить, обрабатывать и передавать, если код максимально изоморфен этому опыту» [ Гивон, 1995].
94-95
106
125
Неологизмларнинг когнитив аспектдаги тадқиқи
Мақола замонавий тилшуносликда неологизмларни когнитив ўрганишга бағишланган.
96-98
163
99
Nemis va oʻzbek tillarida frazeologik muqobilliklar
Nemis va oʻzbek tillarining frazeologiya tizimida tillararo muqobillik А.Yaxshiyev fikricha, frazeologik birliklarni tillararo qiyoslashda yo denotativ ma’no (semantik yoki mazmunga bogʻliq ekvivalentlik) yoki shakl (formal yoki morfosintaktik-leksik ekvivalentlik) boshlangʻich nuqta boʻlib xizmat qilishi mumkin (Yaxshiyev 2021: 159).
99-101
206
265
O‘zbek va nemis tilidagi frazeologik birliklarning muhim belgilari
Ushbu maqolada frazeologik birliklarning muhim xususiyatlari tasvirlangan nemis va o‘zbek tillari, xususan, frazeologik sinonimiya, antonimiya va omonimiya kategoriyalari.
102-105
247
590
Тилшунослик ва лингвистик мактабларнинг ривожланиш босқичлари
Илмий мақола филологиядан ташқари университетлар талабалари учун инглиз тилини чет тили сифатида ўқитишнинг долзарб муаммосига бағишланган. Чет тилларини ўқитишда янги ва самарали усулларни белгилаш имконини берувчи машғулотлар ва топшириқлар мажмуасида услубий тизимнинг асосий таркибий қисмларини амалий тадбиқ қилиш варианти келтирилган. Ушбу мақола чет тили ўқитувчилари ва бошқа тоифадаги мутахассислар учун тадқиқот ва тилларни ўқитишда янги усулларни қўллаш билан шуғулланадиган мутахассислар учун қизиқарли ва фойдали бўлади.
106-109
87
48
Матннинг эмотивли компонентлари ва эмотивли структураси масаласи
Замонавий шарт-шароитда матнни ўрганишга энг самарали ёндашувлардан бири бу конкрет турдаги нутқий асарларни уларнинг таксономик тегишлилигига кўра
тадқиқ қилишдан иборат. Матннинг эмотивли аспекти, эҳтимол, бу каби тадқиқотлар қаторида энг мураккаби ва муҳимидир.
тадқиқ қилишдан иборат. Матннинг эмотивли аспекти, эҳтимол, бу каби тадқиқотлар қаторида энг мураккаби ва муҳимидир.
110-112
75
39
Тилшуносликда эмотивлик категориясини ўрганилишитўғрисида
Мақола тилшуносликда лексик эмотивлик тушунчасини аниқлашнинг асосий ёндашувларига бағишланган. Тил бирликларининг эмоционаллигини ўрганиш йўналишини белгиловчи тилшуносларнинг назариялари, шунингдек, ҳис-туйғуларни ифодалаш воситаларини таҳлил қилишда турли хил илмий ёндашувлар кўриб чиқилади.
113-115
65
30
Роль употребление прοстοго предлοжение в тексте
В этοй статье рассматриваются функциοнальные οсοбеннοсти некοтοрых структурнο-семантических типοв декларативнοгο прοстοгο предлοжения (безличные, неοпределеннο-личные, бытийные и предлοжения,
οбοзначающие сοстοяния), а также οбъясняются причины их предпοчтения в этοм типе текста
οбοзначающие сοстοяния), а также οбъясняются причины их предпοчтения в этοм типе текста
116-118
133
22
Употребления германизмов в современном узбекском языке
В данной статье обозначены основные лексико-тематические группы, существующие в современном узбекском языке, которые заимствованы из немецкого языка, и выяснены важные тенденции и их функционирование. Автор приходит к выводу, что в книжном стиле узбекского языка постепенно снижается уровень использования немецких заимствованных административных, экономических и социальных тем.
119-121
879
646
Frazeologiyaning tilshunoslikda o‘rganilishi
Frazeologiya tilshunoslikning alohida bir bo‘limi bo‘lib, unda ko‘chma ma’noga asoslangan turg‘un birikmalar, iboralar o‘rganiladi. “Frazeologiya”. termini grekcha “pharsis” fraza, ifoda “logos” ta’limot degan ma’nolarni anglatib, uning tadqiqot doirasiga faqat ko‘chma ma’noga asoslangan turg‘un birikmalar kiritiladi [Kunin 2005:7].
122-123
148
135
Lingvistik tadqiqotlarda gender aspektining qo‘llanilishi
Ushbu maqola tilshunoslikda til va jinsni o'rganish, xususan, lingvistik tadqiqotlarda gender jihatidan foydalanish bilan bog'liq. Genderga oid barcha lingvistik tadqiqotlar bir-biri bilan chambarchas bog'liq va bir-birini to'ldiradi, shunga qaramay, tilshunoslik diqqatga sazovordir lingvistik genealogiya rivojlanishining bir qancha asosiy yo‘nalishlari.
124-125
405
1096
Frazeologik sinonimlarning matn hosil qilish xususiyatlari
Yuqoridagi boblardan ko‘rinadiki, frazeologik birikmalarning nafaqat boshqa bir tildagi ekvivalentlarini balki aynan shu tildagi muqobil variantlarni topish sodda jarayon
emas. Shundan kelib chiqib endi biz nemis tilidagi frazeologizmlarning sinonimlari va o‘zbek tilidagi ekvivalentlarini topish hamda ularni qiyoslash to‘g‘risida fikr yuritmoqchimiz.
emas. Shundan kelib chiqib endi biz nemis tilidagi frazeologizmlarning sinonimlari va o‘zbek tilidagi ekvivalentlarini topish hamda ularni qiyoslash to‘g‘risida fikr yuritmoqchimiz.
126-127
245
113
Sanskrit tilining hindyevropa tilllar oilasida tutgan o‘rni
Sanskrit tili Hindyevropa tillar oilasining ildiziga mansub bo‘lib, eng qadimgi tillardan biri hisoblanadi. Sanskrit shimoliy Hindiston tillarining shakillanishida juda kata
o‘rin egallaydi. Bugungi hindu, urdu, bengal, maratxi, kashmir, panjob, nepal tillarining ildizi deb hisoblasak bo‘ladi.
o‘rin egallaydi. Bugungi hindu, urdu, bengal, maratxi, kashmir, panjob, nepal tillarining ildizi deb hisoblasak bo‘ladi.
