Jild 1 № 1 (2023): Информатика и инженерные технологии
Maqolalar
Корхоналарда технологик жараёнларнинг бошқаруви учун хавфсизлик сиёсатини шакллантириш муаммоларни тадқиқ этиш
Ўзбекистон Республикасида ахборот технологиясининг миллий инфраструктураси жадаллик билан ривожланмоқда. Бу республикамизнинг мустақилликка эришганидан бери жамиятимиз ҳаётида тубдан ўзгаришлар содир бўлганидан дарак берадики, ҳозирда иқтисодиёт, телекоммуникация соҳаси ахборот индустрияси олдидаги мақсад ва масалалар ўзгарди. Ҳажми муттасил ошувчи ахборотни сақлаш ва узатиш жараёнларини автоматлаштириш масаласини ечишга имкон берувчи компьютер тармоқлари маълумотларини автоматлаштирилган ишлаш воситаларининг пайдо бўлиши ва тарқалиши ушбу жараёнларни тажовузкор ахборот таъсирига нисбатан заиф қилиб қўйди. Натижада файлларни ва компьютерда сақланувчи бошқа ахборотни ҳимоялаш воситаларига эҳтиёж туғилди. Айниқса кўпчилик фойдаланувчи тизимларда, вақти бўлинишли тизимларда ҳамда очиқ тармоқлар орқали фойдаланувчи тизимларда ҳимоялаш воситаларига эҳтиёж кучли сезилди.
Shaxsni xatti-harakatlaridan tanib oluvchi COCO va MPII modellarinining oʻzaro farqlari, samaradorligi va kvant algoritmlari tahlili
Insonni xatti-harakatlariga qarab tanib olish kompyuterni ko’rish va sun’iy intellektning qiziqarli va qiyin sohasidir. So’nggi yillarda odamlarning harakatlari va imo-ishoralarini tahlil qilish orqali aniqlay oladigan modellarni ishlab chiqishda sezilarli yutuqlarga erishildi. Ushbu sohadagi ikkita mashhur model COCO (Kontekstdagi umumiy ob’ektlar) va MPII (Maks Plank Informatika Instituti) modellaridir. Ushbu maqolada biz insonni o’z harakatlaridan tanib olish modellarini o’rganamiz va keyin COCO va MPII qiyosiy tahlilini o’rganamiz, ularning farqlari va kuchli tomonlarini ta’kidlaymiz.
Ta'limda sun'iy intellektning imkoniyatlari. gpt chat: bu nima?
В последнее время был добавлен еще один термин, который становится все более актуальным в сфере образования во всем мире. Он ChatGPT. Чат GPT является явным доказательством того, что искусственный интеллект развивается каждый день. Этот универсальный чат-бот может конкурировать с людьми в интеллектуальных и коммуникативных задачах. [4] но как ChatGPT достигает такого уровня и может ли он заменить человека?
Давайте разберемся. Итак, что такое chatgpt в статье? Что он может делать и как его использовать, в какой степени польза для общества обо всем мы поговорим ниже.
Optik tolali aloqa liniyalari orqali uzatiladigan axborotni himoya qilishning fizik usullari
Произведен анализ известных способов формирования каналов утечки информации и физические методы защиты информации, передаваемой по волоконно-оптических линиях связи. Предложены способы повышения защищенности оптического волокна при передаче данных, а также предложена и описана модель системы защиты информации в волоконно-оптической линии на основе устройства рефлектометра.
Magnit-optik to'lqin o'tkazgichning mantiqiy elementlari uchun matn ma'lumotlarini shifrlash va shifrini ochish algoritmi
Для криптообработки информации с использованием шифрования Вернам разработан рабочий симулятор логического элемента XOR, основанный на тех же принципах, что и магнитооптические логические элементы. Проведена экспериментальная проверка устройства-имитатора с использованием кодирования ASCII и разработан алгоритм шифрования и дешифрования текстовой информации.
Axborotlashgan jamiyatda sun’iy intellekt: ijtimoiy-falsafiy tahlil
Maqolada axborotlashgan jamiyatda sun’iy intellektning muvaffaqiyati natijasida yuzaga keladigan jarayonlar, jumladan, mehnat, aqlli mashinalarning inson mehnatini yengillashtirish bilan birga, insonning o‘z-o‘ziga bo‘lgan munosabatini qaytadan ko‘rib chiqish, mehnatning intellektuallashuvining ishlab chiqarish sifati va samaradorligiga ta’siri, axborotlashgan jamiyat muammolari ijtimoiy-falsafiy aspektda ochib berilgan.
Mobil robotlarning dinamik muhitlarda optimal yoʻlini topish algoritmini ishlab chiqishda sun’iy neyron toʻrlardan foydalanish
Ushbu maqolada biz dinamik muhitda ishlaydigan mobil robotlar uchun yo'lni optimal rejalashtirishga erishish uchun sun'iy neyron tarmoqlarni (ANN) yo'lni rejalashtirish texnikasi bilan birlashtirgan algoritmik asosni taklif qilamiz. Asosiy maqsad - to'siqlar va turli xil atrof-muhit sharoitlarini hisobga olgan holda, robotlarni dinamik bo'shliqlar bo'ylab samarali boshqarish. Matlab dasturining ROS uskunalar panelida simulyatsiyalar va real tajribalar orqali yondashuvimizning samaradorligini ko'rsatamiz. Bizning natijalarimiz samaradorlik va muvaffaqiyat darajasi bo'yicha mavjud yo'lni rejalashtirish algoritmlariga nisbatan ayrim ko‘rsatkichlari yuqori samaradorlikni ko'rsatadi.
Optisystem dasturiy muhitida ikki diapazonli modulyatsiya va stimulyatsiya qilingan brillouin tarqalishiga asoslangan optik vektor analizatorini simulyatsiya qilish
Ikki diapazonli optik modulyatsiya va stimulyatsiya qilingan Brillouin tarqalishiga asoslangan optik vektor analizatori, shuningdek, OptiSystem dasturiy muhitida uni simulyatsiya qilish imkoniyati ko'rib chiqiladi.
Sun’iy intellektga asoslangan bing internet qidiruv tizimi
Axborot texnologiyalari rivojlangan asrda insonlarni qiziqtirayotgan ma’lumotlarni qisqa fursatlarda topish hamda aniq natijalar olish ehtiyoji ortmoqda. Bunda albatta internet qidiruv tizimlaridan foydalanish eng maqbul tanlovdir. Qidiruv tizimlari yordamida turli veb-saytlardan kerakli ma’lumotlarni sanoqli soniyalar ichida qidirish va ulardan foydalanish mumkin bo‘ladi. Albatta, internet tarmog‘ida turli xil ko‘rinishda axborotlar ko‘plab topiladi. Bu esa axborotlar ichidan kerakli bo‘lgan ma’lumotlarni topish muammosini keltirib chiqaradi. Foydalanuvchi ma’lumotlarni izlayotganda mavjud internet qidiruv tizimlarini imkoniyatlarini bilish juda muhim hisoblanadi.
Image processing toolbox (ipt) muhitida tasvirlarni filtrlash
Tasvirlarga ishlov berishda Fure o‘zgartirishidan foydalanish. Image Processing Toolbox muhitida tasvirlarni filtrlash.
Video tasvirdagi shikastlangan hudud chegaralarini avtomatik moslashtirish: kompyuter ko'rish yordamida yong'in va alangani tahlil qilish
В данной работе представлен вычислительный алгоритм для
обнаружения и извлечения пожара из видеоизображений на основе термохимической реакции. Алгоритм позволяет точно определять границы пожарных и непожарных областей, что имеет важное значение для мониторинга пожаров, раннего обнаружения возгораний и оценки пожаров. Исследования показали, что традиционные методы обнаружения пожара имеют недостаточную точность. В данной работе предложен алгоритм, который обнаруживает и устраняет нежелательные артефакты, выявляя ключевые символические огни и границы огня.
Barmoq izlariga asoslangan davomat tizimi
The Fingerprint-Based Attendance System has emerged as a robust and secure method for accurately recording attendance in various organizations and educational institutions. This research paper explores the development,
implementation, and evaluation of such a system, highlighting its advantages, challenges, and potential future enhancements. Through a combination of literature review and practical experimentation, this paper aims to provide insights into the effectiveness and reliability of fingerprint-based attendance systems.
AI-ga asoslangan echimlar orqali tarmoq xavfsizligini oshirish
The rapid evolution of cyber threats demands innovative approaches to network security. This article delves into the realm of AI-driven network security, exploring how artificial intelligence is revolutionizing threat detection, response, and prevention in modern network infrastructures. We discuss the key techniques, benefits, and challenges associated with AI in network security.