128-129
122
127
Das system der formklassen des verbs im deutschen und im russischen
Das System der Formklassen, mit dem der Aspekt im Russischen verbunden ist, ist dafür verantwortlich, dass praktisch jedem deutschen Verb zwei russische Verben entspre-chen, nämlich eine imperfektive Form und eine perfektive Form. Die imperfektive Verbform wird als die unmarkierte angesehen, während die markierte Form, das perfektive Verb, durch Hinzufügung aus einem beschränkten Inventar von Aspektaffixen aus der imperfektiven Verbform ableitbar ist. Da aber die Wahl des perfektiven Affixes nicht immer nach morphologischen Regelmäßigkeiten erfolgt, trifft für einen nicht geringen Teil der perfektiven Verben zu, dass sie nur analysierbar, also nicht durch eine Produktionsregel beschreibbar sind (allerdings ist die Perfektivierung ein morphologisch produktiver Mechanismus, da auch neue Verben als Aspektpaare vorkommen).
130-132
95
54
Гап бўлакларининг ажратилишида таъсир қилувчи омиллар
Aжратилган гап бўлаклари ҳам бошқа синтактик-стилистик ҳодисалар каби жуда кўплаб тилшунос олимларининг диққат-эътиборини ўзига жалб қилган, натижада ажратилган гап бўлаклар уларнинг илмий-тадқиқот ишларининг ўрганиш объектига айланган. Шуни алоҳида эътироф этиш лозимки, лингвистларнинг ажратилган гап бўлакларига нисбатан фикр-мулоҳазалари ва муносабатлари бир хил бўлмаган, ҳамда тилшунослар турлича ёндашувлар асосида бир-биридан фарқли равишда таҳлил қилишганлигининг гувоҳи бўламиз.
133-134
269
512
Tilning nisbat kategoriyalari haqida
Ma’lumki tilshunoslikning o‘ziga xos ajralmas qismi fe’lning grammatik kategoriyalarga boyligidir. Har bir grammatik kategoriya fe’lning u yoki bu jihatini
o‘rganishga asoslangan bo‘lib, bu kategoriyalar orqali uzviy bog‘liqlikni namoyon qiladi. Bunday bog‘lanish formal-grammatik va mantiqiy o‘ziga xoslikka ega bo‘lib, uzviy
ravishda bir tizimni tashkil qiladi, mazkur ma’lum so‘z turkumi bo‘yicha muayyan fikr bildirishga imkon yaratadi. Chunonchi, nemis tilida fe’lning zamon katergoriyasi bilan; nisbat kategoriyasi o‘timlilik va o‘timsizlik kategoriyasi bilan mustahkam bog‘liqlikni taqazo etadi.
o‘rganishga asoslangan bo‘lib, bu kategoriyalar orqali uzviy bog‘liqlikni namoyon qiladi. Bunday bog‘lanish formal-grammatik va mantiqiy o‘ziga xoslikka ega bo‘lib, uzviy
ravishda bir tizimni tashkil qiladi, mazkur ma’lum so‘z turkumi bo‘yicha muayyan fikr bildirishga imkon yaratadi. Chunonchi, nemis tilida fe’lning zamon katergoriyasi bilan; nisbat kategoriyasi o‘timlilik va o‘timsizlik kategoriyasi bilan mustahkam bog‘liqlikni taqazo etadi.
135-137
68
61
Эргаш гапнинг синонимга эга бўлиш ва бўлмаслик ҳолатлари
Синтактик бирликлардан бўлган – гап, сўз бирикмаси ва оборотлар бир қараганда бир-биридан кескин фарқ қилсада, иккинчи томондан уларнинг бири
иккинчисининг ўрнида қўлланиш имкониятига эга. Эргаш гап структурасини ихчамлаштириш натижасида эргашган қўшма гап содда гапга тенглашади. Эргаш гап
ихчамлаштирилаётганда унинг асосий мазмуни сақланиб қолиниши керак. Бу турли хил структурага эга бўлган конструкцияларни бир-бири билан алмаштиришнинг асосини ташкил этади. Бу жараёнда модаллик тушунчаси ҳам бирлаштирилиб, иккита
предикативлик линияси биттага айлантирилади ва натижада қўшма конструкция ўрнини содда ихчам синтактик бирлик эгаллайди.
иккинчисининг ўрнида қўлланиш имкониятига эга. Эргаш гап структурасини ихчамлаштириш натижасида эргашган қўшма гап содда гапга тенглашади. Эргаш гап
ихчамлаштирилаётганда унинг асосий мазмуни сақланиб қолиниши керак. Бу турли хил структурага эга бўлган конструкцияларни бир-бири билан алмаштиришнинг асосини ташкил этади. Бу жараёнда модаллик тушунчаси ҳам бирлаштирилиб, иккита
предикативлик линияси биттага айлантирилади ва натижада қўшма конструкция ўрнини содда ихчам синтактик бирлик эгаллайди.
138-140
112
23
17
Матн фразеологияси тавсифи
Мулоқот жараёнини ташкил қилувчи лисоний ҳодисалар сифатидаги матннинг объектив хусусиятларини серунум таҳлили, матн стилистикаси каби алоҳида
бўлимнинг юзага келиши стилистик таҳлилнинг масалалар доирасини кенгайтиришга ҳамда стилистик тадқиқотларни лингвистик жиҳатдан чуқурлаштиришга, энг муҳими, нафақат матн парчаларни (боблар, хатбошилар, насрий бандлар ҳамда алоҳида
стилистик бирликлар) таҳлил қилиш, балки ҳам, масалан, сўзлашув (монолог, полилог) нуқтаи назаридан матн қурилишидаги яхлит бирликларни тасвирлашга имкон беради( Сафаров Ш., Б.143.).
бўлимнинг юзага келиши стилистик таҳлилнинг масалалар доирасини кенгайтиришга ҳамда стилистик тадқиқотларни лингвистик жиҳатдан чуқурлаштиришга, энг муҳими, нафақат матн парчаларни (боблар, хатбошилар, насрий бандлар ҳамда алоҳида
стилистик бирликлар) таҳлил қилиш, балки ҳам, масалан, сўзлашув (монолог, полилог) нуқтаи назаридан матн қурилишидаги яхлит бирликларни тасвирлашга имкон беради( Сафаров Ш., Б.143.).
141-142
174
178
O‘zbek va ingliz tillarida parselyativ va ilovali qurilmalar derrivatsiyasi
Ushbu maqolada oʻzbek va ingliz tillarida selektiv va amaliy qurilmalarning kelib chiqishi haqida maʼlumotlar berilgan.
143-145
151
222
Predicative clauses in the complex sentences in the english and uzbek languages
The present article is devoted to the analysis of the predicate in the structure of English and Uzbek complex sentences. The types of independent and subordinate predicates are investigated as well as types of predicative clauses in the structure of complex sentences are deeply studied. Theoretical content of the article is proved by numerous examples.
146-147
240
405
Analitik shakllar yordamida davomiylik ma’nosining ifodalanishi
Bu tezis jarayonning uzluksizligini ifodalash vositalariga tegishli.
148-150
112
42
Основные аспектуальные категории в немецком языке
Данная статья посвящена об основных аспектуальных
категориях в немецком языке и о проблеме вариативности средств выражения аспектуальности. Направленность на изучение особенностей функционирования средств выражения аспектуальности как особой категории и на взаимодействие различных языковых средств в контексте речевой реализации высказывания обусловливают ее актуальность для таких современных направлений, как функциональная грамматика, социолингвистика и когнитивная лингвистика, а также теория дискурса.
категориях в немецком языке и о проблеме вариативности средств выражения аспектуальности. Направленность на изучение особенностей функционирования средств выражения аспектуальности как особой категории и на взаимодействие различных языковых средств в контексте речевой реализации высказывания обусловливают ее актуальность для таких современных направлений, как функциональная грамматика, социолингвистика и когнитивная лингвистика, а также теория дискурса.
151-152
80
36
Ўзбекча ўхшатишларнинг немисча талқини ва таржимаси
Ушбу мақолада ўзбек-немис тилидаги бадиий таржималар материали бўйича қиёсий қиёслаш воситаларининг қайта тикланишини ўрганишга ҳаракат қилинган, қиёсий ўзбекчадан немис тилига ва аксинча таржима қилиш бўйича муайян хулоса ва тавсиялар берилган.
153-157
111
39
Переводчик и его текст соображения из практики перевода художественных текстов с неиндоевропейского языка и неевропейского культурного ареала для немецкоязычных читателей
Переводчик выполняет функцию наведения моста между двумя языковыми и культурными сообществами: именно он обеспечивает культурный трансфер, без него люди остались бы безмолвными и взаимно непонятными. Нельзя упускать из виду, что личность переводчика влияет на его перевод — сознательно или бессознательно. С другой стороны, переводчик должен принять очень сознательное решение относительно того, ориентирована ли его перспектива перевода на исходный текст или на текст перевода. Частью ответственности переводчика является понимание своей роли в процессе перевода и своей ответственности перед автором, а также перед читателем, не являющимся носителем языка. В этом контексте делается ссылка на современных авторитетов в области переводоведения, таких как У. Эко, В. Коллер, Й. Леви, Э. Прунч, М. Снелл-Хорнби и Х. Дж. Вермеер, и это лишь некоторые из них. Озорное определение того, что делает хорошего переводчика то, что составляет, дано нам в конце концов немецким поэтом принцем Гёте.
158-163
104
64
How to deliver a winning speechat japanese speech contests in Uzbekistan
This paper reports on the usefulness of prosodic training in the preparation for speech contests in a foreign language. In language teaching, instructors tend to pay more attention to the correction of syntactic and semantic errors than pronunciation errors. However, the prosodic errors cost in speech production when the tone of voice or impression of the speech delivery are crucial, such as ata speech contest. Unless taught specifically, foreign language learners tend to assign the intonation of their native tongue on the utterance. The example was demonstrated by the speech of an Uzbek learner of Japanese
164-166
122
94
Английские идиоматические выражения литературной этимологии
В настоящей статье исследуются образные фразеологизмы английского языка, сформированные на базе художественной литературы. Теоретическая часть статьи подтверждается многочисленными примерами
английских идиом, связанных с персонажами и сюжетами художественных произведений.
английских идиом, связанных с персонажами и сюжетами художественных произведений.
167-170
100
25
Таржима жараёнида образлар рухиятини ифодалашнинг экспрессив хусусиятлари ҳақида
Матннинг экспрессив хусусияти, тил ва бадиий матннинг алоҳида эстетик вазифаси. Тилнинг эстетик вазифасини мақсадли танлаш. Матннинг бадиий моделининг ривожланиши эстетик ҳайратни идрок этишда намоён бўлди. Матннинг ритмик ўзгаришида сўз семантикаси, асослар ва грамматиканинг ўрни. Психика образларини ифодалашда тилнинг барча мумкин бўлган бирликларининг экспрессив хусусиятлари.
171-173
96
42
Шок-теймент в новостях французского портала le figaro
В статье рассматривается актуальная проблема современного развития СМИ, связанная с использованием журналистами технологии шоковых заявлений. Цель статьи – изучение специфики использования шокового высказывания в материалах французского портала «Le Figaro» в 2022 г. Научная и практическая значимость исследования заключается в развитии научных знаний по данному вопросу, возможность использования результатов исследования в диссертациях и монографиях. Материалы исследования полезны в работе журналистов и редакционной политике СМИ. Методология исследования основана на использовании специальных методов: лингвокультурологический анализ текстов французского портала «Фигаро», контекстуальный анализ использования средств ударного высказывания, изучение контекстуальных аппликаций представителей данной технологии в Новости. Автор статьи приходит к выводу, что подавляющее большинство проанализированных материалов содержат элементы шокового высказывания для повышения рейтинга изданий, оказывающих деструктивное воздействие на массовое сознание, но решающих задачу максимального вовлечения читателей. Автор считает, что для изменения ситуации требуется разработка более этичных средств повышения рейтингов СМИ.
174-175
153
196
Kosenamen: ein deutsch-ägyptischer vergleich
Aufgrund der emotionalen Struktur des Menschen als soziales Wesen ist anzunehmen, dass sprachliche Phänomene wie Kosenamen (und auch Schimpfwörter) von allen Sprachgemeinschaften unsrer Erde verwendet werden und somit als kulturell universal gelten können. Mutmaßlich gibt es in jeder menschlichen Gesellschaft Bezeichnungen für eine geliebte Person wie der Partnerin, dem Partner oder den eignen Kindern um auf eine zärtliche und teilweise auch scherzhafte Weise emotionale Zugehörigkeit und Zuneigung auszudrücken.
176-177
107
81
Ўзбек адабиётшунослигида постмодернизм модернизм йўналишига билдирилган таьрифлар
Ушбу мақолада ўзбек адабиётшунослигидаги янги оқимлар модернизм ва постмодернизм йўналишига билдирилган таърифлар ва улар ўртасидаги фарқларга тщхталган.
178-180
86
46
Франц кафка романларида инсоннинг азоб чекиштуйғуси ифодаси
Қаҳрамоннинг тилига қараганда, хусусиятларни аниқлаш ва суд жараёни жуда аниқ ижтимоий маънога эга. Улар ёзувчи ва унинг қаҳрамони ичидан қаршилик кўрсатишга уринаётган бюрократиянинг ижтимоий элементларига айланади. Бемаънилик шундаки, бош қаҳрамон ушбу тизимнинг бир қисмидир. Ушбу мақолада Франтс Кафканинг романида инсоннинг ўзини ўзи қийнаш ҳисси батафсил кўриб чиқилади.
181-183
205
177
Animalistik frazeologizmlarning tarjimadagi muammolari
Ушбу мақола таржима муаммоларини ўрганишга бағишланган ҳайвоний фразеология. Инглиз тилидан ўзбек тилига фразеологизмларни таржима қилишда юзага келадиган муаммоларга асосий эътибор берилади. Муаллиф ўз фикрларини аниқ мисоллар ёрдамида очиб берган.