Oʻzbek imo-ishora tilini tanib olish uchun mashina oʻrganish algoritmlari asosida (uzsl)
Sign language recognition has gained significant attention due to its potential to bridge communication gaps between the deaf and hearing communities. This article presents a comprehensive review of machine learning methods employed for the recognition of Uzbek Sign Language (UzSL). The unique visual and spatial nature of sign languages poses challenges that necessitate specialized techniques for accurate recognition. This review surveys various approaches, ranging from traditional techniques to modern deep learning methods, used to recognize UzSL gestures. The article begins by introducing the significance of UzSL recognition and its impact on facilitating effective communication for the Uzbek deaf community. It outlines the complexities involved in sign language recognition, including variations in hand shapes, movements, and facial expressions. The challenges of limited training data, real-time recognition, and capturing dynamic features are discussed in depth. A survey of traditional machine learning methods such as Hidden Markov Models (HMMs), Support Vector Machines (SVMs), and k-Nearest Neighbors (k-NN) is presented, along with their applications and limitations in UzSL recognition. The evolution of these methods into more sophisticated approaches like Dynamic Time Warping (DTW) and Conditional Random Fields (CRFs) is also explored.
Kiberxavfsizlikda sun’iy intellektdan foydalanish imkoniyatlari
Kibertahdidlar murakkabligi va hajmi ortib borayotgani sababli Sun’iy intellekt kiberxavfsizlik uchun juda muhimdir. Sun'iy intellektga asoslangan tizimlar real vaqtda katta hajmdagi ma'lumotlarni tahlil qilishi va tahdidlarni aniqlashi mumkin. Bu kiberhujumlarga tezroq va samaraliroq javob berish, maʼlumotlar buzilishi va boshqa xavfsizlik hodisalari xavfini kamaytirish imkonini beradi.
Ma’lumotlar bazasi (mb) va ma’lumotlar bazasini boshqarish tizimi (mbbt)ning nazariy asoslari
Ma’lumotlar bazasi hamda ma’lumotlar bazasini boshqarish tizimlari solishtirilgan, ma’lumotlar bazasidan foydalanish Delphi tizimi orqali asoslanib ko’rsatilgan.
Energiya ta’minoti tizimlarida energiya samaradorligini oshirishda raqamli texnologiyalarning o‘rni
Jahonda energiya ta’minoti manbalari monitoringida axborotlarni taqsimlashning turli signal o‘zgartgichlarini keng qo‘llash, ular yordamida doimiy monitoring jarayonlarini amalga oshirishda elektr energiya istemol qiluvchi obektlarning uzluksiz va sifatli ishlashini ta’minlash bo‘yicha signallar bilan ta’minlovchi apparatlar, qurilmalar, vositalar hamda algoritm va dasturiy vositalarini takomillashtirishga qaratilgan qator ilmiy tadqiqot ishlari olib borilmoqda. Energiya ta’minoti tizimlarining ishonchli ish holatlarini ta’minlashda ishlab chiqarilayotgan energiya miqdori va sifatini manbalar quvvatini monitoring qilish asosida rejalashtirish, dasturiy vositalar va texnik yechimlarni ishlab chiqishga alohida e’tibor qaratilmoqda. Shu bilan birga elektr energiya manbalarining kattalik va parametrlarini ikkilamchi signallarga o‘zgartirish apparatlari tuzilish tamoyillari hamda ularning dasturiy vositalarini yaratish dolzarb masalalardan hisoblanmoqda.
Murakkab tizimlarni boshqarishda ishlaydigan jadvallarni konvertatsiya qilish usullari
В статье рассматривается стандартного описание рабочих мест для решения проблем алгоритмизации управления сложными системами. Предлагается описание процесса решения задачи управления объектом на основе алгоритмического подхода. Разработаны методы композиции ТФ для алгоритмического синтеза комплексов рабочих мест, управляющих мониторов.
Raqamli texnologiyardan foydalangan holda pochta aloqasini avtomatlashtirish istiqbollari
Ushbu maqolada mualliflar fan, texnika va texnologiya taraqqiyotini rivojlantirishda pochta aloqasini avtomatlashtirish, texnologik jarayonlarni kompleks mexanizatsiyalashtirish va raqamli texnologiyalardan foydalanishning o‘ziga xos xususiyatlarini ilmiy asoslagan.
Ta'lim sohasida bolali oilalarni masofadan qo'llab-quvvatlashda raqamli texnologiyalar va resurslar
В статье представлены результаты изучения дистанционной поддержки семей с детьми в образовательном пространстве. В контексте взаимодействия семьи и школы в интересах воспитания и обучения детей дана характеристика наиболее востребованных цифровых технологий и ресурсов; обосновываются критерии их выбора; раскрывается их педагогическая сущность в обеспечении взаимных действий родителей и профессионалов. Дистанционная поддержка определяется как механизм «мягкой» силы, который предоставляет родителям цифровой инструментарий, ориентирующий их на развитие опыта родительства как компетентностного в воспитании и обучении детей.
Kiyim loyihalashning avtomatlashtirilgan sistemalari, uch o‘lchamli modellashtirish
Ushbu maqolada kiyim loyihalashning avtomatlashtirilgan sistemalari, uch o‘lchamli modellashtirish, andozalarni konstruksiyalash va virtual kiydirish, virtual modellar to‘plami hamda harakati to’g’risida ma’lumotlar keltirilgan.
O‘zbekistonda iqtisodiyotni raqamlashtirishning ahamiyati
Ushbu maqola shuni ko'rsatadiki, raqamli transformatsiyaning afzalliklaridan iqtisodiyotda hamma foydalanishini ta'minlash ambitsiyalariga erishishda muhim rol o'ynaydi.Raqamli iqtisodiyotning aholi turmush darajasiga ijobiy
va salbiy ta’sirlari mavjud bo’lib, bunga to’liq moslashgunga qadar ba’zi mamlakatlar qiyinchiliklarga duch keladi.
Sanoat korxonalarining iqtisodiy salohiyatini oshirishda raqamlashtirishning ahamiyati
Maqolada iqtisodiyotini yuksaltirishda sanoat korxonalarining iqtisodiy salohiyatini oshirishda raqamlashtirishning ahamiyati haqida bayon etilgan.
Raqamli marketing tushunchasi, maqsadlari va ahamiyati
Ushbu maqolada raqamli marketing tushunchasi ochib berilib, uning maqsadlari hamda bugungi kundagi dolzarb ahamiyati borasida so‘z yuritilgan. Bundan tashqari maqola orqali ijtimoiy tarmoq strategiyasining bosqichlari bilan tanishishingiz mumkin.
O‘zbekiston iqtisodiyotni raqamlashtirish sharoitida xalqaro savdo-iqtisodiy hamkorlikni rivojlantirish yo‘lida
Статья раскрывает вопросы международных экономических отношений Республики Узбекистан, политику Узбекистана по развитию международного торгово-экономического сотрудничества, а также, экономические отношения Узбекистана и стран СНГ. Рассматриваются перспективы развития в долгосрочном периоде.
2024-yilda maktabgacha ta’lim muassasalari sonini bashorat qilish (jizzax viloyati misolida)
2024-yilga borib Jizzax viloyatida makrabgacha ta’lim muassasa (MTM)lariga bolgan talab dolzarb bo’lganligidan ushbu tezis tayyorlandi.
Giperbolik tipdagi tenglamada kuzatish masalasi
Ushbu maqolada tabiatda uchraydigan jarayonlar: issiqlik tarqalishi, tor tebranishi, sterjen tebranishi, mayatnik tebranishi, magnit maydoni impulsi va hakazolar. Har qanday tabiiy protsess o’lchanganligi sababli uni modellashtirishdan hosil bo’lgan masala taqribiy yechiladi. Biz yechimni protsessni kuzatish (bir nuqtada o’lchash) yordamida hisoblashga harakat qildik. Bunda masala uchun qo’shma operator tuzilib, nokorrekt masala (boshlang’ich qiymat yo’q holat) shartli korrekt xolatga o’tkaziladi. Natijada matematik fizika masalasi ekstremum masalasiga keltirib yechim chekli sondagi algebraik tenglamalar sistemasiga keltiriladi
Иқтисодиётнинг рақамли трансформациялашуви асосида хизмат кўрсатиш соҳаларини ривожлантириш
Мазкур мақолада рақамли иқтисодиёт тушунчаси, рақамли иқтисодиётга хос бўлган технологик ўзгаришлар, хизмат кўрсатиш соҳасини ривожлантириш бўйича олиб рақамлаштириш соҳасидаги ўзгаришлар
масалалари ёритиб берилган, олиб борилган тадқиқот натижасида муаллифлар томонидан амалий тавсиялар илгари сурилган.
Олий таълимда олиб борилаётган бугунги ислоҳотларнинг самарадорлик кўрсаткичлари
Мамлакатимизда олиб борилаётган ислоҳотлар натижаси ўлароқ сўнгги йилларда таълим тизимининг барча босқичларини замонавий талаблар асосида ташкил этиш бўйича амалий ишлар ҳал қилувчи босқичга кирди.
Virtual voqelik tushunchasi va uning ta’limdagi o‘rni
Ushbu maqolada virtual voqelik tushunchasi, uning turlari, yoʻnalishlari va qoʻllanilish sohalari hamda uning ta’limdagi oʻrni haqida qisqacha tavsif berilgan.
Oʻzaro bogʻliq ob’ektlarga nisbatan Nyutonning ikkinchi qonunini qoʻllash
Ushbu ma’ruza tezisida Nyutonning ikkinchi qonunini bittadan ko’p bo’lgan ob’ektlarga qo’llash masalasi qaralgan. Ushbu holatlarda qaysi ob’yektga, qanday kuchlar ta’sir qilayotganligi aniq tushunib berilgan.