184-187
107
83
Ўзбек адабиётида эпистоляр жанр тараққиёти
Мақола жаҳон адабиётида эпистоляр ижодкорликни ривожлантиришга, жумладан, романларни ўрганишга ва бадиий адабиётни санъат тури сифатида тасаввур қилиш имкониятларига бағишланган. Эпистоляр жанр тарихий, ижтимоий, кундалик воқеликни шахсий нуқтаи назардан, тарихий воқеликдаги қаҳрамон тақдири ва инсон руҳиятининг ўзига хос хусусиятларини кўриб чиқади.
188-190
132
55
Предпосылки возникновения английской детской приключенческой литературы
В данной статье рассматривается зарождение приключенческой литературы. Анализ проводится генетическое сходство авантюрного жанра с фольклором и мифологией, определяются их границы. Перечислены основные подвиды авантюрного романа. В качестве примера для сравнения и рассмотрения использованы лучшие образцы приключенческих произведений английских, шотландских и ирландских писателей с древности до наших дней.
191-192
294
241
Adabiyotda ong oqini yo‘nalishining vujudga kelishi va rivojlanishi haqida (U.Folknerning,,Shovqin va g‘azab’’ romani misolida)
Maqolada badiiy adabiyotda ong oqimining paydo bo‘lishi va rivojlanishi va boshqa xususiyatlar mashhur ingliz yozuvchisi V.Folknerning “Shovqin va g‘azab” romani misolida tahlil qilinadi.
193-194
404
455
Uilliam shekspirning “makbet” tragediyasida mistik va paranormal obrazlilikning lingvopoetik ifodalanishi haqida
Ushbu maqola mashhur ingliz yozuvchisi Uilyam Shekspirning hayoti va ijodi haqida. Uning dramaturgning shoh asarlaridan biri, Makbet fojiasi asosidagi tarixiy voqealar Shotlandiya tarixidagi syujetga asoslangan.
195-196
236
109
O‘zbek milliy kiyim-kechaklari asosida hosil qilingan paremiya va frazemalar tavsifi borasida
Ma’lumki, har qanday til ijtimoiy hodisa sifatida amal qiladi va u ma’lum bir jamiyat a’zolari uchun muhim ijtimoiy aloqa vositasi vazifasini o‘taydi. Tilshunos olima T.A.Bushuy bu haqda fikr bildirish jarayonida buyuk nemis tilshunosi V.Gumbold asaridan keltirilgan quyidagi ixtibosga murojaat etadi: “Вопрос о сущности языка является узловым в общелингвистической теории. Для научного понимания языка необходимо выяснить 1) что такое язык, какова его природа и какое свойство языка определяет его сущность; 2) в каком отношении язык находится к другим общественным и естественным явлениям и чем отличеется от них. (“Язык в истории развития человеческой мысли”:Фан. –Т.2011, 19-б.)
200-202
89
29
Дунёнинг лисоний манзарасида ҳиссиёт концепти
Ушбу мақола дунёнинг тил тасвиридаги ҳиссиётларнинг ролини ўрганишга бағишланган бўлиб, муаллиф ҳис-туйғуларнинг тил тафаккурига, тил маданиятига ва когнитив қобилиятларга таъсирини тушунтиришга ҳаракат қилади.
203-204
241
339
Ziele und Ziele der interkulturellen Kommunikation
Interkulturelle Kommunikation – der Name sagt es schon befasst sich mit der Kommunikation zwischen Kulturen. Sowohl Kultur als auch Kommunikation sind für sich alleine schon komplexe Phänomene. Interkulturelle Kommunikation ist folglich ein umfassendes Gebiet, dem sich entsprechend viele Wissenschaftsdisziplinen widmen. Maletzke (1996) zählt einige davon auf: die ulturanthropologie (die er weiter unterteilt in Ethnologie, Ethnographie,
205-207
149
87
Til va lingvomadaniy aloqa
Adekvat ta'sir qilish va talqin qilish mexanizmlari
fanlararo tadqiqotlar doirasida bir tildan ikkinchi tilga madaniy belgilarning til madaniyatiga moslashuvi. Madaniy tilshunoslikning tilshunoslik va madaniyatlararo aloqalar haqidagi fan sifatida shakllanishi tilshunoslarning tilga madaniy ta'sir qilishning o'ziga xos xususiyatlarini ta'kidlay boshlaganligi bilan belgilanadi.Natijada, ilmiy fan uchun yangi kontseptual terminologik apparatni ishlab chiqish zarurati paydo bo'ldi.
fanlararo tadqiqotlar doirasida bir tildan ikkinchi tilga madaniy belgilarning til madaniyatiga moslashuvi. Madaniy tilshunoslikning tilshunoslik va madaniyatlararo aloqalar haqidagi fan sifatida shakllanishi tilshunoslarning tilga madaniy ta'sir qilishning o'ziga xos xususiyatlarini ta'kidlay boshlaganligi bilan belgilanadi.Natijada, ilmiy fan uchun yangi kontseptual terminologik apparatni ishlab chiqish zarurati paydo bo'ldi.
208-209
165
52
Маданиятлараро мулоқот жараёнидаги муомала маданияти
Бугунги кунда ҳар хил маданият вакиллари ўртасидаги ўзаро муносабатларнинг яқин эканлиги табиий ҳол. Шубҳасиз, бундай вазиятда қадриятлар ва қоидалар, урф-одатлар ва ҳаттоки турли тасаввур ва тушунчалар бир-бири билан тўқнаш келади. Шу нуқтаи назардан келиб чиққан ҳолда, маданиятлараро мулоқот жараёнларида муомала маданияти муҳим аҳамият касб этишини таъкидлаб ўтишимиз зарурдир. Мулоқот турлари ўз навбатида ҳурмат-эҳтиром, меҳр-мурувват ва самимийлик каби тушунчалар орқали ифодаланади. Мазкур тушунчаларнинг барчаси хушмуомала хулқнинг асоси саналади.
210-212
112
130
Баъзи ўзбек анъанавий кийим номларининг этимологияси ва функцияси хусусида
Инсониятнинг кийиниш эхтиёжини ўтовчи буюмлар мажмуининг умумий номи ўзбек адабий тилида «кийим», «кийим-кечак», сўзлашув нутқида «энгил», «энгил-бош» (энгилвош), «кийим-бош» (кийим-вош), «уст-бош» (уствош), «либос», «сарпо» каби атамалар билан ифодаланади. Анъанавий кийимлар узоқ тарихий давр давомида шаклланиб. у ёки бу халқ яшаган географик муҳит, унинг хўжалик шакли, ижтимоий муносабатлари, маданияти, этник катламлари ва бошқа қатор омиллар билан бевосита боғлиқ Ҳолда тараққий этиб борган. Бошқача айтганда, кийимлар ва кийиниш
маданияти узоқ тарихий-тадрижий йўлни босиб ўттан. Халқ турмушига мос, ишлаб чиқариш жараёнларига хос бўлган кийимлар асрлар мобайнида шаклланиб бориши натижасида халқнинг анъанавий миллий кийимлари мажмуи юзага келган. Халқона миллий либосларнинг шаклланишида ташқи табиий мухит, хўжалик машғулоти, халқ фалсафаси, маданияти, ижоди, диний эътиқоди ва миллий анъаналари каби турфа хил омиллар муҳим ўрин тутади. Кийимларнинг юзага келиши ва турларининг кўпайишида кишиларнинг турмуш тарзи, меҳнат ва иқлим шароитидан ташк-ари, уларнинг маданий ривожланиши, эстетик дидининг усиши ҳам асосий омиллардан бири бўлган.
маданияти узоқ тарихий-тадрижий йўлни босиб ўттан. Халқ турмушига мос, ишлаб чиқариш жараёнларига хос бўлган кийимлар асрлар мобайнида шаклланиб бориши натижасида халқнинг анъанавий миллий кийимлари мажмуи юзага келган. Халқона миллий либосларнинг шаклланишида ташқи табиий мухит, хўжалик машғулоти, халқ фалсафаси, маданияти, ижоди, диний эътиқоди ва миллий анъаналари каби турфа хил омиллар муҳим ўрин тутади. Кийимларнинг юзага келиши ва турларининг кўпайишида кишиларнинг турмуш тарзи, меҳнат ва иқлим шароитидан ташк-ари, уларнинг маданий ривожланиши, эстетик дидининг усиши ҳам асосий омиллардан бири бўлган.
213-215
136
110
Asriy an’analar, tarixiy voqealar va milly urf-odatlarni ifodalovchi ingliz frazeologizmlarning xususiyatlar
Maqolada frazeologik birliklarning o'ziga xos xususiyatlari, ularning etimologiyasi haqida ma'lumot berilgan. Ular bir nechta misollar bo'yicha tahlil qilinadi. Nazariy ma'lumotlarga munosabat
216-218
143
241
Ingliz aviaslenglarining lingvomadaniy xususiyatlari
Ushbu maqola leksikologiyaning bir birligi bo'lgan jargonni o'rganishga bag'ishlangan. Maqola aviatsiyada qoʻllaniladigan jarangli soʻzlarga, uning lingvistik va madaniy xususiyatlariga bagʻishlangan. Aviatsiya jarangini lingvomadaniy o'rganish til o'rganuvchilarga aksiologik va madaniyatlararo aloqa muammolarini yengish imkonini beradi.
219-222
203
111
Замонавий таълим тизимида педагогик инновациялар
Мақолада "педагогик инновациялар" концепцияси ва унинг замон талабига нисбатан ўзгариши тасвирланган. Муаллиф инновацион ўзгаришларни, инновацион технологияларни ва уларни амалга ошириш усулларини
дифференциаллаштиришга, шунингдек, таълим тизимига инновацион технологияларни жорий этиш билан боғлиқ қийинчиликларга тўхталиб ўтган.
дифференциаллаштиришга, шунингдек, таълим тизимига инновацион технологияларни жорий этиш билан боғлиқ қийинчиликларга тўхталиб ўтган.
223-225
164
99
La práctica, nuevas tecnologías y nativos en la enseñanza de los idiomas extranjeros
Uzbekistán es un país multilingue en el conviven muchas nacionalidades con sus propios idiomas, muchos son descendientes con una lengua materna diferente al del país. Aún así han podido aprender hasta cuatro o cinco idiomas sin tener que estudiarlo en los libros. La práctica e inmersión lingüística en la que viven hace que sea un lugar ideal para la adquisición de varios idiomas a la vez. La práctica para llegar a la teoría y no al revés, debe ser la piedra angular por la que se pueden desarrollar la enseñanza del idioma. Las nueva tecnologías han influido en este desarrollo pero también son utilizadas inadecuadamente por aquellos que quieren aprender el idioma, de forma que le hagan todo el trabajo sin que se esfuercen en comprender el por qué de las cosas. Finalmente la presencia del nativo hace posible que la práctica se lleve a las aulas. Palabras claves; enseñanza, idioma, nativo, práctica, tecnología.
226-229
77
76
Матн устида ишлашда компетенциявий ёндошув (немис тили корреспенденцияси мисолида)
ХХ аср охирига келиб чет тилларини ўрганиш ва ўргатишда коммуникатив ва компетенциявий ёндошув пайдо бўлди ва тез орада устувор йўналишга айланишга улгурди. Бунда биринчидан, жаҳон бўйлаб чет тиллари соҳа мутахассисларининг изланишлари маҳсуллари, хусусан Европа Кенгаши лойиҳаси доирасида яратилган “Чет тилларини эгаллашнинг Умумевропа талаблари: ўрганиш, ўргатиш, баҳолаш”
рисоласининг беқиёс ҳиссаси бўлса, иккинчидан ахборот технологияларининг шиддатли ривожланиши ва мисли кўрилмаган имконият чўққиси эришганлигини тан олиш лозим
рисоласининг беқиёс ҳиссаси бўлса, иккинчидан ахборот технологияларининг шиддатли ривожланиши ва мисли кўрилмаган имконият чўққиси эришганлигини тан олиш лозим
230-232
76
22
Личностно ориентированный подход при изучении иностранных языков в вузе с использованием интерактивных методов
В статье освещен личностно-ориентированный подход к обучению студентов иностранному языку в высших учебных заведениях с использованием иностранных языков.
233-235
241
245
The effectiveness of visual aids in teaching foreign languages
The article analyzes the effectiveness of visual aids in the process of teaching foreign languages and suggests ways to use them in the classroom.
236-238
106
50
Замонавий педагогик технологиялар ва хорижий тажрибаларнинг рақобатбардош кадрлар тайёрлашдаги аҳамияти
Тайёрлашда хорижий тажрибани таҳлил қилиш рақобатбардош кадрлар, республика олий ўқув юртларида рақобатбардош мутахассисларни тайёрлашдаги муаммоларни аниқлаш ва уларнинг ечимини излаш, шунингдек, кадрлар тайёрлашда амалга оширилиши лозим бўлган вазифаларни белгилаш.
239-240
114
74
Обучение межкультурному общению на уроках иностранного языка
Межкультурное обучение иностранным языкам, в частности, фокусируется на осознании собственной культурной идентичности, поскольку это отражение
собственных требований к пониманию и идентичности является основой для любых процессов межкультурного обучения. При этом межкультурная встреча как диалог между чужими и своими предполагает готовность изменить свою точку зрения. Межкультурное обучение иностранным языкам – это учет как можно большего количества культурных различий между своей и чужой культурой в сознании учащихся, а затем дальнейшая работа с этими различиями и повышение осведомленности о том, как с ними обращаться.
собственных требований к пониманию и идентичности является основой для любых процессов межкультурного обучения. При этом межкультурная встреча как диалог между чужими и своими предполагает готовность изменить свою точку зрения. Межкультурное обучение иностранным языкам – это учет как можно большего количества культурных различий между своей и чужой культурой в сознании учащихся, а затем дальнейшая работа с этими различиями и повышение осведомленности о том, как с ними обращаться.