Nosimmetrik shifrlash algoritmlari asosida yotuvchi algebraik strukturalarning tahlili
Maxfiylik foydalanuvchi, masalan, elektron raqamli imzo (ERI) sohibining shaxsiy maxfiyligi bo‘lib, uning oshkora kalitini ERI shakllantirishda bevosita foydalaniladi.
Xavfsiz raqamli kelajakni ta'minlash, kiberxavfsizlik bo'yicha ta'limning ahamiyati
This article discusses the importance of cybersecurity education in today's digital world. It defines cybersecurity education and explains its benefits, such as reducing the risk of cyber attacks, protecting sensitive data, and minimizing the damage caused by a cyber attack. The article also provides a list of common cyber threats, such as phishing attacks, malware, and ransomware.
Robot texnikasida kengaytirilgan haqiqat: kelajak uchun dunyolarni birlashtirish
This article explores the use of augmented reality (AR) in robotics. Explores interactive programming lessons, allowing students to interact with virtual robots in real time, changing code and seeing the results of their actions. Simulation of real scenarios of robot operation in a virtual environment is also discussed, which simplifies the understanding of the principles of operation and programming of robots. These innovations make learning more interactive, enhancing learning and developing robotics programming skills.
Mammografiya tasvirlariga dastlabki ishlov berish algoritmi
Tibbiyot tasvirlarini tahlil qilish usullari va algoritmlari ko’krak bezi saratonini erta bosqichda aniqlash va tashxislashda muhim rol o’ynaydi. Ushbu ilmiy ishda mammografiya tasvirlarida topografik xaritaga asoslangan segmentatsiya masalasi ko’rilgan. Ushbu muammoni hal qilishda tasvirlarga dastlabki ishlov berish va segmentlash algoritmlari takomillashtirilgan
Axborot xavfsizligi va uning komponentlari
Ushbu maqolada axborot xavfsizligi va uning tizimlarining asosiy komponentlari, axborotlashtirish vositalari va tizimlarining axborotga nisbatan xavfsizlik monitoringini o‘rnatish uchun bir qator parametrlarni aniqlash haqida ma’lumotlar keltirilgan.
Bosqinlarni aniqlash tizimlari uchun ma'lumotlar to'plami: tarmoq xavfsizligini oshirish
Intrusion Detection Systems (IDS) play a pivotal role in safeguarding networks against cyber threats. To effectively develop and evaluate IDS solutions, access to diverse and comprehensive datasets is crucial. This article explores the importance of datasets for intrusion detection, highlights key requirements for such datasets, and discusses notable datasets and their features commonly used in the field. By understanding the value of high-quality data, researchers and cybersecurity professionals can better address the evolving landscape of network attacks and fortify their defense mechanisms.
Bulutli hisoblashda axborotni himoyalashning texnologiyalari
Ushbu maqolada bulutli hisoblash texnologiyalarida axborotlarni buzilish holatlari tahlili batafsil keltirilib, ularga qarshi himoya yondashuvlari tavsiya etilgan.
Axborot xavfsizligida elektron hujjatlardagi matnlar bog‘lanishini tahlil etishning o‘rni
So‘nggi yillarda hujjatlarni raqamlashtirish tendensiyasi paydo bo‘ldi. Dunyoning raqamlashuvi jarayonida qog‘ozga asoslangan hujjatlarni yanada qulayroq, qidirish va saqlash uchun raqamliga aylantirish zarur. Elektron hujjatda (EH) qatorlar matn maydoni to‘plamiga taqsimlanadi. Boshqacha qilib aytganda, satr bir nechta segmentlarga bo‘linib, har bir segment boshqa to‘plam matn maydoniga joylashtirilishi mumkin. Shuning uchun matn satr bilan samarali bog‘langanligi bois to‘plamdagi har bir matn bog‘langan matn maydoni deb ataladi. Shuningdek satrning butun mazmunini o‘z ichiga olgan hamda boshqa matn maydoni bilan bog‘lanmagan matn maydonini himoyalangan matn maydoni deb ham atalishi mumkin.
Mashinani o'rganishda daraxt tasnifi va giperparametrlar
Machine learning algorithms play a crucial role in extracting valuable insights from data, enabling businesses and researchers to make informed decisions. One such algorithm is the decision tree, which is widely used for classification tasks. Decision tree classification utilizes a tree-like model of decisions and their potential consequences, making it an intuitive and powerful tool for solving complex problems. In this article, a model that determines which drug is suitable for a patient with a certain disease is created using the Decision tree algorithm. This problem is multi-class classification (multiclass classification) help score consolidation. Alternatively, how function, domain, and hyperparameters simplify decision tree models are explored.
Ta'limni raqamlashtirish masalasi bo'yicha
В статье говориться о потенциале использования цифровых технологий для модернизации современного образования, анализируются практические возможности современных технологий, позволяющие улучшить процессы преподавания и обучения.
Bo'lajak texnologiya o'qituvchilarini tayyorlashga fotogrammetriya texnologiyalarini joriy etish
В статье рассматриваются особенности использования технологии фотограмметрии в профессиональной деятельности учителя технологии. Выявлены возможности использования технологий фотограмметрии при изучении дисциплины «Фотографика в технологическое образование».
Raqamli ishlab chiqarish vositalarini joriy etish sharoitida bo'lajak texnologiya o'qituvchilarini tayyorlash
В статье рассматриваются технологии проектирования и моделирования цифровых моделей, а также особенности подготовки будущих учителей технологии к моделированию и проектирования 3D моделей изделий.
Bo'lajak o'qituvchilarni texnik va texnologik tayyorlashda interfaol ta'lim texnologiyalaridan foydalanish
Статья раскрывает возможности интерактивных технологий в подготовке студентов – будущих учителей технологии, обосновывается опыт использования кейс технологии в изучении технико технологических дисциплин.
Ta’lim jarayoni islohatlarini innovatsion rivojlantirishning qiyosiy tahlili
Ushbu maqolada ta’lim tizimidagi amalga oshirilayotgan islohatlar, ta’lim infratuzilmalari, ta’limni innovatsion rivojlantirish, xorijiy davlatlarning ta’lim tizimidagi innovatsion jarayonlar va ularning qiyosiy tahlili haqida so‘z yuritiladi.
Ta'lim jarayonida axborot-kommunikatsiya texnologiyalari
The article discusses the issue of developing the intellectual competence of gifted students through the use of information and communication technologies in the educational process.
Fan va ta'lim integratsiyasi universitet rivojlanishining ustuvor yo'nalishi sifatida
The article talks about the development of innovative activities of universities, examines the directions of this activity and the participation of universities in the innovative activities of industries.
Umumta'lim maktablarida zamonaviy informatika o'quv dasturini yaratishning asosiy konseptual yondashuvlari
В данной статье рассматриваются вопросы разработки концепции курса информатики и использования средств ИКТ при решении учебных задач, определение некоторых основных компонентов этого процесса: целей, задач, закономерностей, принципов, условий, содержания, разработка намеченного результата, критериев и показателей.
Muxandislik texnologiyalari qurilmalarini hisoblash asoslari fanining ta’lim jarayonlarini raqamli texnologiyalar asosida rivojlantirish
Maqolada muhandislik fanlarida axborot texnologiyalari va ularning didaktik imkoniyatlari hamda ta’lim va tarbiya jarayonlarini raqamli texnologiyalar asosida takomillashtirish ko‘rsatilgan. Zamonaviy axborot texnologiyalarining o‘quv-ta’lim-tarbiya jarayonlariga joriy etilishi va o‘quv ma’lumotlarini taqdim etish va AKTlarning didaktik imkoniyatlari yoritilgan.
Oliy ta’limda zamonaviy texnalogiyalarni keng qo‘llash orqali xorijiy o‘quv dasturlardan foydalanishning dolzarbligi
Ushbu maqola oliy ta’lim jarayonida talabalar mustaqil dunyoqarashini shakllantirishda zamonaviy pedtexnologiyalarni ta’lim jarayoniga tadbiq qilish va qo’llash usullarini pedagogik jihatdan ochib beradi, hamda ta’limni zamonaviylashtirish yo’lida qilinishi lozim bo’lgan masalalarni pedagogik yoritib beradi.
Matematika darslarida zamonaviy texnologiyalarning qo‘llanilishi va uning ahamiyati
Ushbu maqola zamonaviy fan va texnika yutuqlaridan ta'lim maqsadlarida foydalanish imkoniyatlariga bag'ishlangan. O‘quvchilarga matematika o‘rgatishda zamonaviy texnologiyalardan foydalanishning ijobiy tomonlari aniqlangan.
Oliy ta’lim muassasalari talabalarini kasbiy ijodkorlik faoliyatiga tayyorlashda ijodiy faollikning o‘rni
Ushbu maqolada oliy ta’lim muassasalari talabalarini kasbiy ijodkorlik faoliyatiga tayyorlashning ahamiyati hamda bu jatrayonda ijodiy faollikning o‘rni so‘z yuritiladi.
Maktab o‘qituvchilari uchun darsdan tashqari mashg‘ulotlarni tashkil etishda raqamli texnologiyalarning o‘rni
Ushbu maqola virtual platformalarni ishlab chiqishda o'zgartirish imkoniyatlarini o'rganadi.O'qituvchilar o'rtasidagi hamkorlik va dinamikani yaratishda ularning afzalliklarini namoyish etadi va qo'llab-quvvatlovchi professional hamjamiyat.