241-242
120
90
Nutqni rivojlantirishda o'yin faoliyatining o'rni
Maqolada bolaning so‘z boyligini to‘ldirish va faollashtirishga, to‘g‘ri talaffuzni shakllantirishga, izchil nutqni rivojlantirishga va o‘z fikrlarini to‘g‘ri ifoda etishga yordam beradigan didaktik o‘yinlarning roli muhokama qilinadi. O‘yin yordamida bola qattiqlikni engillashtiradi, u his-tuyg‘ularini osongina ifodalaydi.
243-244
123
90
Жисмоний маданият таълим йўналиши талабалари оғзаки нутқ компетенциясини ривожлантиришнинг лингводидактик хусусиятлари (Спорт терминлари мисолида)
Коммуникатив ёндошув асосида, чет тилларини ўрганиш жараёнида чет тилида мулоқот қилиш компетенциясини шакллантириш ёки бошқа сўз билан айтганда
коммуникатив қобилиятга эга бўлиш керак. Коммуникатив ёндошув нутқнинг барча турларини ишлатиш компетенциясини билдиради: ўқиш, тинглаш, нутқ (монолог, диалог), ёзиш.
коммуникатив қобилиятга эга бўлиш керак. Коммуникатив ёндошув нутқнинг барча турларини ишлатиш компетенциясини билдиради: ўқиш, тинглаш, нутқ (монолог, диалог), ёзиш.
245-246
144
99
Мактабларда тил ва инглиз тилини ўқитишда лингвистик билимларнинг интеграцияси
Илмий мақола филологиядан ташқари университетлар
талабалари учун инглиз тилини чет тили сифатида ўқитишнинг долзарб муаммосига бағишланган. Чет тилларини ўқитишда янги ва самарали усулларни белгилаш имконини берувчи машғулотлар ва топшириқлар мажмуасида услубий тизимнинг
асосий таркибий қисмларини амалий тадбиқ қилиш варианти келтирилган. Ушбу мақола чет тили ўқитувчилари ва бошқа тоифадаги мутахассислар учун тадқиқот ва тилларни ўқитишда янги усулларни қўллаш билан шуғулланадиган мутахассислар учун қизиқарли ва фойдали бўлади.
талабалари учун инглиз тилини чет тили сифатида ўқитишнинг долзарб муаммосига бағишланган. Чет тилларини ўқитишда янги ва самарали усулларни белгилаш имконини берувчи машғулотлар ва топшириқлар мажмуасида услубий тизимнинг
асосий таркибий қисмларини амалий тадбиқ қилиш варианти келтирилган. Ушбу мақола чет тили ўқитувчилари ва бошқа тоифадаги мутахассислар учун тадқиқот ва тилларни ўқитишда янги усулларни қўллаш билан шуғулланадиган мутахассислар учун қизиқарли ва фойдали бўлади.
247-249
160
136
Liy ta’lim muassasalari talabalarida muloqot kompetensiyasini rivojlantirishda rolli (o‘yinli) muloqot
Ushbu maqolada pedagogika oliy o'quv yurtlari talabalarining malakasini oshirish jarayonini o'zgartirishni nazarda tutuvchi "kommunikativ kompetentsiya" ni shakllantirishga e'tibor qaratish zarurligi ta'kidlangan. Aytishlaricha, u butun faoliyati davomida uni yaxshilashga harakat qilishi kerak.
250-251
147
125
Insho buyicha maslahatlar
Ushbu maqolaning mavzusi zamonaviy metodologiyaning dolzarb muammosi: ingliz tilida insho yozishiga o‘rgatish jarayonida zamonaviy samarali uslublar hamda yangi pedagogik texnologiyalardan foydalanishiga bag‘ishlangan
252-254
211
150
Чет тилларни ўқитишнинг коммуникатив усулларининг афзалликлари
Мақола замонавий инновация, янги информацион ва педагогик технологиялар, ўйинлар ва уларни коммуникатив компетенция шаклланиш мақсадида
инглиз тили дарсларнинг самарасини ва талабаларнинг қизиқишларини ошириш усулларнинг чуқур ва ҳар томонлама таҳлилни ўз ичига олган
инглиз тили дарсларнинг самарасини ва талабаларнинг қизиқишларини ошириш усулларнинг чуқур ва ҳар томонлама таҳлилни ўз ичига олган
255-258
203
39
Внедрение новейших информационных- педагогических технологий в обучении иностранным языкам
В данной статье рассматриваются новые педагогические технологии, используемые на уроках иностранного языка. Использование современных педагогических технологий в процессе обучения иностранным языкам позволяет повторять учебную ситуацию. Это помогает дополнить и
формируют традиционные методы обучения, а также развивают коммуникативные навыки на иностранном языке.
формируют традиционные методы обучения, а также развивают коммуникативные навыки на иностранном языке.
259-261
185
281
Übungsarten und ihre Wahl im Fremdsprachenunterricht
Wer fremde Sprachen nicht kennt, weiß nichts von seiner eigenen.”Johann Wolfgang von Goethe Das Fremdsprachenlernen ist heute eine Voraussetzung der Zeit. Die Verbesserung des Fremdsprachenunterrichts ist eine der Hauptaufgaben im Bildungsbereich in der
gegenwärtigen Phase der rasanten Entwicklung. Insbesondere ist eine Reihe von Gesetzen und Vorschriften zum Unterrichten von Fremdsprachen eine klare Bestätigung unserer Meinung und sie trägt eine große Verantwortung für alle Fachkräfte in unserem Land. Der gute Unterricht hängt oft davon ab, wie der Unterricht von der Lehrkraft gestaltet wird, welche Übungen und Aufgaben sie vor ihren Lernenden stellt und auf welcher Weise die Lernziele erreicht werden.
gegenwärtigen Phase der rasanten Entwicklung. Insbesondere ist eine Reihe von Gesetzen und Vorschriften zum Unterrichten von Fremdsprachen eine klare Bestätigung unserer Meinung und sie trägt eine große Verantwortung für alle Fachkräfte in unserem Land. Der gute Unterricht hängt oft davon ab, wie der Unterricht von der Lehrkraft gestaltet wird, welche Übungen und Aufgaben sie vor ihren Lernenden stellt und auf welcher Weise die Lernziele erreicht werden.
262-264
190
238
Роль жестов на уроках немецкого языка
Это связано со следующим аспектом, на который мы ссылаемся в DLL 1: Этот вопрос был задан в DLL 1 в главе 2: проектирование области действия. Подглава 2.4 Класс как комната общения.
265-266
99
29
Олий таълим муассасаларида немис тилини иккинчи чет тили сифатида ўқитиш
Ўзбекистон таълим тизимида инглиз тили немис тилининг ўрнини тобора сиқиб чиқараётган бир шароитда немис тилини иккинчи чет тили сифатида, яъни инглиз тилидан кейин ўқитиш айниқса долзарб бўлиб қолмоқда. Филология таълим йўналиши, бакалавриат талабалари учун ўқув режа ва дастури бўйича, иккинчи чет тили ҳафтасига 4 соатдан, 2 – дан 8 – семестргача ўргатилади. Ушбу ҳолатни ҳисобга олган ҳолда, иккинчи чет тилини ўқитишга алоҳида эътибор бериш талаб этилади.