Professional ta’lim muassasalarida texnika fanlarini o‘qitishda axborot texnologiyalarning o‘rni va ahamiyati
So‘nggi o‘n yilliklarda axborot texnologiyalari kundalik hayotimizning ajralmas qismiga aylandi va turli sohalarni, jumladan, ta’limni ham tubdan o‘zgartirdi. Texnika fanlariga yo‘naltirilgan kasbiy ta’lim muassasalari o‘zlarining o‘qitish metodologiyasiga axborot texnologiyalarini kiritish muhimligini tan oldilar. Texnologiyadagi ushbu yutuqlar talabalar va o‘qituvchilar uchun o‘quv tajribasini oshirish uchun ko‘plab imkoniyatlarni taqdim etadi.
Umumta’lim muassasalarida sogʻlom pedagogik-psixologik muhit tashkil etishning dolzarb masalalari
Maqolada o`quvchi yoshlarni tarbiyalashda sog`lom pedagogik-psixologik muhit tashkil etish,o`quvchi yoshlar tarbiyasiga alohida e`tibor qaratish zarur vazifa ekanligi ta`kidlangan. Shuningdek muallif umumta`lim muassasalaridagi o`quvchi yoshlar va pedagog o`qituvchilar bilan ishlashning muhim jihatlariga alohida e`tibor qaratgan va tegishli tavsiyalar bergan.
Samaradorlikni oshirishning innovatsion ta'lim texnologiyalari usullariga asoslangan baholash tizimi
This article examines the students' knowledge in an international manner theoretical basis and content of using assessment systems, assessment analysis of systems methodology, international assessment systems Analytical information about specific features of use given. Also, monitor students' knowledge of computer science practical use of international assessment systems basics, a general description of the use of international assessment systems, integrated to monitor student learning the methodology of technology development and use is described.
Barqaror rivojlanish uchun raqamlashtirish va ta'lim
Цель исследования заключается в выявлении и анализе незамеченного ранее противоречия эволюции мирового образования при взаимодействии тенденций цифровизации образования и образования для устойчивого развития. Цифровизация прежде всего способствует использованию уже имеющегося контента образования, существенно усиливая его воздействие на эволюцию цивилизации
Informatika va robototexnika fanlarini o'qitishning innovatsion usullari
Interactive methods, innovative technologies, pedagogical and attention and interest in the use of digital technologies in the educational process every day becomes stronger. This article is modern to enrich the imagination when studying computer science electronic textbooks, animation and video using pedagogical technologies highlights the importance of using tools today.
Zamonaviy texnika fanlari ta’lim texnologiyalari yordamida o‘qitish
Usbu maqolada o‘quv-tarbiyaviy jarayonni ilg’or pedagogik texnologiyalar bilan foydalangan holda texnika oliy o‘quv yurtida mutaxassislik fanlarini o‘qitish haqida ma‘lumotlar keltirilgan. Oliy ta'lim tizimidan raqobat muhitiga javob bera oladigan mutaxassislarni tayyorlashda zamonaviy texnika fanlari ta'limda innovatsion yondashuvlarni qo’llanilishi talab etilmoqda.
Tarix fani darslarida axborot va pedagogik texnologiyalarni qo‘llash xususida
Mazkur maqolada raqamli texnologiyalarning bugungi kunda ta’lim tizimida shiddat bilan kirib kelishi, tarix darslarida talabalarning faolligini oshirish, axborot texnologiyalaridan foydalanish, tarixiy tadqiqotlar sohasidagi axborotlashtirishning tezkor jarayonlari hamda ta’limga innovatsion o‘qitish texnologiyalarini samarali tatbiq etish yoritib berilgan.
Oliy ta’lim muassasalari talabalari faolligini oshirishning muhim omillari
Maqolada oliy ta’lim muassasalarida ishga mahkamachilik asosida yondoshishning salbiy oqibatlari tahlil qilinib, o‘qish va o‘rganishda talabalar faolligini oshirishning ayrim qirralari yoritib berilgan.
Innovatsion texnologiyalar asosida interfaol usuldagi darslarni tashkil etish
Maqola umumta’lim maktablari va akademik litseylarda fizika fanini o‘qitishda innovatsion texnologiyalar asosida interfaol usullarni dars mashg’ulotlarida qo’llash masalalariga bag‘ishlangan. Fizika fanining o‘qitish sifatini yaxshilashda innovatsion texnologiyalarni dars jarayonida samarali qo’llashda o‘qituvchining bilim va mahoratiga, eng muhimi o‘quvchining bilim olish motivatsiyasiga bog‘liqligi ko‘rsatilgan.
Talabalarning uslubiy koʻnikmalarni shakllantirishda axborot texnologiyalarining oʻrni
Zamon taraqqiy etgan sari jamiyatda axborotga bo‘lgan talab va ehtiyoj ham ortib bormoqda, ayniqsa, axborot texnologiyalarining kun sayin rivojlanib borishi axborotlar hajmining ham ortib borishiga xizmat qilib kelmoqda. Bu kabi axborotlar ichida ma’lum ma’noda himoyani, maxfiylikni va sir saqlanishini talab etadiganlari ham bo‘ladi, negaki, bu toifadagi ma’lumotlarning oshkor bo‘lishi, o‘g‘irlanishi yoki yo‘q qilinishi kabi holatlar tashkilot uchun katta talofotlarni, moliyaviy yoki moddiy zararlarni olib kelishi mumkin. Bu kabi holatlarni oldini olish uchun esa qanday soha bo‘lmasin albatta, axborot xavfsizligini, uning himoyasi va muhofazasini amalga oshirishi lozim.
Ergonomik modellashtirish yordamida onlayn o'qitish sifatini aniqlash
Исследовательская работа посвящена определению качества процесса обучения в приобретении знаний в режиме On linе с помощью эргономического моделирования.
Boshlang‘ich sinf o‘quvchilariga rus tilini o‘qitishda axborot-kommunikatsion texnologiyalardan foydalanishning mavjud holati va imkoniyatlari
Ushbu maqolada bugungi axborotlashgan jamiyatda oʻqitishning zamonaviy didaktik vositalarini kengroq joriy etish muhimligi, xorijiy (rus) tili darslarida foydalanish uchun hozirda kompyuter dasturlarining keng doirasi taklif etilganligi, ushbu dasturlar orqali yaratiladigan multimedialar audiovizual axborotni qayta ishlashning zamonaviy usullarini qo‘llash hisobiga o‘qitish samaradorligini oshirish va o‘qitishni intensifikatsiyalash imkoniyatini ta’minlashi haqidagi fikrlar bayon etilgan.
Innovatsionnye biotexnologii na osnove perspektivnyx stimulyatorov rosta rasteniy
статья раскрывает возможности использования перспективных стимуляторов роста растений в современных биотехнологических процессах, обосновывается опыт применения ростостимулирующих препаратов нового поколения в конкретных климатических и территориальных условиях.
Ҳомилани пренатал ривожланиш даврининг динамик маълумотларига ишлов бериш орқали рационал озиқланиш тизимини моделлаштириш
Ҳомилани пренатал ривожланиш даврининг динамик маълумотларига ишлов бериш орқали рационал озиқланиш тизимининг умумий модели келтирилган. Ҳомиладорлик даври 3та триместрга ажратилади. Ҳомиланинг ривожланиш даврида таъсир кўрсатувчи озиқ овқат маҳсулотлари ва витаминлар таркиби меёрлари нормаларидан ҳомиладорнинг холатига мос равишда озиқланиш холати тизимли тахлил этилади.
Elwendia boiis jinsi turlaridan olingan preparatlar yordamida oʻsimlikning antiradikal faolligini aniqlash
В этой статье освещается наиболее характерное свойство кверцетина растительного происхождения как антиоксидантного механизма действия. Кверцетин является самым мощным флавоноидом, который защищает организм от реактивных форм кислорода, образующихся при нормальном метаболизме кислорода или вызванных экзогенным повреждением. Лечебные свойства флавоноидов включают противовоспалительное (асептическое, противоаллергическое и др.) действие, а также антиоксидантное действие и соответственно нормализуют реактивность клеток и тканевой гомеостаз. Благодаря высокой эффективности переноса атомов водорода и электронов и прочной фиксации ионов металлов (ловушка металлов) дигидрокверцетин (ДГК) в качестве антиоксиданта защищает ткани от повреждения свободными радикалами.
Karbamid – nitrat kislota – suv tizimining politermik eruvchanlik diagrammasi
С целью получения медленнодействующих удобрений нами изучена растворимость компонентов в системе карбамид-азотная кислота-вода визуально-политермическим методом.
Euphorbiaceae oilasiga mansub o`simliklarning poyasi, bargi va guli tarkibida uchraydigan polifenollarning xilma xilligi
Ko’rilayotgan ushbu tadqiqot “Euphorbiaceae oilasiga mansub o`simliklarning poyasi, bargi va guli tarkibida uchraydigan polifenollarning xilma xilligi” mavzusida bo’lib, bunda dissertatsiya mavzusining dolzarbliligi, tadqiqotning maqsadi, tadqiqotning usullari va olingan natijalar va ularning tahlili qayd etilgan.