267-268
233
149
Talabalarning yozish malakalarini oshirishning samarali usullari
Ushbu maqolaning mavzusi zamonaviy metodologiyaning dolzarb muammosi: ingliz tilida yozishga o‘rgatish jarayonida zamonaviy samarali uslublar hamda yangi pedagogik texnologiyalardan foydalanishiga bag‘ishlangan.
269-270
143
99
Nemis tilini o‘qitishda qo‘llaniladigan nutqiy strategiyalar
Ushbu maqolada nutq strategiyalari va ularning keng ko'lami berilgan hozirgi kunda butun dunyoda keng tarqalgan tilshunoslik o'qitishdagi umumiy tasnif. Maqolada tana tilining yuz ifodalariga ta'siri ham ko'rib chiqiladi. Bundan tashqari, ta'lim jarayonini hisobga olgan holda zamonaviy O‘zbekiston, chet tili nutqini rivojlantirish bo‘yicha turli strategiyalar taqdim etilgan
271-274
196
201
Тил оқитишда лингвистик мактабларнинг орни
Илмий мақола филологиядан ташқари университетлар
талабалари учун инглиз тилини чет тили сифатида ўқитишнинг долзарб муаммосига бағишланган. Чет тилларини ўқитишда янги ва самарали усулларни белгилаш имконини берувчи машғулотлар ва топшириқлар мажмуасида услубий тизимнинг
асосий таркибий қисмларини амалий тадбиқ қилиш варианти келтирилган. Ушбу мақола чет тили ўқитувчилари ва бошқа тоифадаги мутахассислар учун тадқиқот ва тилларни ўқитишда янги усулларни қўллаш билан шуғулланадиган мутахассислар учун қизиқарли ва фойдали бўлади.
талабалари учун инглиз тилини чет тили сифатида ўқитишнинг долзарб муаммосига бағишланган. Чет тилларини ўқитишда янги ва самарали усулларни белгилаш имконини берувчи машғулотлар ва топшириқлар мажмуасида услубий тизимнинг
асосий таркибий қисмларини амалий тадбиқ қилиш варианти келтирилган. Ушбу мақола чет тили ўқитувчилари ва бошқа тоифадаги мутахассислар учун тадқиқот ва тилларни ўқитишда янги усулларни қўллаш билан шуғулланадиган мутахассислар учун қизиқарли ва фойдали бўлади.
275-280
161
5390
Bolalar nutqining rivojlanish bosqichlari
Ushbu maqolani yozish jarayonida biz shunday xulosaga keldik
nutq aktini o'rganish, nutqning paydo bo'lishi va rivojlanishi, bolalar nutqida nutq kompetensiyasini shakllantirish: nutq - bu jarayon va natijada nutq matnlari, og'zaki va yozma, kitoblar, hikoyalar, qo'shiqlar spektakllarda paydo bo'ladi. Nutq moddiy va hislar tomonidan idrok etiladi - bu faqat nutqda namoyon bo'ladigan tildan foydalanish jarayonida sodir bo'ladi.
nutq aktini o'rganish, nutqning paydo bo'lishi va rivojlanishi, bolalar nutqida nutq kompetensiyasini shakllantirish: nutq - bu jarayon va natijada nutq matnlari, og'zaki va yozma, kitoblar, hikoyalar, qo'shiqlar spektakllarda paydo bo'ladi. Nutq moddiy va hislar tomonidan idrok etiladi - bu faqat nutqda namoyon bo'ladigan tildan foydalanish jarayonida sodir bo'ladi.
281-283
164
259
Nemis tilini o'rganishda o'qish ko'nikmalarining roli
Ushbu maqolada “Nemis tili” fani o‘quv dasturida keltirilgan nemis tili fanini o‘qitishda o‘qib tushunishning asosiy maqsadi masalasi tadqiq etilgan
284-286
137
103
Maktablarda fransuz tilini o‘qitishda zoonimlar bilan bog‘liq frazeologik birliklarning o‘rni
Ushbu maqolada psixologik mavzu muhokama qilinadi
o'smirlarning xususiyatlari. O'yinlar orqali o'rganish. O'yinlarning asosiy maqsadi
o'smirlarning xususiyatlari. O'yinlar orqali o'rganish. O'yinlarning asosiy maqsadi
287-288
134
75
Олий таълим муассасалари талабаларининг маданиятлараро компетенцияни шакллантириш учун "чет тили" фанининг педагогик салоҳияти
Чет тилларни билиш инсонга бошқа халқларнинг маданиятига шахсан кириб боришига ёрдам беради, уларнинг вакилларини, бошқа нарсалар қатори,
ўзбекларнинг кундалик ҳаётининг ўзига хос хусусиятлари, уларнинг маънавий мероси ва жаҳон маданиятига қўшган ҳиссаси билан таништиради. Шу муносабат билан муҳим вазият юзага келади: маданиятлараро компетенцияни шакллантириш жараёнида нафақат нимани ўргатиш, балки қандай ўқитиш ва қандай ўргатиш ҳам муҳимдир, бу мантиқан таълим бериш орқали маданиятлараро компетенцияни шакллантириш ва ривожлантириш учун маданиятлараро таълим асосидаги педагогик принципларни қўллаш масаласига олиб келади.
ўзбекларнинг кундалик ҳаётининг ўзига хос хусусиятлари, уларнинг маънавий мероси ва жаҳон маданиятига қўшган ҳиссаси билан таништиради. Шу муносабат билан муҳим вазият юзага келади: маданиятлараро компетенцияни шакллантириш жараёнида нафақат нимани ўргатиш, балки қандай ўқитиш ва қандай ўргатиш ҳам муҳимдир, бу мантиқан таълим бериш орқали маданиятлараро компетенцияни шакллантириш ва ривожлантириш учун маданиятлараро таълим асосидаги педагогик принципларни қўллаш масаласига олиб келади.
289-191
184
157
Коммуникатив компетенцияни шакллантириш жараёнида чет тилларини ўқитишнинг замонавий усуллари
Мазкур ишда коммуникатив компетенция шаклланиш жараёнида муваффақиятли қўлланилиши мумкин бўлган педагогик технологияларнинг турлари тадқиқ қилинган.
292-294
316
228
Methodological recommendations for teaching grammar and improving grammar skills
The subject of the research of this work is an actual problem of modern methodology: the use of a communicative approach, new information and pedagogical technologies in teaching English grammar. This problem is considered in a complex perspective, i.e., first, the theoretical validity of the effectiveness of the use of communicative and new pedagogical technologies in explaining new grammatical material is given, and then the ways of their use are listed, depending on the learning goals.