Maqolada tozalash va oqartirish vositalarining ishlab chiqarish texnologiyalarining bir necha usullari ko'rib chiqildi. Laboratoriyada kimyoviy tozalash va oqartirish vositalari tahlil qilindi. Labarotoriya jarayonida belgilangan o’simlikning poyasi, bargi va guli maydalanib tahlil sifatida olindi. Laboratoriya tahlillari natijasida olingan mahsulotlar ishlab chiqarishga tatbiq etildi. Ishlab chiqarish texnologiyasiga mos qurilmalar tanlandi. Ishlab chiqarish quvvatlarini yanada samarali qilish uchun zarur tarkibiy o'zgarishlar amalga oshirildi.
CO 2 dan biogazdan foydalanish imkoniyatlarini aniqlash uchun mikroyonish jarayonining asosiy gidrodinamik qonuniyatlarini tahlil qilish.
This article presents the results of a study of the main hydrodynamic and mass transfer characteristics of a microbubble apparatus on model systems aimed at elucidating the possibility of using microbubble processes to conduct mass transfer processes between biogas and liquid.
Sovremennye metody intensifikatsii protsessov gazorazdeleniya biogaza ot serovodoroda va galogenosoderjashchix ulevodorov
В настоящей статье приводится результаты исследования основных гидродинамических и массообменных характеристик микробарботажного аппарата на модельных системах направленное на выяснение возможности применения микробарботажных процессов для проведения массообменных процессов между биогазом и жидкостью.
Andiz oʻsimligining kimyoviy tarkibi va tibbiyotda qoʻllanilishi
Andiz (Inula) – qoqidoshlar oilasiga mansub ko‘p yillik o‘tlar turkumi haqida keltirilgan. O’zbekistonda va dunyoda dorivor o’simliklarni biologik faol moddalar tarkibini o’rganishga ham katta e’tibor berilmoqda, chunki inson tanasidagi gormonlar, vitaminlar, aminokislotalar, fermentlar bilan bog’liq bo’lgan optimal miqdori va nisbati fiziologik jarayonlarning normal o’tishini ta’minlaydi va ularning yetishmasligi inson tanasida turli xil patologik jarayonlarning rivojlanishiga sabab bo’lishi mumkin
Andiz (Inula L) va uni yetishtirish texnologiyasi
Andiz (Inula) – qoqidoshlar oilasiga mansub ko‘p yillik o‘tlar turkumi haqida keltirilgan. O’zbekistonda va dunyoda dorivor o’simliklarni biologik faol moddalar tarkibini o’rganishga ham katta e’tibor berilmoqda, chunki inson tanasidagi gormonlar, vitaminlar, aminokislotalar, fermentlar bilan bog’liq bo’lgan optimal miqdori va nisbati fiziologik jarayonlarning normal o’tishini ta’minlaydi va ularning yetishmasligi inson tanasida turli xil patologik jarayonlarning rivojlanishiga sabab bo’lishi mumkin
Pigment hosil qiluvchi aktinomitset shtammining morfologik va madaniy xususiyatlari amycolatopsis sp. 51
В процессе исследований по выявлению микробного разнообразия почв загрязненных территорий, расположенных в зонах разной степени удаленности от станции аэрации Бозсу в г.Ташкенте выделен штамм № 51, образующий синий пигмент, который окрашивает питательную среду на темно синий цвет.
Ferula l. turkumi turlarining kimyoviy tarkibini o‘rganish
Kovrak turkumi vakillarinining shifobaxshlik xususiyatlari bevosita ularning kimyoviy tarkibi bilan bog‘liq. Shu sababli, turkum vakillarining kimyoviy tarkibini ko‘plab olimlar o‘rganib kelishmoqda. Ushbu maqolada Ferula L. turkumi vakillari o‘zida saqlagan muhim kimyoviy birikmalar va ularning o‘rganilishi haqida qisqacha ma’lumot berilgan.
Gepatitning uglerod tetraklorid modeli
Проводили моделирование токсического гепатита у белых крыс самцов линии Вистар массой 200 г путем внутрибрюшинного введения 50%-го раствора CCl 4 (четыреххлористый углерод, тетрахлорметан) на оливковом масле из расчета 1 мл на кг массы тела два раза в неделю на протяжении всего эксперимента. Для потенцирования развития цирроза печени вместо питьевой воды крысы получали 10%-ный раствор этилового спирта с 3-х суток эксперимента.
Inson so‘lagida agglyutininlar orqali shaxsni inentifikasiyalash
Bizga ma’lumki, biz ko‘rib chiqqan sud tibbiyotiga oid barcha mahalliy va xorijiy adabiyotlarda inson so‘lagi tarkibi, uning tarkibidagi (oqsil va fermentlar jinoiy ishlarni ochishdagi voqea joyida qoldirgan va dalil sifatidagi sudga oid tasdiqlavchi asosiy ko‘rsatma ekanligi, shu jihatidan so‘lak va uning dog‘larini, tarkibiy qismlarini o‘rganish sud tibbiyotida, inson hayotiga suiqasd qilish, nomusga tajovus qilish va boshqa bir qancha jinoyatlarda shaxsni aniq identifikatsiyalash zarurligini taqoza etadi. Inson aralash so‘lagining solishtirma og`irligi 1002-1007 ga teng bo‘lib, u yopishqoq suyuqlikdir. Uning tarkibida hujayra elementlari bo‘lganligi tufayli, u xira-oqish ko‘rinishga ega. Aralash so‘lak oqsillari hazm qiluvchi, himoyalovchi, ajratuvchi, bufer va boshqa bir qator vazifalarni bajaradi. Aralash so`lakda 100 dan ortiq fermentlar mavjud. Bu fermentlardan- amilazaga sud tibbiyotida alohida ahamiyat beriladi
Altsgeymer kasalligining sabablari
Исследователями было обнаружено значительное увеличение удельной активности пируваткиназы и лактатдегидрогеназы в лобной и височной коре головного мозга при болезни Альцгеймера (AD), тогда как активность альдолазы и гексокиназы не изменяется при этом нейропсихиатрическом расстройстве. При болезни Альцгеймера активность глюкозо-6-фосфатдегидрогеназы значительно снижена в гиппокампе.
Нейродегенератив касалликларда гексокиназа ферментининг ўрни
Гексокиназа - биринчи глюкоза метаболизм ферменти, ҳужайрада глюкоза мавжудлиги, биринчи навбатда, қондан цитоpолгача махсус транспорт оқсиллари - глюкоза ташувчилар (GLUT) иштирокида осон тарқалиши билан таъминланади [1].
Globallashgan jamiyatda axboriy tahdidlardan shaxsning o‘z-o‘zini psixologik himoyalash muammolari
Maqolada globallashuv jarayonida shaxsning o‘z-o‘zini psixologik himoyalashning ijtimoiy-psixologik mexanizmlari tahlil qilingan. Shuningdek, axboriy tahdidlardan psixologik himoyalanish yo‘l va usullari haqida fikr yuritiladi.
Bo'lajak o'qituvchilarni kasbiy tayyorlashda axborot texnologiyalarining o'rni
В статье разработано место информационных технологий в системе образования, ряд постановлений и программ правительства Кыргызской Республики по вопросам преобразования, развития и гармонизации образования с мировым уровнем. К 2040 году были представлены три основные задачисистемы образования, второй из которых было повышение качестваобразования. Одним из путей реализации этого является использование информационных технологий для повышения качества образования студентов. Кроме того, в данной статье мы сосредоточили внимание на исследовательской работе ученых СНГ и Кыргызстана в этом направлении. Обсуждались место и уровень использования ИКТ сегодня, преимущества их использования, выявление некоторых проблем в их использовании и пути их устранения. В результате анкетирования студентов показано, что информация учебногопроцесса полезна в их деятельности.
Informatika fanini o`qitishda intellektual mehnat madaniyatidan foydalanish kompetensiyasi
В статье рассказывается о компетентности и результатах эффективности использования культуры умственного труда при преподавании предмета информатика. Написано, что умственным трудом могут пользоваться все, от школьников до студентов, аспирантов, учителей, инженеров, врачей, художников, поэтов, композиторов, ученых, политиков и многих других. По мере того, как наука развивается по мере роста техники, по мере роста общественного прогресса значение, тип умственного труда будет увеличиваться. Можно с уверенностью сказать, что будущее-это время умственного труда. Поскольку предмет информатики сосредоточен на компьютерных технологиях, ум означает, что культура труда и современные технологии дополняют друг друга. В эпоху цифровизации образования мы говорим о влиянии культуры интеллектуального труда на использование цифровых технологий во всех сферах жизни.
Informatika fanini o`qitishda intellektual mehnat madaniyatidan foydalanish kompetensiyasi
В статье рассказывается о компетентности и результатах эффективности использования культуры умственного труда при преподавании предмета информатика. Написано, что умственным трудом могут пользоваться все, от школьников до студентов, аспирантов, учителей, инженеров, врачей, художников, поэтов, композиторов, ученых, политиков и многих других. По мере того, как наука развивается по мере роста техники, по мере роста общественного прогресса значение, тип умственного труда будет увеличиваться. Можно с уверенностью сказать, что будущее-это время умственного труда. Поскольку предмет информатики сосредоточен на компьютерных технологиях, ум означает, что культура труда и современные технологии дополняют друг друга. В эпоху цифровизации образования мы говорим о влиянии культуры интеллектуального труда на использование цифровых технологий во всех сферах жизни.
Ta’lim oluvchilarni ta’limga bo‘lgan munosabatini shakllanishida kommunikativ munosabatlarning o‘rni
Mazkur maqolada ta’lim jarayonida talabalarni ta’lim jarayoniga moslashishi, talim jarayonida faolligini oshirishda kommunikativ munosabatlarning roli va o‘rni yoritiladi. Maqoladan bo‘lajak mutaxassislarning kommunikativ qobiliyatni shakllantirishni takomillantirish muammosi bilan shug‘ullanuvchilar foydalanish mumkin.
Raqamli texnologiyalar asosida bo‘lajak energetiklarning kasbiy mahoratini oshirish konsepsiyasi
Ushbu maqolada bo‘lajak energetik muhandislarni raqamli texnalogiyalar asosida kasbiy faoliyatga tayyorlash jarayonini rivojlantirishi haqida so‘z boradi.
Oʻsmir deviatsiyasi xulq-atvorining shakllanishi va namoyon boʻlishi
Ushbu tesizda o‘smir deviatsiyasi xulq-atvorining shakllanishi va namyon bo‘lishi haqida fikrlar keltrilgan, shuningdek xulq atvorning namoyon bo‘lishining psixologik jihatlari yoritilgan.
Grafitting inson hayotiga psixologik ta’siri
Ushbu tesizda grafittilarning insonlar hayotiga ta‘siri, grafittining psixologik ijobiy va salbiy tomonlari, insonlarda keltrib chiqaradigan turli xil psixologik omillari yoritilgan.
Ijodiy tafakkurni rivojlantirish
Ushbu tesizda ijodiy tafakkurni insonlarda rivojlantirishning psixologik jihatlari, shaxslarda o‘z-o‘zini rivojlantrishning ijtimoiy jihatlari, qobilyatlar va istedodlarni shakllantrish masalalari yoritilgan.
Biblioterapiyaning insonlarga psixologik ta’siri
Ushbu tesizda biblioterapeyaning insonning rivojlanishiga ta‘siri, kitobning shaxsni o‘z-o‘zini aanglab yetishdagi muhim roli, insonlardagi induvidial xususiyatlarning shakllanishi haqida yoritib berilgan.
Ta’lim oluvchilarni ta’lim muassasalariga moslashishini psixologik xususiyatlari
Mazkur maqolada o‘qituvchi faoliyatini shakllantirishda kommunikativ qobiliyatlarning roli va o‘rni yoritiladi.
Maqoladan mutaxassislarning kommunikativ qobiliyatni shakllantirishni takomillashtirish muammosi bilan shug‘ullanuvchilar foydalanish mumkin.
Hissiy intellekt rivojlanish omillari
Ushbu tesizda hissiy intellektning rivojlanishning psixologik omillari, insonlardagi tuyg‘ularni boshqarish, ijtimoiy ko‘nikmalarni shakllantirish va bu xususiyatlarni insonlarda o‘rganilishi yoritib berilgan.
Psixologik axborot xavfsizligi
Ushbu tesizda insonlarning psixologik axborot xavfsizligi haqida ma’lumotlar berilgan, shaxsiy ma‘lumotlarning xavfsizligi inson ruhiy salomatiliga ta‘siri va ma‘lumotlarning ishonchli saqlash va nazorat qilish haqida fikrlar berilgan.
Art-terapeyaning transfomatsion kuchi
Ushbu tesizda art-terapeyaning inson salomatligiga ta‘siri, insonlardagi psixologik kasalliklarni yengishga qo‘shadigan hissasi, art-terapeyaning hozirgi kundagi jamiyat rivojlanishidagi hissasi keltrilgan.
Bolalarda ijodkorlikni tarbiyalashning psixologik jihatlari
Ushbu tesizda bolalarda ijodkorlikni tarbiyalashning psixologik jihatlari yoritib berilgan, bolalarda ushbu xususiyatlarning shakllanishida oila va atrof muhitning ijtimoiy ta‘sirlari haqida fikrlar keltirilgan.
Bolalarning maktabga tayyorgarligini psixologik xususiyatlari
Maqolada bolalarni maktab taʼlimiga tayyorlashda talab qilinadigon asosiy jihatlar nimalardan iborat ekanligi haqida gap ketadi. Maktab hayoti bolalarga yangi bir dunyoni ochib beradi, bu davrida bolalarning asosiy faoliyatlari o’zgaradi, maktab taʼlimiga tayyorlash muammolari, tayyorlashning jismoniy, shaxsiy (ruhiy), aqliy, maxsus tayyorgarlik bosqichlari haqida so‘z yuritiladi
Bolalardagi psixologik muammolar va ularning yechimi
Bu maqolada, bugungi davr bolalarining o‘z-o‘zini boshqarish, stress, texnologik o‘zgarishlar, internet va ijtimoiy munosabatlar kabi psixologik muammolar va ularni yechish usullari haqida ma’lumot beriladi. Munosabatlar, stressni kamaytirish, internet va texnologiyalarni cheklash, o‘zaro yordam olish va maslahat olish kabi amallar, bolalarni o‘z-o‘zini boshqarish va muammolarni hal qilishda muhimdir. Ushbu maqola ota-onalar, o‘qituvchilar, psixologlar va mutaxassislar uchun katta ahamiyatga ega.
Kichik maktab yoshidagi bolalarning hissiy-emotsional irodaviy sohasining shakllanishi
Kichik maktab yoshidagi hissiy-emotsional irodaviy soha, o‘quvchilarning hissiyotlarini, ularning o‘zlarini tushunish va ifodalash usullarini o‘rganish, o‘zaro munosabatlar qurish va o‘zlarini boshqarish ko‘nikmalarini rivojlantirishga bag‘ishlangan. Bu soha, o‘quvchilarning ruhiy, hissiy va ijtimoiy tarbiyasini ta'minlash uchun muhimdir.
Mamlakatimizda yosh xotin-qizlaning pedagogik va psixologik bilimlarini oshirishning dolzarbligi
Muallif ushbu maqolada bugungi kunda jamiyatda yosh avlodni tarbiyalashda yosh ota-onalarning pedagogik-psixologik bilimlardan xabardor bo’lishining ahamiyati haqida fikr bildirgan.
Shaxsda koping strategiyalar ko‘nikmasini hosil qilish
Koping strategiyalar insonlarning turli o‘zgaruvchan holatlari, stres va muammolar bilan yuzlashishda o‘zlarini boshqarish va tahlil qilishning kuchli usullarini o‘rganish va rivojlantirishni ta’kidlaydi. Ushbu maqolada shaxslar o‘zgaruvchan muhit bilan qanday yuzlashishlari kerakligini o‘rganadilar va amaliy ko‘nikmalarni o‘rganish orqali boshqarishni o‘rganadilar. Shaxslarning o‘zlarini o‘zini boshqarish va tahlil qilishda ko‘rsatadigan bosqichlarni yoritadi.
Termal agent va tolali materialning quruq zarralari o'rtasidagi tashqi issiqlik almashinuvining xususiyatlarini o'rganishning zamonaviy usullari
В статье приведены результаты экспериментального исследования характеристик теплообмена между тепловым агентом и сухими частицами волокнистого материала. Учитывая то, что при фильтрационной сушке в слое находится одновременно сухой и влажный материалы, которые принимают участие в теплообмене, необходимо исследовать процесс теплообмена между сухими и влажными частицами волокнистого материала.
Rossiya Federatsiyasida bo'lajak o'qituvchilar orasida raqamli kompetentsiyani rivojlantirish xususiyatlari
В статье обоснована необходимость формирования цифровой компетентности у будущих учителей, что влечет за собой необходимость модернизации профессиональных образовательных программ и методики преподавания дисциплин и проведения практик. Уточнено понятие «цифровая компетентность», определены цель и задачи формирования цифровой компетентности у будущих учителей. Цифровая компетентность позволяет сделать будущего учителя более востребованным и конкурентоспособным.
Oila va ta’lim ‒ oʻsmirlarda stressdan chiqishning vositasi sifatida
Ushbu maqolada hozirgi davrda keng tarqalgan hamda asosiy psixologik muammolardan biri hisoblangan oʻsmirlardagi ruhiy zoʻriqish - stress haqida fikrlar bayon etilgan. Shu bilan bir qatorda stressni kelib chiqish sabablari, vositalari hamda uning oldini olishga qaratilgan tushuncha va tavsiyalar yoritilgan.
Biopsixosotsial model. Salomatlikda sohalararo integratsiya
Modelning biologik komponenti kasallikning sababi inson tanasining ishlashi bilan qanday bog'liqligini tushunishga intiladi. Psixologik
komponent o'zini tuta olmaslik, hissiy tartibsizlik va salbiy fikrlash kabi salomatlik muammosining potentsial psixologik sabablarini qidiradi
Matematik modellashtirish kelajakdagi bakalavr-o'qituvchilarning universal kompetentsiyalarini rivojlantirish texnologiyasi sifatida
В статье анализируется образовательный потенциал математического моделирования как эффективной технологии формирования универсальных компетенций у студентов бакалавриата.