298-299
145
207
Neue medien im daf-unterricht
Heute wachsen Kinder und Jugendliche inmitten einer Medienwelt auf. Dabei dominieren audiovisuelle Medien: Fernsehen und Computer sind die Leitmedien der jungen
Generation.
Generation.
295-297
61
28
Умумевропа баҳолаш меъзони ҳақида умумий тушунчалар
Умумевропа баҳолаш меъзони немисча-der Gemeinsame europäische Referenzrahmen für Sprachen (GeR); ва инглизча Common European Framework of Reference for Languages, (CEFR):) тил ўрганувчи ва ўргатувчиларига чексиз имкониятлар беради. Ушбу йўналиш тил ўрганишда, тилни қўллашда ва тил ўрганиш усулларини эгаллашда ўқувчиларнинг транспарент ва қиёслаш усуллари имкониятини яратади. Ушбу тавсиялар барча малакавий ва кўникмавий бўлимлар бўйича, яъни ўқиб тушуниш, эшитиб тушуниш, ёзиш ва гапириш кўникмаларини эгаллаш шароитини яратади ва олти шаклдаги илм олиш даражаларини шакиллантиради.
300-301
161
41
Bаrriers constrаining the effective implementаtion of dynamic approach in teaching english as second language
The present article investigates the advantages of dynamic approach in teaching english as second language in secondary school. Various points of view of scientists in the aspect of methdology of teaching are analyzed.
302-305
152
68
Игровые моменты в обучении иностранным языкам
Статья посвящена игровым образовательным технологиям и их использованию на уроках французского языка. В данной статье описаны функции и значение игровых технологий и игровых форм обучения в процессе обучения иностранному языку. Особое внимание уделено описанию языковых и речевых игр. На основе изучения и анализа существующих классификаций предлагается классификация игровых технологий и уделяется внимание творческим и ролевым играм на уроках иностранного языка.
306-307
118
94
Talabalarning nemischa og‘zaki so‘zlashuv nutqini o‘stirishga doir
Maqola og`zaki nutqdagi so`z erkinligining boshqa nutq shakllaridan farq qilishi, shuningdek, so`zlovchi va tinglovchining og`zaki nutqda tez va oson muloqot qila olishiga bag`ishlangan.
308-310
210
139
Teaching grammar material by jokes and games
The article is devoted to investigation of the role of jokes and games in teaching English grammar. At first, theoretical principles of teaching grammar are analyzed, then, recommendation how to teach grammar material by games and jokes are offered.
311-313
160
53
Чет тили ўқитувчиларининг социолингвистик компетентлигини ривожлантириш
Мазкур мақолада Олий таълим муассаларида бўлажак чет тили ўқитувчиларини социолингвистик компетентлигини ривожлантиришга эътибор қаратилган
314-315
138
95
Fаcilitаtors constrаining the effective implementаtion of dynamic approach аt the teаcher level аnd аt the school level
The present article investigates facilitators constraining the
implementation of dynamic approach in teaching english as second language in secondary school. Various points of view of scientists in the aspect of methdology of teaching are
analyzed.
implementation of dynamic approach in teaching english as second language in secondary school. Various points of view of scientists in the aspect of methdology of teaching are
analyzed.
316-318
199
118
Nemis tili darslarida filmlardan foydalanishning asosiy me’yorlari
Bugungi kunda chet tilini bilish juda muhim. Uni o'rganishning turli usullari mavjud. Ulardan biri haqiqiy badiiy va animatsion filmlarni tomosha qilishdir. Ushbu maqola darslarda ko'rish uchun filmlarni tanlash mezonlarini tavsiflaydi, ular bilan ishlash bosqichlarini tavsiflaydi, shuningdek, chet tilini o'rganishda filmlar va teleko'rsatuvlardan foydalanishning ba'zi afzalliklarini sanab o'tadi.
319-320
159
107
So‘zlashuv nutqi shakllanishiga boshqa tillardan o‘zlashgan lug‘aviy birliklarning o‘rni masalasi
Ma’lumki, har qanday til lug‘aviy qatlami faqat o‘z qatlamdan iborat bo‘lmaydi. Ijtimoiy hodisa bo‘lgan til doimo o‘zgarishda bo‘ladi. Boshqa tillar bilan aloqada bo‘ladi.
Bu jarayon tilda aks etadi.
Bu jarayon tilda aks etadi.
321-323
255
137
Use of language elements in the process of social communication
The research focuses on cognitive linguistics, as well as one of the most pressing problems in German lexicology and stylistics – the study of figurative words in the language of German youth. The goals and objectives of the study are to study the level of use of figurative words in the language of German youth and to classify the cognitive and semantic meanings of such words.
324-325
122
79
Перевод как средство обучения на уроке иностранного языка
В статье рассматривается необходимость использования межъязыкового перевода в качестве одного из средств обучения на уроке иностранного языка в общеобразовательной школе. Авторы акцентируют внимание на острой потребности участников образовательного процесса во включении в процесс обучения элементов объяснения на родном языке и упражнений на перевод. Разработка упражнений переводческой направленности должна учитывать параметры учебной коммуникативной ситуации, создаваемой на уроке.
326-327
1062
593
Metodika fanining paydo bo‘lishi va rivojlanish bosqichlariga
F. Gen metodi va uning qarashlari. M. Valter metodi va uning qarashlari. Metodologiya faniga hissa qo'shgan olimlarning qarashlari.
328-329
165
264
Einsatz der projektarbeit im daf-unterricht
Es ist wichtig, bei der Projektarbeit drei oder vier Phasen zu berücksichtigen: Planung, Durchführung, Präsentation und Reflexion.Wenn die Projektarbeit zu Erfolgserlebnissen der Teilnehmer führen soll,so gilt es, verschiedene Punkte zu beachten: Projektziel, Projektplanung, Ideensammlung, Präsentationsform, Fehlerkorrektur und rojektdokumentation.
330-331
250
143
Chet tilini intensiv o‘qitishning afzalliklari
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Sh.M.Mirziyoyev ta’kidlaganidek, “Bugungi kun yoshlarini har tomonlama mustaqil fikrlaydigan, zamonaviy bilim va kasb-hunarlarni
chuqur egallaydigan, mustahkam hayotiy pozitsiyaga ega, chinakam vatanparvar insonlar sifatida tarbiyalash masalasi davlatimiz oldida turgan eng dolzarb masaladir. Shu sababli,
yoshlar har soniya bilim olishdan, olgan bilimlaridan kelib chiqib tajribasini oshirishdan to‘xtamasligi lozim”[Mirziyoyev, 56].
chuqur egallaydigan, mustahkam hayotiy pozitsiyaga ega, chinakam vatanparvar insonlar sifatida tarbiyalash masalasi davlatimiz oldida turgan eng dolzarb masaladir. Shu sababli,
yoshlar har soniya bilim olishdan, olgan bilimlaridan kelib chiqib tajribasini oshirishdan to‘xtamasligi lozim”[Mirziyoyev, 56].