Matematika o`qitish metodikasi: didaktika o`rganish nazariyasi sifatida
Статья раскрывает проблем, сявзанных с методикой обучения математики. В статье анализировано проблемы обучения и образования, их закономерности, принципы, цели, содержание, средства, организация, достигаемые результаты. А также анализируется проблема влияния дидактики на педагогическую практику. Показаны также примеры обратного влияния — педагогической практики на развитие дидактического знания. Основными методами исследования являются анализ дидактических концепций, их соотнесение с решениями, принимаемыми в системе образования, описание инновационных практик в дидактическом ключе, логически выстроенные умозаключения, позволяющие охарактеризовать специфику взаимосвязи дидактики и педагогической практики на современном этапе развития социума. Автором предложены методы исследования которые являются изучением и анализом существующих дидактических концепций, их соотнесение с основаниями принятия решений в системе образования, выяснение влияния на практику, описание инновационных практик в дидактическом ключе, логически выстроенные умозаключения, позволяющие охарактеризовать специфику взаимодействия дидактики и педагогической практики в настоящее время
Talabalarda texnik ijodkorlikni shakllantirishning psixologik xususiyatlari
Talabalarni texnik ijodkorlik faoliyatiga tayyorlash jarayonidagi mavjud psixologo–pedagogik muammolar (ijodkorlikka o‘rgatishning samarali metodlarini ishlab chiqish, talabalarda ijodiy qobiliyatni rivojlantirish, inson omilini faollashtirish, Shaxs shakllanishi jarayonining psixologik xususiyatlarini tahlil qilish) ularning faolligini oshirish va maqsad sari yo‘naltirish, undan esa ijodkorlik faoliyatga boshqarish borasida tahliliy xulosalar keltirilgan.
Chet tillar fakulteti talabalari uchun o‘quv amaliyotini tashkil etishning zamonaviy usullari kasbiy kompetensiyani rivojlantirish omillaridan biri sifatida
Формирование профессиональной компетенции студентов реализуется в процессе прохождения педагогической практики в образовательных учреждениях. В системе подготовки будущего учителя иностранного языка педагогическая практика является системообразующей составляющей их профессионального становления.
Shaxsni o‘zini-o‘zi anglashda psixologik jarayonlar va ko‘nikmalarning o‘rni
Insoniyat paydo bo‘lganidan buyon to hozirgi kungacha insonni o‘zi haqidagi masalalar qiziqtirib kelgan. Inson aslida kim ekanligi, qanday paydo bo‘ganligi, qay tariqa yashaganligi va qay tartibda yashashlari kerak ekanligi va boshqa mavzular haqida turli xil tortishuvlar va savollar paydo bo‘lgan. Ushbu maqolada o‘zlikni anglash bo‘yicha ma’lumot batafsil yoritib o‘tilgan.
Boshlangʻich sinflarda didaktik o‘yinlardan foydalanishning ahamiyati
Bu maqolada didaktik oʻyinlar haqida maʼlumot va boshlang‘ich sinf darslarini samarali tashkil etish usullari, afzalliklari yoritilgan. Matematika, ona tili va oʻqish savodxonligi fanlarida qo‘llash mumkin bo‘lgan didaktik o‘yinlardan namunalar keltirilib, ularning ta’riflari va qo‘llash usullari bayon qilinadi.
Talabalarda kasbiy ko‘nikmalarni takomillashtirishda LAT texnologiyasining ahamiyati
Ushbu maqolada talabalarda tanqidiy fiklashni rivojlantirishga qaratilgan zamonaviy pedagogik texnologiya LAT – loyihaga asoslangan ta’lim, uning afzalliklari va qiyinchiliklari haqida umumiy ma’lumot berilgan bo‘lib, loyihaga asoslangan ta’lim texnologiyasi orqali kasbiy ko‘nikmalarni takomillashtirish usullari keng yoritilgan.
Oilaviy munosabatlarda gender tenglikni o‘rganishga empirik yondoshuvni amalga oshirishning shart-sharoitlari
Maqolada zamonaviy sharoitda xotin-qizlarga nisbatan umuman jamiyatda kamchiliklarga barham berish yo‘lida olib borilayotgan ishlar muhim o’rin tutadi. Shu jumladan ayollarga yanada yaxshi sharoitlar yaratish, ularning oʻz intilish
va qobiliyatlarini toʻlaqonli roʻyobga chiqara olishlari uchun imkoniyatlarni kengaytirish masalasi jahonda ham, respublikamizda ham diqqat markazida ekanligi yoritilgan.
Oʻz-oʻzini boshqarishning oʻziga hos xususiyatlari
Ushbu maqolada inson shaxsining oʻz-oʻzini boshqarish tamoyillari, sezish qobiliyatiga bogʻliq boʻlgan boshqaruvchanlik konsepsiyasi. Oʻz-oʻzini boshqarish organlari faoliyatida inson asab tizimi va boshqa qator tana aʼzolarining ishi haqida ma`lumotlar berilgan.
Iqtidorli bolalarni aniqlash va u bilan ishlash texnologiyasi
Ushbu maqolada iqtidorli bolalarning qobiliyatlarini qay tarzda kashf qilish va shaxsiy faolligi, shuningdek, individual iste’dodni shakllantirish va shaxsning o‘z-o‘zini rivojlantirish psixologik mexanizmlari muhim ahamiyatga egaligi haqida bir necha qarashlar ilgari surilgan.
Shifobaxsh o‘simlik nomlarining lingvistik xususiyatlari (Sedana dorivor o‘simligi misolida)
Maqolada o‘zbek tilida turlicha nomlar bilan ataladigan shifobaxsh o‘simlik nomlarini lingvistik izohlash, keng omma uchun tushunarli bo‘lgan variantlarni o‘rganish, dorivor o‘simlik nomlarining etimologik tavsiflari xususiyatlari xususida so‘z boradi.
Insonlarda uchraydigan xavotirli vaziyatlarning ahamiyati
Ushbu maqolada odamlarni psixik va fiziologik muhitiga bevosita daxl qilayotgan xavotir hissi va buning oqibatida asab buzilishi, kuchli nevrozlarni yuzaga kelishi va omillari, menopauza va gormonal yetishmovchilikka duchor bo'lgan ayollarning psixik holati va buning natijasida insonlarning kundalik hayotda ishlash qobiliyatiga salbiy ta’sir etishi, uni oldini olish bo‘yicha tavsiyalar ishlab chiqilgan.
Zoʻravonlikka duch kelgan oilalarning farzandlarida psixologik holatlar
Ushbu maqola zo'ravonlik tarixi bo'lgan oilalar farzandlariga qaratilgan mavjud adabiyotlar va tadqiqotlarni har tomonlama ko'rib chiqishga asoslangan. Tanlangan tadqiqotlar miqdoriy tadqiqotlar, sifatli intervyular va bo'ylama tadqiqotlar kabi bir qator metodologiyalarni qamrab oldi.
Xorij psixolog olimlari tomonidan liderlikning shakllanishi masalalarining tadqiq etilishi
Ushbu maqola hozirgi kunda dolzarb bo`lib keladigan rahbarlik, liderlik sfatlarini horij olimlari tomonidan o‘rganilishini yoritib berishga qaratilgan. Shuningdek, muvaffaqiyatli liderning oʼziga xos xususiyatlarini hamda ularning majburiyatlarini tahlil qiladi.
O‘quvchilarda axborot bilan ishlash kompetenligini rivojlantirishning metod va usullari
Maqolada o‘quvchilarning axborot kompetentligini rivojlantirishning metodik jihatlari oʼrganilib, ishchi taʼrif qabul qilingan. Axborot kompetenligini rivojlantirish jarayonini mustaqil hayotiy faoliyat davomida axborotlar bilan ishlash kabi yondashuv asosida tashkil etish boʼyicha metodik tavsiyalar ishlab chiqilgan
Kasb-hunar ta’limi muassasalari o‘quvchilarida nutqiy kompetensiyani rivojlantirish metodikasi
Ushbu maqolada nutq kompetensiyasini takomillashtirishning pedagogik aspektlari, filologik darslarda nutq kompetesiyasini takomillashtirish ahamiyati tushuntirilgan. Maqolada kasb hunar ta’limi muassasalari o‘quvchilarining nutqiy imkoniyatlarini oshirishning ahamiyati hamda nutq kompetensiyasini takomillashtirishning samarali usullari ko‘rsatilgan.
Oʻqituvchining kasbiy faoliyatida pedagogik qobiliyatlarning o‘rni
Ushbu maqolada pedagogik faoliyatda psixologiyaning o`rni, pedagogning o`z faoliyatida muvaffaqiyatni ta`minlovchi umumiy va mahsus qobiliyatlari haqida ma`lumotlar yoritilgan.
Emotsional intellekt tushunchasining oilaviy munosabatlarda o‘ziga xosligi
Ushbu maqolada emotsional intellekt, emotsional intellektning oilaviy munosabatlardagi o‘rni, emotsional savodxonlik
Boʻlajak muhandislarni 3d modellashtrishlar asosida grafik kompetensiyalarini rivojlantirish
Zamonaviy texnologiyalar asosida boʻlajak muhandislarning grafik kompetentsiyasini 3D modellashtrishlar asosida rivojlantirishning asosiy pedagogik shartlari muhokama qilinadi. Zamonaviy ishlab chiqarishda uch o‘lchovli modellashtirish asosida kasbiy faoliyat ob’ektlarini loyihalash texnologiyalari alohida o‘rin tutadi. Shunday qilib, grafik kompetentlik kasbiy kompetentlikning muhim tarkibiy qismiga aylanadi, uning shakllanish darajasi maxsus fanlarga tayyorgarlik jarayonida bilimlarni o‘zlashtirishning muvaffaqiyatini va muhandislik sohasidagi mutaxassislarning grafik kompetentligini rivojlantirish va texnik universitetlarida grafik kompetensiyalar boʻlajak mutaxassislarning fundamental va kasbiy ahamiyatga ega fazilatlarini maqsadli shakllantirishning uslubiy tizimi taklif qilindi.
Pedagogik muloqotda psixologik bog‘lanish va shaxslararo mojaro
Ushbu maqolada pedagogik muloqot, psixologik bog’lanish va shaxslararo mojaro, muloqot jarayoni
Shaxsning «men» – obrazi va o‘z-o‘ziga baho berishi muammosi
Ushbu maqolada shaxs psixikasining rivojlanishiga ahamiyatli boʻlgan «Men»konsepsiyasi tushunchasi, xulq-atvor xususiyatlari,oʻz-oʻzini anglashga qaratilgan roli haqida yoritiliboʻtiladi.Shaxsning oʻz-oʻziga baho berish, shaxsning ijtimoiy psixologik xarakteristikasi "Men" tushunchasi orqali ifodalab oʻtiladi.
The main features of expressive syntax in modern english literature
the article is devoted to the study of the features of expressive syntactic means in modern English-language fiction. Examples of various expressive syntactic means are given, the most frequent of them are analyzed. The conclusion is made about the important contribution of the considered means to the creation of expressiveness of modern English fiction.
E.X Partridgning lug'atida ingliz tilidagi yoshlar jarangining geografik o'zgarishining xususiyatlari
В статье рассматривается лексикографирование молодежных сленгизмов в словаре новозеландско-британского лексикографа Э.Х.Партриджа под углом описания их географических свойств. Исследование охватывает заголовочные слова, географически ограниченные ареалами, территориями, регионами, городами и учебными заведениями (университетами, академиями, колледжами и школами). Делается вывод, что основным средством описания географического варьирования молодежных сленгизмов в словарной статье является ареальная или территориально-локальная помета.
O'rta ta'lim bosqichida chet tili darsida maqol va matallar bilan ishlash texnikasi
Развитие языковых навыков и появление интереса к языку возможно при помощи, разработанных специалистами в области педагогики, множества видов заданий в основе которых лежит применение пословиц и поговорок на уроке иностранного языка.
Madaniyat birlikni saqlash yo'lidir
Этнические группы в славянском мире характеризуется динамичностью и мозаичностью. Исследователи находятся в научном поиске и при этом должны учитывать константы, связанные с историей этносов входящих в славянском мире и результатами его жизнедеятельности. Автор анализирует культурные истоки славян, славянскую культуру, мифологию и язык на основе концепции В. С. Мухиной о реалиях внешнего мира как условия развития и бытия личности: 1 – предметного мира, 2 – природного мира, 3 – реалий образно-знаковых систем и 4 – реалий социально-нормативного пространства.
Multfilmlar talaffuz qobiliyatini yaxshilaydi
This article is written to describe whether cartoon films can improve students’ pronunciation ability and to what extent cartoon films can improve students’ pronunciation ability. Furthermore, to identify what happens when cartoon films are used as a teaching learning media in pronunciation practice.
“Сунъий интеллект” ҳақида фалсафий мулоҳазалар
Қадимги асотирларда турли шакл ва мазмунда акс этган “сунъий интеллект” концепцияси ХХ асрга келиб (1950) илмий муомалага киритилган. Шу вақтдан бошлаб “сунъий интеллект”га доир бир неча ўн мингдан ортиқ тезис, илмий мақола, қўлланма, монография нашрэтилган бўлса ҳам унинг фалсафий моҳияти етарли очиб берилмаган. Мақолада интеллект, “сунъий интеллект”нинг инсон ва жамият ҳаётидаги муҳим аҳамияти, қадриятлар тизимидаги ўрни, “сунъий интеллект”нинг ахлоқий баҳоси, “сунъий интеллект”га доир фантастик асарларда илгари сурилган ғояларнинг фалсафий моҳияти, инсонни мукаммаллик сари йўллайдиган “трансгуманизм” тарафдорлари илгари сурган қарашлар фалсафий таҳлил қилиниб, инсон энг олий қадрият экани илмий далилланган.
Sak-massaget eposi va uning epik transformasiyasi
Ma’lumki, O`rta Osiyoda yashagan qadimgi aholi folklori, xususan, sak-massaget eposi namunalarining qadimgi yunon manbalaridan, xususan, Gerodotning “Tarix” asaridan o`rin olgan. Gerodot skiflar diyori bo`ylab qilgan sayohatlari chog`ida o`zining mahalliy aholining boy og`zaki ijodi, ayniqsa, qahramonlik va jasoratni tasvirlovchi epik asarlari bilan tanishgan. SHuning uchun ham u uz “Tarix”ida skif qabilalari hayoti bilan bog`liq u yoki bu rivoyatni keltirishdan avval so`zni “aytishlaricha”, “menga aytib berishlaricha”, “hikoya qilishlaricha” kabi birikmalar bilan boshlaydi. Bu esa Gerodot asarida keltirilgan skif folklori namunalari bevosita og`zaki an’anaga borib taqalishidan darak beradi. Gerodotning “Tarix” asarida keltirilgan “skif hikoyalari”ning negizi folklorga borib bog`lanishini D.S.Raevskiy va L.A.Lelekovlar ham qayd etishgan.
Sovet hukumati yillarida o‘zbekistonda umumiy ovqatlanish tizimi faoliyati: rejalar va muammolar
Maqolada muallif tomonidan O‘zbekistonda sovet davrida umumiy ovqatlanish tizimi faoliyati, tizimdagi o‘zgarishlar, sovet hukumati davrida umumiy ovqatlanish tizimning faoliyatida kadrlar tayyorlash, moddiy-texnik ta’minot va sanitariya holati kabi qator muammolarning aholi kundalik hayotida aks etgani arxiv hujjatlari va ilmiy adabiyotlar asosida tahlil etilgan.
Forobiy merosida musiqa san’atining pedagogik tahlili
Mazkur maqolada Abu Nasr Forobiyning serqirra ilmiy merosi, xususan, musiqa san’atiga doir pedagogik qarashlari tahlil qilingan. Mutafakkirning “Katta musiqa kitobi” risolasida musiqa fenomeni, uning maqsadlari, musiqa san’atining nazariy va amaliy qirralari atroflicha bayon etilgan.
Ingliz tilini chet tili sifatida o‘qitishda kompyuter yordamida baholashning o‘rni
In an increasingly digitalized world, the integration of technology into education has become essential, especially in the realm of teaching English as a foreign language (EFL). This article explores the pivotal role of computer-based assessment in EFL instruction, shedding light on its benefits, challenges, and impact on language learning outcomes. Through a comprehensive literature review, analysis of current trends, and examination of results from various studies, we provide insights into the transformative potential of computer based assessment in EFL education.
Комил инсон тарбияси: маънавият ва маърифат уйғунлиги
Ушбу мақолада комил инсон тарбиясида маънавият ва маърифат уйғунлиги, фарзанд таълим-тарбиясига миллат келажаги учун қайғуриш, бахтли-саодатли умр кечириш, ўзгаларга тобе бўлишдан ҳимояланиш, бир сўз билан айтганда, ҳаёт-мамот масаласи тўғрисида маълумотлар берилган.
“Hibatul haqoyiq”dagi qadimgi turkiy so‘zlar
«Hibatul haqoyiq» dostonida qadimgi turkiy tilga doir qator so‘zlar qo‘llanishda bo‘lgan. Maqolada mana shu so‘zlarning semalari, etimologiyasi yoritilgan. «Hibatul-haqoyiq»dagi leksik birliklar qadimgi turkiy til, Oltun yorug‘, Turfon matnlari, O‘rxun-Yenisey manbalari, qoraxoniylar davri hamda XIV asr manbalarida qo‘llanilgan so‘zlar bilan qiyosiy tahlil qilingan.
Suffiksatsiya media matnlarida neologizmlarni shakllantirishning faol usuli sifatida
Анализируется суффиксация как один из активных способов словообразоваия в современных текстах СМИ как экспрессивно-маркированные единицы, как единицы с яркой экспрессией. Отмечается, в медийных неодериватах отражаются способы и механизмы приспособления общенародного языка к условиям его функционирования, изменяющимся под влиянием внешних факторов.
Ona tili darslarida multimedia vositalaridan foydalanishning nazariy va amaliy ahamiyati
Mazkur maqolada ona tili dars jarayoniga multimedia vositalarini jalb qilish va uning afzalliklari xususida so‘z yuritildi